{"id":19258,"date":"2010-10-17T13:02:28","date_gmt":"2010-10-17T11:02:28","guid":{"rendered":"http:\/\/natropie.zhp.pl\/?p=2310"},"modified":"2015-06-26T12:43:20","modified_gmt":"2015-06-26T10:43:20","slug":"stworzyla-wiec-prawiek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/stworzyla-wiec-prawiek\/","title":{"rendered":"Stworzy\u0142a wi\u0119c Prawiek\u2026"},"content":{"rendered":"

Zacz\u0119\u0142o si\u0119 niewinnie – w szkole polecili przeczyta\u0107 \u2013 przeczytam, nigdy nie stroni\u0142am od ksi\u0105\u017cek. Wi\u0119cej nawet, autorka to laureatka Nike z 2008 roku, wielokrotnie do niej nominowana i nagradzana kilkukrotnie przez czytelnik\u00f3w. Czemu nie przeczyta\u0107? A nu\u017c widelec rzeczywi\u015bcie dobra lektura? Jej ksi\u0105\u017cki poch\u0142on\u0119\u0142y mnie bez reszty.<\/strong><\/p>\n

S\u0105 ksi\u0105\u017cki i ich tw\u00f3rcy, o kt\u00f3rych si\u0119 wie \u2013 bo s\u0105 akurat modni, w\u0142a\u015bnie co\u015b napisali (a czy to, co napisali jest warte przeczytania, czy szkoda na to czasu \u2013 to ju\u017c inna sprawa), bo s\u0105 kontrowersyjni albo poruszaj\u0105 pal\u0105cy problem, si\u0119gaj\u0105 po aktualne tematy; s\u0105 trudni, czyli nale\u017cy ich zna\u0107 albo nale\u017c\u0105 do tych, co pisz\u0105 dla mas, wtedy wype\u0142niaj\u0105 nasz wolny czas prost\u0105 lektur\u0105. W ka\u017cdym przypadku \u2013 wiemy, \u017ce s\u0105, \u017ce pisz\u0105. Ale gdyby zapyta\u0107 nas, co pisz\u0105, ba!, o czym pisz\u0105 \u2013 pojawia si\u0119 na twarzy zak\u0142opotany u\u015bmiech, z pami\u0119ci przywo\u0142ywane zostaj\u0105 wszystkie zas\u0142yszane szcz\u0105tki informacji…<\/p>\n

\u201eNie ma \u017cadnych Kielc [\u2026] tutaj si\u0119 wszystko ko\u0144czy [\u2026], ludzie wyruszaj\u0105 w podr\u00f3\u017c, dochodz\u0105 do granicy i tu nieruchomiej\u0105. Chyba im si\u0119 \u015bni, \u017ce jad\u0105 dalej, \u017ce s\u0105 Kielce i Rosja.\u201d <\/em><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka, po kt\u00f3r\u0105 si\u0119gn\u0119\u0142am tych kilka lat temu, niemal przypadkiem, zaczyna\u0142a si\u0119 niewinnie. Ot, zwyk\u0142a historia \u015bwiata, kt\u00f3ry \u017cyj\u0105c \u2013 rodzi si\u0119, rozwija i umiera. Ludzie s\u0105, z dzieci przemieniaj\u0105 si\u0119 w doros\u0142ych, daj\u0105 \u017cycie kolejnym pokoleniom, by ostatecznie odej\u015b\u0107 i zwolni\u0107 miejsce swoim wnukom. Ich kr\u00f3tkim \u017cywotom towarzysz\u0105 przedmioty codziennego u\u017cytku, jak cho\u0107by m\u0142ynek do kawy (do dzi\u015b o nim pami\u0119tam, zdawa\u0142oby si\u0119 \u2013 drobiazg). S\u0105 jakie\u015b dzieci i ich zabawki, s\u0105 m\u0142odzie\u0144cy i panny, jedni w drugich zakochani. S\u0105 rodzice, dziadkowie. Gdzie\u015b w tle pojawia si\u0119 wojna, przychodz\u0105 \u017co\u0142nierze z krzywdz\u0105cymi czynami, pojawia si\u0119 smutna rzeczywisto\u015b\u0107 d\u0105\u017cenia do \u017cycia w mie\u015bcie, obalane zostaj\u0105 marzenia, inne spe\u0142niane. Co w tej ksi\u0105\u017cce jest? Przecie\u017c zwyk\u0142a historia nie mog\u0142aby przyci\u0105ga\u0107 tak uwagi krytyk\u00f3w, jak opowie\u015b\u0107 o stworzonym przez autork\u0119 Prawieku. Nawet, je\u015bli owy Prawiek to miejsce magiczne, nieistniej\u0105ce dla reszty \u015bwiata, mo\u017ce troch\u0119 zaczarowane, strze\u017cone przez anio\u0142y.<\/p>\n

Sko\u0144czy\u0142am ksi\u0105\u017ck\u0119. W \u015brodku nocy, z bij\u0105cym sercem, czuj\u0105c na policzkach zaschni\u0119te \u015blady \u0142ez, niemog\u0105ca zasn\u0105\u0107. Jednak nie rozwi\u0105za\u0142am zagadki krytyk\u00f3w. Zrozumia\u0142am za to, dlaczego dobrze si\u0119 sta\u0142o, \u017ce jeszcze i ja jedna przeczyta\u0142am t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119.<\/p>\n

Przyci\u0105gn\u0119\u0142a historia przedmiot\u00f3w, kt\u00f3re trwaj\u0105, kiedy ludzie na jedn\u0105 tylko chwil\u0119 pojawiaj\u0105 si\u0119 w ich \u015bwiecie. A to jedynie fragment tego, co mo\u017cna znale\u017a\u0107 w ksi\u0105\u017cce.<\/p>\n

Olga Tokarczuk napisa\u0142a pi\u0119kn\u0105, cho\u0107 smutn\u0105 i niekiedy ci\u0119\u017ck\u0105 (w\u0142a\u015bnie tak uwa\u017cam \u2013 ci\u0119\u017ck\u0105 dla wszystkich wra\u017cliwych ludzi, kt\u00f3rzy czytaj\u0105c, czuj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 ca\u0142ym sob\u0105) opowie\u015b\u0107, o kt\u00f3rej m\u00f3wi\u0107 mo\u017cna wiele, ale \u017cadne streszczenie nie odda jej charakteru, przynajmniej ja jej stre\u015bci\u0107 nie umiem.<\/p>\n

Potem zacz\u0119\u0142y si\u0119 polowania w bibliotece na kolejne tytu\u0142u. Po \u201ePrawieku i innych czasach\u201d przysz\u0142a pora na jej drug\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, \u201eE.E.\u201d oraz najnowsz\u0105 – \u201eBieguni\u201d. To ju\u017c nie by\u0142o to samo, ale wci\u0105\u017c dobre. Spotka\u0142am si\u0119 gdzie\u015b z opini\u0105, \u017ce u Tokarczuk ka\u017cde s\u0142owo jest wa\u017cne, \u017cadnego nie da\u0142oby si\u0119 usun\u0105\u0107, zast\u0105pi\u0107 innym. I tak rzeczywi\u015bcie jest.<\/p>\n

Po raz drugi odkry\u0142am autork\u0119, kiedy, zn\u00f3w przypadkiem, w moje r\u0119ce dosta\u0142 si\u0119 \u201eDom dzienny, dom nocny\u201d – ksi\u0105\u017cka zbudowana w bardzo podobny spos\u00f3b jak \u201ePrawiek…\u201d – wiele przeplataj\u0105cych, nak\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na siebie, cz\u0119sto niedoko\u0144czonych, urwanych historii. I znowu nie sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na jednym przeczytaniu, poniewa\u017c dopiero po pierwszym razie zaczyna si\u0119 prawdziwa lektura \u2013 sk\u0142adanie historii, przek\u0142adanie i uk\u0142adanie fragment\u00f3w w now\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n

Olga Tokarczuk jest ceniona przez krytyk\u0119, ale nie z tego powodu nale\u017cy j\u0105 pozna\u0107. Jej powie\u015bci pomagaj\u0105 dostrzec nam, jak bardzo jeste\u015bmy zapatrzeni w czubek w\u0142asnego nosa, jak wiele jest w nas zak\u0142amania, jak niewiele refleksji, jak mocno wpisani jeste\u015bmy w schematy… Budz\u0105 czasem strach, kiedy dotykaj\u0105 tematu naszej \u015bmiertelno\u015bci, s\u0142abo\u015bci i kompleks\u00f3w. Ale s\u0105 pi\u0119knymi historiami o zwyk\u0142ych sprawach, kt\u00f3re ka\u017cdego dnia i nam mog\u0105 si\u0119 przytrafi\u0107. A przede wszystkim pomagaj\u0105 dostrzec pi\u0119kno w najmniejszym drobiazgu.<\/p>\n

Polecam, na wzbogacenie wiedzy przed lektur\u0105 jakiejkolwiek jej powie\u015bci wywiad, jakiego udzieli\u0142a w 2009 podczas Conrad Festiwalu:<\/p>\n