{"id":19242,"date":"2010-09-14T19:51:19","date_gmt":"2010-09-14T17:51:19","guid":{"rendered":"http:\/\/natropie.zhp.pl\/?p=1990"},"modified":"2015-06-26T13:00:52","modified_gmt":"2015-06-26T11:00:52","slug":"rusalki-kinczyki-zubenki-dusiolki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/rusalki-kinczyki-zubenki-dusiolki\/","title":{"rendered":"Rusa\u0142ki, ki\u0144czyki, zube\u0144ki, dusio\u0142ki"},"content":{"rendered":"<p><strong>Trzeba uwa\u017ca\u0107. Je\u015bli zgubi\u0142e\u015b si\u0119 na bieszczadzkim trakcie, to mog\u0142a to by\u0107 sprawka rusa\u0142ki lub b\u0142\u0105dzonia. Je\u015bli dusio\u0142ka \u2013 trzeba wiedzie\u0107 kiedy si\u0119 go pozby\u0107. A je\u015bli ki\u0144czyka lub zube\u0144ka \u2013 b\u0105d\u017a spokojny, nie stanie si\u0119 nic z\u0142ego. Ale nie zdziw si\u0119, gdy nagle z\u0142apiesz wen\u0119 na wiersz lub piosenk\u0119\u2026<\/strong><\/p>\n<p>Bieszczady. Tyle si\u0119 m\u00f3wi i\u00a0pisze o\u00a0tych g\u00f3rach&#8230; Du\u017co te\u017c si\u0119 o\u00a0nich \u015bpiewa. Jednak cz\u0119sto zdarza mi si\u0119 spotka\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy nigdy tam nie byli. Albo byli, ale tak, jakby ich nie by\u0142o.<\/p>\n<p>Bieszczady bardzo si\u0119 zmieniaj\u0105. Turysta w\u00a0autobusie rzek\u0142, \u017ce wszystko podro\u017ca\u0142o, kierowca podwi\u00f3z\u0142 dw\u00f3jk\u0119 m\u0142odych ludzi ca\u0142kiem za darmo, majster, kt\u00f3ry dobrze zna miejscowych, m\u00f3wi, \u017ce \u017cycie przewr\u00f3ci\u0142o si\u0119 we wsi do g\u00f3ry nogami. Domki letniskowe rosn\u0105 na zboczach jak grzyby po deszczu. Hotele bankrutuj\u0105. Wsz\u0119dzie \u201edzia\u0142ki na sprzeda\u017c\u201d. Nowy ksi\u0105dz odprawia msz\u0119, dobrze si\u0119 go s\u0142ucha. \u017bycie p\u0142ynie, czas ucieka.<\/p>\n<p>Babcia opowiada, \u017ce gdy by\u0142a m\u0142oda, przyjechali w\u00a0Bieszczady nie do ko\u0144ca legalnie, spali bez namiotu, bo go nie mieli, nie by\u0142o sklepu, autobusy nie zabiera\u0142y ludzi z\u00a0plecakami. Dzi\u015b w\u00a0Cisnej, Wetlinie i\u00a0Ustrzykach G\u00f3rnych g\u0142\u00f3wnie sklepy, karczmy, pami\u0105tki. Ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie, \u017ce przynajmniej tutaj nie ma ciupag i\u00a0muszelek.<\/p>\n<p>Szlaki wci\u0105\u017c te same, ale przed wej\u015bciem kasa biletowa. Wi\u0119cej \u015bmieci. Wi\u0119cej ludzi? Nie do ko\u0144ca. Tam, gdzie mo\u017cna si\u0119 szybko dosta\u0107, wlek\u0105 si\u0119 pod g\u00f3r\u0119 wycieczki szkolne. Panny w\u00a0pantoflach, panowie w\u00a0l\u015bni\u0105cych czysto\u015bci\u0105 adidasach. Pytaj\u0105, czy daleko jeszcze. Ma\u0142o ludzi z\u00a0plecakami, ale zdarza si\u0119 na nich trafi\u0107. Zawsze to rado\u015b\u0107. Pogoda pozostaje ta sama \u2013 s\u0142o\u0144ce lub d\u0142ugotrwa\u0142y deszcz.<\/p>\n<p>Pr\u00f3buj\u0119 poleci\u0107 naszym go\u015bciom z\u00a0Niemiec, dok\u0105d wybra\u0107 si\u0119 na wycieczk\u0119. Maj\u0105 przewodnik, ale niewiele im pomaga. C\u00f3\u017c poleci\u0107? Na po\u0142oniny id\u0105 wszyscy. Jedyny spos\u00f3b \u017ceby unikn\u0105\u0107 t\u0142umu i\u00a0nie straci\u0107 widoku, to p\u00f3j\u015b\u0107 tam noc\u0105, na wsch\u00f3d lub zach\u00f3d s\u0142o\u0144ca. Idealna jest do tego Po\u0142onina Cary\u0144ska, poniewa\u017c wej\u015bcie z\u00a0prze\u0142\u0119czy zajmuje tylko oko\u0142o p\u00f3\u0142 godziny.<\/p>\n<p>Na Tarnic\u0119 t\u0142umy wcale nie mniejsze. Zn\u00f3w jedyna rada to wybra\u0107 si\u0119 wcze\u015bnie rano i\u00a0p\u00f3j\u015b\u0107 p\u00f3\u017aniej czerwonym szlakiem na Halicz, naj\u0142adniejszy szczyt w\u00a0okolicy. Je\u015bli pogoda dopisze, wida\u0107 najwy\u017csz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Bieszczad\u00f3w (ze szczytem Pikuj) oraz Gorgany. Stamt\u0105d podczas schodzenia wida\u0107 dalszy odcinek Po\u0142oniny Bukowskiej, kt\u00f3ra jest wy\u0142\u0105czona z\u00a0ruchu turystycznego. Nie wiem dlaczego, ale jest tak odk\u0105d pami\u0119tam. Wiedzie przez ni\u0105 szeroka droga, wyje\u017cd\u017cona przez stra\u017c graniczn\u0105. S\u0142ysza\u0142am, \u017ce da si\u0119 tam p\u00f3j\u015b\u0107 w\u00a0nocy. Nielegalnie. Ewentualnie od strony Ukrainy \u2013 idzie tamt\u0119dy szlak zielony.<\/p>\n<p>Rawki. To chyba moje ulubione szczyty. Szczeg\u00f3lnie jesieni\u0105. Tury\u015bci cz\u0119sto ich nie doceniaj\u0105, wi\u0119c bywa tam pusto nawet latem. Tymczasem z\u00a0wierzcho\u0142ka roztacza si\u0119 pi\u0119kny widok i\u00a0je\u015bli tylko ma si\u0119 odpowiednio du\u017co czasu, mo\u017cna przej\u015b\u0107 si\u0119 pasmem granicznym: przez Kremenaros (gdzie znajduje si\u0119 potr\u00f3jna granica: Polski, S\u0142owacji i\u00a0Ukrainy), a\u017c do Smereka. Poniewa\u017c trasa ta zajmuje oko\u0142o 13 godzin, mo\u017cna zej\u015b\u0107 na d\u00f3\u0142 wcze\u015bniej \u2013 w\u00a0dolinie mi\u0119dzy Dzia\u0142em a\u00a0pasmem granicznym biegnie stok\u00f3wka, kt\u00f3ra dochodzi do Wetliny.<\/p>\n<p>\u0141opiennik, najbli\u017cszy szczyt ko\u0142o Cisnej. Cho\u0107 jest g\u0119sto zalesiony, to jednak znajduje si\u0119 na nim punkt widokowy. Jesieni\u0105 nie ma tu \u017cywej duszy. Poza tym zawsze mo\u017cna wej\u015b\u0107 na kt\u00f3ry\u015b z\u00a0roz\u0142o\u017cystych buk\u00f3w, zapewniam, \u017ce wida\u0107 jeszcze wi\u0119cej.<\/p>\n<p>Worek Bieszczadzki. Mimo \u017ce jest w\u00a0nim stosunkowo p\u0142asko, to jednak spacer po tutejszych lasach, a\u017c do prze\u0142\u0119czy Opo\u0142onek (najbardziej na po\u0142udnie wysuni\u0119ta cz\u0119\u015b\u0107 Polski!) dostarcza mi\u0142ych wra\u017ce\u0144. G\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce prawie nikt si\u0119 tu nie zapuszcza. Wydaje si\u0119, \u017ce czas w\u00a0tym miejscu po prostu si\u0119 zatrzyma\u0142.<\/p>\n<p>Wetlina. Rzeka, nie miejscowo\u015b\u0107. Gdy jest ciep\u0142o, mo\u017cna si\u0119 ni\u0105 przej\u015b\u0107 kawa\u0142ek, nawet na boso; najlepiej wybra\u0107 taki odcinek, na kt\u00f3rym nie ma ani wsi, ani miasta. Czasami jest wystarczaj\u0105co g\u0142\u0119boko, aby m\u00f3c si\u0119 normalnie wyk\u0105pa\u0107 (kawa\u0142ek mi\u0119dzy Kalnic\u0105 a\u00a0schroniskiem Jaworzec).<\/p>\n<p>To wszystko mo\u017cna przej\u015b\u0107 pieszo. Je\u015bli jednak ma si\u0119 okazj\u0119 przejecha\u0107 kt\u00f3r\u0105\u015b z\u00a0tych tras konno, to naprawd\u0119 warto! Z\u00a0koniem raczej bez sensu pcha\u0107 si\u0119 na szczyty, ale istniej\u0105 dobrze oznakowane szlaki, kt\u00f3re id\u0105 wzd\u0142u\u017c po\u0142onin.<\/p>\n<p>Poza w\u0119dr\u00f3wkami, mo\u017cna w\u00a0Bieszczadach robi\u0107 wiele ciekawych rzeczy. Warto spr\u00f3bowa\u0107 tutejszych specja\u0142\u00f3w, m.in. placka po zb\u00f3jnicku. Obserwowa\u0107 spadaj\u0105ce w\u00a0sierpniu gwiazdy (Perseidy 12\u201114 sierpnia). Sp\u0119dzi\u0107 przynajmniej jedn\u0105 noc na \u0142\u0105ce, pod go\u0142ym niebem. Przej\u015b\u0107 si\u0119 (nie przejecha\u0107!) wzd\u0142u\u017c tor\u00f3w bieszczadzkiej ciuchci. Puszcza\u0107 jesieni\u0105 latawce. Porozmawia\u0107 chocia\u017c przez chwil\u0119 z\u00a0miejscowymi lud\u017ami, s\u0105 naprawd\u0119 \u017cyczliwi i\u00a0maj\u0105 czym si\u0119 podzieli\u0107. Wst\u0105pi\u0107 na kt\u00f3ry\u015b ze starych cmentarzy, s\u0105 bardzo zniszczone, z\u00a0wielu prawie nic nie zosta\u0142o, ale jest w\u00a0nich \u201eto co\u015b\u201d). \u015apiewa\u0107 wsp\u00f3lnie przy ognisku, w\u00a0takim miejscu jak na przyk\u0142ad \u201eTramp\u201d w\u00a0Cisnej. Obejrze\u0107 tablic\u0119 pami\u0105tkow\u0105 przy wej\u015bciu na \u017c\u00f3\u0142ty szlak do Chatki Puchatka. Wiersz Harasymowicza w\u00a0tym miejscu wygl\u0105da zupe\u0142nie inaczej ni\u017c w\u00a0jakimkolwiek innym. Zim\u0105 natomiast w\u0142a\u015bnie tutaj najlepiej zje\u017cd\u017ca si\u0119 na sankach oraz tworzy \u015bnie\u017cne budowle. Tych \u201ewarto\u201d nazbiera\u0142o si\u0119 jeszcze wi\u0119cej, ale nasi Niemcy i\u00a0tak wybrali najkr\u00f3tsz\u0105 drog\u0119 na po\u0142oniny, mimo zerowej widoczno\u015bci ze szczytu.<\/p>\n<p>Przyje\u017cd\u017cam w\u00a0Bieszczady od pi\u0119tnastu lat, wi\u0119c mog\u0119 bez obaw powiedzie\u0107, \u017ce znam je jak w\u0142asn\u0105 kiesze\u0144 \u2013 a\u00a0mimo to wci\u0105\u017c odkrywam nowe rzeczy (w kieszeniach te\u017c nie zawsze wiem co mam). Jedn\u0105 z\u00a0nich \u2013 ma\u0142\u0105, niem\u0105dr\u0105, ale urocz\u0105 \u2013 by\u0142y tytu\u0142owe stworki. Urzek\u0142y mnie swoimi nazwami i\u00a0a\u017c wstyd mi si\u0119 zrobi\u0142o, \u017ce ich wcze\u015bniej nie zna\u0142am. Jak wida\u0107, przewodniki maj\u0105 swoje dobre strony, ale Bieszczady w\u00a0miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci polecam zwiedza\u0107 na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119, bo \u0142atwo omin\u0105\u0107 co\u015b pi\u0119knego, gdy g\u0142owa schowana jest w\u00a0opisach mijanych przez nas miejsc.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Trzeba uwa\u017ca\u0107. Je\u015bli zgubi\u0142e\u015b si\u0119 na bieszczadzkim trakcie, to mog\u0142a to by\u0107 sprawka rusa\u0142ki lub b\u0142\u0105dzonia. Je\u015bli dusio\u0142ka \u2013 trzeba wiedzie\u0107 kiedy si\u0119 go pozby\u0107. A je\u015bli ki\u0144czyka lub zube\u0144ka \u2013 b\u0105d\u017a spokojny, nie stanie si\u0119 nic z\u0142ego. Ale nie zdziw si\u0119, gdy nagle z\u0142apiesz wen\u0119 na wiersz lub piosenk\u0119\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[236],"tags":[],"class_list":["post-19242","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19242","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19242"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19242\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21648,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19242\/revisions\/21648"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19242"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19242"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19242"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}