![\"Przykładowy](\"images\/stories\/Image\/07_05\/wt_skaut.jpg\")
Nie wiem dlaczego ci\u0105gle spotykam si\u0119 z twierdzeniem o naszej niekompatybilno\u015bci w stosunku do ruchu skautowego jako takiego. My\u015bl taka zawsze by\u0142a i jest gdzie\u015b tam w naszym ruchu obecna. Harcerz to harcerz, skaut to skaut. <\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Niekompatybilno\u015b\u0107 ta mia\u0142aby si\u0119 wyra\u017ca\u0107 we wszystkim – pocz\u0105wszy od umundurowania i podej\u015bcia do niego, przez struktur\u0119 naszej organizacji a\u017c po program. Po dok\u0142adniejszym jednak przyjrzeniu si\u0119 sytuacji okazuje si\u0119, \u017ce mo\u017cemy to w\u0142o\u017cy\u0107 mi\u0119dzy mity. <\/p>\n
<\/p>\n
Oczywi\u015bcie nie do ko\u0144ca. Nale\u017cy rozdzieli\u0107 nasze za\u0142o\u017cenia od tego co dzieje si\u0119 w rzeczywisto\u015bci. I tak naprawd\u0119 \u017cadne z naszych za\u0142o\u017ce\u0144 nie stawia nas gdzie\u015b dalej, powiedzmy poza obszarem wyznaczanym przez inne organizacje. Kiedy przyjrzymy si\u0119 naszym dokumentom, naszej misji, czy statutowi, naszym za\u0142o\u017ceniom programowym – nie wida\u0107 nigdzie \u017cadnej odmienno\u015bci. No mo\u017ce z wyj\u0105tkiem jednej – zupe\u0142nej abstynencji (cho\u0107 tez nie jeste\u015bmy tu sami, ale o tym pó\u017aniej).<\/p>\n
<\/p>\n
Wiele ró\u017cnic, które powoduj\u0105, \u017ce nasza organizacja czasami odstaje od innych spowodowane jest raczej implementacj\u0105 naszych za\u0142o\u017ce\u0144, czy mo\u017ce zaniedbaniem pewnych spraw, które posz\u0142y w z\u0142ym kierunku. Tak czy inaczej w gruncie rzeczy jeste\u015bmy ze skautingiem w warstwie programowej do\u015b\u0107 kompatybilni, i po opanowaniu s\u0142ownika poj\u0119ciowego mo\u017cna spokojnie prowadzi\u0107 dyskusje programowe u\u017cywaj\u0105c przyk\u0142adu naszych stopni, sprawno\u015bci i innych narz\u0119dzi.<\/p>\n
Jest jeszcze jedna ró\u017cnica wynikaj\u0105ca chyba z naszych nalecia\u0142o\u015bci i zaniedba\u0144 w kszta\u0142towaniu wizerunku i programu, niespotykana w innych organizacjach, czyli PATOS. W \u017cadnej sferze dzia\u0142a\u0144 jakichkolwiek organizacji nie spotka\u0142em si\u0119 z takim patetycznym zaci\u0119ciem jakie prezentuj\u0105 niektórzy instruktorzy, ca\u0142e \u015brodowiska, czy nawet hufce i chor\u0105gwie. Wychowanie duchowe odbywa si\u0119 tu zupe\u0142nie bez tej, chyba troch\u0119 bezcelowej, nad\u0119tej formy i w\u0142a\u015bnie ta forma dziwi bardzo skautów z innych organizacji. Trudno oceni\u0107 czy wzi\u0119\u0142o si\u0119 to z naszej historii, czy z ogólnopolskiego podej\u015bcia do pewnych spraw – fakt jest taki, \u017ce o ile z imprez skautowych „bije” braterstwo i u\u015bmiech, o tyle z naszych – cz\u0119sto za przyzwoleniem, czy wr\u0119cz nakazem w\u0142adz danego szczebla – patos i powaga. Ale ta siermi\u0119\u017cno\u015b\u0107 nie wynika chyba z naszych za\u0142o\u017ce\u0144 programowych, tylko w\u0142a\u015bnie z innych czynników. \u017bebym nie by\u0142 \u017ale zrozumiany – niektóre wydarzenia wymagaj\u0105 powagi, ale chyba wszystko trzeba wywa\u017cy\u0107. Sprawd\u017acie na ilu zdj\u0119ciach harcerze po prostu si\u0119 \u015bmiej\u0105 i ciesz\u0105… Mo\u017ce wreszcie warto zastanowi\u0107 si\u0119 nad tym jaki ma to wp\u0142yw na nasz wizerunek, jak oddzia\u0142uje to na realny program realizowany w dru\u017cynach i czy rzeczywi\u015bcie jest to do czego\u015b przydatne i potrzebne. Na wielu imprezach skautowych spotka\u0142em si\u0119 z ró\u017cnymi przyk\u0142adami aktywno\u015bci dotycz\u0105cych rozwoju duchowego i \u017cadna z nich nie ocieka\u0142a patosem i powag\u0105 tak jak spora cz\u0119\u015b\u0107 naszych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107.<\/p>\n
<\/p>\n
O programie<\/u><\/strong><\/p>\n Na samym pocz\u0105tku nale\u017cy wyja\u015bni\u0107 pewne ró\u017cnice w postrzeganiu s\u0142owa „program” i jego poj\u0119cia. Wed\u0142ug definicji WOSM program to „suma tego co ludzie robi\u0105 w skautingu, jak jest to robione i cel dla którego jest to robione”. To bardzo szeroka definicja programu, w której mie\u015bci si\u0119 w\u0142a\u015bnie praktycznie wszystko, w przeciwie\u0144stwie do definicji która obejmuje tylko propozycje programowe.<\/p>\n <\/p>\n Bardzo „m\u0105ci” tu nasze poj\u0119cie metodyki, która przecie\u017c tak naprawd\u0119 jest cz\u0119\u015bci\u0105 programu. Metodyka nazywana jest przez inne organizacje szkieletem („Framework”). Przy takim podej\u015bciu do\u015b\u0107 \u0142atwo jest zdefiniowa\u0107 cho\u0107by podej\u015bcie „tradycyjne warto\u015bci, nowoczesny program”. Tradycyjne warto\u015bci to po pierwsze nasze warto\u015bci wynikaj\u0105ce z za\u0142o\u017ce\u0144 skautowych (a b\u0119d\u0105ce zapisane w Prawie i Przyrzeczeniu oraz statucie), a tak\u017ce pewnie niezmienne za\u0142o\u017cenia (tzw core scouting – rdze\u0144 skautingu), czyli nasza Metoda. Te warto\u015bci i Metoda s\u0105 niezmienne, natomiast ca\u0142a reszta jak najbardziej tak. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce brzmienie Prawa i Przyrzeczenia nie jest warto\u015bci\u0105 sam\u0105 w sobie, tylko narz\u0119dziem które te warto\u015bci opisuje i pozwala przekaza\u0107.<\/p>\n <\/p>\n Kadra a uczestnicy<\/strong> <\/p>\n Warto o tym pami\u0119ta\u0107 maj\u0105c w g\u0142owie nasze zatarcie tej granicy (cz\u0119\u015bciowo spowodowane istnieniem i statusem stopni instruktorskich – kto jest instruktorem? Pwd i wy\u017cej, czy w\u0119drownik pe\u0142ni\u0105cy funkcj\u0119 instruktorsk\u0105?). <\/p>\n Nie ma te\u017c nigdzie podzia\u0142u na metodyków i programowców, czy podzia\u0142u wydzia\u0142ów na metodyczne i programowe. Ca\u0142y program powstaje w oparciu o grupy wiekowe, nie ma w\u0142a\u015bciwie innej mo\u017cliwo\u015bci! Wydzia\u0142 programowy to w\u0142a\u015bnie zespó\u0142 podzielony na poszczególne grupy – szef wydzia\u0142u (programme commissioner) pilnuje, aby programy by\u0142y spójne i ju\u017c! Je\u015bli ma powsta\u0107 specjalna propozycja programowa, to powstaje ona w specjalnie do tego powo\u0142anym zespole projektowym, który MUSI \u015bci\u015ble wspó\u0142pracowa\u0107 ze wszystkimi zespo\u0142ami grup wiekowych, których ona dotyczy. <\/p>\n <\/p>\n Jak szczegó\u0142owy program?<\/s\ntrong> <\/p>\n Dobry dru\u017cynowy spokojnie poradzi sobie bez programu, nawet bez stopni i sprawno\u015bci. Dobry dru\u017cynowy, albo dobra dru\u017cyna, która powinna przecie\u017c wspó\u0142uczestniczy\u0107 w tworzeniu programu dru\u017cyny. Bardzo dobry dru\u017cynowy poradzi\u0142by sobie pewnie nawet bez grup wiekowych i opisu metodyk! Ale co z reszt\u0105? Co z t\u0105, by\u0107 mo\u017ce wi\u0119kszo\u015bci\u0105, która bez tego szkieletu sobie nie poradzi? Nie mo\u017cemy ich zaniedbywa\u0107 i kaza\u0107 im nadgania\u0107. W\u0142a\u015bnie dla nich tworzone s\u0105 wszelkie narz\u0119dzia, gotowe propozycje i inne rzeczy pomagaj\u0105ce im stworzy\u0107 \u015bwietny program odpowiadaj\u0105cy na potrzeby m\u0142odych ludzi. A odpowiedzi na \u017ale przygotowanych i ma\u0142o kreatywnych dru\u017cynowych nie nale\u017cy szuka\u0107 tutaj tylko w z\u0142ym systemie kszta\u0142cenia! <\/p>\n <\/p>\n Co ciekawe prawie nigdzie nie ma OBOWI\u0104ZKU stosowania wymy\u015blonego przez poziom centralny programu! Mówi\u0119 te\u017c o systemach stopni i sprawno\u015bci. Zostawia si\u0119 woln\u0105 r\u0119k\u0119 dru\u017cynom i dru\u017cynowym, którzy nie chc\u0105 go stosowa\u0107. Czy to dobre? To pewnie kwestia dyskusji. Jedno jest jasne – je\u015bli jaki\u015b program nie dzia\u0142a – nikt si\u0119 w niego nie anga\u017cuje, nie s\u0105 zdobywane stopnie to wtedy… zaczyna si\u0119 krytyczne przygl\u0105danie temu\u017c. U nas cz\u0119sto panuje podej\u015bcie, \u017ce to wina dru\u017cynowych. A mo\u017ce wina samego systemu? Dobry system jest wykorzystywany – na tym polega jego jako\u015b\u0107! Je\u015bli system progresji b\u0119dzie atrakcyjny i \u015bwietnie opracowany, to harcerze SAMI niemal\u017ce rzuc\u0105 si\u0119 na niego nie pozostawiaj\u0105c wyboru dru\u017cynowemu. Rol\u0105 jednostek nadrz\u0119dnych (na poziomie hufcowym) jest tylko upewnianie si\u0119, \u017ce m\u0142odzi ludzie maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 brania udzia\u0142u w decydowaniu o programie i nie jest on im narzucany. <\/p>\n <\/p>\n Rewolucja, a ewolucja, model zmian<\/strong> <\/p>\n Najpierw warto powiedzie\u0107 kilka spraw o samych zmianach. Istniej\u0105 dwa modele podej\u015bcia do zmian. Pierwszy, który królowa\u0142 do mniej wi\u0119cej lat 60-tych zesz\u0142ego stulecia mówi\u0142, \u017ce gdy chcemy co\u015b zmieni\u0107 musimy „odmrozi\u0107” stan faktyczny, dokona\u0107 zmian i nast\u0119pnie „zamrozi\u0107” a\u017c do czasu potrzeby kolejnej zmiany. Nowoczesne podej\u015bcie do zmian zak\u0142ada ci\u0105g\u0142y, ewolucyjny proces zmian. Pozwala to z\u0142agodzi\u0107 skutki gwa\u0142townych zmian i upewni\u0107 si\u0119, \u017ce w ka\u017cdym momencie program odpowiada na potrzeby m\u0142odych ludzi. Tak wi\u0119c ju\u017c np. 5 lat po wprowadzeniu metodyki w\u0119drowniczej nale\u017cy dokona\u0107 ewaluacji i wprowadzi\u0107 odpowiednie zmiany. Na samym pocz\u0105tku nale\u017cy wyj\u015b\u0107 od bada\u0144 – zbadania sytuacji rzeczywistej. Dowiedzie\u0107 si\u0119 co dzia\u0142a, co nie dzia\u0142a i dlaczego tak si\u0119 dzieje. Nale\u017cy te\u017c zbada\u0107 potrzeby m\u0142odych ludzi – zarówno harcerzy jak i zapozna\u0107 si\u0119 z badaniami prowadzonymi przez odpowiednie instytucje.<\/p>\n <\/p>\n Oczywi\u015bcie z odfiltrowaniem tego co nam si\u0119 wydaje od tego co w rzeczywisto\u015bci jest dzisiejszym trendem. I tak frazes o „upadku moralno\u015bci w\u015bród dzisiejszej m\u0142odzie\u017cy” jest powtarzany od dos\u0142ownie tysi\u0105cleci, tak samo jak „wzrost podej\u015bcia konsumpcyjnego”. Nale\u017cy pomy\u015ble\u0107 o rzeczywistych problemach i zjawiskach takich jak wzrost imigracji i emigracji, mobilno\u015b\u0107, wzrost znaczenia techniki w \u017cyciu codziennym, itp. Nast\u0119pnie nale\u017cy zanalizowa\u0107 to w po\u0142\u0105czeniu z wynikami bada\u0144 samego systemu i w\u0142\u0105czy\u0107 w analiz\u0119 ludzi. To kolejny dyskusyjny punkt – kogo i jak w\u0142\u0105cza\u0107? Model partycypacyjny, czyli taki w którym nie tworzy si\u0119 zmian tylko „na górze”, ale w\u0142\u0105cza ludzi „z do\u0142u” ma szereg zalet, o ile jest dobrze stosowany. Przede wszystkim nale\u017cy skupi\u0107 si\u0119 na grupie docelowej czyli harcerzach, uwzgl\u0119dniaj\u0105c pó\u017aniej zdanie dru\u017cynowych i ewentualnie kadry wy\u017cszego szczebla, ale w\u0142a\u015bnie w tej kolejno\u015bci! To pomaga w odpowiednio\u015bci programu, a tak\u017ce u\u0142atwia pó\u017aniejsze jego wprowadzenie (osoby które bra\u0142y w tym udzia\u0142 czuj\u0105, \u017ce jest to tak\u017ce ICH program).<\/p>\n <\/p>\n Nale\u017cy te\u017c unika\u0107 ognisk „zaporowych” z którymi straci si\u0119 czas na zb\u0119dn\u0105 dyskusj\u0119, tzn. takich które blokuj\u0105 zmiany z za\u0142o\u017cenia, a tak\u017ce rozwlekania niepotrzebnej dyskusji do dyskusji akademickich. Nast\u0119pnie program powinien by\u0107 pilotowany w kilku, kilkunastu \u015brodowiskach – o ile zmiany s\u0105 du\u017ce na tyle, \u017ce jest to potrzebne. Po takim pilota\u017cu program jest gotowy do wdro\u017cenia. <\/p>\n <\/p>\n Materia\u0142y, broszury i inne narz\u0119dzia<\/strong> <\/p>\n Odpowiednia oprawa graficzna jest tu kluczem do sukcesu, je\u015bli program oparty jest na nudnych podr\u0119cznikach z mnóstwem litego tekstu, albo brzydkich i niezrozumia\u0142ych symbolach, to ca\u0142y wysi\u0142ek idzie na marne. Warto pami\u0119ta\u0107 tak\u017ce o nowinkach technologicznych – Internecie itp. Nale\u017cy te\u017c pami\u0119ta\u0107 o tym do kogo program jest skierowany. B\u0142\u0119dem jest kierowanie programu na poziomie zucha do kadry zuchowej, czy programu z kolorowymi, zuchowymi rysunkami do w\u0119drowników. Takim samym b\u0142\u0119dem jest upychanie mnóstwa wiedzy akademickiej do podr\u0119czników dla kadry – w du\u017cym stopniu m\u0142odej i niewykszta\u0142conej w zakresie pedagogiki. Narz\u0119dzia powinny by\u0107 proste w stosowaniu, cho\u0107 za nimi powinna sta\u0107 spora wiedza i przygotowanie. To jak z pralk\u0105 – nikt nie udost\u0119pnia u\u017cytkownikowi sterowania bezpo\u015brednio wlewem wody do niej, czy pr\u0119dko\u015bci\u0105 i kierunkiem obrotu b\u0119bna, to wszystko dzieje si\u0119 gdzie\u015b w tle. To oczywi\u015bcie nie wyklucza \u015bwiadomo\u015bci kadry – ale to wszystko powinno odbywa\u0107 si\u0119 na poziomie kszta\u0142cenia. <\/p>\n <\/p>\n RAP, RoCoReKi <\/p>\n c.d.n<\/strong><\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Nie wiem dlaczego ci\u0105gle spotykam si\u0119 z twierdzeniem o naszej niekompatybilno\u015bci w stosunku do ruchu skautowego jako takiego. My\u015bl taka zawsze by\u0142a i jest gdzie\u015b tam w naszym ruchu obecna. Harcerz to harcerz, skaut to skaut.<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[236],"tags":[],"class_list":["post-18183","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18183","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18183"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18183\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18183"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18183"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18183"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Kolejn\u0105 ciekaw\u0105 rzecz\u0105 jest fakt, \u017ce wsz\u0119dzie u\u017cywa si\u0119 w\u0142a\u015bciwie tylko sformu\u0142owania „Youth Programme”, co oznacza program dla m\u0142odzie\u017cy. To do\u015b\u0107 jasno definiuje zakres wychowawczy ruchu – program istnieje DLA M\u0141ODYCH LUDZI. Doro\u015bli w skautingu (o których pó\u017aniej) s\u0105 niejako pomocnikami. Wida\u0107 to cho\u0107by po schematach organizacyjnych, w których dru\u017cyna zawsze rysowana jest na samej górze! Tu zaczyna si\u0119 wyra\u017anie podej\u015bcie WOSMu rozdzielaj\u0105ce kadr\u0119 i uczestników. Wida\u0107 to po dwóch osobnych priorytetach WOSM – Youth Programme i Adult Resources. To drugie sformu\u0142owanie dotycz\u0105ce „zasobów doros\u0142ych” zawiera wszelkie wskazówki i metody kszta\u0142cenia, motywowania i zarz\u0105dzania doros\u0142ymi w skautingu. Ta ostra granica oczywi\u015bcie zaciera si\u0119 w przypadku m\u0142odej kadry, ale nawet wtedy podej\u015bcie jest do\u015b\u0107 jasne – zadaniem kadry jest przede wszystkim skupienie si\u0119 na swoich podopiecznych. Spraw\u0119 u\u0142atwia fakt, \u017ce w wielu organizacjach bycie kadr\u0105 mo\u017cliwe jest dopiero od 18 roku \u017cycia, w niektórych wiek kadrowy roz\u0142\u0105czny jest z wiekiem w\u0119drowniczym (np. Portugalia – w\u0119drownicy do 22 roku \u017cycia, kadra od 22 roku \u017cycia).<\/p>\n
Miejsce programu w strukturze
<\/strong>Program jest w\u0142a\u015bciwie najwa\u017cniejszy w strukturach wi\u0119kszo\u015bci organizacji i na nim skupia si\u0119 ca\u0142\u0105 dyskusja. Wi\u0119cej o tym napisz\u0119 w cz\u0119\u015bci po\u015bwi\u0119conej strukturze, ale warto ju\u017c tutaj doda\u0107, \u017ce kierownicy wydzia\u0142ów, czy zespo\u0142ów grup programowych wchodz\u0105 zazwyczaj w sk\u0142ad zarz\u0105du organizacji! Zazwyczaj jest to osoba zwana „Programme Commissioner”, czyli komisarz programowy i odpowiednio komisarze odpowiednich grup wiekowych. Cz\u0119sto istnieje osobno osoba która zajmuje si\u0119 sprawami kadry, czyli kszta\u0142ceniem, pozyskiwaniem doros\u0142ych, itp. („Adult Resources Commissioner”). <\/p>\n
Co oznacza zajmowanie si\u0119 programem na szczeblu centralnym? To zale\u017cy od organizacji. Istnieje wiele podej\u015b\u0107 do tematu, co tylko pokazuje ró\u017cnorodno\u015b\u0107 skautingu. Jedne organizacje tworz\u0105 do\u015b\u0107 szczegó\u0142owy plan oparty na wyznaczonych obszarach aktywno\u015bci – dok\u0142adne wymagania na stopnie, sprawno\u015bci, itp, inne wr\u0119cz przeciwnie – w\u0142oskie organizacje nie stosuj\u0105 praktycznie w ogóle stopni ani sprawno\u015bci, buduj\u0105c indywidualne plany rozwoju dla swoich cz\u0142onków. Prawda oczywi\u015bcie le\u017cy gdzie\u015b po \u015brodku i nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Nale\u017cy jednak zastanowi\u0107 si\u0119 nad tym – co jest dla nas warto\u015bci\u0105? Co jest celem? Celem jest rozwój i wychowanie m\u0142odych ludzi (oczywi\u015bcie „przez dzia\u0142anie” jak nakazuje nam Metoda, a nie metod\u0105 mistrz-ucze\u0144). <\/p>\n
Program powinien odpowiada\u0107 na potrzeby m\u0142odych ludzi. To jedno z podstawowych za\u0142o\u017ce\u0144 ruchu skautowego. Dlatego te\u017c, aby unikn\u0105\u0107 rewolucji nale\u017cy ci\u0105gle przygl\u0105da\u0107 si\u0119 programowi i dokonywa\u0107 w nim zmian, po wcze\u015bniejszej ewaluacji wcze\u015bniej wprowadzonego programu. A jak to powinno wygl\u0105da\u0107? <\/p>\n
Program jest nic nie warty je\u015bli jego przekaz jest kiepski. Niestety ten punkt jest tak\u017ce u nas zaniedbany. Wszelkie materia\u0142y powinny by\u0107 na tyle atrakcyjne na ile to mo\u017cliwe i w tworzenie ich nale\u017cy te\u017c w\u0142\u0105czy\u0107 m\u0142odych ludzi. Pozwala to cz\u0119sto tak\u017ce na redukcj\u0119 kosztów– ca\u0142y program Irlandczyków, \u0142\u0105cznie z opraw\u0105 graficzn\u0105, by\u0142 stworzony w 90% zasobami wolontariuszy!<\/p>\n
<\/strong>Warto jeszcze nadmieni\u0107, \u017ce istniej\u0105 narz\u0119dzia do tworzenia programu na szczeblu centralnym. Najbardziej znany jest RAP – Renewed Approach To Programme, który sko\u0144czy za rok dziesi\u0119\u0107 lat! To zbiór rozwi\u0105za\u0144, pomys\u0142ów, przyk\u0142adów i teorii dotycz\u0105cej tworzenia za\u0142o\u017ce\u0144 programowych i rewizji programu. Nie jestem pewien czy by\u0142 ju\u017c wykorzystywany przy tworzeniu naszego programu, ale jest tam mnóstwo, do
\ns\u0142ownie mnóstwo przydatnych rzeczy dotycz\u0105cych tworzenia i dostosowywania, ulepszania programu (czyli powtarzam – naszych metodyk tak\u017ce). Ostatnio ukaza\u0142 si\u0119 tak\u017ce ROver COmmissioner REsource Kit, czyli podobny materia\u0142 stworzony jednak tylko na potrzeby programu w\u0119drowniczego. <\/p>\n![\"Wybrany](\"images\/stories\/Image\/autorzy\/g00.jpg\")
hm. Micha\u0142 Górecki<\/strong> – komisarz zagraniczny ZHP, wieloletni cz\u0142onek a obecnie wspó\u0142pracownik Zespo\u0142u W\u0119drowniczego Wydzia\u0142u Metodycznego GK ZHP, naczelny ogniomistrz serwisu \u0141atwopalni. Od niedawna dru\u017cynowy 64 Warszawskiej Dru\u017cyny W\u0119drowniczej „Everest”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"