Rozklekotany autobus podskakuje na serbskich wybojach. Za szyb\u0105 g\u0142ównie pastwiska. Koza, krowa, koza, czasem skrawek lasu. Nagle naszym oczom ukazuje si\u0119 przydro\u017cna gastronomia: drewniany domek z werand\u0105 ca\u0142y obwieszony skórami i czaszkami zwierz\u0105t. Na filarze werandy wisi martwy lis i chyba kuna. K\u0105tem oka dostrzegam jeszcze szyld – „Ekološki Bar”.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Wszystko jest dzi\u015b ekologiczne. A raczej: wszystko ma swój ekologiczny odpowiednik. Na ka\u017cdym rogu widz\u0119 ekologiczn\u0105 pralni\u0119 chemiczn\u0105. W moim mie\u015bcie jak grzyby po deszczu wyrastaj\u0105 sklepy z ekologiczn\u0105 \u017cywno\u015bci\u0105. Kolejny celebryta chwali si\u0119 na \u0142amach kolorowych magazynów zakupem ekologicznego samochodu. Znajomi harcerze kupuj\u0105 ekologiczne myd\u0142o, dzi\u0119ki któremu mog\u0105 beztrosko my\u0107 si\u0119 w jeziorze. Na ulicach walaj\u0105 si\u0119 ekologiczne torby na zakupy. Ekologiczne talerze, ekologiczne d\u0142ugopisy, ekologiczna skóra i ekologiczne paliwo. Wygl\u0105da na to, \u017ce \u017cyjemy w ekologicznym \u015bwiecie.<\/p>\n
<\/p>\n
Z\u0142a wiadomo\u015b\u0107 dla tych, którzy wci\u0105\u017c usi\u0142uj\u0105 \u0142\u0105czy\u0107 przymiotnik „ekologiczny” jedynie z poj\u0119ciami zwi\u0105zanymi z dziedzin\u0105 biologii zajmuj\u0105c\u0105 si\u0119 badaniem organizmów w ich \u015brodowisku. W s\u0142owniku j\u0119zyka polskiego ju\u017c od jakiego\u015b czasu funkcjonuje z powodzeniem drugie znaczenie tego terminu („zwi\u0105zany z ochron\u0105 \u015brodowiska”), a nawet trzecie („wyprodukowany ze sk\u0142adników naturalnych”). Dodawanie do wszystkiego okre\u015blenia „ekologiczny” nie jest ju\u017c przejawem nieznajomo\u015bci j\u0119zyka – coraz cz\u0119\u015bciej staje si\u0119 za to sprytnym chwytem marketingowym.<\/p>\n
<\/p>\n
Bo czy istnieje samochód ca\u0142kowicie przyjazny \u015brodowisku? Czy spalanie benzyny, nawet bezo\u0142owiowej, nie uwalnia do atmosfery innych szkodliwych substancji? Czy drewniany dom, który generuje kolosalne straty ciep\u0142a przy ogrzewaniu, b\u0119dzie – poza wygl\u0105dem – mia\u0142 co\u015b wspólnego z ekologi\u0105?<\/p>\n
<\/p>\n
W Polsce nie funkcjonuje (jeszcze) zakaz bezpodstawnego u\u017cywania okre\u015ble\u0144 sugeruj\u0105cych, \u017ce dany produkt jest bardziej ni\u017c inne przyjazny \u015brodowisku. Pe\u0142no jest wi\u0119c na rynku produktów „eko”, „green”, „organic” czy „natural”. Firmy odzie\u017cowe produkuj\u0105 ubrania w kolorach ziemi i metkuj\u0105 je stylowymi etykietami „organic” na zgrzebnych sznurkach, podczas gdy z organiczn\u0105 (uprawian\u0105 bez stosowania szkodliwych zwi\u0105zków chemicznych) bawe\u0142n\u0105 nie maj\u0105 one nic wspólnego. Kosmetyki s\u0105 „naturalne”, bo zawieraj\u0105 wyci\u0105gi z ro\u015blin (wcze\u015bniej te\u017c zawiera\u0142y, a nikt ich tak nie nazywa\u0142). Opakowania ozdabiane s\u0105 listkami, kwiatkami i zaj\u0105czkami sugeruj\u0105cymi, \u017ce wytwórcom uda\u0142o si\u0119 spe\u0142ni\u0107 jakie\u015b szczególne normy, by je uzyska\u0107. Na pude\u0142kach czytamy, \u017ce produkt jest „certyfikowany”, ale nie wiemy przez kogo i na podstawie jakich kryteriów. <\/p>\n
<\/p>\n
Je\u015bli wi\u0119c kupujemy ekologiczny proszek do prania, warto sprawdzi\u0107, czy jest on ekologiczny dlatego, \u017ce nie zawiera fosforanów (przyczyniaj\u0105 si\u0119 do eutrofizacji i zamierania Ba\u0142tyku), czy dlatego, \u017ce opakowany zosta\u0142 w makulaturowe pude\u0142ko z zielonym listkiem. A ekologiczny laptop czy – poza designersk\u0105 bambusow\u0105 obudow\u0105 (zesz\u0142oroczna nowinka jednego z producentów notebooków) – jest bardziej energooszcz\u0119dny i zawiera mniej szkodliwych substancji od pozosta\u0142ych.<\/p>\n
<\/p>\n
Niektóre okre\u015blenia brzmi\u0105 zabawnie i od razu nasuwaj\u0105 skojarzenia z „przegi\u0119ciem”. Co mo\u017ce by\u0107 ekologicznego w „Ekologicznej ksi\u0119garni”? Ano na przyk\u0142ad to, \u017ce sprzedaje ona dost\u0119p do e-booków, a na swoich stronach zach\u0119ca do u\u017cywania cyfrowych publikacji i tym samym oszcz\u0119dzania nie tylko drzew potrzebnych do produkcji papieru, lecz tak\u017ce energii niezb\u0119dnej do przygotowania czy transportu wydawnictw. „Ekologiczna masarnia” brzmi nieco makabrycznie. Ale wystarczy zajrze\u0107 na jej stron\u0119 WWW, \u017ceby dowiedzie\u0107 si\u0119, \u017ce firma ta uzyska\u0142a certyfikat Ekoland, czyli spe\u0142ni\u0142a wymogi produkcji w rolnictwie ekologicznym. <\/p>\n
<\/p>\n
By u\u0142atwi\u0107 konsumentom wybór na rynku zalewanym produktami oznakowanymi jako eko, Unia Europejska wprowadzi\u0142a dobrowolne oznakowanie tzw. zielonym znakiem (ecolabel). Producenci, którzy spe\u0142niaj\u0105 okre\u015blone kryteria \u015brodowiskowe, mog\u0105 oznaczy\u0107 swoje wyroby charakterystycznym znakiem stokrotki. Co wa\u017cne, kryteria te nie odnosz\u0105 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do jednej charakterystycznej cechy (np. energooszcz\u0119dno\u015bci), lecz do ca\u0142ego „cyklu \u017cycia” wyrobu, pocz\u0105wszy od procesu wytwarzania, a sko\u0144czywszy na utylizacji odpadów oraz zu\u017cytych produktów. Nie oznacza to jednak, \u017ce produkt ten ma na \u015brodowisko ca\u0142kowicie neutralny wp\u0142yw – lecz z pewno\u015bci\u0105 wyró\u017cnia si\u0119 spo\u015bród innych tego typu produktów.<\/p>\n
<\/p>\n