{"id":19180,"date":"2010-05-10T16:10:09","date_gmt":"2010-05-10T14:10:09","guid":{"rendered":"http:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/aggiornamento\/"},"modified":"2015-06-26T13:51:27","modified_gmt":"2015-06-26T11:51:27","slug":"aggiornamento","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/aggiornamento\/","title":{"rendered":"Aggiornamento"},"content":{"rendered":"

Historia bywa niesprawiedliwa. Nie zawsze przyznaje nale\u017cyte zaszczyty wk\u0142adaj\u0105cym du\u017co pracy w jej kszta\u0142towanie. Pami\u0119tamy o rewolucjonistach, zbrodniarzach, ludziach \u015bmiesznych, albo gro\u017anych. Oczywi\u015bcie, wspominamy r\u00f3wnie\u017c pozytywne postacie – reformator\u00f3w, krzewicieli pokoju. Bywa te\u017c tak, \u017ce dziwnym trafem kto\u015b si\u0119 w historii zawieruszy.<\/strong><\/p>\n

Tacy cisi bohaterowie nie maj\u0105 szcz\u0119\u015bcia. Mimo \u017ce robi\u0105 naprawd\u0119 wiele wa\u017cnego i po\u017cytecznego, dzieje si\u0119 jako\u015b tak, \u017ce kto\u015b akurat w \u201eich\u201d momencie ma wi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0119 przebicia. Bywa te\u017c tak, \u017ce wyprzedzaj\u0105 nieco swoj\u0105 epok\u0119 \u2013 nie s\u0105 do ko\u0144ca zrozumiani. Przy odrobinie szcz\u0119\u015bcia kto\u015b po latach doceni ich trud w\u0142o\u017cony w kszta\u0142towanie historii \u015bwiata.<\/p>\n

Takim pechowcem by\u0142 Don Luigi Sturzo. Kt\u00f3\u017c dzi\u015b o nim pami\u0119ta?<\/p>\n

S\u0142oneczna Italia. Prze\u0142om pierwszej i drugiej dekady XX wieku. Jest tu\u017c po Wielkiej Wojnie. Mimo i\u017c W\u0142ochy znajduj\u0105 si\u0119 po stronie zwyci\u0119zc\u00f3w, kraju nie omija wielki kryzys. Opr\u00f3cz ogromnego ci\u0119\u017caru ekonomicznego, na W\u0142ochach ci\u0105\u017cy\u0142 jeszcze inny, mo\u017ce nawet bardziej powa\u017cny \u2013 kryzys warto\u015bci i autorytet\u00f3w. W\u0142ochy wci\u0105\u017c by\u0142y m\u0142odym pa\u0144stwem. Od 1871 roku opad\u0142 ju\u017c entuzjazm po \u201erisorgimento\u201d, a do\u015bwiadczenie wojny podwa\u017cy\u0142o wiar\u0119 w liberalizm, indywidualizm i racjonalizm.<\/p>\n

I co?<\/p>\n

I w ka\u017cdym podr\u0119czniku do historii pojawia si\u0119 teraz s\u0142ynne zdj\u0119cie Mussoliniego w charakterystycznej czapce, zdemobilizowani kombatanci i p\u0119k r\u00f3zg liktorskich.<\/p>\n

Ale przed wiosn\u0105 1919 roku, kiedy to w Mediolanie powsta\u0142 s\u0142ynny Fasci di Combattimento, by\u0142a jeszcze zima. Ju\u017c w styczniu z inicjatywy Luigiego Sturzo zawi\u0105zano Partito Popolare Italiano. Nie by\u0142oby w tym nic nadzwyczajnego, gdyby nie fakt, \u017ce by\u0142a to pierwsza w \u015bwiece partia chrze\u015bcija\u0144sko-demokratyczna. Historia przeoczy\u0142a narodziny doktryny politycznej, kt\u00f3ra do dzi\u015b wywiera ogromny wp\u0142yw na \u017cycie polityczne Europy. Historia przeoczy\u0142a narodziny doktryny innowacyjnej, \u201ewpadaj\u0105cej w ucho\u201d, stwarzaj\u0105cej opozycj\u0119 do \u00f3wczesnych autorytarnych i totalitarnych tendencji. My\u015bl polityczna mi\u0119dzywojnia to nie tylko Hitler, Stalin, Mussolini i Franco.<\/p>\n

Nie przyjmuj\u0119 argumentu, \u017ce chadecja (tj. chrze\u015bcija\u0144ska-demokracja) nie mia\u0142a wtedy znaczenia. Dla por\u00f3wnania w 1919 roku w pierwszych wyborach w kt\u00f3rych IPP wzi\u0119\u0142o udzia\u0142, partia uzyska\u0142a 100 mandat\u00f3w, co czyni\u0142o j\u0105 drug\u0105 si\u0142\u0105 polityczn\u0105 w kraju, zaraz po socjalistach. Wyobra\u017amy sobie tak\u0105 sytuacj\u0119 u nas w kraju. Nagle pojawia si\u0119 nowa partia. Jej program jest nowoczesny, zaskakuj\u0105cy, taki, o jakim ludzie jeszcze nigdy wcze\u015bniej nie s\u0142yszeli. Wybory przegrywaj\u0105 o 12% z dominuj\u0105c\u0105 parti\u0105. Zachowuj\u0105c odpowiednie proporcje, gdyby taka partia w Polsce przekroczy\u0142a pr\u00f3g wyborczy, to by\u0142by to nies\u0142ychany sukces.<\/p>\n

To por\u00f3wnanie nie jest do ko\u0144ca racjonalne. Fakt, Polska po blisko 50 latach demokracji ludowej i 20 latach demokracji liberalnej, nijak si\u0119 ma do W\u0142och po pierwszej wojnie \u015bwiatowej. Chcia\u0142em tylko pokaza\u0107 wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 tego zjawiska.<\/p>\n

Bardziej racjonalne jest por\u00f3wnanie z innymi partiami w\u0142oskimi tamtych czas\u00f3w. Tote\u017c Zwi\u0105zek Kombatant\u00f3w w tych samych wyborach uzyska\u0142 20 mandat\u00f3w. W kolejnych wyborach w roku 1921, IPP uzyskuje 108 mandat\u00f3w, a przedstawiciele \u015brodowisk kombatanckich \u0142\u0105cznie dwana\u015bcie…
\nW\u0142oska chadecja pierwszej po\u0142owy lat 20. nie mo\u017ce by\u0107 ignorowana.<\/p>\n

Jednak celem mojego artyku\u0142u nie jest udowadnianie za wszelk\u0105 cen\u0119, \u017ce m\u00f3wi si\u0119 za ma\u0142o o IPP, a za du\u017co o Mussolinim. Nie da si\u0119 podwa\u017cy\u0107 tezy, \u017ce to jednak faszy\u015bci wywarli najwi\u0119kszy wp\u0142yw na \u017cycie polityczne W\u0142och po pierwszej wojnie \u015bwiatowej. Chc\u0119 pokaza\u0107, jak wielkiego pecha mia\u0142 za\u0142o\u017cyciel w\u0142oskiej chadecji \u2013 ks. Don Luigi Sturzo.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku XX wieku demokracja, poszanowanie praw i wolno\u015bci obywateli, r\u00f3wno\u015b\u0107 wobec prawa nie by\u0142y oczywisto\u015bci\u0105. Powiem wi\u0119cej: dla \u00f3wczesnych polityk\u00f3w by\u0142y to mrzonki, kt\u00f3rych realizacja to czysta fikcja. Nieocenion\u0105 rol\u0119 w zmianie sposobu my\u015blenia mia\u0142a s\u0142ynna encyklika Leona XII, \u201eRerum novarum\u201d. Jednak wci\u0105\u017c lekcewa\u017cona i pomijana jest odezwa ks. Sturzo, \u201eDo wszystkich ludzi wolnych i silnych\u201d. Zawarto w niej has\u0142a, kt\u00f3re tak naprawd\u0119 zosta\u0142y wcielone w \u017cycie dopiero przez Karola Adenauera, Alcide de Gasperiego i Roberta Schumana. Has\u0142a, kt\u00f3re dzi\u015b s\u0105 fundamentem system\u00f3w politycznych \u015bwiata Zachodu.<\/p>\n

Podstaw\u0105 wizji Luigiego Sturzo by\u0142 ustr\u00f3j oparty na idei wolno\u015bci, powszechnej r\u00f3wno\u015bci i poszanowaniu godno\u015bci cz\u0142owieka. W swoich rozwa\u017caniach odrzuci\u0142 tez\u0119 o sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej kszta\u0142towanej przez konflikt warstw \u2013 miejsce konfliktu zaj\u0119\u0142o mi\u0142osierdzie, poszanowanie godno\u015bci drugiego cz\u0142owieka. Chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 demokracj\u0119 zwyk\u0142o si\u0119 nazywa\u0107 \u201etrzeci\u0105 drog\u0105\u201d. Zazwyczaj interpretuje si\u0119 to w ten spos\u00f3b, \u017ce rozwi\u0105zania chadeckie to kompromis mi\u0119dzy kapitalizmem a socjalizmem \u2013 tzw. spo\u0142eczna gospodarka rynkowa. Jednak odnoszenie tego terminu wy\u0142\u0105cznie do sfery ekonomii jest zbyt du\u017cym uproszczeniem. Chadecja \u0142\u0105czy w sobie cechy konserwatyzmu, idee
\nspo\u0142ecze\u0144stwa organicystycznego, poszanowanie dla tradycji i rodziny oraz kontrastowego solidaryzmu spo\u0142ecznego. Z jednej strony by\u0142a to niezale\u017cna ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 idei Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, z drugiej – jednym z podstawowych za\u0142o\u017ce\u0144 partii by\u0142a jej \u015bwiecko\u015b\u0107. Sfera publiczna mia\u0142a by\u0107 \u015bwiecka, jednak \u2013 nie poprzez zabranianie publicznych kult\u00f3w, a zniesienie takich zakaz\u00f3w \u2013 mia\u0142a by\u0107 wsp\u00f3lna dla przedstawicieli r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144. Ideologowie chrze\u015bcija\u0144skiej demokracji ju\u017c na pocz\u0105tku XX wieku mieli \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce system polityczny, aby mia\u0142 racj\u0119 bytu, musi by\u0107 elastyczny. Musi by\u0107 wynikiem porozumienia, zdrowego kompromisu. \u015awiadczy to o wyczuciu politycznym i zdrowym rozs\u0105dku, kt\u00f3rego na dobr\u0105 spraw\u0119 wi\u0119kszo\u015bci \u00f3wczesnych teoretyk\u00f3w pa\u0144stwa brakowa\u0142o.<\/p>\n

Rozwi\u0105zania chadek\u00f3w by\u0142y niezwykle innowacyjne i odpowiadaj\u0105ce \u00f3wczesnej sytuacji politycznej. Je\u015bli rozszerzanie praw kobiet mo\u017cemy uzna\u0107 za do\u015b\u0107 popularny trend po pierwszej wojnie, to ustanawianie niezale\u017cnej administracji lokalnej by\u0142o zupe\u0142nym novum. Jest to o tyle zaskakuj\u0105ce i ciekawe, \u017ce wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie takie pomys\u0142y s\u0105 coraz \u015bmielej rozwa\u017cane i wprowadzane w \u017cycie, o ile zapomina si\u0119 o tym, \u017ce nie jest to wymys\u0142 ludzi XXI wieku, m\u0105drzejszych o do\u015bwiadczenia totalitaryzm\u00f3w, zimnej wojny i wiele, wiele innych.<\/p>\n

Istnieje jeszcze jeden aspekt, szczeg\u00f3lnie ciekawy dla mnie, jako studenta Instytutu Nauk Politycznych i Stosunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych. We wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiece politycy cz\u0119sto odbierani s\u0105 jako grupa spo\u0142eczna, kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wnym celem jest otumanienie jak najwi\u0119kszej ilo\u015bci wyborc\u00f3w, etc. Nieobca jest im ob\u0142uda, fa\u0142sz, dwulicowo\u015b\u0107. Nie chc\u0105c si\u0119 wdawa\u0107 w polemik\u0119, opisz\u0119 tylko katalog zasad, wskaz\u00f3wek od ks. Sturzo, jakie powinien spe\u0142nia\u0107 prawdziwy polityk. Ot\u00f3\u017c, zdaniem Sturzo, polityka nie jest sfer\u0105 woln\u0105 od moralno\u015bci. Opisuje on polityk\u0119 jako \u201esztuk\u0119 przypuszczalnego po\u017cytku zaaplikowanego \u017cyciu publicznemu\u201d. Faktycznie, mo\u017ce to nie najbardziej oczywista z definicji, jak\u0105 znam. W du\u017cym skr\u00f3cie mo\u017cna to wyja\u015bni\u0107 w ten spos\u00f3b: celem polityki nie jest w\u0142adza, lecz tzw. dobro wsp\u00f3lne. Rz\u0105dzenie jest obron\u0105 idei dobra wsp\u00f3lnego. Polityk ma by\u0107 szczery, prawdom\u00f3wny. Sturzo ma oczywi\u015bcie \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce nie nale\u017cy zdradza\u0107 wszystkich politycznych zamiar\u00f3w, strategii. W my\u015bl zasady o warto\u015bci milczenia, por\u00f3wnywalnej z samym z\u0142otem, nale\u017cy m\u00f3wi\u0107 to, co konieczne, k\u0142amstwa unika\u0107, a to, co trzeba, ukry\u0107. Polityk powinien unika\u0107 obietnic, a w przypadku, gdy nie ma pewno\u015bci co do ich realizacji, w og\u00f3le ich nie sk\u0142ada\u0107. Polityka ma opiera\u0107 si\u0119 na wzajemnym zaufaniu i cierpliwo\u015bci. Jednak najbardziej do gustu przypad\u0142a mi niezwykle praktyczna rada: \u201eNie odk\u0142adaj na jutro tego, co masz zrobi\u0107 dzi\u015b… Ale nie r\u00f3b dzi\u015b w po\u015bpiechu tego, co jutro mo\u017cesz robi\u0107 w spokoju\u201d.<\/p>\n

Szkoda mi ks. Sturzo. By\u0142 to cz\u0142owiek m\u0105dry, spo\u0142ecznik, pisarz, filozof. Mia\u0142 odwag\u0119 otwarcie krytykowa\u0107 Mussoliniego, za co pot\u0119pia\u0142 go nawet Ko\u015bci\u00f3\u0142. W latach 20. musia\u0142 opu\u015bci\u0107 ojczyzn\u0119, do kt\u00f3rej wr\u00f3ci\u0142 dopiero po wojnie. Jego miejsce zaj\u0105\u0142 ju\u017c wtedy s\u0142ynny Alcide de Gasperi. Tak si\u0119 jako\u015b sk\u0142ada\u0142o, \u017ce zawsze pozostawa\u0142 w cieniu. Bez niego chrze\u015bcija\u0144ska demokracja nie wygl\u0105da\u0142aby dzi\u015b tak, jak wygl\u0105da. W Europie na bazie jej warto\u015bci zbudowano Uni\u0119 Europejsk\u0105, a dzi\u015b odgrywa kluczow\u0105, cz\u0119sto dominuj\u0105c\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu politycznym kraj\u00f3w Zachodu. Jest w tym wszystkim pewien paradoks. Wspomina o nim profesor Charles Taylor. W czasach, gdy m\u00f3wi si\u0119 o niemal wojuj\u0105cym ateizmie, post\u0119puj\u0105cej sekularyzacji, te idea\u0142y, wolno\u015bci, godno\u015bci cz\u0142owieka, braterstwa czy r\u00f3wno\u015bci, kt\u00f3re s\u0105 przecie\u017c fundamentalne dla chadecji i Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, wci\u0105\u017c niesamowicie oddzia\u0142uj\u0105 na wyobra\u017ani\u0119 umys\u0142\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie. No i dlaczego?<\/p>\n


\n<\/strong><\/p>\n

PS Mo\u017ce dlatego: \u201eZa ateizmem przemawia wiele argument\u00f3w. Wi\u0119cej ni\u017c za religi\u0105. W gruncie rzeczy to logiczne, \u017ceby by\u0107 ateist\u0105. Tak jak logiczne i rozumne jest to, \u017ceby si\u0119 nie zakocha\u0107… A przecie\u017c ludzie nie s\u0105 w tym przypadku logiczni. Na szcz\u0119\u015bcie\u201d. \/ks. J. Tischner\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Historia bywa niesprawiedliwa. Nie zawsze przyznaje nale\u017cyte zaszczyty wk\u0142adaj\u0105cym du\u017co pracy w jej kszta\u0142towanie. Pami\u0119tamy o rewolucjonistach, zbrodniarzach, ludziach \u015bmiesznych, albo gro\u017anych. Oczywi\u015bcie, wspominamy r\u00f3wnie\u017c pozytywne postacie – reformator\u00f3w, krzewicieli pokoju. Bywa te\u017c tak, \u017ce dziwnym trafem kto\u015b si\u0119 w historii zawieruszy. Tacy cisi bohaterowie nie maj\u0105 szcz\u0119\u015bcia. Mimo \u017ce robi\u0105 naprawd\u0119 wiele wa\u017cnego i […]<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[236],"tags":[],"class_list":["post-19180","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19180","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19180"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19180\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21688,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19180\/revisions\/21688"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19180"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19180"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19180"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}