Pod\u0142o\u017ce podzia\u0142u organizacyjnego ruchu harcerskiego w Polsce na ZHP, ZHR i inne organizacje, który dokona\u0142 si\u0119 w 1989 roku, nie jest dzi\u015b na ogó\u0142 rozumiane przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 harcerzy, rodziców, a nawet instruktorów. Czasem mo\u017cna us\u0142ysze\u0107, \u017ce „ZHP to lewica, a ZHR prawica”, „ZHR jest taki bardziej przyko\u015bcielny”, „chodzi\u0142o o polityk\u0119”, „chodzi\u0142o o Ko\u015bció\u0142” itd.
<\/p>\n
<\/p>\n
ZHR zewn\u0119trznie odró\u017cnia si\u0119 tzw. „zethaerk\u0105” czyli bia\u0142o-czerwon\u0105 naszywk\u0105 z literami ZHR nad kieszeni\u0105 – oznaczenie to wprowadzono ju\u017c w 1989, gdy harcerze ZHR nosili jeszcze takie same mundury khaki jak ZHP. Obecnie harcerze nosz\u0105 mundury ciemnozielone (harcerki oczywi\u015bcie szare). Najwa\u017cniejsz\u0105 odznak\u0105 ZHR jest tak jak w ZHP Krzy\u017c Harcerski. W ZHR obowi\u0105zuje Przyrzeczenie z 1932 r. ZHR jest niekoedukacyjny: dzieli si\u0119 na Organizacj\u0119 Harcerek i Organizacj\u0119 Harcerzy. Liczy\u0142 w drugiej po\u0142owie lat 90. oko\u0142o 20 000 cz\u0142onków. <\/p>\n
SHK Zawisza FSE, wywodzi si\u0119 g\u0142ównie z \u015brodowiska lubelskiego, tj. z Niezale\u017cnego Ruchu Harcerskiego (1980-1981) i z Harcerstwa Liturgicznego (1982-1989). Jest sekcj\u0105 polsk\u0105 chrze\u015bcija\u0144skiego zrzeszenia skautowego Federacja Skautingu Europejskiego (FSE), alternatywnego wobec WOSM i WAGGGS. FSE odwo\u0142uje si\u0119 raczej nie do Baden-Powella, a do francuskiego jezuity ojca Sevin, za\u0142o\u017cyciela organizacji katolickiej Les Scouts de France. Z dziejów harcerstwa polskiego Zawisza uto\u017csamia si\u0119 szczególnie z ZHP „endeckim” sprzed 1931 roku i z Hufcami Polskimi lat 1939-1945. „Zawisza” nie u\u017cywa Krzy\u017ca Harcerskiego, a w\u0142asn\u0105 odznak\u0119: lilijk\u0119 z dewiz\u0105 „Veritas Vincit” („Prawda Zwyci\u0119\u017cy”). Ma te\u017c inne Prawo i Przyrzeczenie oraz inne mundury. <\/p>\n
Stowarzyszenie Harcerskie (SH lub Stohar) za\u0142o\u017cy\u0142a w 1995 roku grupa instruktorów nie zgadzaj\u0105ca si\u0119 z uchwa\u0142\u0105 XXX Zjazdu ZHP, tj. wyeliminowaniem roty Przyrzeczenia dla niewierz\u0105cych. Stohar nadal stosuje dwie roty Przyrzeczenia – dla wierz\u0105cych i niewierz\u0105cych. Dzia\u0142a tylko w Warszawie i jej okolicy.
Aby zrozumie\u0107 przyczyny podzia\u0142ów, trzeba si\u0119gn\u0105\u0107 co najmniej dwadzie\u015bcia kilka lat wstecz, do lat osiemdziesi\u0105tych. Przyczyna tego najwa\u017cniejszego formalnego roz\u0142amu na ZHP i ZHR tkwi nie w samych ró\u017cnicach ideowych czy ró\u017cnicach pogl\u0105dów na cele wychowawcze. Znajduje si\u0119 ona raczej nie w tym O CZYM dyskutowano, ale w tym JAK dyskutowano i jakie by\u0142y realne szanse na kszta\u0142towanie oblicza ZHP przez jego cz\u0142onków przed 1989 rokiem. <\/p>\n
W latach 1980-1982 szerokie kr\u0119gi zatoczy\u0142y idee podniesione przez KIHAM – Kr\u0119gi Instruktorów Harcerskich im. Andrzeja Ma\u0142kowskiego. Najwa\u017cniejsze Postulaty KIHAM by\u0142y nast\u0119puj\u0105ce: ZHP powinien by\u0107 uniezale\u017cniony od partii komunistycznej, \u017ce program powinien si\u0119 opiera\u0107 na inicjatywie dru\u017cyn, a nie na scentralizowanych akcjach; \u017ce g\u0142os decyduj\u0105cy o sprawach ZHP maj\u0105 mie\u0107 instruktorzy pracuj\u0105cy spo\u0142ecznie z m\u0142odzie\u017c\u0105, a nie etatowi biurokraci; \u017ce harcerze i instruktorzy powinni mie\u0107 prawo swobodnego uczestnictwa w \u017cyciu religijnym; \u017ce przynale\u017cno\u015b\u0107 do harcerstwa powinna by\u0107 ca\u0142kowicie dobrowolna; \u017ce harcerstwo powinno wróci\u0107 w pe\u0142ni do swych historycznych tradycji oraz do systemu metodycznego opartego na stopniach, sprawno\u015bciach, zast\u0119pach i dzia\u0142alno\u015bci w terenie, w kontakcie z przyrod\u0105 (a nie na szkolnych akademiach). W 1982 roku, po wprowadzeniu stanu wojennego, KIHAM si\u0119 rozwi\u0105za\u0142, ale cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodowisk i instruktorów kontynuowa\u0142a prac\u0119 w konspiracji wewn\u0105trz ZHP, tworz\u0105c Ruch Harcerski Rzeczypospolitej, jakby „harcerstwo w harcerstwie”.
\tW latach 1980-1983 przez ZHP przetoczy\u0142a si\u0119 ostra dyskusja, mówi\u0142o si\u0119 sporo o „odnowie”, nadziej\u0119 na zmiany budzi\u0142 VII Zjazd w 1981 roku, który wprowadzi\u0142 wiele oczekiwanych reform. Niestety, w drugiej po\u0142owie lat 80-tych ZHP nadal pozostawa\u0142 w martwym punkcie, a nawet sytuacja wydawa\u0142a si\u0119 gorsza ni\u017c w pierwszej po\u0142owie dekady. Po pierwsze, w ZHP po stanie wojennym w znacznej cz\u0119\u015bci „wróci\u0142o stare”. Powróci\u0142 zamordystyczny styl kierowania hufcami, powróci\u0142 program oparty na akcjach: na telefon z komitetu partyjnego „wicie-rozumicie dobrze by by\u0142o gdyby\u015bcie si\u0119 pokazali tu i tu… przys\u0142ali 300 harcerzy na dzie\u0144 taki a taki…” wysy\u0142ano harcerzy na jaki\u015b propagandowy sp\u0119d, po czym odfajkowywano „zrealizowanie zada\u0144 wychowawczych”. Ostry sta\u0142 si\u0119, przynajmniej w niektórych \u015brodowiskach, podzia\u0142 mi\u0119dzy instruktorami „liniowymi” a biurokracj\u0105: w\u0142adze harcerskie od hufców wzwy\u017c zacz\u0119\u0142y by\u0107 okre\u015blane i same si\u0119 okre\u015bla\u0107, mianem „instancji harcerskich”, \u017cy\u0142y one jakim\u015b w\u0142asnym \u017cyciem, cz\u0119sto ja\u0142owym „dzia\u0142actwem”, a nie prac\u0105 wychowawcz\u0105. Symbolicznym krokiem wstecz by\u0142 VIII Zjazd ZHP w 1985: brak rzeczywistej dyskusji, ma\u0142o m\u0142odych delegatów, pompa i monumentalizm jak w epoce gierkowskiej. <\/p>\n
Po drugie i chyba najwa\u017cniejsze, w II po\u0142owie lat 80-tych przez ZHP przetoczy\u0142a si\u0119 fala represji politycznych. Po uporaniu si\u0119 z podziemiem solidarno\u015bciowym, rozp\u0119dzona machina policji politycznej zacz\u0119\u0142a szuka\u0107 kolejnych „wrogów”. Niektóre \u015brodowiska zacz\u0119\u0142y by\u0107 inwigilowane przez SB, a w\u0142adze niektórych hufców i chor\u0105gwi zacz\u0119\u0142y pod presj\u0105 SB i Partii wyrzuca\u0107 niepokornych instruktorów. Zw\u0142aszcza w 1986 i 1987 z ZHP wyrzucono wiele osób: za udzia\u0142 w pielgrzymce do Rzymu, za noszenie na mundurze znaczków z Papie\u017cem, za udzia\u0142 w Bia\u0142ej S\u0142u\u017cbie, za wywieszenie w harcówce przedwojennego Prawa Harcerskiego (nawet je\u015bli by\u0142o podpisane „materia\u0142 historyczny”). Najcz\u0119\u015bciej wyrzucano instruktorów i rozwi\u0105zywano dru\u017cyny pod pretekstem „naruszenia zasad \u015bwiecko\u015bci ZHP”. Teoretycznie na obozach harcerskich m\u0142odzie\u017c mia\u0142a prawo uczestnictwa w niedzielnych mszach, ale ze wzgl\u0119du na „\u015bwiecko\u015b\u0107 Zwi\u0105zku” nie wolno by\u0142o chodzi\u0107 do ko\u015bcio\u0142a w mundurach ani w zwartym szyku. By\u0142a to hipokryzja: bowiem przez ca\u0142e dwa czy trzy tygodnie obozu harcerze chodz\u0105 w mundurach na wszystkie wyj\u015bcia poza teren obozu, na wycieczki krajoznawcze, zwiady itd., a raz w tygodniu w niedziel\u0119 musz\u0105 udawa\u0107 przed ksi\u0119dzem i miejscow\u0105 spo\u0142eczno\u015bci\u0105, \u017ce harcerzami nie s\u0105… Hipokryzja podwójna: instruktorowi ZHP nie wolno by\u0142o manifestowa\u0107, \u017ce jest katolikiem, ale wolno by\u0142o manifestowa\u0107, \u017ce jest komunist\u0105. Harcerze w mundurach nie mogli i\u015b\u0107 do ko\u015bcio\u0142a, ale musieli chodzi\u0107 na partyjne \u015bwi\u0119ta 1 Maja czy 22 Lipca… <\/p>\n
Cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodowisk harcerskich uzna\u0142a ju\u017c w 1981 r., \u017ce zreformowanie ZHP jest niemo\u017cliwe i wyst\u0105pi\u0142a ze Zwi\u0105zku, zak\u0142adaj\u0105c Niezale\u017cny Ruch Harcerski (NRH) z o\u015brodkiem w Lublinie. Formalnie samorozwi\u0105za\u0142 si\u0119 po wprowadzeniu stanu wojennego, jednak kontynuowa\u0142 prac\u0119 jako Harcerski Ruch Liturgiczny. Tak\u017ce w kolejnych latach niektóre \u015brodowiska podj\u0119\u0142y dzia\u0142alno\u015b\u0107 poza ZHP. W 1986 w Koninie powsta\u0142a nielegalna Polska Organizacja Harcerska (POH). Niezale\u017cne dru\u017cyny harcerskie pod szyldem „Bractw W\u0119drowniczych” dzia\u0142a\u0142y przy legalnych Klubach Inteligencji Katolickiej. W 1987 i 1988 roku instruktorzy usuni\u0119ci z ZHP próbowali zak\u0142ada\u0107 jawne ma\u0142e stowarzyszenia pos\u0142uguj\u0105ce si\u0119 nazw\u0105 „skaut” zamiast harcerz, np. Polskie Bractwo Skautowe w Warszawie. <\/p>\n
Tak to wygl\u0105da\u0142o, a\u017c nadszed\u0142 pami\u0119tny rok 1989 i obrady Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u. Omawiano podczas nich m.in. kwestie wolno\u015bci zrzesze\u0144 i pluralizmu w \u017cyciu politycznym oraz spo\u0142ecznym. W tym samym czasie przywódcy RHR zdecydowali si<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Pod\u0142o\u017ce podzia\u0142u organizacyjnego ruchu harcerskiego w Polsce na ZHP, ZHR i inne organizacje, który dokona\u0142 si\u0119 w 1989 roku, nie jest dzi\u015b na ogó\u0142 rozumiane przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 harcerzy, rodziców, a nawet instruktorów. Czasem mo\u017cna us\u0142ysze\u0107, \u017ce „ZHP to lewica, a ZHR prawica”, „ZHR jest taki bardziej przyko\u015bcielny”, „chodzi\u0142o o polityk\u0119”, „chodzi\u0142o o Ko\u015bció\u0142” itd.<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[236],"tags":[],"class_list":["post-18494","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18494","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18494"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18494\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18494"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18494"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18494"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}