Maciej Zaremba, polski emigrant i wybitny publicysta najwi\u0119kszego szwedzkiego dziennika Dagens Nyheter, otwiera nam oczy, na to, czym jest szwedzkie pa\u0144stwo. I pokazuje, \u017ce obok raju pod znakiem trzech koron funkcjonuje te\u017c szwedzkie piekie\u0142ko.
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Z czym kojarzy mi si\u0119 Szwecja? Z lesistymi i górzystymi odludziami na pó\u0142nocy, z sieci\u0105 Ikea, z surowym designem, z hokejem. Z czym\u015b jeszcze? Z neutralno\u015bci\u0105, uczciwo\u015bci\u0105, z pa\u0144stwem opieku\u0144czym. S\u0142owem raj, gdzie cho\u0107 podatki wysokie, ceny kosmiczne to ludziom \u017cyje si\u0119 dobrze i spokojnie. Kluczyki od swych aut zostawiaj\u0105 na parkingach w stacyjkach bo w kieszeniach zawsze si\u0119 gdzie\u015b zapodziewaj\u0105, tury\u015bci biwakuj\u0105 na \u015bródmiejskich trawnikach i zostawiaj\u0105 po sobie porz\u0105dek, a obywatele troszcz\u0105 si\u0119 o siebie nawzajem.<\/p>\n
"Zaremba widzi i nazywa rzeczy, o których nie zawsze chcemy s\u0142ysze\u0107." – Gunnar Wetterberg, "Sydsvenskan"<\/strong><\/p>\n <\/p>\n Mit szwedzkiego pa\u0144stwa opieku\u0144czego jako antidotum na wszelkie pora\u017cki m\u0142odej polskiej demokracji i m\u0142odego kapitalizmu made in poland by\u0142 we mnie tak silny, \u017ce dopiero przeczytanie ksi\u0105\u017cki Macieja Zaremby „Polski hydraulik i inne opowie\u015bci ze Szwecji” sprawi\u0142, \u017ce w tej mojej wierze w szwedzki cud dostrzeg\u0142em spor\u0105 dawk\u0119 naiwno\u015bci.<\/p>\n Tytu\u0142 jest nieco zwodniczy, bo móg\u0142by sugerowa\u0107, \u017ce to ksi\u0105\u017cka na do\u015b\u0107 chodliwy ci\u0105gle temat polskich emigrantów. Co mo\u017cna nowego napisa\u0107 o polskim poszukiwaniu lepszego kawa\u0142ka \u015bwiata. Pewnie niewiele, dlatego Zaremba opowie\u015b\u0107 o polskich gastarbeiterach w Szwecji traktuje jako przyczynek do refleksji nad rol\u0105 zwi\u0105zków zawodowych w Szwecji. Nale\u017cy do nich 87 procent pracuj\u0105cych obywateli co miesi\u0105c p\u0142ac\u0105cych zwi\u0105zkom kilka procent swego wynagrodzenia. Za ochron\u0119. Dzi\u0119ki tym funduszom zwi\u0105zki maj\u0105 narz\u0119dzia by egzekwowa\u0107 wy\u017csze p\u0142ace czy lepsze warunki zatrudnienia swoich cz\u0142onków. Lub chroni\u0107 lokalny rynek pracy przed zani\u017caj\u0105cymi stawki emigrantami. W jaki sposób? Ano dzi\u0119ki tym samym narz\u0119dziom, jakie stosuj\u0105 w walce z rodzimymi firmami. Zmuszaj\u0105c \u0142otewskie czy esto\u0144skie firmy budowlane do p\u0142acenia szwedzkich stawek swoim pracownikom szwedzkie zwi\u0105zki zawodowe spowodowa\u0142y w Szwecji spadek konkurencyjno\u015bci tych\u017ce firm i w rezultacie zwolnienia w nich. Ochrona pracownika?<\/p>\n "`Polski hydraulik` to momentami wspania\u0142y portret nowego spo\u0142ecze\u0144stwa klasowego Europy. Zaremba odnajduje nieoczekiwane punkty widzenia, z których opowiada histori\u0119 nowego proletariatu. Jego reporta\u017c o opiekunkach z Oviken to mistrzowski popis feminizmu." – Katrine Kielos, "Expressen"<\/strong><\/p>\n <\/p>\n Ka\u017cdy kolejny reporta\u017c Macieja Zaremby sprawia, \u017ce czytelnik chwyta si\u0119 za g\u0142ow\u0119. Pa\u0144stwo opieku\u0144cze? Prosz\u0119 bardzo. Rodzice staraj\u0105cy si\u0119 o operacj\u0119 s\u0142uchu dwóch swoich synów s\u0142ysz\u0105 od przedstawicieli szwedzkiej s\u0142u\u017cby zdrowia, \u017ce niestety nie ma na to pieni\u0119dzy i dzieci nie zostan\u0105 zoperowane. <\/p>\n Ka\u017cdy z tych reporta\u017cy ods\u0142ania drug\u0105 twarz szwedzkiego systemu. I nie jest to twarz u\u015bmiechni\u0119ta. To raczej ponure oblicze wszechw\u0142adnego szwedzkiego urz\u0119dnika, który za wszelk\u0105 cen\u0119 walczy o równo\u015b\u0107 sprowadzon\u0105 do groteski. <\/p>\n <\/p>\n Pisze tak\u017ce Zaremba o eksporcie szwedzkiego modelu na teren Kosowa. W ramach struktur oenzetowskiego UNMIK pracowa\u0142o na terenie nowego europejskiego pa\u0144stwa bardzo wielu Szwedów. Tych, którzy prac\u0119 na Ba\u0142kanach traktowali w kategoriach szansy osobistego interesu, ale tak\u017ce tych, którzy trosk\u0119 o alba\u0144sk\u0105 enklaw\u0119 traktowali w kategoriach misji. To oni wskazywali na nieprawid\u0142owo\u015bci i wypaczenia w mi\u0119dzynarodowej administracji zarz\u0105dzaj\u0105cej prowincj\u0105, to oni tak\u017ce w\u0142asn\u0105 piersi\u0105 i wbrew rozkazom dowódców bronili z nara\u017ceniem \u017cycia \u015bwi\u0119tych serbskich cerkwi przed zemst\u0105 dysz\u0105cych nienawi\u015bci\u0105 i ch\u0119cia odwetu Alba\u0144czyków. <\/p>\n <\/p>\n „Czy nie jest aby tak, \u017ce w Szwecji sumienia u\u017cywa si\u0119 w do\u015b\u0107 szczególny sposób, \u017ce ci\u0105\u017cy na nim podejrzane d\u0105\u017cenie do czysto\u015bci, za którym kryje si\u0119 co\u015b, do czego pod\u015bwiadomie nie chcemy si\u0119 przyzna\u0107? <\/p>\n Dla mnie ksi\u0105\u017cka Zaremby by\u0142a lekcj\u0105 Skandynawii. Dobrze \u017cy\u0142o mi si\u0119 ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce istnieje taki kraj jak Szwecja – bia\u0142y, czysty, prawy i dobry. Dobrze by\u0142o mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce gdy znudzi mi si\u0119 polskie piekie\u0142ko b\u0119d\u0119 móg\u0142 wsi\u0105\u015b\u0107 na prom i po kilkudziesi\u0119ciu godzinach znale\u017a\u0107 si\u0119 w lepszym \u015bwiecie. Szwecja w opowie\u015bci Macieja Zaremby staje si\u0119 prawdziwa – ani czarna, ani bia\u0142a. I wcale nie jest mi z tym poczuciem gorzej. Jest tylko inaczej.<\/p>\n
– Dobrze – mówi\u0105 rodzice – chcieliby\u015bmy wobec tego zap\u0142aci\u0107 sami za operacj\u0119. Cho\u0107by w prywatnej klinice.
– To niestety niemo\u017cliwe, opieka zdrowotna nale\u017cy si\u0119 ka\u017cdemu szwedzkiemu obywatelowi bezp\u0142atnie. P\u0142acenie za operacj\u0119 nie wchodzi w gr\u0119, by\u0142oby nawet z\u0142amaniem prawa, dzieci nie mog\u0105 by\u0107 zoperowane w ogóle – odpowiadaj\u0105 przedstawiciele s\u0142u\u017cby zdrowia.<\/p>\n
Obawiam si\u0119, \u017ce odpowied\u017a musi by\u0107 twierdz\u0105ca. Chcemy mie\u0107 w\u0142adz\u0119, dobrobyt i bogactwo, a do tego czyste sumienie. Pragniemy by\u0107 solidarni ze s\u0142abszymi, ale nie chcemy, \u017ceby ci s\u0142absi przyje\u017cd\u017cali zabiera\u0107 nasz\u0105 prac\u0119 i zani\u017ca\u0107 nasze pensje."
Daniel Sandström, "Dagens Nyheter"<\/strong><\/p>\n