Tubylcy, miejscowi, tutejsi, czy nawet autochtoni – niewa\u017cne, jak ich nazwiemy, bo i tak wszyscy wiemy, o kogo chodzi. Mowa tu o ludziach, których spotykamy na naszej drodze podczas podró\u017cy zarówno dalszych, jak i tych ca\u0142kiem bliskich. Osoby te s\u0142u\u017c\u0105 rad\u0105, gdy si\u0119 zgubimy, s\u0105 ukrytymi za firankami, pilnymi obserwatorami wiejskiego \u017cycia, plotkarzami przy p\u0142otach.
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Tubylcy, miejscowi, tutejsi, czy nawet autochtoni – niewa\u017cne, jak ich nazwiemy, bo i tak wszyscy wiemy, o kogo chodzi. Mowa tu o ludziach, których spotykamy na naszej drodze podczas podró\u017cy zarówno dalszych, jak i tych ca\u0142kiem bliskich. Osoby te s\u0142u\u017c\u0105 rad\u0105, gdy si\u0119 zgubimy, s\u0105 ukrytymi za firankami, pilnymi obserwatorami wiejskiego \u017cycia, plotkarzami przy p\u0142otach. To tak\u017ce ci, którzy sp\u0119dzaj\u0105 ca\u0142e dnie na filozofowaniu pod lokalnym sklepem. Tak przynajmniej wygl\u0105da stereotyp miejscowego, obraz, który mamy w g\u0142owie i który bardzo trudno zmieni\u0107. Przyswajamy go zarówno w domu, jak i w spo\u0142ecze\u0144stwie. Jak\u0105 zatem zaj\u0105\u0107 postaw\u0119 wobec „miejscowych” –<\/span> bardziej stereotypow\u0105 czy mo\u017ce wr\u0119cz przeciwnie?<\/p>\n W ramach moich studiów na warszawskiej etnologii mia\u0142am niezwyk\u0142\u0105 szans\u0119 prowadzi\u0107 badania w zachodniej cz\u0119\u015bci Ukrainy, zwanej Bojkowszczyzn\u0105. Przyzna\u0107 trzeba, \u017ce miejscowi szybko stali si\u0119 NASZYMI UKRAI\u0143CAMI, bliskimi znajomymi, zaufanymi rozmówcami. Ale warto te\u017c zaznaczy\u0107, \u017ce nie nast\u0105pi\u0142o to od razu – wi\u0119cej czasu potrzeba by\u0142o mnie, bym sama si\u0119 na nich otworzy\u0142a, gdy\u017c „miejscowi” du\u017co szybciej byli na ten kontakt gotowi. <\/p>\n Metoda na „miejscowych” <\/strong><\/p>\n Dlaczego pisz\u0105c „miejscowy”, u\u017cywam cudzys\u0142owu? Poniewa\u017c wydaje mi si\u0119, \u017ce wymienione przeze mnie okre\u015blenia – <\/span>jak tubylec, miejscowy czy tutejszy –<\/span> maj\u0105 w pewnym sensie wyd\u017awi\u0119k pejoratywny. Wymy\u015blili go bowiem ci, którzy odwiedzaj\u0105c obcych, sami uwa\u017cali si\u0119 za przedstawicieli wy\u017cszej, lepszej kultury. Z drugiej strony nie potrafi\u0119 znale\u017a\u0107 innego wyrazu okre\u015blaj\u0105cego t\u0119 grup\u0119 ludzi, a nienios\u0105cego ze sob\u0105 negatywnych konotacji. <\/p>\n Pytanie, które teraz warto postawi\u0107, to: w jaki sposób mo\u017cemy z „miejscowymi” nawi\u0105za\u0107 ten pierwszy kontakt? Ja korzysta\u0142am z kilku dróg –<\/span> w zale\u017cno\u015bci od celu, jaki sobie obra\u0142am:<\/p>\n <\/p>\n 1. <\/strong>Od drzwi do drzwi: metoda, \u017ce tak to nazw\u0119, do\u015b\u0107 desperacka i czasoch\u0142onna. Ponadto wymaga od przyjezdnego wiele taktu i znajomo\u015bci lokalnych obyczajów. Zwykle drzwi s\u0105 zamkni\u0119te, ale je\u015bli jeste\u015b szcz\u0119\u015bciarzem, trafisz na te otwarte z \u017cyczliwymi gospodarzami. Tak wi\u0119c pukamy, witamy si\u0119, mówimy „kto my, sk\u0105d i po co”, a ca\u0142a reszta dzieje si\u0119 ju\u017c sama.<\/p>\n <\/p>\n 2. <\/strong>Spaceruj\u0105c drog\u0105: przechadzaj\u0105c si\u0119 przez wie\u015b, warto dok\u0142adnie obserwowa\u0107 otoczenie. Mo\u017ce akurat b\u0119dzie dzia\u0142o si\u0119 co\u015b, co pozwoli nam na nawi\u0105zanie pierwszej rozmowy. Sprytny podró\u017cnik od razu wyczuje tak\u0105 okazj\u0119.<\/p>\n 3.<\/strong> Zakupy i co\u015b jeszcze: nieocenionym punktem wymiany informacji jest lokalny sklep. Powiedzmy, \u017ce sklep jako ca\u0142o\u015b\u0107 – zarówno \u0142aweczka przed nim, jak i to wszystko, co w \u015brodku. Pani ekspedientka, niczym kurier, mo\u017ce nas poinformowa\u0107 niemal o ka\u017cdym szczególe \u017cycia lokalnej spo\u0142eczno\u015bci. Wystarczy przy okazji kupowania wody i chleba, zagadn\u0105\u0107 o co\u015b, co np. widzieli\u015bmy, id\u0105c w t\u0119 stron\u0119. <\/p>\n 4.<\/strong> Na czterech kó\u0142kach: nie napisz\u0119 chyba nic odkrywczego, je\u015bli wspomn\u0119, jak cudown\u0105 metod\u0105 na poznawanie miejscowych jest poruszanie si\u0119 ich \u015brodkami lokomocji. Mam tu na my\u015bli stopa, lokalne autobusiki, poci\u0105gi, ale tak\u017ce bardziej tradycyjne pojazdy, jak np. wiejski wóz. Polecam! Metod jest oczywi\u015bcie znacznie wi\u0119cej, ale miejsca w tym artykule na nie brak, wi\u0119c przejd\u017amy do tego, co si\u0119 dzieje pó\u017aniej, gdy nawi\u0105\u017cemy ju\u017c ni\u0107 porozumienia i gdy nasze rozmowy staj\u0105 si\u0119 coraz d\u0142u\u017csze i ciekawsze (bo to, \u017ce rozmowa jest „kluczem do miejscowych”, jest ju\u017c chyba oczywiste). Prowadz\u0105c badania na Ukrainie, pozna\u0142am wielu „miejscowych”, a wraz z nimi lokalne historie. Jedne zmrozi\u0142y krew w \u017cy\u0142ach, inne rozbawi\u0142y, a pozosta\u0142e nauczy\u0142y czego\u015b m\u0105drego. Ze wzgl\u0119du na folklorystyczn\u0105 atrakcyjno\u015b\u0107, przytocz\u0119 te straszniejsze. W jednej z wsi us\u0142ysza\u0142am, \u017ce chodz\u0105c drogami, nale\u017cy bardzo uwa\u017ca\u0107, kogo si\u0119 mija. Do dzi\u015b bowiem mieszkaj\u0105 tam czarownice –<\/span> postaci ciesz\u0105ce si\u0119 z\u0142\u0105 s\u0142aw\u0105. Jedna z kobiet opowiada\u0142a, \u017ce dawno temu bardzo powa\u017cnie pok\u0142óci\u0142a si\u0119 z jedn\u0105 z s\u0105siadek. Od tamtego dnia jej krowa dawa\u0142a coraz mniej mleka. Sprawa by\u0142a oczywista – s\u0105siadka jest czarownic\u0105 i to z jej powodu cierpi krowa. Nale\u017ca\u0142o jednak ca\u0142\u0105 rzecz sprawdzi\u0107. Brat poszkodowanej uda\u0142 si\u0119 do podejrzanej kobiety, by kupi\u0107 od niej mleko. We wsi dobrze wiedziano, \u017ce nie posiada ona krowy. Ta, o dziwo, sprzeda\u0142a mu nie jeden a kilka litrów. Wychodz\u0105c z gospodarstwa, m\u0119\u017cczyzna zajrza\u0142 przez okno chaty i dojrza\u0142 co\u015b niezwyk\u0142ego – pod sufitem lewitowa\u0142 kawa\u0142 bia\u0142ej szmaty uformowanej na kszta\u0142t krowiego wymiona. Reszta wydaje si\u0119 ju\u017c oczywista. <\/p>\n Któr\u0119dy droga?<\/strong><\/p>\n Na Ukrainie do\u015b\u0107 powszechnym zjawiskiem jest tzw. b\u0142ud. Wpadaj\u0105 w niego nie tylko grzesznicy, lecz tak\u017ce niewinni obywatele. Jedna z historii opowiada o dziewczynie, która jak zwykle wraca\u0142a lasem do domu. \u015acie\u017ck\u0119 zna\u0142a dobrze, poniewa\u017c pokonywa\u0142a j\u0105 codziennie przez 15 lat swojego m\u0142odego \u017cycia. Tym razem co\u015b jednak by\u0142o nie tak. W pewnym momencie s\u0142oneczny dzie\u0144 zamieni\u0142 si\u0119 w pochmurny, po czym rozpada\u0142 si\u0119 drobny deszcz. Dziewczyna sz\u0142a le\u015bn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105, lecz w pewnym momencie zda\u0142a sobie spraw\u0119, \u017ce \u017ale skr\u0119ci\u0142a. Chcia\u0142a si\u0119 cofn\u0105\u0107, lecz ku jej zdumieniu za plecami nie by\u0142o ju\u017c drogi, lecz g\u0119ste zaro\u015bla. Min\u0119\u0142a le\u015bn\u0105 sadzawk\u0119 i poczu\u0142a, \u017ce co\u015b lub kto\u015b za ni\u0105 pod\u0105\u017ca – jaka\u015b nieczysta si\u0142a, która nie pozwala jej si\u0119 odwróci\u0107 ani prze\u017cegna\u0107 (na odp\u0119dzenie z\u0142ego). B\u0142\u0105dzi\u0142a po dobrze znanym lesie przez wiele godzin, z ka\u017cdym krokiem opadaj\u0105c z si\u0142. Ostatecznie wysz\u0142a na skraj wsi oddalonej od domu o 10 km. <\/p>\n Historie te opowiedziano mi nie jako folklorystyczne „smaczki”, ale jako przestrog\u0119, gdy\u017c jako przyjezdna, nie wiedzia\u0142am, co mo\u017ce mnie tu spotka\u0107. Szcz\u0119\u015bliwie nie zetkn\u0119\u0142am si\u0119 ani z czarownic\u0105, ani z nieczyst\u0105 le\u015bn\u0105 si\u0142\u0105. Mimo to opowie\u015bci te utkwi\u0142y mi w pami\u0119ci, podobnie jak my\u015bl, \u017ce b\u0119d\u0105c tu na wycieczce z biurem podró\u017cy (o ile to kiedykolwiek b\u0119dzie realne), nigdy bym tych ludzi nie pozna\u0142a. S\u0105dz\u0119, i\u017c by\u0142aby to niepowetowana strata! <\/p>\n <\/p>\n Tubylcy, miejscowi, tutejsi, czy nawet autochtoni – niewa\u017cne, jak ich nazwiemy, bo i tak wszyscy wiemy, o kogo chodzi. Mowa tu o ludziach, których spotykamy na naszej drodze podczas podró\u017cy zarówno dalszych, jak i tych ca\u0142kiem bliskich. Osoby te s\u0142u\u017c\u0105 rad\u0105, gdy si\u0119 zgubimy, s\u0105 ukrytymi za firankami, pilnymi obserwatorami wiejskiego \u017cycia, plotkarzami przy p\u0142otach.<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[236],"tags":[],"class_list":["post-18900","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18900","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18900"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18900\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18900"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18900"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18900"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
<\/p>\n
Historie z terenu<\/strong><\/p>\n
Mleko<\/strong><\/p>\n\n\n
\n <\/td>\n pwd. Barbara Dziwani<\/strong> – przyboczna w 56 WDS „Ignis” oraz 56 WGZ „W\u0142óczykije”. Studentka III roku Etnologii na UW (w trakcie pisania pracy licencjackiej na podstawie bada\u0144 prowa
\ndzonych na Bojkowszczy\u017anie). Animatorka Dzieci\u0119ca.<\/td>\n <\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"