Lider, który podejmuje si\u0119 rozstrzygania sytuacji spornych w\u015bród swoich podopiecznych, ma przed sob\u0105 niezwykle trudne zadanie. Trzeba mie\u0107 naprawd\u0119 spor\u0105 dawk\u0119 umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142ecznych, aby potrafi\u0107 radzi\u0107 sobie w takich sytuacjach bez wcze\u015bniejszego przygotowania, dzia\u0142aj\u0105c intuicyjnie.
Tarcia i napi\u0119cia s\u0105 naturalnym produktem ubocznym tego, \u017ce ludzie ró\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 – posiadaj\u0105 odmienne potrzeby, przekonania, z ró\u017cnych pochodz\u0105 domów. W przypadku harcerzy, którzy zwykli sp\u0119dza\u0107 ze sob\u0105 czas intensywniej ni\u017c przeci\u0119tny zjadacz chleba, owych tar\u0107 i napi\u0119\u0107 pojawia si\u0119 przeci\u0119tnie wi\u0119cej. Oto kilka przydatnych dru\u017cynowemu wskazówek odno\u015bnie tego, jak przy u\u017cyciu mediacji pomaga\u0107 harcerzom w rozwi\u0105zywaniu konfliktów.<\/p>\n
<\/p>\n
Tarcia i napi\u0119cia mi\u0119dzy lud\u017ami wyst\u0119puj\u0105 codziennie. Nie da si\u0119 ich unikn\u0105\u0107, s\u0105 naturalnym produktem ubocznym tego, \u017ce ró\u017cnimy si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 – posiadamy odmienne potrzeby, przekonania, z ró\u017cnych pochodzimy domów. W przypadku harcerzy, którzy zwykli sp\u0119dza\u0107 ze sob\u0105 czas intensywniej ni\u017c przeci\u0119tny zjadacz chleba, owych tar\u0107 i napi\u0119\u0107 pojawia si\u0119 przeci\u0119tnie wi\u0119cej. Jak sobie z nimi radzi\u0107? <\/p>\n
Zacznijmy od pocz\u0105tku. Czym jest mediacja?<\/strong> Celem mediacji jest pomoc sk\u0142óconym osobom w osi\u0105gni\u0119ciu ich w\u0142asnego, wzajemnie akceptowanego porozumienia w spornych kwestiach. Zadaniem mediatora nie jest rozwi\u0105zanie konfliktu, a jedynie pomoc w osi\u0105gni\u0119ciu tego celu przez sk\u0142ócone osoby. Mediator kontroluje sam proces rozwi\u0105zywania: umo\u017cliwia rozmow\u0119, pomaga zrozumie\u0107 si\u0119 stronom konfliktu, spojrze\u0107 na spór z innej perspektywy. Przepe\u0142nione negatywnymi emocjami osoby zazwyczaj nie potrafi\u0105 spojrze\u0107 na sytuacj\u0119 obiektywnie, nie potrafi\u0105 dostrzec racji innych ni\u017c swoje. Mediator ma za zadanie pomóc to osi\u0105gn\u0105\u0107. Zadaniem mediatora jest stworzenie takich warunków psychologicznych, aby umo\u017cliwi\u0107 stronom konfliktu konstruktywn\u0105 rozmow\u0119 na temat spornych kwestii i ukierunkowa\u0107 ich na poszukiwanie satysfakcjonuj\u0105cych rozwi\u0105za\u0144. <\/p>\n Aby spotkania mediacyjne mog\u0142y pe\u0142ni\u0107 swoj\u0105 rol\u0119, bardzo wa\u017cne aby przestrzega\u0107 kilku podstawowych zasad. W przypadku harcerskich konfliktów mediator doskonale zna sk\u0142ócone osoby. I bardzo cz\u0119sto równie\u017c darzy jedn\u0105 z nich wi\u0119ksz\u0105 sympati\u0105. By\u0107 mo\u017ce zasiada do mediacji ju\u017c z przekonaniem o winie jednej ze stron? Mediator musi zdawa\u0107 sobie spraw\u0119 ze swojego nastawienia do stron konfliktu. Im wi\u0119ksza samo\u015bwiadomo\u015b\u0107 tym wi\u0119ksza mo\u017cliwo\u015b\u0107 kontroli w\u0142asnego zachowania. Aby przekona\u0107 strony do swojej bezstronno\u015bci nale\u017cy zadba\u0107 o warstw\u0119 werbaln\u0105 i niewerbaln\u0105.<\/p>\n „Werbalnie” mediator powinien zwraca\u0107 si\u0119 do obu uczestników mediacji w podobny sposób, dopytywa\u0107 w równym stopniu, sprawdza\u0107 swoje zrozumienie poruszanych kwestii zarówno w przypadku jednej, jak i drugiej strony. Dawa\u0107 tyle samo czasu na wypowied\u017a.<\/p>\n „Niewerbalnie” mediator powinien zwraca\u0107 uwag\u0119 na to JAK mówi. czy ton jest taki sam gdy zwraca si\u0119 do jednej i do drugiej strony? czy podobna jest gestykulacja i mimika, nawi\u0105zywanie kontaktu wzrokowego? Mediator musi równie\u017c pami\u0119ta\u0107 o tym, by zajmowa\u0107 miejsce dok\u0142adnie pomi\u0119dzy stronami – nie wychyla\u0107 si\u0119 na przyk\u0142ad wy\u0142\u0105cznie w stron\u0119 jednej z osób. Mediator wchodzi na mediacj\u0119 razem ze swoim \u015bwiatopogl\u0105dem, systemem warto\u015bci, zestawem stereotypów i skrótów my\u015blowych. Baga\u017c do\u015bwiadcze\u0144, który w codziennym \u017cyciu stanowi o wyj\u0105tkowo\u015bci i \u017cyciowej m\u0105dro\u015bci dru\u017cynowego – w sytuacji pe\u0142nienia funkcji mediatora jest tylko niepotrzebnym balastem. Mediator musi by\u0107 neutralny. Musi oddzieli\u0107 swoje prywatne zdanie od danej sprawy, nie mo\u017ce doradza\u0107, które rozwi\u0105zanie przyj\u0105\u0107, nie powinien te\u017c ocenia\u0107 przyj\u0119tego rozwi\u0105zania. Musi stara\u0107 si\u0119, aby jego osobiste przekonania i warto\u015bci nie wp\u0142ywa\u0142y na proces mediacji. <\/p>\n Neutralno\u015b\u0107 mo\u017cna pokaza\u0107 zadaj\u0105c du\u017co dodatkowych pyta\u0144 (pokazujemy wtedy, \u017ce nie mamy w\u0142asnego zdania, tylko dok\u0142adnie chcemy zrozumie\u0107 jak widzi dan\u0105 sytuacj\u0119 opowiadaj\u0105ca zdarzenie osoba) Zasada nr 3 – DOBROWOLNO\u015a\u0106<\/strong> Niezwykle wa\u017cne jest by upewni\u0107 si\u0119 przed rozpocz\u0119ciem mediacji, czy skonfliktowane strony na pewno uczestnicz\u0105 w spotkaniu dobrowolnie. Mediacja nie ma sensu, je\u015bli która\u015b z osób czuje si\u0119 przymuszona. Mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce harcerze nie zastanawiaj\u0105 si\u0119 nad tym czy chc\u0105 bra\u0107 udzia\u0142 w mediacji, czy te\u017c nie. Je\u015bli ich oto nie zapytamy – nie b\u0119dziemy wiedzie\u0107 co my\u015bl\u0105 i czy nie kryj\u0105 w sobie jakiego\u015b oporu przed spotkaniem. Przedstawienie korzy\u015bci z udzia\u0142u w mediacji i zapytanie wprost o ch\u0119\u0107 uczestnictwa – daje poczucie, \u017ce dru\u017cynowy-mediator liczy si\u0119 ze zdaniem harcerzy i jest dobrym krokiem w kierunku budowania atmosfery zaufania i wspó\u0142pracy. W przypadku konfliktów harcerskich w naturalny sposób osob\u0105 mediatora b\u0119dzie zazwyczaj lider danej grupy, czyli zast\u0119powy lub dru\u017cynowy. Mo\u017ce si\u0119 jednak zdarzy\u0107, \u017ce jedna ze stron konfliktu nie jest przekonana co do bezstronno\u015bci czy te\u017c neutralno\u015bci zast\u0119powego\/ dru\u017cynowego, wówczas pomaga\u0107 w rozwi\u0105zywaniu konfliktu powinna inna osoba.<\/p>\n To czy dana osoba zostanie zaakceptowana ja Harcerski mediator powinien budowa\u0107 zaufanie na co dzie\u0144, ale równie\u017c dba\u0107 o atmosfer\u0119 zaufania ju\u017c podczas konkretnego rozstrzygania sytuacji spornych. Drog\u0105 jest tutaj zadawanie rzeczowych pyta\u0144 ale tak\u017ce opanowanie i \u017cyczliwy u\u015bmiech. Atmosfera zaufania i \u017cyczliwo\u015bci, brak po\u015bpiechu u osoby mediatora daje szans\u0119 na u\u015bmierzenie emocji u skonfliktowanych stron. Przyjazna atmosfera ma sk\u0142onno\u015b\u0107 do „rozlewania si\u0119” i udzielania osobom znajduj\u0105cym si\u0119 w otoczeniu. Zadaniem mediatora jest, aby udzieli\u0142a si\u0119 stronom konfliktu. <\/p>\n Zasada nr 5 – POUFNO\u015a\u0106 <\/strong> Pomaganie w sytuacjach konfliktowych nie jest rzecz\u0105 \u0142atw\u0105, o czym \u0142atwo si\u0119 przekona\u0107 z lektury artyku\u0142u. Warto jednak podj\u0105\u0107 ten trud. Warto zdoby\u0107 „sprawno\u015b\u0107” mediatora, poniewa\u017c samo zdobywanie tej sprawno\u015bci kszta\u0142tuje charakter. Pomaga pozna\u0107 w\u0142asne ograniczenia i zahamowania, uczy szacunku dla autonomii innych osób, daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 sprawdzenia siebie w trudnych spo\u0142ecznie sytuacjach. Pi\u0119\u0107 zasad prowadzenia mediacji które zosta\u0142y zamieszczone powy\u017cej, niech pe\u0142ni\u0105 funkcj\u0119 drogowskazu, tak aby adepci kunsztu mediacyjnego nigdy nie zgubili si\u0119 na drodze do skutecznego dzia\u0142ania. <\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Lider, który podejmuje si\u0119 rozstrzygania sytuacji spornych w\u015bród swoich podopiecznych, ma przed sob\u0105 niezwykle trudne zadanie. Trzeba mie\u0107 naprawd\u0119 spor\u0105 dawk\u0119 umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142ecznych, aby potrafi\u0107 radzi\u0107 sobie w takich sytuacjach bez wcze\u015bniejszego przygotowania, dzia\u0142aj\u0105c intuicyjnie. Tarcia i napi\u0119cia s\u0105 naturalnym produktem ubocznym tego, \u017ce ludzie ró\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 – posiadaj\u0105 odmienne potrzeby, przekonania, z […]<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[236],"tags":[],"class_list":["post-18502","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18502","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18502"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18502\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18502"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18502"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18502"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Mediacja w du\u017cym uproszczeniu polega na tym, \u017ce mediator zaprasza sk\u0142ócone osoby w spokojne miejsce i prowadzi z nimi spotkanie, na którym zach\u0119ca do rozmowy o konflikcie i wspiera w d\u0105\u017ceniu do pojednania.
Mediacja nie jest oczywi\u015bcie jedynie s\u0142uszn\u0105 metod\u0105 rozwi\u0105zywania sytuacji konfliktowych. Jest natomiast adekwatna w sytuacji, gdy konflikt dotyczy osób, które same nie s\u0105 w stanie rozstrzygn\u0105\u0107 sporu i kiedy powstaje potrzeba pomocy z zewn\u0105trz. <\/p>\n
Zasada nr 1 – BEZSTRONNO\u015a\u0106 <\/strong>
Mediator nie mo\u017ce opowiada\u0107 si\u0119 za któr\u0105\u015b ze stron, nie wolno mu anga\u017cowa\u0107 si\u0119 po czyjej\u015b stronie. Jego zadaniem jest zrozumie\u0107 uczestnicz\u0105ce w mediacjach osoby wraz z ich uczuciami i pragnieniami. Musi równo dzieli\u0107 swój czas i uwag\u0119 oraz jednakowo egzekwowa\u0107 regu\u0142y i procedury w stosunku do obu stron. <\/p>\n
To jest bardzo niebezpieczna sytuacja. Je\u015bli tylko mniej lubiana strona wyczuje, \u017ce nie jest równo traktowana – zbuntuje si\u0119 i przerwie swoje uczestnictwo w mediacjach (nawet je\u015bli fizycznie nadal b\u0119dzie uczestniczy\u0107, emocjonalnie wycofa si\u0119 z poczuciem krzywdy i niesprawiedliwo\u015bci)<\/p>\n
Je\u015bli jednak istnieje zbyt du\u017ce ryzyko stronniczo\u015bci – mediator powinien zrezygnowa\u0107 z prowadzenia mediacji. <\/p>\n
Zasada nr 2 – NEUTRALNO\u015a\u0106 <\/strong>
Neutralno\u015b\u0107 mediatora to niezwykle wa\u017cna zasada w procesie mediacji i jest to równie\u017c zasada niezwykle trudna do zrealizowania. Wymaga wypracowania w sobie umiej\u0119tno\u015bci „zawieszania w\u0142asnej opinii” i patrzenia na sytuacj\u0119 sporn\u0105 oczami stron konfliktu. Wa\u017cne w mediacji jest nie to jak widzi dan\u0105 sytuacj\u0119 mediator, lecz to jakie znaczenia przypisuj\u0105 jej skonfliktowane osoby. <\/p>\n
o\tCo sobie pomy\u015bla\u0142e\u015b?,
o\tCo by\u0142o potem?,
o\tJakie to mia\u0142o dla ciebie znaczenie?<\/p>\n
Udzia\u0142 w mediacji jest ca\u0142kowicie dobrowolny. Dotyczy to zarówno stron, jak te\u017c mediatora. Ka\u017cdy uczestniczy w procesie mediacji z w\u0142asnej woli i mo\u017ce z niej w dowolnym momencie zrezygnowa\u0107. <\/p>\n
Zasada nr 4 – AKCEPTOWALNO\u015a\u0106 <\/strong>
Skonfliktowane osoby musz\u0105 zgodzi\u0107 si\u0119 na konkretn\u0105 osob\u0119 mediatora, akceptowan\u0105 przez nich w trakcie ca\u0142ego procesu mediacji.<\/p>\n
\nko mediator zale\u017cy w prostej linii od tego czy cieszy si\u0119 ona zaufaniem obu stron i czy jest spostrzegana jako osoba bezstronna i neutralna. Je\u015bli wi\u0119c liderzy harcerskich grup widz\u0105 siebie w roli mediatora konfliktów, powinni o to zaufanie dba\u0107. W sytuacjach konfrontacyjnych obserwowa\u0107 swoj\u0105 bezstronno\u015b\u0107 i kontrolowa\u0107 neutralno\u015b\u0107. Nie jest to zadanie \u0142atwe i z pewno\u015bci\u0105 niejednokrotnie pocz\u0105tkuj\u0105cy mediator przy\u0142apie siebie na tym, \u017ce przyznaje „ w duchu” jednej ze stron racj\u0119 lub usilnie podpowiada rozwi\u0105zanie sporu, które sam uwa\u017ca za w\u0142a\u015bciwe. Nie nale\u017cy si\u0119 tym jednak zra\u017ca\u0107, poniewa\u017c pope\u0142niane b\u0142\u0119dów jest wpisane w nabywanie umiej\u0119tno\u015bci mediacyjnych, podobnie jak w nauk\u0119 ka\u017cdych innych. Jedynie s\u0142uszn\u0105 metod\u0105 jest podejmowanie si\u0119 prowadzenia mediacji przy ka\u017cdej sposobno\u015bci i analizowanie czynionych post\u0119pów.<\/p>\n
Mo\u017cna by powiedzie\u0107 z angielska „last but not least”, czyli ostatnia co nie znaczy \u017ce najmniej wa\u017cna zasada. Jasne okre\u015blenie na pocz\u0105tku mediacji, \u017ce spotkanie ma charakter poufny daje poczucie bezpiecze\u0144stwa i mo\u017ce pozytywnie wp\u0142yn\u0105\u0107 na przebieg procesu (lub mo\u017ce inaczej: podejrzenie o braku poufno\u015bci, mog\u0142oby efektywno\u015bci mediacji bardzo zaszkodzi\u0107). Dlatego te\u017c poufno\u015b\u0107 obowi\u0105zuje w trakcie ca\u0142ego procesu mediacji – zarówno osob\u0119 mediatora, jak i strony w konflikcie. Informacje ze spotka\u0144 mediacyjnych czy notatki robione przez mediatora podczas sesji nie mog\u0105 by\u0107 nikomu udost\u0119pniane. Oczywi\u015bcie je\u015bli strony uzgodni\u0105 i wyra\u017c\u0105 zgod\u0119 na upublicznienie jakich\u015b tre\u015bci, nie ma przeszkód aby zosta\u0142y one przekazane na zewn\u0105trz. <\/p>\n\n\n
\n <\/td>\n Marzena Ryba<\/strong> – psycholog i trener wspó\u0142pracuj\u0105ca z firm\u0105 doradczo-szkoleniow\u0105 PROGRES Centrum Rozwoju oraz Fundacj\u0105 Cultura Mentis. Prowadzi szkolenia z zakresu kompetencji spo\u0142ecznych m.in. komunikacji interpersonalnej, radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych, prowadzenia skutecznych negocjacji oraz mediacji. Pracuje równie\u017c ze studentami Szko\u0142y Wy\u017cszej Psychologii Spo\u0142ecznej, gdzie prowadzi kurs z zarz\u0105dzania konfliktem oraz warsztaty umiej\u0119tno\u015bci psychologicznych.<\/td>\n <\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n