Harcerskie dzia\u0142anie motywuje samo z siebie. Jednak warto, \u017ceby\u015bmy jako kadra umieli skutecznie wspiera\u0107 ten efekt.\u00a0Proponuj\u0119, \u017ceby spojrze\u0107 na spraw\u0119 z typowo mened\u017cerskiej i liderskiej perspektywy.<\/b><\/p>\n
Gdy wiele lat temu jako m\u0142odziutki dru\u017cynowy uczestniczy\u0142em ze swoj\u0105 dru\u017cyn\u0105 w harcerskiej pielgrzymce do Cz\u0119stochowy, ca\u0142\u0105 noc ze swoimi harcerzami starszymi roznosili\u015bmy ci\u0119\u017ckie wiadra gor\u0105cej herbaty dla pielgrzym\u00f3w koczuj\u0105cych w Klasztorze Jasnog\u00f3rskim. Nad ranem byli\u015bmy potwornie zmordowani, ale szcz\u0119\u015bliwi, \u017ce robili\u015bmy co\u015b, czego warto\u015b\u0107 wida\u0107 by\u0142o w oczach wdzi\u0119cznych ludzi, kt\u00f3rym ofiarowali\u015bmy kubek gor\u0105cej herbaty. To reakcja tych ludzi da\u0142a nam energi\u0119 do dzia\u0142ania. Harcerskie dzia\u0142anie motywuje samo z siebie. Jednak warto, \u017ceby\u015bmy jako kadra umieli skutecznie wspiera\u0107 ten efekt.<\/p>\n
Zawsze i wsz\u0119dzie tam, gdzie chcemy, aby ludzie podejmowali dzia\u0142anie na rzecz realizacji jakiego\u015b celu, pojawia si\u0119 dylemat dotycz\u0105cy motywowania. Problemy z motywowaniem cechuj\u0105 ka\u017cd\u0105 organizacj\u0119. Bez wzgl\u0119du na to, czy jest to wielka korporacja, ma\u0142a firma, instytucja publiczna, harcerski hufiec, szczep czy dru\u017cyna. Jest to jedno z podstawowych wyzwa\u0144 zwi\u0105zanych z kierowaniem lud\u017ami i dlatego proponuj\u0119, \u017ceby spojrze\u0107 na nie z typowo mened\u017cerskiej i liderskiej perspektywy.<\/p>\n
\nS\u0142owa: motywacja, motywowanie i zaanga\u017cowanie bywaj\u0105 u\u017cywane jako synonimy. Warto doprecyzowa\u0107 te terminy.<\/p>\n<\/blockquote>\n
W wielu rozmowach dotycz\u0105cych kierowania lud\u017ami, kt\u00f3re prowadzi\u0142em z mened\u017cerami w r\u00f3\u017cnych firmach, jak r\u00f3wnie\u017c z r\u00f3\u017cnymi grupami instruktor\u00f3w harcerskich, zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce stosuj\u0105 oni s\u0142owa: motywacja, motywowanie i zaanga\u017cowanie, jako synonimy. Warto doprecyzowa\u0107 te terminy, \u017ceby unikn\u0105\u0107 nieporozumie\u0144.<\/p>\n
W potocznym rozumieniu znaczenie tych okre\u015ble\u0144 zaczyna si\u0119 zaciera\u0107 i w coraz mniejszym zakresie pozwalaj\u0105 one na precyzyjne definiowanie tego, co dotyczy motywowania pracownik\u00f3w czy, w naszym przypadku, cz\u0142onk\u00f3w stowarzyszenia i uczestnik\u00f3w danego zespo\u0142u. Nie pomaga w tym wielo\u015b\u0107 teorii motywowania, z kt\u00f3rych ka\u017cda jest pod pewnymi wzgl\u0119dami s\u0142uszna i z ka\u017cdej mo\u017cna co\u015b zaczerpn\u0105\u0107 do liderskiej praktyki. Tymczasem ka\u017cde z tych trzech okre\u015ble\u0144 opisuje inny aspekt tego, czy cz\u0142owiekowi \u201echce si\u0119 chcie\u0107\u201d.<\/p>\n
Spr\u00f3bujmy zatem to uporz\u0105dkowa\u0107. Chcia\u0142bym tu opisa\u0107 takie podej\u015bcie, kt\u00f3re wielokrotnie sprawdzi\u0142o si\u0119 w mojej pracy trenerskiej i coachingowej z praktykami zarz\u0105dzania. Dlatego te\u017c b\u0119d\u0119 odnosi\u0142 si\u0119 do motywowania wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, bez wzgl\u0119du na to, czy jest to uczestnik twojego zespo\u0142u instruktorskiego, w\u0119drownik w projekcie, kt\u00f3ry wsp\u00f3lnie realizujecie, czy tw\u00f3j podw\u0142adny w pracy zawodowej.<\/p>\n
Motywacja i motywowanie, czyli jak zarz\u0105dza\u0107 energi\u0105?<\/b><\/h3>\n
Motywacja to wewn\u0119trzny stan umys\u0142u i emocji (niekt\u00f3rzy jeszcze dodaj\u0105: ducha), kt\u00f3ry daje wsp\u00f3\u0142pracownikowi energi\u0119 do podj\u0119cia dzia\u0142ania na rzecz realizacji okre\u015blonego celu. Podj\u0119cie dzia\u0142ania wi\u0105\u017ce si\u0119 z realizacj\u0105 przez wsp\u00f3\u0142pracownika jego potrzeb. Mo\u017cemy te\u017c wyr\u00f3\u017cni\u0107 r\u00f3\u017cne rodzaje motywacji: wewn\u0119trzn\u0105, zewn\u0119trzn\u0105 oraz pozytywn\u0105 i negatywn\u0105, d\u0142ugo i kr\u00f3tko \u2013 terminow\u0105.<\/p>\n
\nJe\u015bli energii wewn\u0119trznej wsp\u00f3\u0142pracownik ma z jakiego\u015b powodu za ma\u0142o, lider powinien \u201epod\u0142\u0105czy\u0107 go do zewn\u0119trznego zasilania\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n
Por\u00f3wnanie motywacji do \u201epoziomu energii\u201d jest bardzo przydatne w kierowaniu lud\u017ami. Je\u015bli wsp\u00f3\u0142pracownik ma wystarczaj\u0105cy zas\u00f3b energii wewn\u0119trznej do realizacji danego zadania, to rol\u0105 lidera jest j\u0105 podtrzyma\u0107 na w\u0142a\u015bciwym poziomie i ukierunkowa\u0107 na po\u017c\u0105dany cel. Je\u015bli tej energii wewn\u0119trznej wsp\u00f3\u0142pracownik ma z jakiego\u015b powodu za ma\u0142o, lider powinien \u201epod\u0142\u0105czy\u0107 go do zewn\u0119trznego zasilania\u201d zmieniaj\u0105c sw\u00f3j styl zachowa\u0144 liderskich, na przyk\u0142ad zapewniaj\u0105c mu wi\u0119cej wsparcia lub nadzoru.<\/p>\n
Zatem motywowanie b\u0119dzie wzbudzaniem, utrzymywaniem na po\u017c\u0105danym poziomie oraz ukierunkowywaniem na w\u0142a\u015bciwy cel energii, czyli motywacji pojedynczego wsp\u00f3\u0142pracownika oraz ca\u0142ego zespo\u0142u. To oznacza, \u017ce motywowanie jest integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 kierowania lud\u017ami.<\/p>\n
Kierowanie lud\u017ami rozumiem jako proces wywierania wp\u0142ywu na zachowania wsp\u00f3\u0142pracownika, tak aby realizowa\u0142 on cele organizacji w okre\u015blonej sytuacji, oraz tworzenie mu warunk\u00f3w do tego, aby m\u00f3g\u0142 w pe\u0142ni wykorzysta\u0107 sw\u00f3j potencja\u0142 do osi\u0105gania tych cel\u00f3w. To oznacza, \u017ce ka\u017cde zachowanie lidera w relacji z wsp\u00f3\u0142pracownikiem ma wp\u0142yw na poziom motywacji tego drugiego. Lider zawsze wp\u0142ywa na wzbudzanie, podtrzymywanie i ukierunkowywanie energii wsp\u00f3\u0142pracownika. Od lidera zale\u017cy ju\u017c tylko to, na co ukierunkuje t\u0119 energi\u0119 \u2013 na przyk\u0142ad na rozwi\u0105zywanie problem\u00f3w czy na ukrywanie problem\u00f3w, na podejmowanie dodatkowych aktywno\u015bci dla realizacji celu lub szukanie powod\u00f3w do ich unikania.<\/p>\n
Zaanga\u017cowanie jest na ko\u0144cu!<\/b><\/h3>\n
W tym miejscu warto zdefiniowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c zaanga\u017cowanie. Cz\u0119sto terminy motywacja i zaanga\u017cowanie s\u0105 u\u017cywane jako synonimy. Ale to potoczne uproszczenie. Bardzo podoba mi si\u0119 definicja u\u017cywana przez firm\u0119 AON Hewitt do badania poziomu zaanga\u017cowania pracownik\u00f3w.<\/p>\n
Zaanga\u017cowanie jest miar\u0105 emocjonalnego i intelektualnego zwi\u0105zku wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w z organizacj\u0105, kt\u00f3re wyra\u017ca si\u0119 przez 3 postawy:<\/p>\n
\n
- pozytywne m\u00f3wienie o organizacji, w kt\u00f3rej dzia\u0142am;<\/li>\n
- ch\u0119\u0107 pozostania w organizacji, poniewa\u017c mog\u0119 si\u0119 tu realizowa\u0107;<\/li>\n
- gotowo\u015b\u0107 do podejmowania dodatkowego wysi\u0142ku, by organizacja osi\u0105gn\u0119\u0142a sukces.<\/li>\n<\/ol>\n
Je\u015bli przyjmiemy tak\u0105 interpretacj\u0119 zaanga\u017cowania, to jest ono dopiero skutkiem motywowania ludzi przez lidera. Jest to przede wszystkim postawa wsp\u00f3\u0142pracownika i jego przekonania. Postawa, na kt\u00f3r\u0105 lider zapracowa\u0142 swoimi zachowaniami, skutecznie motywuj\u0105c tego cz\u0142owieka w bie\u017c\u0105cym dzia\u0142aniu. Zaanga\u017cowanie wsp\u00f3\u0142pracownika jest \u201eko\u0144cowym\u201d wynikiem procesu kierowania lud\u017ami, kt\u00f3rego integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 jest motywowanie.<\/p>\n
Motywatory materialne to \u015blepa \u015bcie\u017cka<\/b><\/h3>\n
\nPodwy\u017ck\u0119 pracownik mo\u017ce\u00a0dosta\u0107 raz w roku, a motywowa\u0107 ludzi warto codziennie.<\/p>\n<\/blockquote>\n
Zaanga\u017cowanie wsp\u00f3\u0142pracownika jest wi\u0119c rezultatem nale\u017cytej jako\u015bci przyw\u00f3dztwa sprawowanego przez lidera. Kwestia czym motywowa\u0107, czyli nagrody, bonusy, siatka p\u0142ac i fundusz premiowy, nie ma tu nic do rzeczy. Motywatory materialne s\u0105 potrzebne ludziom do realizacji ich elementarnych \u017cyciowych potrzeb. M\u00f3wi\u0105c najpro\u015bciej: \u017ceby mie\u0107 kas\u0119 na jedzenie, ubranie i sp\u0142at\u0119 kolejnej raty kredytu. W zamian za to pracownik kontraktuje, \u017ce pi\u0119\u0107 dni w tygodniu pojawi si\u0119 na swoim stanowisku pracy. Podwy\u017ck\u0119 mo\u017ce dosta\u0107 raz w roku, a motywowa\u0107 ludzi warto codziennie. Dlatego jego motywacja i zaanga\u017cowanie, w najwi\u0119kszym stopniu b\u0119dzie zale\u017ca\u0142o od zachowa\u0144 jego lidera.<\/p>\n
Poniewa\u017c harcerstwo opiera si\u0119 na wolontariacie, to motywowanie materialne jest dla nas \u015blep\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105. Natomiast w przypadku instruktor\u00f3w istotny w\u0105tek dotyczy tylko tego, \u017ce aby zajmowa\u0107 si\u0119 harcerstwem i mie\u0107 na nie czas, musz\u0105 mie\u0107 zaspokojone podstawowe potrzeby \u017cyciowe. Dlatego mamy dziur\u0119 pokoleniow\u0105 po 25. roku \u017cycia, gdy trzeba zacz\u0105\u0107 prac\u0119, zdoby\u0107 mieszkanie i dzieciaki odchowa\u0107 z pieluch. Dane statystyczne pokazuj\u0105, \u017ce powroty do harcerstwa zaczynaj\u0105 si\u0119 po 35. roku \u017cycia. Z tego powodu uchwalili\u015bmy na ostatnim Zje\u017adzie ZHP, \u017ce b\u0119dziemy budowa\u0107 program pozyskiwania do ZHP doros\u0142ych wolontariuszy 35+.<\/p>\n
Jak motywowa\u0107 wolontariuszy?<\/b><\/h3>\n
Czy zastanawiali\u015bcie si\u0119 kiedy\u015b, dlaczego zostali\u015bcie harcerzami? Tu s\u0105 r\u00f3\u017cne motywatory. Przyci\u0105ga nas obietnica przygody, ciekawa forma, mundur, przyjaciele. Ka\u017cdego co innego. Natomiast motywatory do tego, aby by\u0107 w\u0119drownikiem lub instruktorem, s\u0105 bardziej konkretne. Jeste\u015bmy wolontariuszami tylko gdy podejmowane dzia\u0142anie daje nam mo\u017cliwo\u015b\u0107 realizacji naszych potrzeb psychologicznych. Je\u015bli dzia\u0142anie nie daje nam tej mo\u017cliwo\u015bci, odchodzimy. Ciekawie pokazuje to piramida potrzeb Mas\u0142owa.<\/p>\n
Potrzeb\u0105, kt\u00f3ra w hierarchii jest ulokowana pomi\u0119dzy potrzebami fizjologicznymi a psychologicznymi, jest bezpiecze\u0144stwo. Co ono oznacza dla w\u0119drownika lub instruktora? To poczucie bezpiecze\u0144stwa psychologicznego. To po prostu konstruktywne relacje i atmosfera we wsp\u00f3\u0142pracy z liderem. Je\u015bli te relacje s\u0105 toksyczne, albo konfliktowe, to ponosimy za du\u017ce koszty emocjonalne i po prostu odchodzimy z zespo\u0142u.<\/p>\n
Je\u015bli chcesz motywowa\u0107, to zadbaj o konstruktywne relacje i podtrzymuj przyjazn\u0105 atmosfer\u0119 w relacjach pomi\u0119dzy tob\u0105 i lud\u017ami w zespole. <\/b><\/p>\n
Kolejn\u0105 potrzeb\u0105 w hierarchii jest przynale\u017cno\u015b\u0107 do zespo\u0142u. Zadbaj o to, aby w twoim patrolu w\u0119drowniczym oraz instruktorskim zespole ludzie mieli poczucie przynale\u017cno\u015bci, wsp\u00f3lnoty, to\u017csamo\u015bci. Do w\u0142asnej motywacji potrzebujemy innych ludzi. Zadbaj o to, aby ludzie w twoim zespole mieli warunki do uzyskania synergii w pracy zespo\u0142owej; to dodaje skrzyde\u0142.<\/b> Wtedy efekty ich dzia\u0142ania b\u0119d\u0105 wielokrotnie wi\u0119ksze ni\u017c suma wysi\u0142k\u00f3w indywidualnych!<\/p>\n
\nDaj swoim ludziom odczu\u0107, \u017ce zauwa\u017casz i doceniasz efekty ich pracy.<\/p>\n<\/blockquote>\n
Potrzeba uznania jest nast\u0119pna w hierarchii potrzeb psychologicznych. Tu nie chodzi o nagradzanie i klepanie po ramieniu. Realizujemy potrzeb\u0119 uznania, gdy nasi liderzy s\u0105 zainteresowani tym, co robimy, i dostrzegaj\u0105 efekty naszej pracy. B\u0105d\u017a zatem zawsze blisko swoich ludzi, wspieraj ich, szczeg\u00f3lnie gdy napotykaj\u0105 problemy. Dziel si\u0119 swoim do\u015bwiadczeniem. Pytaj ich o zdanie, pro\u015b o zg\u0142aszanie pomys\u0142\u00f3w. Wtedy b\u0119d\u0105 czuli, \u017ce liczysz si\u0119 z ich opiniami. Asertywnie komunikuj im swoje wymagania co do skuteczno\u015bci ich dzia\u0142ania. Ucz ich samodzielno\u015bci i odpowiedzialno\u015bci. Okazuj im szacunek za wysi\u0142ek, kt\u00f3ry wk\u0142adaj\u0105 w dzia\u0142anie. Daj swoim ludziom odczu\u0107, \u017ce zauwa\u017casz i doceniasz efekty ich pracy. Najlepszym sposobem na to jest bie\u017c\u0105ca informacja zwrotna. Dlatego nie \u017ca\u0142uj czasu na feedback. Jak to robi\u0107, to ju\u017c powinien by\u0107 temat na oddzielny artyku\u0142.<\/p>\n
Samorealizacja jest ostatni\u0105, ulokowan\u0105 najwy\u017cej w hierarchii, potrzeb\u0105 psychologiczn\u0105. Jak j\u0105 rozumie\u0107? To z jednej strony potrzeba, aby nasze dzia\u0142anie dawa\u0142o nam mo\u017cliwo\u015bci rozwoju, przekraczania barier naszych mo\u017cliwo\u015bci. Sk\u0142ania\u0142o nas do podejmowania wyzwa\u0144 i robienia tego, co nas interesuje.<\/p>\n
Jednak samorealizacj\u0119 mo\u017cemy te\u017c odczyta\u0107 jako poczucie sensu i warto\u015bci tego, co robimy. To poczucie da nam tylko reakcja tych, dla kt\u00f3rych podejmujemy nasze dzia\u0142anie. Jednak jak ty, jako harcerski lider, mo\u017cesz zadba\u0107 o to, \u017ceby twoi ludzie mieli poczucie sensu i warto\u015bci tego, co robi\u0105? Tu nie ma przestrzeni na dobre rady. Rusz g\u0142ow\u0105. Znajd\u017a t\u0119 wa\u017cn\u0105 chwil\u0119, \u017ceby da\u0107 im to odczu\u0107.<\/p>\n
\nTo \u201edzi\u0119kuj\u0119!\u201d jest we mnie g\u0142\u0119boko do dzisiaj. Daje si\u0142\u0119, energi\u0119, nie pozwala odwiesi\u0107 munduru do szafy.<\/p>\n<\/blockquote>\n
W 1995 roku by\u0142em komendantem \u015awiatowego Zlotu Harcerstwa Polskiego w Zegrzu. W ostatnim dniu, gdy ju\u017c rozwi\u0105za\u0142 si\u0119 kr\u0105g na zako\u0144czenie Zlotu, podszed\u0142 do mnie \u00f3wczesny Przewodnicz\u0105cy ZHP, hm. Stefan Mirowski. U\u015bcisn\u0105\u0142 mi serdecznie d\u0142o\u0144, spojrza\u0142 tymi swoimi u\u015bmiechni\u0119tymi, m\u0105drymi oczami, i powiedzia\u0142 tylko jedno zdanie: \u201eJacku, ja ci bardzo dzi\u0119kuj\u0119!\u201d. To jego \u201edzi\u0119kuj\u0119!\u201d jest we mnie g\u0142\u0119boko do dzisiaj. Daje si\u0142\u0119, energi\u0119, nie pozwala odwiesi\u0107 munduru do szafy. Sprawia te\u017c, \u017ce w moim instruktorskim dzia\u0142aniu staram si\u0119 pami\u0119ta\u0107 o \u201edzi\u0119kuj\u0119\u201d dla tych, z kt\u00f3rymi wsp\u00f3\u0142pracuj\u0119. \u017beby mieli poczucie sensu i warto\u015bci swojej pracy.<\/p>\n
Harcerstwo polega na pracy z lud\u017ami. Dlatego w\u0142a\u015bnie w harcerstwie trudno znale\u017a\u0107 co\u015b prostszego i zarazem bardziej skomplikowanego ni\u017c motywowanie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Harcerskie dzia\u0142anie motywuje samo z siebie. Jednak warto, \u017ceby\u015bmy jako kadra umieli skutecznie wspiera\u0107 ten efekt. Proponuj\u0119, \u017ceby spojrze\u0107 na spraw\u0119 z typowo mened\u017cerskiej i liderskiej perspektywy.<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[209],"tags":[213,210,211,212],"class_list":["post-11970","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-it","tag-coaching","tag-motywacja","tag-motywowanie","tag-zaangazowanie"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11970","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11970"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11970\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11975,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11970\/revisions\/11975"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11970"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11970"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11970"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}