\u201eCze. Nie mam hajsu, wi\u0119c nie b\u0119d\u0119 d\u0142ugo gada\u0107. Miting u mnie o 20. Si ja!\u201d. Gdyby autorka tych s\u0142\u00f3w mia\u0142a wyra\u017ca\u0107 si\u0119 przez telefon poprawn\u0105 polszczyzn\u0105, z pewno\u015bci\u0105 ca\u0142y \u201ehajs\u201d stopnia\u0142by, zanim poda\u0142aby godzin\u0119 spotkania. Na boisku poprawno\u015bci j\u0119zykowej coraz cz\u0119\u015bciej do przeciwnej bramki kopie Internet…
\n<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
O co cho?<\/strong><\/p>\n J\u0119zyk w Sieci jest zwi\u0119z\u0142y \u2013 liczy si\u0119 szybko\u015b\u0107, a nie jako\u015b\u0107. Im kr\u00f3cej, tym lepiej. W odpowiedzi na swoje w\u0142asne potrzeby internauci zacz\u0119li tworzy\u0107 coraz wi\u0119cej skr\u00f3t\u00f3w, kt\u00f3re zast\u0119puj\u0105 wiele s\u0142\u00f3w, na pisanie kt\u00f3rych nie ma czasu. Nikogo nie dziwi, \u017ce kto\u015b, kto odchodzi od komputera, napisze \u201ebrb\u201d (ang. be right back = zaraz wracam) albo wystuka ultrakr\u00f3tkie CU na po\u017cegnanie (ang. see you = do zobaczenia). Skr\u00f3towo\u015b\u0107 jednak nie jest ju\u017c tylko domen\u0105 j\u0119zyka internetowego. Coraz cz\u0119\u015bciej przycinamy wyrazy w j\u0119zyku codziennym, czyli tym \u201ew realu\u201d. Skoro w naszej egzystencji poza szklanymi ekranami mamy du\u017co wi\u0119cej czasu na wyra\u017canie swoich my\u015bli, warto si\u0119 zastanowi\u0107, sk\u0105d si\u0119 bior\u0105 owe tendencje. Kto z was ho\u0142duje powiedzeniu \u201eczas to pieni\u0105dz\u201d? Zapewne kolosalna wi\u0119kszo\u015b\u0107. Nic dziwnego zatem, \u017ce skoro oszcz\u0119dzamy pieni\u0105dze, to oszcz\u0119dzamy r\u00f3wnie\u017c czas. Po\u015bpiech, jakiego wymaga od nas dzisiejszy \u015bwiat, sprawia, \u017ce wszystko chcemy za\u0142atwi\u0107 natychmiast. St\u0105d nasza mowa ogranicza si\u0119 do minimum niezb\u0119dnych do wypowiedzenia s\u0142\u00f3w \u2013 kt\u00f3re i tak skracamy. I tak oto czerpiemy z internetowego slangu przywitania: \u201ecze\u201d, \u201ewitka\u201d, \u201esiema\u201d, po\u017cegnania: \u201enarka\u201d, \u201etrzymka\u201d oraz inne skr\u00f3ty: \u201ewporzo\u201d, \u201espoko\u201d, \u201egit\u201d, \u201ekomp\u201d, \u201enet\u201d. Ostatnio moda posz\u0142a jeszcze dalej i w j\u0119zyku potocznym daje si\u0119 ju\u017c us\u0142ysze\u0107 \u201elol\u201d (ang. laughing out loud = \u015bmiej\u0105c si\u0119 g\u0142o\u015bno lub lots of laughs = kupa \u015bmiechu), \u201ebe te wu\u201d (btw, ang. by the way = przy okazji), \u201ezet wu\u201d (zw, zaraz wracam). Na pewno znajdzie si\u0119 spore grono zwolennik\u00f3w skracania, kt\u00f3re poda argument, \u017ce bohaterowie Sienkiewicza czy Fredry zwracali si\u0119 do siebie \u201ewa\u0107 pan\u201d, co jest skr\u00f3tem od \u201ewasza mi\u0142o\u015b\u0107 pan\u201d. J\u0119zyk oczywi\u015bcie powinien by\u0107 elastyczny, ale wszyscy wiedz\u0105, \u017ce zbyt rozci\u0105gni\u0119ta guma nie nadaje si\u0119 do skakania…<\/p>\n Jak cz\u0119sto s\u0142yszycie, aby nastolatki m\u00f3wi\u0142y do swoich koleg\u00f3w \u201eprzepraszam\u201d? Sami u\u017cywamy szybkiego i wygodnego \u201esorry\u201d. Du\u017cy udzia\u0142 w rozpowszechnieniu angielskich zwrot\u00f3w ma w\u0142a\u015bnie Internet. Umo\u017cliwia on komunikacj\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105, st\u0105d bierze si\u0119 konieczno\u015b\u0107, aby u\u017cywa\u0107 zagranicznych zwrot\u00f3w. Okazuje si\u0119, \u017ce wiele z nich jest dla nas wygodniejszych ni\u017c nasze ojczyste. Dlatego zaczynamy u\u017cywa\u0107 ich w codziennym j\u0119zyku. Zacz\u0119li\u015bmy od zwyk\u0142ego zast\u0119powania polskich s\u0142\u00f3w angielskimi odpowiednikami. I tak po obiedzie jeste\u015bmy \u201efull\u201d, nasza kole\u017canka w nowej bluzce wygl\u0105da \u201ecool\u201d, przyjaci\u00f3\u0142ka przedstawia nam swojego nowego \u201emena\u201d, za drobny podarek lub przys\u0142ug\u0119 dzi\u0119kujemy kr\u00f3tkim \u201ethanks\u201d, a dziur\u0119 w spodniach komentujemy niewybrednym \u201eshit!\u201d Jednak to by\u0142o za ma\u0142o, to okaza\u0142o si\u0119 zbyt proste. Posun\u0119li\u015bmy si\u0119 krok dalej i zacz\u0119li\u015bmy angielskie s\u0142owa spolszcza\u0107. Teraz zamiast \u201erzuca\u0107 okiem\u201d wszyscy po prostu \u201elukamy\u201d, d\u0142ugie \u201eprzepraszam\u201d zast\u0119pujemy zwyk\u0142ym \u201esorka\u201d, a je\u015bli zgodzimy si\u0119 na czyj\u0105\u015b propozycj\u0119, pi\u015bniemy tylko \u201eoki\u201d. Ciekaw\u0105 tendencj\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c proces odwrotny \u2013 cz\u0119sto zdarza si\u0119, \u017ce pr\u00f3bujemy wyrazom polskim nada\u0107 angielskiego charakteru. Zatem panowie pod spo\u017cywczakiem pij\u0105 \u201ebronxy\u201d, a gdy stra\u017c miejska ich przegoni, pani sklepowa powie \u201edzi\u0119x\u201d, na co umundurowani rzuc\u0105 bezproblemowe \u201espox\u201d. Wszystkie te zabiegi zn\u00f3w s\u0105 dla nas wygodne, ale znacz\u0105ce deformacje mog\u0105 z czasem negatywnie wp\u0142yn\u0105\u0107 na poczucie poprawno\u015bci j\u0119zykowej zar\u00f3wno w j\u0119zyku polskim, jak i w angielskim. Uproszczenia stosujmy wi\u0119c ostro\u017cnie i niezbyt cz\u0119sto.<\/p>\n To, \u017ce w Internecie nie dba si\u0119 o ortografi\u0119 i interpunkcj\u0119, wiedz\u0105 wszyscy. Nikt nie zwraca uwagi na \u201ekomenta\u017c\u201d ani brak przecinka przed \u201e\u017ce\u201d. Znaki przestankowe to niepotrzebne dodatkowe stukni\u0119cie w klawiatur\u0119, a kropki, kreski i ogonki przy literach to zb\u0119dne m\u0119czenie palca przy wciskaniu klawisza Alt. Przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 internaut\u00f3w takie zasady (a w\u0142a\u015bciwie ich brak) s\u0105 akceptowane. Wygoda przede wszystkim. Na poziomie skrajnie nieformalnym (komunikatory, czat) rzeczywi\u015bcie mo\u017cna spojrze\u0107 na spraw\u0119 z przymru\u017ceniem oka. Jednak okazuje si\u0119, \u017ce b\u0142\u0119dy utrwalaj\u0105 si\u0119 w naszych g\u0142owach i przenikaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c do mowy codziennej i pism bardziej oficjalnych (wypracowania szkolne, oficjalne e-maile). Spora cz\u0119\u015b\u0107 z nas jest wzrokowcami, dlatego gdy widzimy tak zapisane wyrazy, zapami\u0119tujemy je nawet w\u00f3wczas, gdy wiemy, \u017ce s\u0105 b\u0142\u0119dne. Tym sposobem po naszych g\u0142owach kr\u0105\u017c\u0105 zar\u00f3wno poprawne, jak i niepoprawne formy, co sprawia, \u017ce niekiedy mamy w\u0105tpliwo\u015bci, kt\u00f3ry zapis wybra\u0107. Najpopularniejsza przegl\u0105darka pokazuje a\u017c 145 000 wynik\u00f3w dla wyra\u017cenia \u201ez k\u0105d\u201d, 582 000 dla \u201ewzi\u0105\u015b\u0107\u201d i 525 000 dla \u201econajmniej\u201d! Du\u017ce znaczenie ma tu r\u00f3wnie\u017c przyzwyczajenie \u2013 co tyczy si\u0119 bardziej interpunkcji. Zw\u0142aszcza teksty pisane za pomoc\u0105 urz\u0105dze\u0144 elektronicznych upraszczamy, nie stosuj\u0105c znak\u00f3w przestankowych. Doprowadzi\u0107 to mo\u017ce do zupe\u0142nego zapomnienia zasad, jakie funkcjonuj\u0105 w polskiej pisowni. Pami\u0119tajmy o poprawno\u015bci w tym zakresie, poniewa\u017c jest to wyraz szacunku dla odbiorcy naszych tekst\u00f3w \u2013 zar\u00f3wno pisanych, jak i m\u00f3wionych.<\/p>\n \u2013 Jakie masz zdanie na temat unijnych ogranicze\u0144 w po\u0142owie ba\u0142tyckiego dorsza? My\u015blisz, \u017ce s\u0105 to decyzje niekorzystne dla Polak\u00f3w? Tendencja do skracania ma jeszcze jedno oblicze. Skracamy nie tylko wyrazy, ale ca\u0142e zdania. Dynamika Internetu wymaga od nas kr\u00f3tkich i zwi\u0119z\u0142ych wypowiedzi, dlatego ograniczamy liczb\u0119 wypowiadanych s\u0142\u00f3w do minimum. Ten trend niestety zaczyna pojawia\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w naszej pozawirtualnej rzeczywisto\u015bci. Z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 zda\u0144, kt\u00f3re wypowiadamy, jest coraz mniejsza. Dla wygody likwidujemy tak\u017ce liczne dodatkowe okre\u015blenia podmiotu naszego zainteresowania. Rzeczywisto\u015b\u0107 opisujemy prosto i kr\u00f3tko. Jakie mo\u017ce mie\u0107 to konsekwencje? Przede wszystkim ucierpi na tym precyzja. By\u0107 mo\u017ce autor wypowiadanych s\u0142\u00f3w i ich odbiorca inaczej rozumiej\u0105 przekazywane informacje. Poprzez brak dookre\u015ble\u0144 blokujemy wyobra\u017ani\u0119. Ponadto zanika umiej\u0119tno\u015b\u0107 swobodnej i tw\u00f3rczej dyskusji, poniewa\u017c kr\u00f3tkie i suche wypowiedzi nie pozwalaj\u0105 na rozwini\u0119cie skrzyde\u0142 retoryki. Internet sprawi\u0142, \u017ce nasze odpowiedzi na pytania s\u0105 zdawkowe, a pytania p\u0142ytkie. Nie czujemy potrzeby wyra\u017cania swoich refleksji \u2013 s\u0105dzimy, \u017ce nie ma na to czasu. Coraz wi\u0119cej swoich my\u015bli zast\u0119pujemy pomrukami (\u201eyhm\u201d, \u201eta\u201d, \u201eno\u201d, \u201eehe\u201d), kt\u00f3re nie sprzyjaj\u0105 bujnej wymianie zda\u0144. A szkoda, bo rozwini\u0119te umiej\u0119tno\u015bci p\u0142ynnego m\u00f3wienia umo\u017cliwiaj\u0105 za\u0142atwienie wielu spraw!<\/p>\n Chodzi mi o to, aby j\u0119zyk gi\u0119tki U\u017cywanie bogatego j\u0119zyka, rozbudowanych zda\u0144 i b\u0142yskotliwych metafor jest oznak\u0105 szacunku dla rozm\u00f3wcy, a tak\u017ce \u015bwiadczy o naszej kulturze osobistej. Dbajmy o nasze wypowiedzi, aby nie by\u0142y odbierane jako nowomodny be\u0142kot. J\u0119zyk polski jest j\u0119zykiem pi\u0119knym i cho\u0107 pos\u0142ugiwanie si\u0119 nim na najwy\u017cszym poziomie jest nie lada sztuk\u0105, to naprawd\u0119 warto. Tylko dzi\u0119ki poprawnemu artyku\u0142owaniu swoich my\u015bli ch\u0142opak ma szans\u0119 pozna\u0107 mi\u0142o\u015bniczk\u0119 samochod\u00f3w zamiast blachary, a owa mi\u0142o\u015bniczka z ch\u0119ci\u0105 przyrz\u0105dzi dla niego pyszn\u0105 kolacj\u0119, zamiast zaprasza\u0107 na max bibk\u0119. I b\u0119d\u0105 \u017cyli d\u0142ugo i szcz\u0119\u015bliwie…<\/p>\n Marta Szewczuk<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u201eCze. Nie mam hajsu, wi\u0119c nie b\u0119d\u0119 d\u0142ugo gada\u0107. Miting u mnie o 20. Si ja!\u201d. Gdyby autorka tych s\u0142\u00f3w mia\u0142a wyra\u017ca\u0107 si\u0119 przez telefon poprawn\u0105 polszczyzn\u0105, z pewno\u015bci\u0105 ca\u0142y \u201ehajs\u201d stopnia\u0142by, zanim poda\u0142aby godzin\u0119 spotkania. Na boisku poprawno\u015bci j\u0119zykowej coraz cz\u0119\u015bciej do przeciwnej bramki kopie Internet…<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[236],"tags":[],"class_list":["post-19104","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19104","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19104"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19104\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21745,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19104\/revisions\/21745"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19104"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19104"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19104"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nDzi\u0119x, men<\/strong><\/p>\n
\nW\u0142ancza\u0107 poprawno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n
\n\u2013 Yyy… hm… mhm!<\/p>\n
\nPolacy nie g\u0119si<\/strong><\/p>\n
\nPowiedzia\u0142 ws
\nzystko, co pomy\u015bli g\u0142owa:
\nA czasem by\u0142 jak piorun jasny, pr\u0119dki,
\nA czasem smutny jako pie\u015b\u0144 stepowa,
\nA czasem jako skarga nimfy mi\u0119tki,
\nA czasem pi\u0119kny jak anio\u0142\u00f3w mowa…
\nAby przelecia\u0142 wszystka ducha skrzyd\u0142em.
\nStrofa by\u0107 winna taktem, nie w\u0119dzid\u0142em.
\n\u2013 Juliusz S\u0142owacki<\/p>\n