{"id":19114,"date":"2010-03-06T15:30:41","date_gmt":"2010-03-06T13:30:41","guid":{"rendered":"http:\/\/Chcia\u0142bympoleci\u0107ksi\u0105\u017ck\u0119,któraaniniejestnajnowszymhitemwydawniczym,anijejautorniejest(anawetbyniechcia\u0142by\u0107)znanyogromnymrzeszomczytelników.Niejestnawetw\u0142\u0105czonadokanonuszkolnychlektur–chybabytamnie"},"modified":"2015-06-29T14:12:41","modified_gmt":"2015-06-29T12:12:41","slug":"ja-tutejszy-szukajac-swojskosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/ja-tutejszy-szukajac-swojskosci\/","title":{"rendered":"\u001eJa tutejszy\u001d – szukaj\u0105c swojsko\u015bci"},"content":{"rendered":"

Chcia\u0142bym poleci\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3ra ani nie jest najnowszym hitem wydawniczym, ani jej autor nie jest (a nawet by nie chcia\u0142 by\u0107) znany ogromnym rzeszom czytelnik\u00f3w. Nie jest nawet w\u0142\u0105czona do kanonu szkolnych lektur \u2013 chyba by tam nie pasowa\u0142a. Mimo wszystko uwa\u017cam, \u017ce naprawd\u0119 warto przeczyta\u0107 \u201eKonopielk\u0119\u201d Edwarda Redli\u0144skiego.<\/strong><\/p>\n

Sam autor powiedzia\u0142 kiedy\u015b, \u017ce ka\u017cde jego dzie\u0142o musi by\u0107 inne, ni\u017c poprzednie. Faktycznie, sprawdza si\u0119 to, gdy poznamy bli\u017cej jego dorobek \u2013 s\u0105 tu powie\u015bci epistolarne, dramaty, reporta\u017ce, opowiadania\u2026 W\u015br\u00f3d nich rzeczona \u201eKonopielka\u201d, kt\u00f3ra w og\u00f3le jest inna ni\u017c pozosta\u0142e ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n

Zacznijmy jednak od pocz\u0105tku. Akcja rozgrywa si\u0119 gdzie\u015b na Podlasiu, na bagnach, we wsi Taplary, zapewne kilkana\u015bcie lat po drugiej wojnie \u015bwiatowej. Mo\u017cna w przybli\u017ceniu okre\u015bli\u0107, jaka to okolica \u2013 wystarczy znale\u017a\u0107 na mapie Bia\u0142ystok, potem Sura\u017c, nast\u0119pnie kt\u00f3re\u015b z pustkowi nad Narwi\u0105, a potem\u2026 Powiedzie\u0107 sobie \u201eto gdzie\u015b tutaj\u201d, bo wie\u015b istnia\u0142a tylko w wyobra\u017ani autora. Dobrze, niekt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105, \u017ce to pobliskie Zawyki, ale ja bym w to absolutnie nie wierzy\u0142.<\/p>\n

W Taplarach pewnego dnia zaczynaj\u0105 dzia\u0107 si\u0119 rzeczy, co najmniej dziwne \u2013 u jednego z gospodarzy, g\u0142\u00f3wnego bohatera \u2013 Kaziuka, rodzi si\u0119 ciele. Nie, na pewno nie z dwiema g\u0142owami, jak pomy\u015bla\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 z Was przed momentem, ale i tak s\u0105 powody do strachu: cielaczek przychodzi na \u015bwiat o miesi\u0105c za wcze\u015bnie, a do tego jaki\u015b taki czarny\u2026 I, co najgorsze, bardziej do niego przyznaje si\u0119 koby\u0142a, a nie krowa! Nawet wiejski znachor, Szymon Ku\u015btyk, odczyniaj\u0105c go wod\u0105 \u015bwi\u0119con\u0105, kr\u0119ci g\u0142ow\u0105: to na pewno sprawka diab\u0142a, wiadomo, czort lubi w nocy na koniu poje\u017adzi\u0107, a teraz ju\u017c zaczyna robi\u0107 w Taplarach swoje porz\u0105dki! Ot, id\u0105 ci\u0119\u017ckie czasy. Podobnie twierdzi, niespodziewanie pojawiaj\u0105cy si\u0119 we wsi, w\u0119drowny dziad, kt\u00f3ry \u201eze \u015bwiata\u201d niesie niepokoj\u0105ce wie\u015bci: oto urz\u0119dnicy zainteresowali si\u0119 wsi\u0105, b\u0119d\u0105 wprowadza\u0107 post\u0119p, kt\u00f3ry nic dobrego nie przynosi, bo nie mo\u017cna \u017cy\u0107 jak Pan B\u00f3g przykaza\u0142.<\/p>\n

I faktycznie, jest coraz trudniej, a to za spraw\u0105 przyby\u0142ej \u201euczycielki\u201d, kt\u00f3ra prowadzi szko\u0142\u0119, a to z kolei za spraw\u0105 melioracji, kt\u00f3ra coraz bardziej bagno osusza i czu\u0107, \u017ce lada dzie\u0144 \u201e\u015bwiat\u201d wedrze si\u0119 na te tereny, przewracaj\u0105c wszystko do g\u00f3ry nogami… Wi\u0119cej nie powiem, bo szkoda by by\u0142o zdradzi\u0107 przebieg akcji, a zw\u0142aszcza zaskakuj\u0105ce zako\u0144czenie.<\/p>\n

Wyj\u0105tkowy jest j\u0119zyk \u2013 fenomenalnie odwzorowana podlaska gwara, oczywi\u015bcie w stopniu umo\u017cliwiaj\u0105cym zrozumienie tre\u015bci przez nowoczesnego czytelnika. Mo\u017ce to sprawia\u0107 na pocz\u0105tku pewne trudno\u015bci, ale gdy przyzwyczaimy si\u0119 ju\u017c do tej melodii, od razu zaczniemy \u201epo ichniemu\u201d my\u015ble\u0107. Bez tego nie uda\u0142oby si\u0119 nawet w po\u0142owie odwzorowa\u0107 ludowego \u015bwiatopogl\u0105du, wizji \u015bwiata opartej na magicznych zale\u017cno\u015bciach, niemo\u017cliwych do przekroczenia prawach boskich i ludzkich, zabezpieczaj\u0105cych jego istnienie.<\/p>\n

Bez gwary niemo\u017cliwe by\u0142oby poczucie humoru, kt\u00f3rym ksi\u0105\u017cka po prostu ocieka. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce momentami \u201ebardzo bezpo\u015brednie\u201d, na przyk\u0142ad spos\u00f3b, w jaki Filip Pierdun gasi lamp\u0119 na zebraniu wiejskim. Chocia\u017c, co najciekawsze, na pewno nie jest to o\u015bmieszanie wsi. Nawet w zabawnej sytuacji, gdzie wracaj\u0105cy ze szko\u0142y syn prosi niepi\u015bmiennego ojca, by go nauczy\u0142 liter, a ten, udaj\u0105c, \u017ce zna alfabet, opisuje kilkoma wymy\u015blonymi przez siebie znakami wszystkie prawa rz\u0105dz\u0105ce \u015bwiatem, kryje si\u0119 jak\u0105\u015b dziwna powaga.<\/p>\n

\u201eKonopielka\u201d jest te\u017c ciekawa, bo trudno j\u0105 sklasyfikowa\u0107. Jaki to styl? Wysoki, czy niski? Z jednej strony ksi\u0105\u017cka napisana jest gwar\u0105, ca\u0142kiem zabawna, zdarzaj\u0105 si\u0119 pewne niestosowno\u015bci, z drugiej \u2013 to przecie\u017c traktat o zderzeniu kultury wsi i miasta, gdzie zawsze jedna z nich zostanie zniszczona lub zdeformowana, o trudno\u015bciach w prze\u017cywaniu tej sytuacji przez ludzi.<\/p>\n

S\u0105 dwa powody, dla kt\u00f3rych warto czyta\u0107 \u201eKonopielk\u0119\u201d. Pierwszy, to sta\u0142e wykorzystywanie ludowego motywu i estetyki przez wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 kultur\u0119: reklam\u0119, mod\u0119, muzyk\u0119\u2026 S\u0142uchaj\u0105c Kapeli Ze Wsi Warszawa, Trebunich Tutk\u00f3w & Twinkle Brothers, Zakopowera, Brathank\u00f3w, nosz\u0105c coraz wi\u0119cej chust w kwiaty i stykaj\u0105c si\u0119 z tymi reliktami, warto mie\u0107 nawet nie wiedz\u0119, ale pewn\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 istnienia kultury, kt\u00f3ra odesz\u0142a na naszych oczach, a przecie\u017c tak wiele z niej jeszcze gdzie\u015b w nas tkwi.<\/p>\n

Drugi pow\u00f3d \u2013 ksi\u0105\u017cka sprowadza na ziemi\u0119. To nie ogromna epopeja na miar\u0119 \u201eCh\u0142op\u00f3w\u201d, (kt\u00f3rych oczywi\u015bcie zna\u0107 trzeba), to nie zaczarowany Marquez. Tam znajdziemy co\u015b z siebie, ludzi, Polak\u00f3w, czy co tam jeszcze chcecie. Znajdziemy nawet wci\u0105\u017c \u017cyj\u0105cych w naszej mentalno\u015bci \u201etutejszych\u201d, jak m\u00f3wi wprost jeden z bohater\u00f3w: \u201eja tutejszy. My tutejsze, swoje, \u017cyjem sobie jak \u017cyli i niczyjej \u0142aski nie prosim\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Chcia\u0142bym poleci\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3ra ani nie jest najnowszym hitem wydawniczym, ani jej autor nie jest (a nawet by nie chcia\u0142 by\u0107) znany ogromnym rzeszom czytelnik\u00f3w. Nie jest nawet w\u0142\u0105czona do kanonu szkolnych lektur \u2013 chyba by tam nie pasowa\u0142a. Mimo wszystko uwa\u017cam, \u017ce naprawd\u0119 warto przeczyta\u0107 \u201eKonopielk\u0119\u201d Edwarda Redli\u0144skiego.<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[236],"tags":[659,440],"class_list":["post-19114","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2","tag-ksiazka","tag-kultura"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19114","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19114"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19114\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21733,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19114\/revisions\/21733"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19114"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19114"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19114"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}