![\"Przykładowy](\"images\/stories\/Image\/07_05\/gp_300_1.jpg\")
„300” obejrza\u0142am z dwóch powodów – dosta\u0142am darmowe bilety i luby koniecznie chcia\u0142 zobaczy\u0107. Nie zawsze mo\u017cna wszystkich ustawia\u0107, wi\u0119c posz\u0142am. I chyba \u017ca\u0142uj\u0119.<\/p>\n„300” obejrza\u0142am z dwóch powodów – dosta\u0142am darmowe bilety i luby koniecznie chcia\u0142 zobaczy\u0107. Nie zawsze mo\u017cna wszystkich ustawia\u0107, wi\u0119c posz\u0142am. I chyba \u017ca\u0142uj\u0119.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Mam \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce film jest ekranizacj\u0105 komiksu, a komiks jest jak okulary babci – \u015bwiat przez nie widziany zawsze jest inny od realnego. Zmyli\u0142y mnie za to zajawki z mediów sugeruj\u0105ce \u017ce film jest oparty na historii – mo\u017ce i jest, ale w takim samym stopniu w jakim sienkiewiczowska Trylogia, czyli mniej wi\u0119cej si\u0119 zgadza, ale na sprawdzianie by\u0142oby 1.<\/p>\n
<\/p>\n
Rozmawiaj\u0105c ze znajomymi spotykam si\u0119 z podzielonymi opiniami – cz\u0119\u015b\u0107 wychwala film jako genialn\u0105 ekranizacj\u0119 komiksu, podobaj\u0105 im si\u0119 efekty specjalne, oraz konsekwencja z jak\u0105 re\u017cyser trzyma si\u0119 wizji Franka Millera – autora drukowanego pierwowzoru. Niektórzy natomiast gani\u0105 go za p\u0142ytko\u015b\u0107 fabu\u0142y, przewidywalno\u015b\u0107 akcji i wyk\u0142adanie wszystkiego wprost – nawet my\u015bli Leonidasa czyta nam lektor. Niestety, im mniejszy wiek i \u015bwiadomo\u015b\u0107 historyczna, tym cz\u0119\u015bciej s\u0142ysza\u0142am, \u017ce „300” jest fajnym filmem historycznym, bo nie nudzi, a pokazuje jak by\u0142o. Ma nawet charakter dydaktyczny… momentami, bo lektor wszystko wyja\u015bnia – dlaczego taki a nie inny kszta\u0142t ma formacja bojowa, t\u0142umaczy post\u0119powanie bohaterów.<\/p>\n
<\/p>\n
Jako, \u017ce cz\u0119sto trafia mnie piorun pt. „poczucie misji i ratowania \u015bwiata” postanowi\u0142am napisa\u0107 artyku\u0142 skierowany do wszystkich, którzy my\u015bl\u0105, \u017ce staro\u017cytni Spartanie naprawd\u0119 bili si\u0119 w skórzanych majtkach, a perski król by\u0142 czym\u015b w rodzaju pó\u0142boga o wygl\u0105dzie nara\u017caj\u0105cym go na ataki M\u0142odzie\u017cy Wszechpolskiej. Ci którzy chcieliby od\u015bwie\u017cy\u0107 kilka faktów z historii staro\u017cytnej te\u017c mam nadziej\u0119 poczuj\u0105 si\u0119 usatysfakcjonowani.<\/p>\n
<\/p>\n
Zacznijmy od tytu\u0142u – „300”, bo 300 by\u0142o Spartan. Jednak nawet w filmie towarzyszy\u0142o im w walce z Persami tysi\u0105c Fokijczyków (mieszka\u0144ców najbli\u017cszej okolicy Termopil). Leonidas mia\u0142 pod sob\u0105 tak\u017ce kolejny tysi\u0105c mieszka\u0144ców Sparty, nie b\u0119d\u0105cych obywatelami (spo\u0142ecze\u0144stwo Sparty dzieli\u0142o si\u0119 na trzy klasy: Spartan – pe\u0142noprawnych obywateli, periojków – wolnych mieszka\u0144ców i helotów – niewolników, pracuj\u0105cych na utrzymanie Spartan). Dalej dochodzi jeszcze 2800 wojowników ze sprzymierzonych ze Spart\u0105 miast na pó\u0142wyspie Peloponeskim, 700 zbrojnych z Tespii i 400 z Teb. Razem daje to nam… 6200 \u017co\u0142nierzy. Tak wi\u0119c, nie tylko 300 dzielnych Spartan walczy\u0142o pod Termopilami.<\/p>\n
<\/p>\n
Sam przebieg bitwy by\u0142 zbli\u017cony do tego jaki znamy z filmu – mi\u0119dzy bajki za\u015b mo\u017cna w\u0142o\u017cy\u0107 bezpo\u015brednie rozmowy mi\u0119dzy królami, udzia\u0142 w bitwie groteskowych potworów i… uzbrojenie obu armii. Jak \u017ali by Persowie nie byli, to ich armia nie przypomina\u0142a wojsk Saurona – groty strza\u0142 mia\u0142y klasyczny, prosty kszta\u0142t, a o granatach Grecy mogli tylko pomarzy\u0107, bo proch to historia grubo ponad tysi\u0105c lat pó\u017aniejsza. W \u017cadnych \u017aród\u0142ach nie znajdziecie te\u017c informacji o bojowych nosoro\u017ccach, a s\u0142onie w 480r.p.n.e by\u0142y s\u0142oniami, a nie 10-metrowymi olifantami. Sama posta\u0107 Kserksesa jest dok\u0142adnym przeniesieniem na ekran wizji Franka Millera – który cho\u0107 podobno histori\u0105 wojskowo\u015bci si\u0119 interesowa\u0142, to niestety na komiks tego nie przeniós\u0142. Król powinien nosi\u0107 brod\u0119, d\u0142ug\u0105 szat\u0119 i wysokie nakrycie g\u0142owy, a nie tylko z\u0142ote \u0142a\u0144cuszki. Jedyne, co \u0142\u0105czy posta\u0107 historyczn\u0105 z filmow\u0105 to \u017c\u0105dza w\u0142adzy i ch\u0119\u0107 podboju.<\/p>\n
<\/p>\n
![\"Przykładowy](\"images\/stories\/Image\/07_05\/GP_300.jpg\")
Co do Spartan za\u015b, to nikt, oprócz Xeny, Herkulesa i Conana Barbarzy\u0144cy nigdy nie walczy\u0142 w skórzanych slipach – zastanawiali\u015bcie si\u0119 jak oni w tym wytrzymali w ci\u0105g\u0142ym ruchu, upale, kurzu bez kremów przeciw otarciom? Strój greckiego wojownika sk\u0142ada\u0142 si\u0119 nie tylko z he\u0142mu i nagolenników, które mogli\u015bmy zobaczy\u0107 w filmie, ale tak\u017ce z pancerza (skórzanego lub klejonego z warstw lnu, wzmocnionego br\u0105zowymi p\u0142ytkami) os\u0142aniaj\u0105cego plecy i klatk\u0119 piersiow\u0105, pod który ka\u017cdy, szanuj\u0105cy w\u0142asne zdrowie Grek wk\u0142ada\u0142 chiton – krótk\u0105 tunik\u0119. D\u0142ugi, czerwony p\u0142aszcz, b\u0119d\u0105cy znakiem charakterystycznym dla sparta\u0144skich hoplitów zdejmowano podczas walki, nawet Iniemamocni wiedzieli, \u017ce z p\u0142aszczykiem superbohaterem zosta\u0107 si\u0119 nie da, bo zwyczajnie przeszkadza.<\/p>\n
<\/p>\n
Wracaj\u0105c do przebiegu bitwy… o kl\u0119sce Greków rzeczywi\u015bcie zadecydowa\u0142o otoczenie ich przez Persów. Co do samego Efialtesa, który zdradzi\u0107 mia\u0142 tajemne przej\u015bcie górsk\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105, to nie przypomina\u0142 wygl\u0105dem kreskówkowego Quasimodo – nic takiego w czasach przed narodzinami Hipokratesa nie mog\u0142o mie\u0107 miejsca. Pewne jest, \u017ce sko\u0144czy\u0142 marnie – najciekawsz\u0105 wersj\u0105 legendy jest ta, \u017ce za swoje us\u0142ugi za\u017c\u0105da\u0142 od Persów tyle z\u0142ota, ile wa\u017cy. Po przeprawieniu si\u0119 przez góry Ci odarli go ze skóry, wypchali j\u0105 z\u0142otem i odes\u0142ali Grekom. <\/p>\n
Wed\u0142ug Herodota, gdy Leonidas dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce wojska perskie id\u0105 przez góry, odes\u0142a\u0142 wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swojej armii – oprócz Spartan zostali Teba\u0144czycy i Tespijczycy, czyli oko\u0142o 1400 zbrojnych (historyk nie podaje, ilu z nich zgin\u0119\u0142o wcze\u015bniej). Takie rozwi\u0105zanie zdecydowanie pasuje nam do obrazu dzielnego króla, ale czy tak by\u0142o naprawd\u0119? Czy mo\u017ce jest to literacki opis ucieczki wystraszonych sojuszników? W ka\u017cdym razie wiecie ju\u017c, \u017ce nie tylko 300 zgin\u0119\u0142o w w\u0105wozie. Oprócz s\u0142ynnego ju\u017c kamienia z dwuwierszem, na miejscu bitwy, w mniej ucz\u0119szczanym przez turystów miejscu, stoi drugi kamie\u0144 – po\u015bwi\u0119cony Tespijczykom. Niestety, niekompetentni przewodnicy rzadko wspominaj\u0105 o tym turystom.<\/p>\n
<\/p>\n
Uzupe\u0142niaj\u0105c informacje na temat Sparty dodam tylko, \u017ce Leonidas tak naprawd\u0119 nie by\u0142 królem w znaczeniu powszechnie rozumianym. Królowie w Sparcie pe\u0142nili przede wszystkim funkcje religijne – dopiero w czasie wojny nabierali znaczenia. Pisz\u0119 w liczbie mnogiej, poniewa\u017c w tym samym czasie w mie\u015bcie by\u0142o dwóch królów – gdy jeden dowodzi\u0142 wojskiem, drugi pozostawa\u0142 w mie\u015bcie. Faktyczn\u0105 w\u0142adz\u0119 sprawowali urz\u0119dnicy – eforowie wybierani w wyborach przez wszystkich Spartan. <\/p>\n
<\/p>\n
Film kreuje wizerunek Spartan jako patriotów, dzielnych, dobrych wojowników. Co chwila te warto\u015bci przewijaj\u0105 si\u0119 w dialogach, a\u017c w ko\u0144cu m
\no\u017cemy przewidzie\u0107, co za chwil\u0119 powie bohater. <\/p>\n
Zastanawiali\u015bcie si\u0119 mo\u017ce, sk\u0105d wzi\u0119\u0142o si\u0119 jedzenie na polu walki – szczególnie to rumiane, czerwone jab\u0142ko? Przecie\u017c, gdy hoplici wychodzili z miasta nie mieli ze sob\u0105 \u017cadnego baga\u017cu? Tak naprawd\u0119 \u017cyciem w Sparcie rz\u0105dzi\u0142a ci\u0105g\u0142a wojna. Nie z innymi polis, nie z Persami – wojna wewn\u0119trzna. Sparta \u017cy\u0142a ze swoich niewolników. Dlatego kobiety –jak filmowa Gorgo – potrafi\u0142y pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 mieczem. Dlatego m\u0119\u017cczy\u017ani do 30 roku \u017cycia \u017cyli w koszarach, a do 60 brali udzia\u0142 w \u0107wiczeniach wojskowych, \u017cony odwiedzaj\u0105c nocami. Obywatele Sparty mieli w \u017cyciu jedno zadanie – utrzyma\u0107 to, co maj\u0105 i zdoby\u0107 wi\u0119cej. Nie dla siebie, poniewa\u017c nie posiadali ziemi ani helotów na w\u0142asno\u015b\u0107, a królowie wcale nie mieli wi\u0119kszych bogactw od reszty. Obywatele mieli zakaz pracy, mogli tylko walczy\u0107. Pracami domowymi, hodowl\u0105 zwierz\u0105t, upraw\u0105 roli zajmowali si\u0119 niewolnicy. To przez nich i dzi\u0119ki nim Spartanie byli tak wspania\u0142ymi wojownikami. To dla nich walczyli o swoj\u0105 wolno\u015b\u0107, a ich niewol\u0119. Ale tego re\u017cyser ju\u017c nie zauwa\u017cy\u0142.<\/p>\n
<\/p>\n
Tym, którzy „300” jeszcze nie widzieli – odradzam. Chyba \u017ce lubi\u0105 „niez\u0142e r\u0105banki” bez g\u0142\u0119bszej tre\u015bci, b\u0105d\u017a s\u0105 fanami komiksów – wtedy raczej warto. Je\u015bli jednak czeka Was klasówka ze staro\u017cytnej Grecji o „300” zapomnijcie – to bzdury. <\/p>\n
<\/p>\n