{"id":18155,"date":"2007-04-03T23:55:43","date_gmt":"2007-04-03T21:55:43","guid":{"rendered":"http:\/\/Rol\u0105liderajestwydobyciezludziichtalentówistworzenieatmosfery,wktórejb\u0119d\u0105si\u0119czulibezpiecznieiwiedzieli,\u017cemog\u0105liczy\u0107nawsparcie.Wtedyb\u0119d\u0105gotowida\u0107zsiebiewszystkoiosi\u0105ga\u0107cele.Taodpowiedzialno"},"modified":"2007-04-03T23:55:43","modified_gmt":"2007-04-03T21:55:43","slug":"lider-liderowi-nierowny-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/lider-liderowi-nierowny-4\/","title":{"rendered":"Lider liderowi nier\u00f3wny"},"content":{"rendered":"

Rol\u0105 lidera jest wydobycie z ludzi ich talentów i stworzenie atmosfery, w której b\u0119d\u0105 si\u0119 czuli bezpiecznie i wiedzieli, \u017ce mog\u0105 liczy\u0107 na wsparcie. Wtedy b\u0119d\u0105 gotowi da\u0107 z siebie wszystko i osi\u0105ga\u0107 cele. Ta odpowiedzialno\u015b\u0107 oznacza równie\u017c zaufanie,którego nie mo\u017cna zawie\u015b\u0107\/Ken Blanchard<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

 <\/p>\n

Przywództwo wpisane jest w bycie instruktorem niejako z za\u0142o\u017cenia, z nadania. Na nim oparta jest istota scoutingu, czyli tak\u017ce harcerstwa. Brzmi to jak truizm, jednak przy odrobieni zastanowienia odkryjemy, \u017ce stwierdzenie to nie jest tak oczywiste, jak mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107 na pocz\u0105tku. Bo czym w\u0142a\u015bciwie jest przywództwo? Czy to co\u015b innego ni\u017c w\u0142adza, a je\u015bli tak, to co je wyró\u017cnia? Jakie s\u0105 jego \u017aród\u0142a? Co sprawia, \u017ce jednym z \u0142atwo\u015bci\u0105 przychodzi w tak przewodzenie innym, a drudzy –mimo stosowania ca\u0142ego arsena\u0142u sztuczek interpersonalnych – nie s\u0105 w stanie sprosta\u0107 takiemu wyzwaniu<\/p>\n

 <\/p>\n

W\u0142adza a przywództwo
<\/strong>W\u0142adza to zdolno\u015b\u0107 wp\u0142ywania na zachowania innych ludzi(Griffin R., Podstawy zarz\u0105dzania organizacjami, PWN Warszawa 2000). Zgodnie z najnowszymi teoriami psychologicznymi i socjologicznymi wyró\u017cniamy siedem \u017aróde\u0142 w\u0142adzy:<\/p>\n

• Nagradzanie – materialne (np. pieni\u0105dze) i niematerialne (np. presti\u017c, wyró\u017cnienie)
• Karanie – fizyczne (np. uderzenie), psychologiczne (np. manifestowanie przykro\u015bci, któr\u0105 sprawi\u0142o z\u0142e zachowanie), emocjonalne (np. zawstydzenie), spo\u0142eczne (np.wykluczenie z grupy)
• Nadanie (autorytet formalny) – w\u0142adza zagwarantowana hierarchi\u0105 organizacji, pozycj\u0105 spo\u0142eczn\u0105, mianowaniem.
• Informacja – posiadanie lub w\u0142a\u015bciwa interpretacja posiadanych informacji
• Wiedza (kompetencje eksperckie) – fachowa wiedza, kompetencje, umiej\u0119tno\u015bci z danej dziedziny.
• Wi\u0119\u017a (w\u0142adza osobista, w\u0142adza odniesienia) – w\u0142adza oparta na sympatii, podziwie i szacunku, ch\u0119ci bycia takim jak kto\u015b, na\u015bladowaniu, lojalno\u015bci, charyzmie
• Powi\u0105zania i uk\u0142ady – dost\u0119p do du\u017cej liczby znacz\u0105cych innych, uk\u0142ady i znajomo\u015bci<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Warto podkre\u015bli\u0107 w tym miejscu, \u017ce ka\u017cde z powy\u017cszych podstaw w\u0142adzy jest potrzebne, a wszystkie mog\u0105 by\u0107 ze sob\u0105 skutecznie wi\u0105zane. Stanowi\u0105 one o efektywno\u015bci dzia\u0142ania, tak\u017ce dzia\u0142a\u0144 wychowawczych, które podejmujemy w dru\u017cynach. Ka\u017cda z tych podstaw, nawet te z pozoru negatywne jak kara czy powi\u0105zania i uk\u0142ady mo\u017ce by\u0107 wykorzystana dla dobra grupy, nie naruszaj\u0105c pewnych etycznych aspektów jej funkcjonowania. <\/p>\n

 <\/p>\n

Wiele razy zastanawia\u0142am si\u0119 nad relacjami, jakie wi\u0105\u017c\u0105 przywództwo i w\u0142adz\u0119. Dla mnie przywództwo to proces, w którym lider d\u0105\u017cy do dobrowolnego anga\u017cowania cz\u0142onków grupy w dzia\u0142ania na rzecz osi\u0105gni\u0119cia jej celu. W tym rozumieniu przywództwa wa\u017cne s\u0105 dwie rzeczy. Z jednej strony proces – czyli co\u015b dynamicznego, dziej\u0105cego si\u0119 w czasie, zak\u0142adaj\u0105cego jak\u0105\u015b zmian\u0119, interakcj\u0119, zewn\u0119trznego w stosunku do osoby. Takie uj\u0119cie przywództwa implikuje aktywno\u015b\u0107, zaanga\u017cowanie i wzajemne oddzia\u0142ywanie obu stron, pewne relacje budowane w przestrzeni spo\u0142ecznej. Nelson Mandela powiedzia\u0142 kiedy\u015b s\u0142owa, które g\u0142\u0119boko zapadaj\u0105 w instruktorsk\u0105 pami\u0119\u0107 – Przywódc\u0105 nie jest si\u0119 ca\u0142y czas, przywódc\u0105 bywa si\u0119 w konkretnej sytuacji. <\/p>\n

 <\/p>\n

Na pewno ka\u017cdy z Was spotka\u0142 si\u0119 podczas którego\u015b z kursów instruktorskim z podzia\u0142em na trzy style przywództwa – rozumiane jako wzory zachowa\u0144- wynikaj\u0105ce z indywidualnych predyspozycji lidera. Mowa tu rzecz jasna o przywódcy autokratycznym (directing; nastawionym na samodzielne wyznaczanie celów i strategii, podzia\u0142u pracy; organizacja poprzez polecenia i kary; dystans wobec cz\u0142onków grupy), liberalnym (laissez-fair, ca\u0142kowita swoboda w wytyczaniu celów i dzia\u0142a\u0144, brak decyzji ze strony lidera, brak kontroli i partycypacji w dzia\u0142aniach grupy) oraz demokratyczny (delegating, wspólne okre\u015blanie celów i podejmowanie decyzji, koordynacja dzia\u0142a\u0144, likwiduje bariery).  W tej typologii mo\u017cna wyró\u017cni\u0107 jeszcze style nak\u0142aniaj\u0105cy (coaching) i konsultacyjny (supportimg) b\u0119d\u0105ce rozwini\u0119ciem stylu demokratycznego. Obecnie naukowcy zgodni s\u0105 co do pewnych indywidualnych predyspozycji ka\u017cdego z nas do przyjmowanie okre\u015blonego sposobu zachowania w grupie, jednak ujecie przywództwa jako procesu wymaga pój\u015bcia o krok dalej.
Jedn\u0105 z g\u0142ównych teorii zarz\u0105dzania ujmuj\u0105cych przywództwo jako proces jest teoria przywództwa sytuacyjnego Kena Blancharda. Odwo\u0142uje si\u0119 on do wcze\u015bniejszej teorii Blacka i Montana i ich podzia\u0142u na przywódców zorientowanych na ludzi i na zadania. Na tej podstawie Blanchard stworzy\u0142 swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 typologi\u0119 stylów przywódczych. <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Zgodnie z teori\u0105 Blancharda nie mo\u017cna mówi\u0107 o jednolitym stylu przewodzenia. Styl dobieramy w odpowiedzi na konkretn\u0105 sytuacj\u0119 i partnera interakcji, jego predyspozycje i potrzeby. Mam nadziej\u0119, \u017ce poni\u017cszy opis pokrótce przybli\u017cy ten schemat. Zanim jednak do niego przejdziemy trzeba podkre\u015bli\u0107 jedn\u0105 rzecz. Nastawienie na zadania w schemacie Blancharda nie przekre\u015bla budowania relacji, a pokazuje koncentracj\u0119 na celu istnienia grupy, podkre\u015bla zadanie, które stawia sobie grupa w tym momencie (np. wyjazd na obóz w\u0119drowny, opieka nad schroniskiem dla zwierz\u0105t). <\/p>\n

 <\/p>\n

Styl instrukta\u017cowy<\/strong>
Styl ten wykorzystywany jest przy interakcjach z nowymi cz\u0142onkami organizacji. Cechuje ich zwykle wysoka motywacja do podejmowania dzia\u0142ania i relatywnie niskie umiej\u0119tno\u015bci. Bardzo chc\u0105 si\u0119 wykaza\u0107, chc\u0105 zosta\u0107 dostrze\u017ceni, równocze\u015bnie brak im zwykle (w odniesieniu do „starszej” cz\u0119\u015bci grupy) pewnych podstawowych narz\u0119dzi, kompetencji, umiej\u0119tno\u015bci, a tak\u017ce wiedzy o tym jak zorganizowane jest \u017cycie grupy. To, co przede wszystkim scala grup\u0119 to wspólny cel. Nowy cz\u0142onek grupy jak najszybciej musi zosta\u0107 wyposa\u017cony w narz\u0119dzia pozwalaj\u0105ce mu ten cel realizowa\u0107 wspólnie z grup\u0105. Jest to równocze\u015bnie najbardziej naturalna forma integracji. <\/p>\n

 <\/p>\n

Styl instrukta\u017cowy nakierowany jest w\u0142a\u015bnie na jak najszybsze przekazanie podstawowych narz\u0119dzi. Rola lidera w tym stylu to przede wszystkim przygotowanie i p\u0142ynne wprowadzenie nowego cz\u0142onka grupy w \u015bwiat czekaj\u0105cych go, merytorycznych zada\u0144 – pokazuje, instruuje, sprawdza wykonanie powierzonych czynno\u015bci. Niezwykle wa\u017cna jest dyspozycyjno\u015b\u0107 i gotowo\u015b\u0107 do s\u0142u\u017cenia rad\u0105 i pomoc\u0105 oraz cierpliwo\u015b\u0107. Równocze\u015bnie przywódca pokazuje \u015bwiat grupy – jej sposób dzia\u0142ania, warto\u015bci, normy, wiedz\u0119 niezb\u0119dn\u0105 do samodzielnego funkcjonowania w niej w przysz\u0142o\u015bci. W dru\u017cynie w\u0119drowniczej wy\u015bmienitym narz\u0119dziem do tego typu dzia\u0142a\u0144 jest próba w\u0119drownicza.<\/p>\n

 <\/p>\n

Styl trenerski
<\/strong>W miar\u0119 nabierania do\u015bwiadczenia wzrastaj\u0105 kompetencje cz\u0142onka grupy, jednak równocze\u015bnie maleje jego motywacja. Pojawiaj\u0105 si\u0119 pierwsze pora\u017cki, rzeczywisto\u015b\u0107 doko\u0142a przestaje by\u0107 nowa i nieznana. Z jednej strony jest ju\u017c oswojona (cz\u0142onek grupy zna jej podstawowe zasady, warto\u015bci
\n, normy, dzia\u0142anie) jednak równocze\u015bnie brak jest poczucia wp\u0142ywu na ni\u0105. W \u017cyciu w\u0119drownika zwykle to moment, w którym otrzymuje on naramiennik. <\/p>\n

 <\/p>\n

Styl trenerski charakteryzuje si\u0119 du\u017cym nastawieniem zarówno na zadania, jak i na ludzi. W stylu trenerskim kluczem jest dbanie o motywacj\u0119 i dobre samopoczucie cz\u0142onka grupy. Warto by dru\u017cynowy anga\u017cowa\u0142 w\u0119drownika w decyzyjno\u015b\u0107 grypy – zarówno na poziomie zast\u0119pu\/patrolu jak i ca\u0142ej dru\u017cyny. Wa\u017cny jest nie tylko sam fakt anga\u017cowania w dru\u017cyn\u0119, ale tak\u017ce sposób, w jaki to si\u0119 robi – warto pyta\u0107 o zdanie, o odczucia. Przywódca w tym czasie powinien by\u0107 nastawiony na s\u0142uchanie i motywowanie, ale równocze\u015bnie na baczen obserwowane podejmowanych dzia\u0142a\u0144, zwracanie uwagi w\u0119drownika na podejmowane dzia\u0142ania. Warto by pojawia\u0142y si\u0119 w tym czasie pierwsze samodzielne, jednak nadal rozliczane dzia\u0142ania. <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Styl wspieraj\u0105cy<\/strong>
W miar\u0119 up\u0142ywu czasu w\u0119drownik nabiera coraz wi\u0119kszej pewno\u015bci w wykonywanych dzia\u0142aniach. Samodzielnie podejmuje szereg drobnych inicjatyw, potrafi samodzielnie wykonywa\u0107 trudniejsze zadania. Bez trudu czerpie satysfakcj\u0119 z wyzwa\u0144 jednak jego motywacja jest jednak bardzo ró\u017cna – od g\u0142\u0119bokiej euforii po ca\u0142kowite malkontenctwo. <\/p>\n

 <\/p>\n

Przywódca w stylu wspieraj\u0105cym jest nastawiony przede wszystkim na ludzi, nastawienie na zadania spada. W tym stylu szczególnie wa\u017cne jest zadbania o sta\u0142\u0105 obserwacj\u0119 zaanga\u017cowania cz\u0142onka grupy. Szczególn\u0105 rol\u0119 odgrywa tutaj odpowiadanie na potrzeby psychologiczne i emocjonalne w\u0119drownika – dba\u0142o\u015bc o atmosfer\u0119 pracy i zaufanie. W\u0119drownik musi wiedzie\u0107, \u017ce w razie jakichkolwiek w\u0105tpliwo\u015bci mo\u017ce w ka\u017cdej chwili zwróci\u0107 si\u0119 o pomoc, podpowiedz, jednak nie zrealizowanie zadania za niego. Warto na tym etapie powierza\u0107 zadania zwi\u0105zane z nabywaniem umiej\u0119tno\u015bci liderskich. Bardzo wa\u017cne jest docenianie brania na siebie odpowiedzialno\u015bci oraz stopniowe powierzanie coraz trudniejszych zada\u0144 (szczególnie wa\u017cne nastawienie na wyczyn). Rol\u0105 lidera w tym zakresie jest stwarzanie przestrzeni i pokazywanie mo\u017cliwo\u015bci. <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Styl deleguj\u0105cy
<\/strong>W\u0119drownik zmotywowany, \u015bwiadomie podejmuj\u0105cy wyzwania, w pe\u0142ni odpowiedzialny za dru\u017cyn\u0119, w której dzia\u0142a, a dodatkowo z do\u015bwiadczenie, posiadaj\u0105cy g\u0142\u0119bokie kompetencje i umiej\u0119tno\u015bci, w tym tak\u017ce liderskie. Któ\u017c by takiego nie chcia\u0142 mie\u0107 w dru\u017cynie? Z drugiej strony cz\u0119sto to tak\u017ce lider – zadaniowy, emocjonalny, proceduralny. Praca z tak\u0105 osob\u0105 jest dla przywódcy szczególnie trudna. Wymaga nie tylko doskona\u0142ych umiej\u0119tno\u015bci, ale tak\u017ce przyzwolenia na istnienie takiej osoby w zespole, stworzenia jej przestrzeni do wyzwa\u0144 i zgody na wspó\u0142dzielenie obowi\u0105zków. <\/p>\n

 <\/p>\n

Styl deleguj\u0105cy jest stylem nisko nastawionym zarówno na zadania, jak i na ludzi. W tym stylu szczególnie wa\u017cne i niezmiernie trudne jest pozwolenie na samodzielne funkcjonowanie w grupie, danie przestrzeni, pola do popisu. Chc\u0105c wspiera\u0107 takiego w\u0119drownika trzeba pozwoli\u0107 ma na samodzielne, nieokie\u0142znane nasz\u0105 percepcj\u0105 dzia\u0142ania. Warto g\u0142\u0119boko anga\u017cowa\u0107 go w koordynacj\u0119 dzia\u0142a\u0144 dru\u017cyny. Szczególnie istotne dla utrzymania wysokiej motywacji jest konsultowanie z nim swoich decyzji odno\u015bnie spraw wa\u017cnych dla grupy, pytanie o zdanie. Pozwala to utrzyma\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 odpowiedzialno\u015bci za zespó\u0142 na wysokim poziomie. Cz\u0119sto jednak si\u0119 zdarza, \u017ce cz\u0142onek grupy mimo stara\u0144 powraca do etapu zniech\u0119cania – odpowiedzi\u0105 wtedy jest przyj\u0119cie stylu wspieraj\u0105cego.<\/p>\n

 <\/p>\n

Powy\u017cej przedstawi\u0142am jedynie zarys teorii Blancharda Mam jednak nadziej\u0119, \u017ce zainspirowa\u0142 Was on do nieco innego spojrzenia na przywództwo. Zainteresowanych odsy\u0142am do ksi\u0105\u017cek Kena Blancharda: Achieving Peak Performance Through Self Leadership, Everyone’s Coach czy Go Team! Take your Team to Next Level (a tak\u017ce wielu innych) – niestety wszystkich w j\u0119zyku angielskim. Jednak zdecydowanie warto.<\/p>\n

 <\/p>\n

<\/p>\n

\"Wybranyphm. Martyna Tochowicz –<\/strong> wspó\u0142pracowniczka Zespo\u0142u W\u0119drowniczego Wydzia\u0142u Metodycznego GK ZHP. Komendantka Zespo\u0142u Programowego hufca Warszawa-Mokotów. Instruktorka Harcerskiej Szko\u0142y Ratownictwa. Obecnie ko\u0144czy pisa\u0107 prac\u0119 magistersk\u0105 w Instytucie Socjologii UW. Pracuje w Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej.<\/span><\/span><\/div>\n

<\/span><\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rol\u0105 lidera jest wydobycie z ludzi ich talentów i stworzenie atmosfery, w której b\u0119d\u0105 si\u0119 czuli bezpiecznie i wiedzieli, \u017ce mog\u0105 liczy\u0107 na wsparcie. Wtedy b\u0119d\u0105 gotowi da\u0107 z siebie wszystko i osi\u0105ga\u0107 cele. Ta odpowiedzialno\u015b\u0107 oznacza równie\u017c zaufanie,którego nie mo\u017cna zawie\u015b\u0107\/Ken Blanchard<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[236],"tags":[],"class_list":["post-18155","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18155","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18155"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18155\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18155"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18155"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18155"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}