„Tradycja to… co\u015b ekstra… ekstradycja. Je\u017celi dana osoba ma fur\u0119 i zostanie jej ona porwana, to porywacz musi w\u0142a\u015bcicielowi zwróci\u0107 samolot. To jest w\u0142a\u015bnie tradycja, \u017ce mu j\u0105 musz\u0105 odda\u0107! To stara tradycja, jeszcze z pocz\u0105tku lotnictwa”. Pami\u0119tacie cytat z „Misia”? Przypomnia\u0142 mi si\u0119, gdy Redaktor Naczelny wys\u0142a\u0142 mnie z sond\u0105 pt. „Czym jest obrz\u0119dowo\u015b\u0107 harcerska?”.
<\/p>\n
Obrz\u0119dy harcerskie… chodzi o to, \u017ce jak jest \u015awi\u0119to Zmar\u0142ych to sprzedaj\u0105 znicze na cmentarzach? No, w sumie dobry pomys\u0142 – wzrusza ramionami Jagoda, studentka sinologii. – Nie wiem, w jakich innych obrz\u0119dach uczestnicz\u0105. No maj\u0105 mundury, dla mnie \u015bmieszne s\u0105 te mundury, podobnie, jak i ca\u0142e harcerstwo, nie mog\u0142abym mie\u0107 ch\u0142opaka z harcerstwa, my\u015bl\u0119 – stwierdza dziewczyna. – Duzi ludzie przebrani za dzieci, co to ma by\u0107 w\u0142a\u015bciwie? O, jeszcze kojarzy mi si\u0119, \u017ce jak robimy w domu ognisko to wujek wo\u0142a, \u017ceby je rozpali\u0107 „po harcersku”, czyli jedn\u0105 zapa\u0142k\u0105. Pewnie to jaka\u015b tradycja, ale nie wiem do ko\u0144ca jaka. \u017be niby ten co rozpali od jednej zapa\u0142ki jest jaki\u015b lepszy i bardziej harcerski ni\u017c ten co od dwóch? G\u0142upi sposób, by kogo\u015b ocenia\u0107.<\/p>\n
Kult kolonizatora<\/strong><\/p>\n Celem artyku\u0142u mia\u0142o by\u0107 zaprezentowanie opinii ludzi spoza ZHP. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich wykazywa\u0142a wyj\u0105tkow\u0105 oboj\u0119tno\u015b\u0107 wobec tematu, a nawet wrogo\u015b\u0107. Po cz\u0119\u015bci wynika\u0142o to z nieznajomo\u015bci obrz\u0119dów, a nawet dok\u0142adnego znacznie samego terminu. Skojarzenia nie wykracza\u0142y zwykle poza ognisko czy \u015bpiewanie piosenek. Kto\u015b pomy\u015bla\u0142 o mundurze, kto\u015b inny s\u0105dzi\u0142, \u017ce obrz\u0119dem mog\u0105 by\u0107 sprawno\u015bci harcerskie. – Zastanówmy si\u0119 na pocz\u0105tku, czym jest obrz\u0119d? – zmarszczy\u0142 nos \u015bwie\u017co upieczony magister etnologii, specjalizacja afryka\u0144ska, Robert. – To dzia\u0142anie maj\u0105ce na celu integracj\u0119 grupy, dok\u0142adnie opisane w kultowym dziele Arnolda van Gennepa „Rites du passage”, czyli „Obrz\u0119dy przej\u015bcia”. Wed\u0142ug van Gennepa w ka\u017cdej biografii wyró\u017cni\u0107 mo\u017cemy kluczowe chwile, takie jak narodziny, wej\u015bcie w doros\u0142o\u015b\u0107, \u015blub czy pogrzeb, którym towarzyszy\u0107 b\u0119d\u0105 obrz\u0119dy. Robert wyci\u0105ga z pó\u0142ki zakurzony orygina\u0142 ksi\u0105\u017cki belgijskiego badacza. – Ludzko\u015b\u0107 wymy\u015bli\u0142a obrz\u0119dy, by celebrowa\u0107 szczególnie wa\u017cne sytuacje. Czy takie sytuacje zdarzaj\u0105 si\u0119 w harcerstwie? Chyba nie, tak wi\u0119c harcerskie obrz\u0119dy musz\u0105 by\u0107 jakimi\u015b pop\u0142uczynami i udawaniem. Zw\u0142aszcza gdy si\u0119 pomy\u015bli, co za jeden to ca\u0142e harcerstwo wymy\u015bli\u0142. Jak si\u0119 nazywa ten facet, co kolonizowa\u0142 RPA? – Robert wystukuje co\u015b gor\u0105czkowo na swoim laptopie. – Oto cytat na temat waszego Baden Powella ze strony szczepu NIEPRZEMAKALNI: „Tam (w Afryce) zostaje mu (Bi Pi) przydzielone zadanie uwolnienia spod dyktatury wodza Prempeha plemienia Aszanti. Wykorzystuje do tego celu samych Aszantów tworz\u0105c z nich grupy skautowe i \u0142\u0105cz\u0105c ze skautami brytyjskimi. W 1896 roku udaje mu si\u0119 otoczy\u0107 Prempeha i wzi\u0105\u0107 do niewoli. (…) Wyje\u017cd\u017ca do Bulawayo w górach Matopa, gdzie czarownik Uwini wraz ze swoim plemieniem Matabele g\u0142osi, \u017ce bóg nakaza\u0142 mu zabija\u0107 wszystkich bia\u0142ych, wi\u0119zi wodzów Matabele i czarownika, gdy ci po uraczeniu si\u0119 mocnym piwem zasypiaj\u0105. Jednak dopiero po rozstrzelaniu czarownika, reszta plemienia poddaje si\u0119.” Nie wiem, co w tych propagandowo przerobionych informacjach dostrzega harcerz, ale dla mnie to prosty przekaz, \u017ce bohater, o którym pewnie skauci \u015bpiewaj\u0105 piosenki przy ognisku, które pewnie wydaje im si\u0119 obrz\u0119dem, cho\u0107 nim nie jest, \u017ce Baden Powell to – denerwuje si\u0119 nie na \u017carty Robert – facet, który by\u0142 skrajnym rasist\u0105 i z broni\u0105 w r\u0119ku zabija\u0142 ludzi walcz\u0105cych o swoj\u0105 wolno\u015b\u0107 i swoj\u0105 ziemi\u0119. Jak\u0105 warto\u015b\u0107 ma budowanie obrz\u0119dowo\u015bci na takiej postaci? To tak jakby, nie przymierzaj\u0105c, czeskie dzieci czci\u0142y Niemca, który zaproponowa\u0142 rozbiór Polski i dorabia\u0142y jeszcze do tego ideologi\u0119 o tym, \u017ce Niemiec musia\u0142 napa\u015b\u0107, bo go Polacy nie lubili! Powinni\u015bcie znale\u017a\u0107 lepsze wzory… – Chcesz definicj\u0119 obrz\u0119dowo\u015bci? Moim zdaniem to wszystko to, co najg\u0142upsze w harcerstwie – stwierdza Kamila. – Jako socjolog doceniam sam\u0105 definicj\u0119 organizacji, która ze wzgl\u0119du na intensywnym przep\u0142yw informacji mi\u0119dzy cz\u0142onkami grupy jest wa\u017cnym ogniwem socjalizacji wtórnej – cokolwiek chcia\u0142a przez to powiedzie\u0107 Kamila, brzmia\u0142o powa\u017cnie. – Ale same obrz\u0119dy, jakie\u015b ogniska czy minuty milczenia przypominaj\u0105 mi jakie\u015b zachowania sekciarskie i nara\u017caj\u0105 uczestników na \u015bmieszno\u015b\u0107 w oczach postronnych. <\/p>\n Co ciekawe wi\u0119kszo\u015b\u0107 rozmówców rozdziela wspó\u0142czesne harcerstwo od harcerstwa w czasie II wojny \u015bwiatowej. – „Kamienie na szaniec”, Powstanie Warszawskie to by\u0142o co\u015b. Pewnie wtedy, jak siedzieli harcerze w ruinach i my\u015bleli, \u017ce mog\u0105 zgin\u0105\u0107, to jak mieli jak\u0105\u015b wspóln\u0105 piosenk\u0119, to im dodawa\u0142o to jakiej\u015b odwagi – wyja\u015bnia Jagoda. – Ale jak t\u0119 sam\u0105 piosenk\u0119 \u015bpiewa teraz jaki\u015b harcerz i si\u0119 wczuwa to jaki jest sens? Przecie\u017c to fa\u0142sz okropny! Trzeba robi\u0107 co\u015b na swoje konto, a nie podszywa\u0107 si\u0119 pod to co robili inni – gestykuluje. Podobnie my\u015bli Martina, studentka chemii: – Dzisiejsze harcerstwo to tylko jedno z wielu mo\u017cliwych hobby. Nikomu nie zabraniam, ale te\u017c sama si\u0119 nim nie interesuj\u0119. Wydaje mi si\u0119, \u017ce ludzie id\u0105 do harcerstwa, bo chc\u0105 mie\u0107 jak\u0105\u015b swoj\u0105 grup\u0119, tylko \u017ce obecnie, gdy jest internet i pe\u0142no innych mo\u017cliwo\u015bci, tak\u0105 grup\u0119 \u0142atwo znale\u017a\u0107 gdzie indziej – przedstawia swoje stanowisko. – Nie mam poj\u0119cia o harcerskiej obrz\u0119dowo\u015bci, samo has\u0142o brzmi strasznie powa\u017cnie. Pewnie chodzi o jakie\u015b obyczaje, których my, ludzie „spoza”, nie znamy. Nie wiem, jaki jest ich cel. Wiem, o co chodzi\u0142o harcerzom dawniej. Mo\u017ce te\u017c obrz\u0119dowo\u015b\u0107 to co\u015b nie na pokaz, bo jako nie-harcerka nigdy si\u0119 z ni\u0105 nie zetkn\u0119\u0142am.<\/p>\n Wola\u0142am podchody<\/strong><\/p>\n Dla Magdy, która do ZHP nale\u017ca\u0142a krótko w dzieci\u0144stwie, to g\u0142ównie wspomnienie o „Nocy strachu”. – Tak si\u0119 u nas nazywa\u0142 chrzest obozowy. Mia\u0142am 8 lat, gdy do namiotu wbiegli ludzie z latarkami i kazali nam si\u0119 ubiera\u0107. Zadanie polega\u0142o na przej\u015bciu w kompletnych ciemno\u015bciach wyznaczonego kawa\u0142ka drogi. Umiera\u0142am ze strachu, gdy nagle z rowu pokaza\u0142a si\u0119 ludzka r\u0119ka, za drzewem sta\u0142 facet z siekier\u0105, a z góry nagle spad\u0142 mi na g\u0142ow\u0119 koc – wzdycha Magda. – To by\u0142 wielki stres i kiedy ju\u017c przesz\u0142am przez chrzest, wcale nie zale\u017ca\u0142o mi na odznace. Wa\u017cne by\u0142o, \u017ce to ju\u017c koniec. A tak w ogóle wola\u0142am podchody – ko\u0144czy dziewczyna. Dalsze podpytywanie znajomych nie przynosi wi\u0119kszych rezultatów. Zrezygnowana, wracam do domu. Ju\u017c na podwórku, z mroku g\u0119stego prawie jak podczas „Nocy strachu”, wy\u0142ania si\u0119 pani Jackowska. S\u0105siadka, która wsz\u0119dzie pojawia si\u0119 z pieskiem, przygod\u0119 z harcerstwem zako\u0144czy\u0142a 52 lata temu: – I wtedy te\u017c nie chodzi\u0142o o obrz\u0119dy. O \u0142adnych ch\u0142opców z drugiej dru\u017cyny, którzy podchodzili nasz obóz i o sp\u0142ywy kajakowe i o to, \u017ce jak mia\u0142am I komuni\u0119, a nic nie by\u0142o w sklepach, to dru\u017cynowa za\u0142atwi\u0142a mojej mamie szynk\u0119 – u\u015bmiecha si\u0119 lekko. – Wydaje mi si\u0119, \u017ce obrz\u0119dy to jest zawsze co\u015b narzucone z góry, cz\u0119\u015b\u0107 przesz\u0142o\u015bci, któr\u0105 kto\u015b chce w dru\u017cynie przekazywa\u0107 dalej i któr\u0105 powinno si\u0119 szanowa\u0107. Jak na apelu \u015bpiewali\u015bmy hymn ZHP i \u0142adnym ch\u0142opak do mnie mrugn\u0105\u0142 okiem to te\u017c chichota\u0142am, a nie interesowa\u0142am si\u0119 s\u0142owami „Tradycja to… co\u015b ekstra… ekstradycja. Je\u017celi dana osoba ma fur\u0119 i zostanie jej ona porwana, to porywacz musi w\u0142a\u015bcicielowi zwróci\u0107 samolot. To jest w\u0142a\u015bnie tradycja, \u017ce mu j\u0105 musz\u0105 odda\u0107! To stara tradycja, jeszcze z pocz\u0105tku lotnictwa”. Pami\u0119tacie cytat z „Misia”? Przypomnia\u0142 mi si\u0119, gdy Redaktor Naczelny wys\u0142a\u0142 mnie z sond\u0105 pt. „Czym jest obrz\u0119dowo\u015b\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[236],"tags":[],"class_list":["post-18391","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18391","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18391"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18391\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18391"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18391"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18391"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
To, co najg\u0142upsze<\/strong><\/p>\n
\n piosenki. A obrz\u0119dy przez to, \u017ce s\u0105 stare, zawsze s\u0105 troch\u0119 niemodne. Ale dodaj\u0105 harcerstwu romantycznej otoczki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"