W poprzednim numerze „Na Tropie” mieli\u015bcie ju\u017c okazj\u0119 przeczyta\u0107, jak dba\u0107 o swój nó\u017c, czy jakie no\u017ce wybra\u0107 do jakich prac. W tym miesi\u0105cu chcia\u0142bym si\u0119 skupi\u0107 na elementach technicznych no\u017cy, którymi nale\u017cy si\u0119 kierowa\u0107 przy wyborze konkretnego modelu.
<\/p>\n
<\/p>\n
Stal<\/strong><\/p>\n Podstaw\u0105 no\u017ca jest tworzywo, z jakiego jest wykonane, a przede wszystkim stal. Najpopularniejsze s\u0105 no\u017ce typu „stainless”. S\u0105 to na ogó\u0142 tanie produkty gdzie\u015b z dalekiego wschodu. Nazwa stali nie mówi (przynajmniej teoretycznie), jaki jest jej sk\u0142ad. Oznacza tylko, \u017ce jest nierdzewna. W praktyce najprawdopodobniej charakteryzuje si\u0119 raczej miernymi w\u0142a\u015bciwo\u015bciami nale\u017cnymi stalom u\u017cywanym do produkcji no\u017cy – szybko si\u0119 t\u0119pi, o ile da si\u0119 w ogóle dobrze naostrzy\u0107. Jedyn\u0105 zalet\u0105 jest niska cena, a co za tym idzie takiego no\u017ca nie szkoda zniszczy\u0107. Sam mam nó\u017c kupiony za 35 z\u0142. i z racji ceny nie szkoda mi go u\u017cywa\u0107 czasem jako saperki. Dobre stale europejskie za przyzwoit\u0105 cen\u0119 nosz\u0105 symbol 440. Posiada ona 3 odmiany A, B, C, z których ta ostatnia cechuje si\u0119 najlepszymi parametrami. Tej stali u\u017cywa na przyk\u0142ad najbardziej znany producent scyzoryków Victorinox. Jej odpowiedniki to japo\u0144skie AUS-8 lub GIN – 1. Nieco s\u0142absz\u0105 stal\u0105 jest stal 420. U\u017cywana jest w ta\u0144szych no\u017cach, cho\u0107 niektóre firmy maj\u0105 z t\u0105 stal\u0105 ca\u0142kiem dobre osi\u0105gi. Wi\u0119cej o stalach znajdziecie tutaj.<\/p>\n Szlif<\/strong><\/p>\n Kolejn\u0105 spraw\u0105 jest szlif ostrza. Jest to bardzo istotny element, poniewa\u017c ma on bardzo du\u017cy wp\u0142yw na w\u0142a\u015bciwo\u015bci tn\u0105ce oraz wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 klingi na uszkodzenia. Kszta\u0142t ostrza<\/strong><\/p>\n Kszta\u0142t klingi równie\u017c ma du\u017ce znaczenie. Ostrze spearpoint <\/em>(ang. spear – w\u0142ócznia) ma kszta\u0142t klingi przypominaj\u0105cy w\u0142a\u015bnie grot w\u0142óczni. Jest on stosowany g\u0142ównie w no\u017cach bojowych. Mo\u017ce mie\u0107 ostrze obustronne jak np. wiele rzutek, albo jedno ostrze jest fa\u0142szywe jak np. w stosowanym w naszym wojsku no\u017cu szturmowym wz. 98, czyli KaeSie. Pokrycie ostrza<\/strong><\/p>\n Nast\u0119pn\u0105 spraw\u0105 jest pokrycie ostrza. Moim zdaniem \u0142adniejsze s\u0105 ostrza niepowlekane, ale to kwestia gustu. Najpopularniejszym metalicznym pokryciem jest satin<\/em> (ang. at\u0142as). Posiada ono charakterystyczne pionowe pr\u0105\u017cki, które s\u0105 pozosta\u0142o\u015bci\u0105 po szlifierce. Dobre dla no\u017cy z nierdzewnej stali. Nie jest kosztowne. Na r\u0119koje\u015bci u\u017cywa si\u0119 rozmaitych tworzyw. S\u0105 to min. stal, aluminium, w\u0142ókna w\u0119glowe, tytan drewno, ko\u015bci, rogi, linki, kraton (termoplastyczna guma) i wiele innych. Rzutki cz\u0119sto ich nie posiadaj\u0105. Przy wyborze no\u017ca nale\u017cy si\u0119 kierowa\u0107 przede wszystkim wygod\u0105 i ergonomi\u0105 kszta\u0142tu r\u0119koje\u015bci. Drewno jest mi\u0142e w dotyku. Róg \u0142adnie wygl\u0105da. Aluminium i tytan s\u0105 bardzo twarde. Kraton dobrze si\u0119 trzyma d\u0142oni. Ale tutaj i tak wszystko zale\u017cy od r\u0119ki. Nawet najlepsza r\u0119koje\u015b\u0107, gdy \u017ale le\u017cy, nie zadowoli nas. <\/p>\n O wielko\u015bci no\u017ca pisano ju\u017c w poprzednim artykule. Ale ja równie\u017c chcia\u0142bym si\u0119 podzieli\u0107 swoimi refleksjami. Oczywi\u015bcie wszystko zale\u017cy od tego, do czego ten nó\u017c ma nam s\u0142u\u017cy\u0107 i gdzie go chcemy zabra\u0107. Dlatego jestem zwolennikiem posiadania kilku no\u017cy. Na biwaki, obozy zabieram ze sob\u0105 scyzoryk, \u015bredni nó\u017c i du\u017ce kukri. Jad\u0105c w góry, gdzie ograniczam baga\u017c do minimum wagi, zabieram tylko scyzoryk (wystarczy \u017ceby ukroi\u0107 chleba, czy cebuli). Posiadam ca\u0142kiem dobry nó\u017c 14 cm ostrza i mimo i\u017c by mi zapewne wystarczy\u0142 do „przetrwania”, to jednak lubi\u0119 by\u0107 zaopatrzony w kilka ostrzy. A przynajmniej dwa.<\/p>\n Adam Dobrzy\u0144ski<\/strong> – wspó\u0142za\u0142o\u017cyciel Ostro\u0142\u0119ckiego Szczepu Dru\u017cyn Specjalno\u015bciowych Szaniec. Student stomatologii, mi\u0142o\u015bnik turystyki zw\u0142aszcza gór, historii, astronomii, fotografii i ogólnie \u017cycia. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W poprzednim numerze „Na Tropie” mieli\u015bcie ju\u017c okazj\u0119 przeczyta\u0107, jak dba\u0107 o swój nó\u017c, czy jakie no\u017ce wybra\u0107 do jakich prac. W tym miesi\u0105cu chcia\u0142bym si\u0119 skupi\u0107 na elementach technicznych no\u017cy, którymi nale\u017cy si\u0119 kierowa\u0107 przy wyborze konkretnego modelu.<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[236],"tags":[],"class_list":["post-18306","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18306","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18306"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18306\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18306"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18306"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18306"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Najbardziej odporny na uszkodzenia jest szlif jednostronny<\/em> 1. – chisel<\/em> (ang. d\u0142uto – przekrój ostrza je przypomina). Jest on stosowany miedzy innymi w no\u017cach taktycznych , w których oprócz ci\u0119\u0107 wykonuje si\u0119 nim ró\u017cne inne czynno\u015bci np. podwa\u017canie, wymagaj\u0105ce wytrzyma\u0142o\u015bci poprzecznej. Niestety odporno\u015b\u0107 na uszkodzenia osi\u0105gni\u0119ta jest kosztem w\u0142a\u015bciwo\u015bci tn\u0105cych.
Nast\u0119pnym szlifem jest szlif wkl\u0119s\u0142y 2. (ang. hollow). Tnie on znacznie lepiej, ale jest zdecydowanie mniej wytrzyma\u0142y, a tak\u017ce ma tendencj\u0119 do klinowania si\u0119 przy g\u0142\u0119bokich ci\u0119ciach. Raczej rzadko spotykany.
Szlif p\u0142aski<\/em> 3. (ang. flat) – chyba najpopularniejszy. Tnie nieco s\u0142abiej od wkl\u0119s\u0142ego, ale jest wytrzymalszy i nie klinuje si\u0119 tak bardzo. Spotykany w no\u017cach survivalowych, szturmowych (popularny KS) a tak\u017ce w sztyletach i rzutkach – po obu stronach klingi.
Szlif p\u0142aski<\/em> pe\u0142ny 4. (ang. full flat) – mój ulubiony. Jest równie wytrzyma\u0142y jak p\u0142aski, a przy tym znacznie lepiej tnie i nie klinuje si\u0119 tak mocno. Niestety no\u017ce z tym szlifem s\u0105 do\u015b\u0107 drogie, gdy\u017c wymaga on zdj\u0119cia du\u017cej ilo\u015bci stali. Spotka\u0142em si\u0119 z nim w scyzorykach (polski Gerlach, szwajcarski Wenger) i nepalskim kukri. <\/em>
Wyko\u0144czenie ostrza mo\u017ce by\u0107 trojakiego rodzaju. Albo „czyste” (ang. plain), albo z\u0105bkowane (ang. serrated raczej rzadko spotykane), albo w po\u0142owie z\u0105bkowane (combo). Ostrze czyste najlepiej nadaje si\u0119 do ci\u0119cia mi\u0119kkich materia\u0142ów, strugania i prac wymagaj\u0105cych dok\u0142adno\u015bci. Z\u0105bki sprawdzaj\u0105 si\u0119 podczas ci\u0119cia twardych materia\u0142ów. Ostrze combo zapewni nam mo\u017cliwo\u015b\u0107 i ci\u0119cia, i „rozrywania”, ale ja osobi\u015bcie nie lubi\u0119 z\u0105bków, jako\u015b ani dla mnie one \u0142adne, ani niezb\u0119dne w terenie. <\/p>\n
Ostrze warncliff <\/em>przypomina kszta\u0142tem dziób drapie\u017cnego ptaka. Charakteryzuje si\u0119 p\u0142ask\u0105 lub nawet wkl\u0119s\u0142\u0105 kraw\u0119dzi\u0105 tn\u0105c\u0105.
Kszta\u0142t ostrza tanto przypomina mi nieco skrócon\u0105 wersj\u0119 wakizashi – krótszego miecza samurajów. Jest on w\u0142a\u015bciwie stosowany tylko do no\u017cy taktycznych, o szlifie jednostronnym. Bardzo wytrzyma\u0142y. Kszta\u0142t czubka przypomina gilotyn\u0119. \u0141atwo si\u0119 wbija i mo\u017cna nim podwa\u017ca\u0107 bez obaw o z\u0142amanie. No\u017ce te jednak nie maj\u0105 raczej zastosowania poza jednostkami specjalnymi.
Bardzo praktycznym kszta\u0142tem klingi jest droppoint<\/em> (ang. drop – spadek). Cechuje je lekki spadek grzbietu w kierunku ostrza. Posiada ono do\u015b\u0107 wytrzyma\u0142y, ostry czubek, a i w\u0142a\u015bciwo\u015bci tn\u0105ce s\u0105 do\u015b\u0107 dobre. Doskona\u0142e na nó\u017c roboczy.
Naj\u0142adniejsze moim zdaniem ostrze to clippoint<\/em>. Jest ono stosowane w no\u017cach i scyzorykach my\u015bliwskich i w\u0119dkarskich, a tak\u017ce w no\u017cach bojowych. Posiada podobne w\u0142a\u015bciwo\u015bci tn\u0105ce jak droppoint<\/em>, grzbiet ostrza jest natomiast charakterystycznie wci\u0119ty, s\u0105dz\u0119, \u017ce ma to znaczenie przy patroszeniu zwierzyny, czy filetowaniu ryb, poza tym \u0142adnie wygl\u0105da.
Najlepsze w\u0142a\u015bciwo\u015bci tn\u0105ce ma ostrze recurve<\/em> (ang. curve – krzywa). Jest to osi\u0105gni\u0119te dzi\u0119ki krzywi\u017anie ostrza, które przypomina lekk\u0105 fal\u0119. Znakomite do ci\u0119cia lin, czy strugania, a tak\u017ce w no\u017cach bojowych. Bywa ono stosowane równie\u017c z innymi profilami np. z clippointem.
Ciekawym ostrzem jest równie\u017c kukri<\/em>. Nazwa jego jest zaczerpni\u0119ta od tradycyjnego no\u017ca nepalskich plemion Ghurków i Szerpów. Obecnie wiele firm produkuje du\u017ce ci\u0119\u017ckie no\u017ce, b\u0105d\u017a maczety w tym kszta\u0142cie. Nó\u017c kukri znakomicie sprawdza si\u0119 zarówno w roli maczety, jak i toporka. Moje kukri<\/em> bez problemu przecina ga\u0142\u0105zki 2-3 cm \u015brednicy jednym ci\u0119ciem. Znakomicie te\u017c nadaje si\u0119 do r\u0105bania. Z racji wielko\u015bci (rzadko poni\u017cej 25 cm d\u0142ugo\u015bci ostrza), raczej nie nadaje si\u0119 do prac precyzyjnych. Ale ka\u017cdy Ghurka ma oprócz tego ma\u0142y no\u017cyk – karda<\/em>.<\/p>\n
Pokrycia mirror<\/em> (ang. lustro) i tygrysie paski<\/em> s\u0105 za to do\u015b\u0107 drogie. I raczej do ekskluzywnych modeli no\u017cy, poniewa\u017c \u0142atwo je zarysowa\u0107, zw\u0142aszcza „lustro”. Wzór tygrysi to pozosta\u0142o\u015b\u0107 po hartowaniu. Efekt lustra uzyskuje si\u0119 przez dok\u0142adne wypolerowanie.
Do wyko\u0144czenia powierzchni ostrza u\u017cywa si\u0119 równie\u017c metod piaskowych stonewash<\/em> (ang. kamienna k\u0105piel) i bead blast<\/em> (piaskowanie). Efektem pierwszej metody jest pó\u0142matowe ostrze bardzo odporne na zarysowania, bo… ju\u017c jest porysowane. Jest o efekt k\u0105pieli w \u017cwirze, która daje ciekawy estetycznie efekt i dobre w\u0142a\u015bciwo\u015bci chroni\u0105ce ostrze przed korozj\u0105 (zarysowania s\u0105 za p\u0142ytkie, aby rdza mog\u0142a si\u0119 w nich kondensowa\u0107). Niestety jest to do\u015b\u0107 drogie rozwi\u0105zanie, co przek\u0142ada si\u0119 na cen\u0119 no\u017ca. Druga metoda daje równie\u017c matowe ostrze st\u0105d zastosowanie w no\u017cach wojskowych i taktycznych. U\u017cywane raczej do stali nierdzewnych, gdy\u017c niestety metoda ta pozostawia mikropory, które sprzyjaj\u0105 korozji.
Drugim rodzajem s\u0105 pokrycia powlekane. Wszystkie zapobiegaj\u0105 korozji. Ró\u017cni\u0105 si\u0119 natomiast barw\u0105, trwa\u0142o\u015bci\u0105 i oczywi\u015bcie cen\u0105. Ostrze chr
\nomowane znakomicie chroni przed rdz\u0105 dopóki si\u0119 nie porysuje. Wygl\u0105da podobnie jak bead blast. U\u017cywane g\u0142ównie do stali wysokow\u0119glowych, gdzie zamierzeniem producenta jest pozostawieni ostrza w kolorze stali.
Pokrycia czarne równie\u017c ró\u017cni\u0105 si\u0119 trwa\u0142o\u015bci\u0105 i wygl\u0105dem. Pokrycie Black Teflon<\/em> ca\u0142kowicie zabezpiecza ostrze przed rdz\u0105. Ponadto jest cz\u0119sto stosowane w no\u017cach bojowych i taktycznych, poniewa\u017c teflon daje ca\u0142kowicie matowe, czarne, co zapobiega odblaskom \u015bwiat\u0142a, a co za tym idzie zdradzeniu obecno\u015bci \u017co\u0142nierza. Jest to jednak najmniej odporne na \u015bcieranie pokrycie ostrza. Stosunkowo popularne ze wzgl\u0119du na nisk\u0105 cen\u0119.
Trwalszym pokryciem jest Black Titanium<\/em>. Nie powinno si\u0119 uszkodzi\u0107 przy ci\u0119ciu puszki po konserwie (teflon mo\u017ce si\u0119 uszkodzi\u0107 od puszki po napoju). Jest jednak dro\u017csze.
Jeszcze mocniejsze jest Boron Carbide<\/em>. Jest to nowa, matowa i do\u015b\u0107 droga technologia, stosowana równie\u017c w opancerzeniach czo\u0142gów. Twardo\u015b\u0107 w skali Mohsa powy\u017cej 9 ( najwi\u0119cej ma diament – 10). Mo\u017ce konkurowa\u0107 z DLC (Diamond like carbon)<\/em>, która ma wytrzyma\u0142o\u015b\u0107, wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c stal, z której wykonane s\u0105 no\u017ce, niestety równie\u017c droga. B\u0142yszczy si\u0119.
Ciekawym pokryciem, s\u0105 \u017cywice epoksydowe. S\u0105 one nak\u0142adane w wysokiej temperaturze i pozostawiaj\u0105 swoiste wzory na powierzchni klingi. Z mojego do\u015bwiadczenia wiem, \u017ce do\u015b\u0107 \u0142atwo si\u0119 \u015bcieraj\u0105 (cho\u0107 ca\u0142y nó\u017c by\u0142 s\u0142abej jako\u015bci, wi\u0119c mo\u017ce stad to przekonanie).<\/p>\n
R\u0119koje\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n