<\/p>\n
Pierwszy odcinek cyklu \u201eRzeczpospolita szlachetna\u201d b\u0119d\u0105cy refleksj\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 postaci Paw\u0142a syna W\u0142odzimierza, W\u0142odkowicem zwanego.<\/strong><\/p>\n Na polach kolejnych, corocznych bitew pod Grunwaldem \u2013 szczeg\u00f3lnie tej ostatniej, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 w\u00a0sze\u015b\u0107setlecie triumfu wojsk Jagie\u0142\u0142y nad zakonem, cech\u0105 dominuj\u0105c\u0105 jest \u015bcisk. Wielu rycerzy w\u00a0l\u015bni\u0105cych zbrojach \u2013 czy to z\u00a0czarnym krzy\u017cem, czy pod chor\u0105gwiami polskimi i\u00a0sprzymierzonymi, krz\u0105taj\u0105cy si\u0119 giermkowie, liczne bia\u0142og\u0142owy w\u00a0czepkach i\u00a0innych strojach z\u00a0epoki, kt\u00f3re z\u00a0racji \u201ewojuj\u0105cego patriarchatu\u201d charakterystycznego wiekom \u015brednim, nie mog\u0105 mimo zapewne szczerych ch\u0119ci, porumakowa\u0107 w\u00a0upale i\u00a0ponad trzydziesto kilogramowej zbroi po ubitej ziemi. W ko\u0144cu jest tam r\u00f3wnie\u017c co roku, albo z\u00a0roku na rok nawet, coraz wi\u0119cej ludzi, kt\u00f3rzy cho\u0107 znaj\u0105 doskonale wynik starcia, przybywaj\u0105 t\u0142umnie i\u00a0bacznie obserwuj\u0105 zmagania, oczekuj\u0105c w\u00a0napieciu a\u017c wczesnym popo\u0142udniem znienawidzony komtur wreszcie spadnie z\u00a0konia. I mimo, \u017ce ta widownia w\u00a0swej taniej pstrokaci\u017anie cywilnego ubioru czas\u00f3w ponowoczesnych narusza nieco \u017celazne niczym rycerski pancerz regu\u0142y historycznej rekonstrukcji, puszczane jest jej to, nie inaczej a\u00a0p\u0142azem.<\/p>\n Dzieje si\u0119 pod Grunwaldem bardzo wiele, jest wiele osobisto\u015bci od czcigodnego kr\u00f3la Jagie\u0142\u0142y po zwyk\u0142ych, nieuzbrojonych cho\u0107by w\u00a0piki ludzi wpatrzonych w\u00a0setki walcz\u0105cych rycerzy. Jest wi\u0119c ludu w\u00a0brud, ze \u015bwi\u0119tokrzyska m\u00f3wi\u0105c \u201ejak mr\u00f3wk\u00f3w\u201d, albo i\u00a0jeszcze wi\u0119cej. Mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego brakuje ju\u017c, podczas obchod\u00f3w kolejnych rocznic grunwaldzkich, miejsca dla Paw\u0142a W\u0142odkowica.<\/p>\n Do opowiedzenia o\u00a0Pawle W\u0142odkowicu idealnie nadawa\u0142by si\u0119 taki dobry, ameryka\u0144ski \u201efilm s\u0105dowy\u201d. Nakr\u0119cony umiej\u0119tnie, z\u00a0do\u015b\u0107 powoln\u0105, nienatarczyw\u0105 narracj\u0105, niespieszn\u0105 kamer\u0105, w\u00a0wywa\u017conych barwach i\u00a0\u201ecisz\u0105\u201d, podczas kt\u00f3rej dobry, do\u015bwiadczony aktor, taki \u0141omnicki-Holoubek-Eastwood jaki\u015b, postara\u0142by si\u0119 ukaza\u0107 ca\u0142\u0105 g\u0142\u0119bi\u0119 postaci rektora Akademii Krakowskiej. Takiego \u201escholastycznego\u201d, szlachetnego w\u00a0swej zimnej, niepoddaj\u0105cej si\u0119 emocjom surowo\u015bci, doktora praw, kt\u00f3ry po latach studi\u00f3w w\u00a0Pradze i\u00a0Padwie, nieporzuciwszy jednak nigdy do ko\u0144ca nauki, staje si\u0119 jednym z\u00a0najbardziej zaufnych m\u0119\u017c\u00f3w stanu kr\u00f3la Jagie\u0142\u0142y, pos\u0142em do zada\u0144 specjalnych.<\/p>\n Najlepszym chyba punktem do rozpocz\u0119cia opowie\u015bci by\u0142by s\u0142ynny Sob\u00f3r w\u00a0Konstancji (1415\u20131418). Cho\u0107 py\u0142 na grunwaldzkim polu ju\u017c opad\u0142, to nie zako\u0144czy\u0142 si\u0119 polsko-krzy\u017cacki sp\u00f3r. Kiedy w\u00a01414 roku wojna rozgorza\u0142a z\u00a0now\u0105 si\u0142\u0105, tak\u0105 \u017ce wie\u015b\u0107 o\u00a0niej dotar\u0142a a\u017c do papie\u017ca Jana XXIII (kt\u00f3rego pontyfikat nota bene<\/em> zacz\u0105\u0142 si\u0119 w\u00a0roku grunwaldzkiej potyczki) ten zdecydowa\u0142 si\u0119 na mediacj\u0119 i\u00a0sk\u0142oni\u0142 polskiego kr\u00f3la, by zgodzi\u0142 si\u0119 na dwuletnie zawieszenie broni i\u00a0rozs\u0105dzenie sprawy podczas wy\u017cej wspomnianego ju\u017c Soboru, kt\u00f3rego sam zreszt\u0105 papie\u017c, nie doczeka\u0142 w\u00a0zwi\u0105zku ze wstrz\u0105saj\u0105c\u0105 Europ\u0105 i\u00a0Ko\u015bcio\u0142em \u201eschizm\u0105 zachodni\u0105\u201d.<\/p>\n Nale\u017cy w\u00a0tym miejscu wspomnie\u0107 o\u00a0donios\u0142ej roli Sobor\u00f3w w\u00a0wiekach \u015brednich. Nie by\u0142y to zwyczajne zjazdy dostojnik\u00f3w ko\u015bcielnych, a\u00a0\u201enajwa\u017cniejsze europejskie areopagi\u201d, gdzie spotyka\u0142y si\u0119 najwi\u0119ksze postaci \u00f3wczesnego \u015bwiata, w\u0142adcy \u015bwieccy jak i\u00a0hiererchowie ko\u015bcielni, by wsp\u00f3lnie radzi\u0107 nad najwa\u017cniejszymi kwestiami dotykaj\u0105cymi \u00f3wczesn\u0105 Europ\u0119.<\/p>\n Przed takim oto gremium zaprezentowa\u0107 si\u0119 mia\u0142 Pawe\u0142 W\u0142odkowic. Mia\u0142 co prawda pewne do\u015bwiadczenie, nie tylko broni\u0142 ju\u017c polskich interes\u00f3w w\u00a0sporach z\u00a0\u201eprzekl\u0119tym zakonem podobnym do smoku\u201d podczas arbitra\u017cu w\u00a0Budzie w\u00a0roku 1413, a\u00a0tak\u017ce w\u00a0Sromowicach, Nakle i\u00a0Gniewkowie, nie wspominaj\u0105c ju\u017c, \u017ce by\u0142 jednym z\u00a0g\u0142\u00f3wnych konstruktor\u00f3w Unii w\u00a0Horodle.<\/p>\n Sob\u00f3r to jednak powa\u017cna sprawa. Trzeba wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 liczne uwarunkowania. Jest to po pierwsze \u201einstytucja ko\u015bcielna\u201d \u2013 argumentacja musi opiera\u0107 si\u0119 wi\u0119c na regu\u0142ach prawa kanonicznego, znajomo\u015bci Biblii, teologii, dzie\u0142 Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, trzeba te\u017c pami\u0119ta\u0107 o\u00a0niepewnej sytuacji zwi\u0105zanej ze \u201eschizm\u0105 zachodni\u0105\u201d, sporze mi\u0119dzy koncyliarystami i\u00a0kurialistami, by nie wspomnie\u0107 o\u00a0podsk\u00f3rnym konflikcie mi\u0119dzy cesarzem a\u00a0papie\u017cem. Po drugie za\u015b Polska, cho\u0107 osi\u0105gn\u0119\u0142a ju\u017c status, kt\u00f3ry nazwaliby\u015bmy dzisiaj \u201emocarstwem regionalnym\u201d, to dzi\u0119ki kampanii propagandowej Krzy\u017cak\u00f3w nie cieszy\u0142a si\u0119 w\u00a0Europie jakim\u015b szczeg\u00f3lnym afektem, do\u015b\u0107 wspomnie\u0107 o\u00a0wybitnym francuskim filozofie Piotrze z\u00a0Ailly, kt\u00f3ry wzywa\u0142 rycerstwo Francji i\u00a0Flandrii do krucjaty przeciwko polskim ciemi\u0119\u017cycielom zakonu.<\/p>\n Pawe\u0142 W\u0142odkowic rozbroi\u0142 obydwa problemy z\u00a0niezwyk\u0142\u0105 finezj\u0105. Nie tyle nawet zaj\u0105\u0142 si\u0119 on w\u00a0swych s\u0142ynnych traktatach \u201eDe potestae Papae…\u201d i\u00a0\u201eDe potestae Imperatoris respectu infidelium\u201d s\u0142uszn\u0105 krytyk\u0105 Krzy\u017cak\u00f3w, bie\u017c\u0105c\u0105 analiz\u0105 ich polityki i\u00a0zepsucia jej towarzysz\u0105cemu, lecz tak\u017ce, cytuj\u0105c Stanis\u0142awa Tarnowskiego, \u201ewzni\u00f3s\u0142 si\u0119 do wysoko\u015bci teorii\u201d. Przez co jego zwi\u0119z\u0142e, suche zdawa\u0142oby si\u0119, pozbawione skrawka emocji, cho\u0107by \u201epatriotycznego zaanga\u017cowania\u201d wywody, u\u0142o\u017cone w\u00a0obu traktatach w\u00a0formie jedenastu pyta\u0144 i\u00a0odpowiedzi, zako\u0144czonych wsp\u00f3ln\u0105, podsumowuj\u0105c\u0105 konkluzj\u0105, s\u0105 jeszcze bardziej wymowne, uderzaj\u0105ce w\u00a0sedno. S\u0105 form\u0105 takiego niemego apelu, pozornie niedotykaj\u0105cego rzeczywisto\u015bci, ale przy okazji rujnuj\u0105cego ca\u0142\u0105 jej glinin\u0105, pe\u0142n\u0105 fa\u0142szu konstrukcj\u0119 moc\u0105 uniwersalno\u015bci zasad fundamentalnych. Taka forma argumentacji musia\u0142a by\u0107 szczeg\u00f3lnie wymowna w\u00a0\u015brodowisku ko\u015bcielnym.<\/p>\n S\u0105 te traktaty te\u017c dowodem wielkich umys\u0142owych horyzont\u00f3w W\u0142odkowica, si\u0119gaj\u0105cych od (oczywsitych z\u00a0racji zawodu) norm prawa kanonicznego, wi\u0119c i\u00a0rzymskiego, poprzez Bibli\u0119, dzie\u0142a teologiczne, tak\u017ce te najnowsze i\u00a0nie tylko czysto teologiczne jak cho\u0107by \u201eDe monarchia\u201d najmodniejszego naonczas intelektualisty i\u00a0pisarza Europy niejakiego Alighieriego, Dante zreszt\u0105. Czerpie on r\u00f3wnie\u017c z\u00a0Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, zna wszelkie normy prawa zwyczajowego, na kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 kultywowane obyczaje, regulacje ustroju feudalnego, kontrakty, zawierane ju\u017c w\u00a0tym czasie umowy mi\u0119dzynarodowe, obecna jest tak\u017ce g\u0142\u0119boka refleksja filozoficzna zwi\u0105zana z\u00a0prawem natury \u2013 przedpa\u0144stwowym porz\u0105dkiem aksjologicznym, by sko\u0144czy\u0107 na sprawie tak przy wspomnianych drobnej, a\u00a0jednocze\u015bnie donios\u0142ej, jak toponomastyka, poprzez kt\u00f3r\u0105 W\u0142odkowic udowadnia\u0142 \u201ezasiedzenie\u201d Litwin\u00f3w w\u00a0swej ojczy\u017anie, a\u00a0wszystko to oczywi\u015bcie okraszone, nieodzownie polskim, Arystotelesem.<\/p>\n Staje wi\u0119c Pawe\u0142 W\u0142odkowic przed tym forum, kt\u00f3rego kap\u0142ani raczej gol\u0105 brody, nie s\u0105 spro\u015bni z\u00a0regu\u0142y oraz nie tylko poz\u00f3r sapiencji maj\u0105, i\u00a0rozpoczyna sw\u0105 batali\u0119 z\u00a0zakonem. Od pocz\u0105tku, z\u00a0niezwyk\u0142ym sprytem, ale w\u00a0przypadku W\u0142odkowica wynika to raczej z\u00a0wiary i\u00a0refleksji, staje na stanowisku zupe\u0142nej zwierzchno\u015bci papie\u017ca nad cesarzem \u2013 wi\u0119c nadrz\u0119dno\u015bci planu uniwersalnego, \u201eaksjologicznego\u201d nad ziemskim. Stawia to od razu zakon w\u00a0do\u015b\u0107 niekomfortowej, delikatnie m\u00f3wi\u0105c sytuacji, bowiem artyku\u0142owanie w\u0142asnych postulat\u00f3w, b\u0105d\u017a odpieranie racji strony polskiej, b\u0119dzie si\u0119 automatycznie wi\u0105za\u0107 z\u00a0podwa\u017caniem tego porz\u0105dku, wy\u017cszo\u015bci tiary nad koron\u0105, na soborze zebranym pod przewodnictwem tej tiary w\u0142a\u015bciciela.<\/p>\n W zwi\u0105zku z\u00a0tym powo\u0142uje si\u0119 na typowo \u015bredniowieczn\u0105 (a jak\u017ce czasom p\u00f3\u017aniejszym potrzebn\u0105 i\u00a0zapomnian\u0105) formu\u0142\u0119, wedle kt\u00f3rej kr\u00f3l nie jest panem kr\u00f3lestwa, lecz tylko jego zarz\u0105dc\u0105, zawiadowc\u0105 (rex non dominus coronae est sed rector<\/em>). W\u0142adza \u015bwiecka jest wi\u0119c tylko instrumentum<\/em>, narz\u0119dziem i\u00a0winna opiekowa\u0107 si\u0119 kr\u00f3lestwem wype\u0142niaj\u0105c \u201ewol\u0119 Bo\u017c\u0105\u201d, kt\u00f3rej wyrazicielem s\u0105 kolejni nast\u0119pcy \u015bw. Piotra. A skoro tym w\u0142a\u015bnie nast\u0119pcom piotrowym \u201enie godzi si\u0119 napada\u0107 niewiernych i\u00a0ziemi\u0119 im rabowa\u0107\u201d, bowiem jak udowadnia W\u0142odkowic powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na Innocentego IV \u201eposiad\u0142o\u015b\u0107 i\u00a0panowanie stworzone by\u0142y dla wszelkiego stworzenia rozumnego, nie dla samych tylko wiernych\u201d, to oczywiste jest, \u017ce legitymuj\u0105cy si\u0119 tylko w\u0142adz\u0105 \u015bwieck\u0105 cesarz nie mo\u017ce rozporz\u0105da\u0107 ziemiami nale\u017c\u0105cymi do nierwiernych.<\/p>\n Tak wi\u0119c pozornie teoretyczna argumentacja udowadnia\u0142a, \u017ce nadania ziemskie b\u0119d\u0105ce udzia\u0142em Krzy\u017cak\u00f3w, s\u0105 im nale\u017cne z\u00a0takiego tylko tytu\u0142u, jaki ma z\u0142odziej do rzeczy skradzionej, gdy\u017c ka\u017cdy kto rabuje \u2013 obejmuje posiadaniem rzecz jemu prawnie nienale\u017cn\u0105 \u2013 jest z\u0142odziejem.<\/p>\n Ale najlepsze znajduje si\u0119 dopiero w\u00a0tzw. Konkluzji, a w\u00a0rzeczywsito\u015bci 52 konluzjach. Ko\u0144cz\u0105c swe wyst\u0105pienie, Pawe\u0142 W\u0142odkowic przedstawia swoje wnioski, refleksje, po raz kolejny ani razu o\u00a0Krzy\u017cakach nie wspomniwszy, zn\u00f3w uderzaj\u0105c w\u00a0ton, tym razem mo\u017ce nawet jeszcze silniej, teoretycznej rozprawy, prosi zgromadzonych wielkich Europy o\u00a0to, by podane konkluzje \u201e\u015bwi\u0119te konsylium rozja\u015bni\u0142o, co w\u00a0nich jest w\u0105tpliwego, a\u00a0poprawi\u0142o, co jest mylnego\u201d.<\/p>\n Wypada wi\u0119c, dostosowuj\u0105c si\u0119 niejako do W\u0142odkowica, zaniecha\u0107 komentarza i\u00a0odda\u0107 g\u0142os autorowi, na te jedne z\u00a0ostatnich s\u0142\u00f3w z\u00a0pami\u0119tnego Soboru, co najlepiej odda nastr\u00f3j chwili i\u00a0styl rektora.<\/p>\n \u201eII. S\u0142owa Pana naszego wyrzeczone do Piotra : pasce oves meas<\/em> (pa\u015b owce moje) odnosz\u0105 si\u0119 do wiernych i\u00a0niewiernych owiec, bez rozr\u00f3\u017cnienia, z\u00a0czego wynika, \u017ce nast\u0119pca Piotra winien owce nie tylko pa\u015b\u0107, ale i\u00a0broni\u0107, i\u00a0nie pozwala\u0107, \u017ceby im krzywd\u0119 czyniono.<\/p>\n XX. Listy i\u00a0nadania papie\u017cy odnosz\u0105ce si\u0119 do ziem niewiernych, je\u017celi naruszaj\u0105 czyje\u015b prawo bez s\u0142usznego powodu, s\u0105 niewa\u017cne i\u00a0\u017cadne.<\/p>\n XXX. Listy cesarza nadaj\u0105ce Krzy\u017cakom ziemie na niewiernych zdoby\u0107 si\u0119 maj\u0105ce, nie nadaj\u0105 im \u017cadnego prawa, a\u00a0tylko zwodz\u0105 ludzi, bo cesarz nie mo\u017ce da\u0107, czego nie ma.<\/p>\n XLVII. Rzeczy w\u00a0wojnie niesprawiedliwej nabyte nie mog\u0105 by\u0107 prawn\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105 posiadaczy.<\/p>\n LII. Bezbo\u017cne jest i\u00a0niedorzeczne utrzymywa\u0107, jakoby niewierni nie byli zdolni posiadania i\u00a0rz\u0105dzenia, bo twierdzenie takie prowadzi do napa\u015bci, rabunk\u00f3w i\u00a0mord\u00f3w. Je\u017celi bowiem te rzeczy nie s\u0105 ich, to ka\u017cdemu wolno je zabiera\u0107, czyli \u017ce chrze\u015bcijanie mogliby bez grzechu napada\u0107 i\u00a0zabiera\u0107 ziemie niewiernych, wbrew przykazaniu \u2018Nie zabijaj\u2019 i\u00a0\u2018Nie kradnij\u2019.\u201d<\/p>\n Kurtyna by si\u0119 ju\u017c mog\u0142a zasun\u0105\u0107. Zanim to jednak nast\u0105pi, to jeszcze s\u0142\u00f3w kilka refleksji.<\/p>\n Pawe\u0142 W\u0142odkowic to jest posta\u0107 opr\u00f3cz swej wybitno\u015bci na wskro\u015b symboliczna, dlatego obrali\u015bmy j\u0105 na patrona naszej \u201eRzeczypospolitej szlachetnej\u201d. Jego wielkie dzie\u0142o nie da si\u0119 zamkn\u0105\u0107 w\u00a0\u201elekcji patriotyzmu\u201d odrobionej radosn\u0105 szar\u017c\u0105 lekkiej kawalerii z\u00a0cienistego zagajnika na um\u0119czonych s\u0142o\u0144cem Krzy\u017cak\u00f3w. Jest to dziedzictwo wymagaj\u0105ce znacznie wi\u0119kszej uwagi, do ktorego zg\u0142ebiania mam nadziej\u0119 nieco zach\u0119ci\u0142em. Ale ju\u017c chocia\u017cby powierzchowny artyku\u0142, jak ten, znamionuje wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 tej postaci i\u00a0wielki potencja\u0142 pomocny w\u00a0kszta\u0142towaniu patriotycznej dojrza\u0142o\u015bci, kt\u00f3rej chor\u0105\u017cym, w\u00a0obliczu corocznych grunwaldzkich potyczek, staje si\u0119 Pawe\u0142 W\u0142odkowic.<\/p>\n Jemu to poza nowatorsk\u0105 teori\u0105 prawa miedzynarodowego, stworzeniem krakowskiej szko\u0142y prawniczej, obron\u0105 polskich racji w\u00a0sporach z\u00a0Krzy\u017cakami, zawdzi\u0119czamy co\u015b znacznie bardziej uniwersalnego. Cho\u0107by s\u0142ynne s\u0142owa : \u201eWiara jest cnot\u0105 teologiczn\u0105, dlatego szerzenie jej nale\u017cy do teolog\u00f3w, a\u00a0nie do wojownik\u00f3w”, poza niezwyk\u0142\u0105 warto\u015bci\u0105, kt\u00f3ra przenika\u0142a ducha ca\u0142ej p\u00f3\u017aniejszej Rzeczypospolitej \u2013 wielonarodowego, wielokulturowego, wieloreligijnego \u201epa\u0144stwa bez stos\u00f3w\u201d, zawiera r\u00f3wnie\u017c tre\u015b\u0107 niezwykle istotn\u0105 dla nas, \u017cyj\u0105cych prawie sze\u015b\u0107 wiek\u00f3w p\u00f3\u017aniej. Podobnie i\u00a0inne jego s\u0142owa : \u201eczy\u0144 drugiemu to, czego sobie pragniesz\u201d lub \u201enikt nie mo\u017ce z\u00a0mi\u0142o\u015bci czyni\u0107 \u017ale albo grzeszy\u0107, a\u00a0nawet nic, je\u015bli jest z\u0142e, nie mo\u017ce by\u0107 czynione z\u00a0mi\u0142o\u015bci\u201d, nie ograniczaj\u0105 si\u0119 tylko do refleksji na temat \u201ekonkretnej realpolitik\u201d, kt\u00f3rej to tak \u017carliwymi wyznawcami, w\u00a0przeciwie\u0144stwie do \u201ebujaj\u0105cego w\u00a0ob\u0142okach sfer powinnych\u201d Paw\u0142a W\u0142odkowica, okazuj\u0105 si\u0119 cz\u0119sto nasi politycy z\u00a0telewizora.<\/p>\n Warto na koniec wspomnie\u0107, \u017ce traktaty W\u0142odkowica spotka\u0142y si\u0119 z\u00a0wr\u0119cz natychmiastowi\u0105 replik\u0105 niejakiego Jana Falkenberga, kt\u00f3ry to nie \u017ca\u0142uj\u0105c obelg i\u00a0oszczerstw, okre\u015bli\u0142 Polsk\u0119 i\u00a0jej kr\u00f3la conajmniej kryptopoganami.W\u0142odkowic, kt\u00f3ry przecie\u017c nie m\u00f3g\u0142 znie\u015b\u0107 bez s\u0142owa paszkwilu, kt\u00f3ry obra\u017ca\u0142 jego kraj i\u00a0kr\u00f3la, odpwiedzia\u0142 w\u00a0r\u00f3wnie gotyckim stylu, zakl\u0119tym w\u00a0majestat \u0142aci\u0144skiej sk\u0142adni jak w\u00a0swoich traktach. Mimo \u017ce prosi\u0142o si\u0119 o\u00a0oddanie pi\u0119knym za nadobne, zmieszanie z\u00a0b\u0142otem heretyckich wynurze\u0144 op\u0142acanego przez Krzy\u017cak\u00f3w pisarza, pozostaj\u0105cego w\u00a0do\u015b\u0107 lu\u017anym zwi\u0105zku z\u00a0logik\u0105 \u2013 co szczeg\u00f3lnie musia\u0142o uderza\u0107 rektora i\u00a0prawnika. W\u0142odkowic jednak oszcz\u0119dzi\u0142 sobie erudycyjnych utarczek, pozostawaj\u0105c tylko przy obronie swych racji i\u00a0dobrego imienia panujacego kr\u00f3la i\u00a0pa\u0144stwa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pierwszy odcinek cyklu \u201eRzeczpospolita szlachetna\u201d b\u0119d\u0105cy refleksj\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 postaci Paw\u0142a syna W\u0142odzimierza, W\u0142odkowicem zwanego.<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[236],"tags":[],"class_list":["post-19240","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19240","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19240"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19240\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21658,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19240\/revisions\/21658"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19240"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19240"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19240"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}