{"id":18821,"date":"2009-02-14T23:25:19","date_gmt":"2009-02-14T21:25:19","guid":{"rendered":"http:\/\/Wmrokuzapomnianychbibliotecznychrega\u0142ów,wmiejscu,gdzie\u015bwiat\u0142os\u0142oneczneniepotrafidotrze\u0107,lubtegopoprostuniechce,zalegaj\u0105pos\u0119pneksi\u0119gi.Tow\u0142a\u015bnieonebudz\u0105wludziachmieszaneuczuciaodnajbardziejzwyrodnia\u0142ejnienawi\u015bcipo"},"modified":"2009-02-14T23:25:19","modified_gmt":"2009-02-14T21:25:19","slug":"literatura-cienia-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/literatura-cienia-3\/","title":{"rendered":"Literatura cienia"},"content":{"rendered":"

W mroku zapomnianych bibliotecznych rega\u0142ów, w miejscu, gdzie \u015bwiat\u0142o s\u0142oneczne nie potrafi dotrze\u0107, lub tego po prostu nie chce, zalegaj\u0105 pos\u0119pne ksi\u0119gi. To w\u0142a\u015bnie one budz\u0105 w ludziach mieszane uczucia od najbardziej zwyrodnia\u0142ej nienawi\u015bci po bezgraniczn\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107. Jednak niezale\u017cnie od preferencji literackich, z lekturami szkolnymi przed matur\u0105 ka\u017cdy licealista musi si\u0119 zaznajomi\u0107 i nie ma na to rady.

<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

„S\u0142owacki wielkim poet\u0105 by\u0142” <\/p>\n

 <\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

Lektury szkolne s\u0105 znane uczniom jako zbiór dzie\u0142 polskich literatów b\u0119d\u0105cy esencj\u0105 najwybitniejszych pere\u0142 twórczo\u015bci. W ka\u017cdej z nich s\u0105 mocno wyeksponowane nurty my\u015blowe i literackie charakterystyczne dla danej epoki i odwieczne dylematy cz\u0142owieka takie, jak mi\u0142o\u015b\u0107, obowi\u0105zek i wy\u017csze warto\u015bci. Lektury ciesz\u0105 si\u0119 ogromnym uznaniem ze wzgl\u0119du na praworz\u0105dny \u015bwiatopogl\u0105d jaki reprezentuj\u0105, a tak\u017ce wk\u0142ad w histori\u0119 narodu.  <\/p>\n

 <\/p>\n

Te s\u0142owa powtarza ka\u017cdy nauczyciel i nawet gdyby kto\u015b usilnie próbowa\u0142 wyprowadzi\u0107 go z b\u0142\u0119du, nie jest mo\u017cliwym dowie\u015b\u0107, \u017ce mówi nieprawd\u0119. Ale wszystkie te wznios\u0142e idea\u0142y zosta\u0142y zamkni\u0119te w ma\u0142o przyst\u0119pnej formie naszpikowanej nieaktualnymi realiami i uwarunkowaniami spo\u0142eczno-politycznymi, przez co trudniej uczniowi odnie\u015b\u0107 problemy wspó\u0142czesnego \u015bwiata do minionych epok. Prus nie przestrzega przed uzale\u017cnieniem od internetu i czyhaj\u0105cymi w nim zagro\u017ceniami. Na stronicach „D\u017cumy” nikt nie porusza problemu narkomanii i zachowa\u0144 patologicznych dotykaj\u0105cych rodziny. Nawet Mickiewicz i opisywana przez niego wojna o wyzwolenie Ojczyzny nie ma odniesienia do tera\u017aniejszo\u015bci Polaków, gdy\u017c sama wojna uleg\u0142a zmianie z narodowej na gospodarczo-przemys\u0142ow\u0105 i terrorystyczn\u0105. Dlatego w kanonie lektur, nie ujmuj\u0105c czci wspania\u0142ym dzie\u0142om pomagaj\u0105cym zrozumie\u0107 dylematy naszych przodków i u\u015bwiadamiaj\u0105cych nam, kim tak na prawd\u0119 jeste\u015bmy, powinno znale\u017a\u0107 si\u0119 miejsce dla odpowiedzi na pytania zadawane dzisiaj.  <\/p>\n

 <\/p>\n

<\/p>\n

Akt mo\u017cno\u015bci, a woli <\/p>\n

 <\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

– Ka\u017cda lektura ma co\u015b w sobie i jest warta przez to przeczytania, ale z drugiej strony nie widz\u0119 sensu omawiania pewnych ksi\u0105\u017cek skoro i tak m\u0142odzie\u017c ich nie czyta, a nauczyciele pob\u0142a\u017cliwie podchodz\u0105 do omówienia – mówi Katarzyna O\u015bko, tegoroczna maturzystka. Jej s\u0142owa znajduj\u0105 wielu popleczników w\u015bród uczniów liceów, a nawet sami nauczyciele przyznaj\u0105 si\u0119 do szybkiej, przez co mniej efektownej, realizacji programu nauczania. Staraj\u0105 si\u0119 jednak k\u0142a\u015b\u0107 szczególny nacisk na lektury najcz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105ce si\u0119 w testach maturalnych, aby zwi\u0119kszy\u0107 w ten sposób szanse uczniów na wysoki wynik. A sama lista lektur (mo\u017cna j\u0105 znale\u017a\u0107 w rozporz\u0105dzeniu Ministerstwa Edukacji z 2008 roku) zawiera imponuj\u0105c\u0105 list\u0119 pozycji do przeczytania, nie pozostawiaj\u0105c mo\u017cliwo\u015bci samodzielnego doboru dowolnie wybranych ksi\u0105\u017cek. Z tego mo\u017cna wysnu\u0107 prosty wniosek, \u017ce dobór ksi\u0105\u017cek, jakie uczniowie musz\u0105 przeczyta\u0107 tylko w nieznacznym stopniu zale\u017cy od polonisty. Ale czy gdyby istnia\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 swobodniejszego doboru literatury, nauczyciele ch\u0119tnie by z niej skorzystali? <\/p>\n

 <\/p>\n

<\/em><\/p>\n

Odpowiedzi powinni\u015bmy szuka\u0107 tam, gdzie taka mo\u017cliwo\u015b\u0107 ju\u017c istnieje, czyli w gimnazjum. Nie ka\u017cdy wie, <\/em><\/em>\u017ce (wynika to z wy\u017cej wymienionego rozporz\u0105dzenia) na li\u015bcie lektur szkó\u0142 gimnazjalnych znajduj\u0105 si\u0119 takie pozycje jak „wybrany utwór” Andrzeja Sapkowskiego, czy J.R.R. Tolkiena. Jednak pomimo istniej\u0105cej mo\u017cliwo\u015bci, arcydzie\u0142o fantastyki, jakim jest „Wied\u017amin”, w bardzo niewielu przypadkach staje si\u0119 literatur\u0105 obowi\u0105zkow\u0105. Je\u015bli ju\u017c kto\u015b bierze si\u0119 za omówienie jakiej\u015b dwudziestowiecznej fantastyki, to si\u0119ga po najbardziej neutraln\u0105 z powie\u015bci tego typu, czyli po bajkowego „Hobbita – czyli tam i z powrotem”. <\/p>\n

 <\/p>\n

Kamila Brzozowska, jedna z uczennic warszawskiego liceum im. Jose Marti, widzi potrzeb\u0119 zmian w kanonie lektur i cz\u0119\u015bciowego od\u015bwie\u017cenia jej. <\/p>\n

– Powinno zosta\u0107 obowi\u0105zkowo wprowadzone wi\u0119cej fantastyki, horroru czy thrillera dzisiejszych czasów. Taki zabieg nie tylko po\u0142\u0105czy\u0142by literack\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 z tera\u017aniejszo\u015bci\u0105, ale równie\u017c pokaza\u0142 uczniom, \u017ce aktualnie powstaje tak du\u017co dzie\u0142 zró\u017cnicowanych tre\u015bciowo i gatunkowo, \u017ce ka\u017cdy, a przynajmniej wi\u0119kszo\u015b\u0107, znajdzie co\u015b dla siebie – uwa\u017ca.  <\/p>\n

 <\/p>\n

<\/p>\n

S\u0142owo pisane vs. mówione <\/p>\n

 <\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

Przez wszystkie lata edukacji ka\u017cdy ucze\u0144 czyta, co musi czyta\u0107 (cho\u0107 nie zawsze to robi) i niewielu nauczycieli interesuje to, czy samodzielnie wychodzi swoim zainteresowaniem literatur\u0105 cho\u0107by krok poza na\u0142o\u017cony na niego obowi\u0105zek. Nic dziwnego, je\u015bli wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 nat\u0142ok pracy zwi\u0105zany z wype\u0142nianiem go. Ale kiedy mo\u017cemy przekona\u0107 si\u0119, jak\u0105 literatur\u0105 interesuj\u0105 si\u0119 uczniowie i jakie dzie\u0142a zas\u0142uguj\u0105 na miano ich „ulubionych” lub „tych jedynych”? <\/p>\n

 <\/p>\n

Niepowtarzalna ku temu okazja pojawia si\u0119 w przygotowaniach do matury ustnej z j\u0119zyka polskiego. Wtedy to zaraz po wybraniu (lub wymy\u015bleniu) najbardziej odpowiedniego tematu trzeba opracowa\u0107 literatur\u0119 niezb\u0119dn\u0105 do omówienia go. Wówczas czynno\u015b\u0107, na któr\u0105 nikt nie mia\u0142 do tej pory czasu, gdy\u017c by\u0142a traktowana jako przyjemno\u015b\u0107, przywdziewa zwiewne \u0142aszki obowi\u0105zku, na który z definicji trzeba znale\u017a\u0107 miejsce w napi\u0119tym grafiku. Dzi\u0119ki temu w literaturze podmiotu konspektów maturalnych pojawiaj\u0105 si\u0119 nazwiska wspó\u0142czesnych autorów takich jak King, Grz\u0119dowicz, Coben i Lehane ale o dziwo dzie\u0142a poprzedzaj\u0105ce wspó\u0142czesno\u015b\u0107 równie\u017c zosta\u0142y uwzgl\u0119dnione w tej cz\u0119\u015bci ( mi\u0119dzy innymi „Dracula” Stokera).  <\/p>\n

 <\/p>\n

Nie wszyscy jednak wysilaj\u0105 si\u0119 na oryginalno\u015b\u0107 w swojej prezentacji maturalnej. Zniech\u0119ceni przymusem czytania nieatrakcyjnych dla nich ksi\u0105\u017cek postanawiaj\u0105 nie utrudnia\u0107 sobie \u017cycia czytaniem kolejnych pozycji literackich, gdy\u017c wszystkie postanowili wrzuci\u0107 do jednego wora. W takich przypadkach na maturze ustnej pojawiaj\u0105 si\u0119 jedynie dzie\u0142a wymagane do pisemnej. S\u0105 one wzbogacone o par\u0119 popularnych filmów, je\u017celi temat dopuszcza\u0142 korzystanie z dzie\u0142 kinematografii. Ale ja\u0142owa w ten sposób prezentacja wcale nie przekre\u015bla szans na maksymaln\u0105 liczb\u0119 punktów. I w\u0142a\u015bnie przy punktacji wyjdzie na jaw, czy osoba rzeczywi\u015bcie chcia\u0142a osi\u0105gn\u0105\u0107 cel przy jak najmniejszym wk\u0142adzie w\u0142asnym, czy faktycznie interesuje si\u0119 wymienionymi przez siebie tytu\u0142ami.  <\/p>\n

 <\/p>\n

<\/p>\n

„By\u0107 albo nie by\u0107” <\/p>\n

 <\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

Po której stronie le\u017cy wina za niedoskona\u0142o\u015b\u0107 kanonu lektur? Odpowiedzialno\u015b\u0107 powinno ponie\u015b\u0107 ministerstwo i nauczyciele, twierdz\u0105cy, \u017ce uczniowie nie b\u0119d\u0105 zainteresowani lekturami, niewa\u017cne jakie one b\u0119d\u0105? Czy mo\u017ce uczniowie, zapewniaj\u0105cy, \u017ce nawróc\u0105 si\u0119 na drog\u0119 \u015bwiat\u0142ego s\u0142owa pisanego, je\u017celi b\u0119dzie ono w stanie ich zainteresowa\u0107? Odpowied\u017a jest bardzo trudna, gdy\u017c istnieje znikoma nadzieja, \u017ce usatysfakcjonuje ona obie strony, wi\u0119c mo\u017ce zamiast toczy\u0107 ten odwieczny spór wszystkim proponuje zapozna\u0107 si\u0119 z losami „Romea i Julii” autorstwa Williama Shakespeare'a.  
 <\/p>\n

 <\/p>\n

<\/p>\n\n\n\n
 <\/td>\n Mateusz Kot –<\/strong> student Instytutu Edukacji Medialnej i Dziennikarstwa na UKSW, \u017cegl
\narz <\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

       <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W mroku zapomnianych bibliotecznych rega\u0142ów, w miejscu, gdzie \u015bwiat\u0142o s\u0142oneczne nie potrafi dotrze\u0107, lub tego po prostu nie chce, zalegaj\u0105 pos\u0119pne ksi\u0119gi. To w\u0142a\u015bnie one budz\u0105 w ludziach mieszane uczucia od najbardziej zwyrodnia\u0142ej nienawi\u015bci po bezgraniczn\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107. Jednak niezale\u017cnie od preferencji literackich, z lekturami szkolnymi przed matur\u0105 ka\u017cdy licealista musi si\u0119 zaznajomi\u0107 i nie ma […]<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[236],"tags":[],"class_list":["post-18821","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18821","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18821"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18821\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22641,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18821\/revisions\/22641"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18821"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18821"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18821"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}