![\"Wybrany](\"images\/stories\/Image\/07_05\/PWNT_RYCEZR.jpg\")
Cz\u0142ek by\u0142 brodaty, w sile wieku, pleczysty, prawie ogromny, ale wychud\u0142y; w\u0142osy nosi\u0142 uj\u0119te w p\u0105tlik, czyli w siatk\u0119 naszywan\u0105 paciorkami; na sobie mia\u0142 skórzany kubrak z pr\u0119gami wyci\u015bni\u0119tymi przez pancerz, na nim pas, ca\u0142y z miedzianych klamr; za pasem nó\u017c w rogowej pochwie, przy boku za\u015b krótki kord podró\u017cny.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Z pocz\u0105tku zaznacz\u0119, \u017ce nie jestem zwolennikiem zmian Prawa Harcerskiego na najbli\u017cszym Zje\u017adzie ZHP, zarówno w zakresie tre\u015bci jak i formy. Jednocze\u015bnie nie jestem przeciwnikiem zmian w Prawie harcerskim w ogóle. Wydaje mi si\u0119 jednak, \u017ce nie da si\u0119 tego zrobi\u0107 w po\u015bpiechu jaki towarzyszy przygotowaniom do Zjazdu. Tym bardziej ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce mog\u0119 zabra\u0107 g\u0142os w dyskusji nad tymi zmianami. We\u017amiemy tu na warsztat pi\u0105ty punkt prawa harcerskiego: „Harcerz post\u0119puje po rycersku”. Przemy\u015blmy najcz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105ce si\u0119 zarzuty do obecnej redakcji Prawa Harcerskiego w kontek\u015bcie tego punktu. Po pierwsze prawo harcerskie jest niezrozumia\u0142e dla harcerzy , a po drugie sformu\u0142owania prawa harcerskiego u\u017cywaj\u0105 s\u0142ów, które wysz\u0142y ju\u017c z u\u017cycia.<\/p>\n
<\/p>\n
Aby pobudzi\u0107 wyobra\u017ani\u0119, proponuj\u0119 ka\u017cdemu, \u017ceby zamkn\u0105\u0142 oczy i wyobrazi\u0142 sobie rycerza. Twarz, elementy stroju, sposób wypowiadania si\u0119. Który z poni\u017cszych fragmentów jest bli\u017cszy temu, co pomy\u015bla\u0142e\u015b?<\/p>\n
<\/p>\n
Cz\u0142ek by\u0142 brodaty, w sile wieku, pleczysty, prawie ogromny, ale wychud\u0142y; w\u0142osy nosi\u0142 uj\u0119te w p\u0105tlik, czyli w siatk\u0119 naszywan\u0105 paciorkami; na sobie mia\u0142 skórzany kubrak z pr\u0119gami wyci\u015bni\u0119tymi przez pancerz, na nim pas, ca\u0142y z miedzianych klamr; za pasem nó\u017c w rogowej pochwie, przy boku za\u015b krótki kord podró\u017cny. Tu\u017c przy nim za sto\u0142em siedzia\u0142 m\u0142odzie\u0144czyk o d\u0142ugich w\u0142osach i weso\u0142ym spojrzeniu, widocznie jego towarzysz lub mo\u017ce giermek, bo przybrany tak\u017ce po podró\u017cnemu, w taki sam powyciskany od zbroicy skórzany kubrak.<\/em><\/p>\n <\/p>\n Strój ich zawsze cechowa\u0142a prostota. Nosili d\u0142ugie, lu\u017ane szaty, które nie kr\u0119powa\u0142y ich ruchów w walce. Najbardziej charakterystyczn\u0105 cech\u0105 tej zewn\u0119trznej tuniki by\u0142 kaptur noszony, gdy nie chcieli zwraca\u0107 na siebie uwagi. Zwykle bywa\u0142o tak, \u017ce strój zewn\u0119trzny (lu\u017ana szata) by\u0142 ciemniejszy od stroju, który si\u0119 kry\u0142 pod nim. Pod zewn\u0119trznymi szatami, nosili stroje nieco krótsze oraz wygodniejsze daj\u0105ce pe\u0142n\u0105 swobod\u0119 ruchów. Sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z szaty od szyi do kolan, która do\u015b\u0107 \u015bci\u015ble przylega\u0142a do cia\u0142a. Mia\u0142a ona d\u0142ugie r\u0119kawy i by\u0142a przewi\u0105zana pasem w \u015brodkowej jej cz\u0119\u015bci. Przy pasie, noszono przede wszystkim swój miecz \u015bwietlny Wygodny pas umo\u017cliwia\u0142 Jedi noszenie najpotrzebniejszych rzeczy przy sobie.<\/em><\/p>\n <\/p>\n Pierwszy fragment jest zdecydowanie sprawniejszy j\u0119zykowo, bo to opis Zbyszka z Bogda\u0144ca, a wi\u0119c pióro Sienkiewicza. Drugi to opis stroju rycerzy Jedi wygrzebany na jednej z wielu stron po\u015bwi\u0119conych sadze Gwiezdne Wojny. Wida\u0107, \u017ce poj\u0119cie rycerz jest pojemniejsze ni\u017c by si\u0119 mog\u0142o na pierwszy rzut oka wydawa\u0107.<\/p>\n <\/p>\n W kontek\u015bcie 5 punktu Prawa Harcerskiego zarzut niezrozumia\u0142o\u015bci dotyczy oczywi\u015bcie s\u0142owa „rycerski”. Zwolennicy zmiany argumentuj\u0105, \u017ce aby zrozumie\u0107 jakie warto\u015bci i zachowania opisuje ten punkt harcerze najpierw musz\u0105 si\u0119 dowiedzie\u0107 kim byli \u015bredniowieczni rycerze oraz zdoby\u0107 podstawowe informacje o etosie rycerskim. Etos rycerski stanowi\u0142 za\u015b rodzaj modelu, opisuj\u0105cego rycerza doskona\u0142ego, który najpewniej nie by\u0142 zbyt cz\u0119sto wcielany w \u017cycie. Wobec tego rzeczywiste „post\u0119powanie po rycersku” pozostaje raczej w sferze fikcji literackiej. Nie bez znaczenia pozostaje tak\u017ce fakt, \u017ce zdecydowanie nie wszystkie warto\u015bci uto\u017csamiane z etosem rycerskim s\u0105 zgodne z warto\u015bciami, które chcemy poprzez ten punkt promowa\u0107 Przyk\u0142adem niech b\u0119d\u0105: \u017c\u0105dza s\u0142awy, dobre urodzenie czy uroda. Zwolennicy zmian, którzy podnosz\u0105 argument o niezrozumia\u0142o\u015bci Prawa Harcerskiego chcieliby takiego sformu\u0142owania, które nie wymaga\u0142oby dodatkowych obja\u015bnie\u0144, odnosi\u0142oby si\u0119 do sytuacji, spraw, osób, poj\u0119\u0107 znanym wszystkim harcerzom. Je\u017celi chodzi s\u0142owa, które s\u0105 archaiczne znowu chodzi o s\u0142owo „rycerski”, którego dzieci i m\u0142odzie\u017c nie u\u017cywaj\u0105 w potocznym j\u0119zyku. Nale\u017ca\u0142by je wobec tego zmieni\u0107 na inne.<\/p>\n <\/p>\n Na konferencji Chor\u0105gwi Sto\u0142ecznej druhna Iwona Brzózka prezentowa\u0142a wypowiedzi na temat Prawa Harcerskiego zebrane w\u015bród dzieci, które nie s\u0105 harcerzami. Generalnie mówi\u0105c uczniowie oceniali Prawo jako zrozumia\u0142e. Nale\u017cy jednak przyzna\u0107, \u017ce je\u017celi by\u0142o co\u015b niezrozumia\u0142ego, to mi\u0119dzy innymi sformu\u0142owanie: „post\u0119puje po rycersku”. By\u0107 mo\u017ce rzeczywi\u015bcie dzieci nie maj\u0105 \u015bwiadomo\u015bci jaki zestaw postaw charakteryzuje rycerza. Có\u017c, jednak stoi na przeszkodzie im to wyja\u015bni\u0107? W szkole, w którzy pracuj\u0119 trwa pierwszy rok, zaplanowanego na trzy lata programu wychowawczego, którego kanw\u0105 jest w\u0142a\u015bnie etos rycerski. Uczniowie w czasie lekcji zdobywaj\u0105 wiedz\u0119 o rycerstwie, a nast\u0119pnie wykonuj\u0105 ró\u017cnego rodzaju zadania. Oczywi\u015bcie najlepiej si\u0119 w tym czuj\u0105 m\u0142odsze dzieci (z klas 1-3), ale starsze tak\u017ce podejmuj\u0105 zabaw\u0119 w tej konwencji. <\/p>\n <\/p>\n Generalnie wydaje mi si\u0119, \u017ce nie uciekniemy od poj\u0119\u0107, które trzeba wyja\u015bnia\u0107. Wychowanie polega mi\u0119dzy innymi na tym, aby wskazywa\u0107 wychowankom warto\u015bci, \u017aród\u0142a tych warto\u015bci oraz pokazywa\u0107 im w jaki sposób je praktykowa\u0107. Niemo\u017cliwo\u015bci\u0105 by\u0142oby zbudowanie kodeksu, który by\u0142by dla dzieci zrozumia\u0142y sam przez si\u0119. Zamieni\u0142by si\u0119 on w ci\u0105gle uaktualniany katalog zachowa\u0107, które uznajemy np. za szlachetne. Obja\u015bnianie dzieciom Prawa Harcerskiego nie polega moim zdaniem na wpajaniu im znaczenia s\u0142ów, z których si\u0119 ono sk\u0142ada, ale na pokazywaniu odpowiednich postaw w praktyce, podczas pracy i zabawy, a nade wszystko gry!<\/p>\n <\/p>\n Swego rodzaju personifikacja tych warto\u015bci w postaci rycerza jest doskona\u0142\u0105 zach\u0119t\u0105 do stosowania po\u015brednio\u015bci metody harcerskiej. Obrz\u0119dowo\u015b\u0107 rycerska podczas obozu pozwoli harcerzom pozna\u0107 reprezentowane przez etos rycerza warto\u015bci, bezpo\u015brednio bez zb\u0119dnego wyja\u015bniania i na pewno skutecznie. I nie ma tu zupe\u0142nie znaczenia, \u017ce historycznie niewielu by\u0142o rycerzy, którzy w taki sposób post\u0119powali. Dzieci podejmuj\u0105 ró\u017cne zabawy symboliczne przypisuj\u0105c ró\u017cnym grupom ich stereotypowe cechy (policjant jest uczciwy, samuraj – honorowy), cho\u0107 rzeczywiste zachowania przedstawicieli tych grup niekiedy odbiegaj\u0105 od tych stereotypów. Dla w\u0119drowników mnogo\u015b\u0107 kontekstów, w których wyst\u0119puje s\u0142owo rycerz daje doskona\u0142e pole do rozwa\u017ca\u0144, o które zachowania nam dok\u0142adnie chodzi, o jaki stan umys\u0142u. Dyskutowanie ró\u017cnic mi\u0119dzy Galahadem, a Geraltem z Rivii prowadzi\u0107 mo\u017ce do zaskakuj\u0105cych refleksji. To, \u017ce etos rycerski jest pewnym idea\u0142em, który rzadko si\u0119 realizowa\u0142 jest wyj\u015bciem do kontestowania, krytycznej analizy tego punktu Prawa Harcerskiego. Zastanowienia si\u0119: Jaka jest istota tego zapisu? Jaki jest jego duch? O co w nich naprawd\u0119 ch <\/p>\n Ostatecznie sformu\u0142owanie „post\u0119puje po rycersku” wydaje mi si\u0119 sformu\u0142owaniem dobrym bo pojemnym. Mieszcz\u0105 si\u0119 w nim takie zachowania jak: uczciwa walka (rywalizacja), szlachetna postawa wobec kobiet, wierno\u015b\u0107 danemu s\u0142owu, odwaga. Mo\u017cna by te wszystkie cechy wypisa\u0107 po przecinkach: „Harcerz jest uczciwy w rywalizacji, szlachetny wobec kobiet oraz odwa\u017cny” (wierny danemu s\u0142owu jest ju\u017c w punkcie drugim). Czy jednak wtedy nie pojawi\u0142y by si\u0119 g\u0142osy, \u017ce s\u0142owo szlachetny jest niezrozumia\u0142e i przez m\u0142odzie\u017c u\u017cywane jedynie w rzeczywisto\u015bci szkolnej na przedmiotach przyrodniczych (gazy szlachetne, metale szlachetne)? Czy uda\u0142oby si\u0119 nam znale\u017a\u0107 poj\u0119cie równie dobre, obecne od wielu lat w kulturze i rokuj\u0105ce nadziej\u0119, \u017ce z niej za kilka lat nie wypadnie?<\/p>\n <\/p>\n Zupe\u0142nie nie mog\u0119 si\u0119 zgodzi\u0107 na twierdzenie, \u017ce s\u0142owo rycerz jest archaiczne i nieu\u017cywane. Wspomniane ju\u017c Gwiezdne Wojny s\u0105 doskonale znanym elementem popkultury i nie ma chyba dziecka, które nie ogl\u0105da\u0142o przynajmniej trzech najnowszych filmów sagi. W \u015bwiecie gwiezdnych wojen operuje si\u0119 takimi sformu\u0142owaniami jak: Rycerz Jedi (Jedi Knight), Mistrz Jedi (Jedi Master), Zakon Jedi! (Jedi Order) – to ju\u017c oldskul do kwadratu. Wiadomo, \u017ce najwi\u0119ksze zyski przynosi nie sam film, tylko zabawki i gad\u017cety z nim zwi\u0105zane. Odbiorcami tych gad\u017cetów s\u0105 w\u0142a\u015bnie dzieci i m\u0142odzie\u017c. Trudno wobec tego pos\u0105dza\u0107 twórców sagi o brak rozeznania w tym co poci\u0105ga ich g\u0142ówn\u0105 grup\u0119 docelow\u0105. Sklepu z zabawkami s\u0105 zreszt\u0105 zawalone nie tylko figurkami z rycerzami Jedi, ale tak\u017ce zwyk\u0142ymi w zbroi, z lanc\u0105 i na koniku. S\u0105dz\u0119, \u017ce ma\u0142o kto przegapi\u0142 filmy oparte na trylogii J.R.R Tolkiena „W\u0142adca pier\u015bcieni”. Kim s\u0105 ich bohaterowie? To w wi\u0119kszo\u015bci kobiety i m\u0119\u017cczy\u017ani w l\u015bni\u0105cych zbrojach, którzy praktykuj\u0105 typowe rycerskie cnoty machaj\u0105c mieczami na lewo i prawo. Bractwa rycerskie, grupy rekonstrukcyjne…trzeba by\u0107 \u015blepym, aby nie widzie\u0107, \u017ce zarówno s\u0142owo rycerz jak i zwi\u0105zany z nim etos jest stale obecny w kulturze.<\/p>\n No i rzecz ostatnia, my\u015bl\u0119, \u017ce szczególnie dla w\u0119drowników jasna: w harcerstwie zawsze jest miejsce na elementy podnios\u0142e, wzruszaj\u0105ce. Na górnolotne sformu\u0142owania i chwile zadumy. W odpowiednich oczywi\u015bcie proporcjach ze \u015bmiechem zabaw\u0105 i przygod\u0105. Prawo harcerskie jest dobrym miejscem na przechowywanie j\u0119zykowych pere\u0142, sformu\u0142owa\u0144 innych ni\u017c potoczne. Wiele zreszt\u0105 tekstów jest napisanych j\u0119zykiem delikatnie mówi\u0105c niepotocznym. Spójrzmy na Kodeks W\u0119drowniczy: „przemierzanie kilometrów”, „urok przyrody”, „si\u0142a nieprzeparta”. Kto mówi do dziewczyny: „Podziwiam urok Twoich oczu”? A jednak, jest to j\u0119zyk odpowiedni dla tekstu podnios\u0142ego, mówi\u0105cego o rzeczach wa\u017cnych. Tekstu, z którego mo\u017cna wyrwa\u0107 sentencje i z\u0142ote my\u015bli.<\/p>\n <\/p>\n Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce nie napisa\u0142em wiele nowego. Argumenty obydwu stron pojawiaj\u0105 si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci toczonych w ró\u017cnych gremiach dyskusji. Jak s\u0142usznie zauwa\u017cy\u0142 hm Krzysztof Ludwig, w na grupie dyskusyjnej [czuwaj], w rozstrzygni\u0119ciu kwestii „zmienia\u0107 czy nie” wszystko ju\u017c zosta\u0142o powiedziane, nie pomog\u0105 nam tak\u017ce naukowcy-specjali\u015bci. W\u015bród nich zdania na temat potrzeb zmian i efektów naszych decyzji tak\u017ce b\u0119d\u0105 podzielone. Pozostaje nam wobec tego post\u0105pi\u0107 odwa\u017cnie, podj\u0105\u0107 jak\u0105\u015b decyzj\u0119 i poczeka\u0107 na skutki.<\/p>\n <\/p>\n Na koniec mia\u0142y by\u0107 propozycje nowych zapisów. Na powa\u017cnie, to nie mam \u017cadnych pomys\u0142ów. Chc\u0105c jednak praktykowa\u0107 pogod\u0119 ducha (czyt. luzik, bycie weso\u0142ym kole\u017ck\u0105, niesm\u0119cenie) proponuj\u0119 kilka z przymru\u017ceniem oka:<\/p>\n Harcerz jest jak Jedi <\/p>\n Cz\u0142ek by\u0142 brodaty, w sile wieku, pleczysty, prawie ogromny, ale wychud\u0142y; w\u0142osy nosi\u0142 uj\u0119te w p\u0105tlik, czyli w siatk\u0119 naszywan\u0105 paciorkami; na sobie mia\u0142 skórzany kubrak z pr\u0119gami wyci\u015bni\u0119tymi przez pancerz, na nim pas, ca\u0142y z miedzianych klamr; za pasem nó\u017c w rogowej pochwie, przy boku za\u015b krótki kord podró\u017cny.<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[236],"tags":[],"class_list":["post-18192","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18192","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18192"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18192\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18192"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18192"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18192"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nodzi? W celu poszukiwania inspiracji i rozwi\u0105za\u0144 dla w\u0142asnego \u017cycia.<\/p>\n
Harcerz post\u0119puje jak padawan
Harcerz jest zawsze po jasnej stronie mocy
Harcerz jest odwa\u017cny, nie oszukuje w czasie gry, chroni s\u0142abszych, a b\u0119d\u0105c m\u0119\u017cczyzn\u0105 post\u0119puje szlachetnie wobec kobiet.<\/p>\n![\"Wybrany](\"images\/stories\/Image\/autorzy\/parasol_zdjecie.jpg\")
phm Marcin Bednarski<\/strong> – namiestnik harcerski hufca Warszawa-\u017boliborz, by\u0142y dru\u017cynowy 56 WDH „Brzask” i komendant 56 Warszawskiego Szczepu „Arkadia”, absolwent wydzia\u0142u Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego, student V roku Wydzia\u0142u Pedagogicznego Uniwersytetu Warszawskiego, nauczyciel matematyki i fizyki w Szkole Aktywno\u015bci Twórczej w Zielonce.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"