{"id":19340,"date":"2011-02-13T17:12:01","date_gmt":"2011-02-13T15:12:01","guid":{"rendered":"http:\/\/natropie.zhp.pl\/?p=3258"},"modified":"2015-06-26T12:12:52","modified_gmt":"2015-06-26T10:12:52","slug":"opowiesc-bez-moralu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/opowiesc-bez-moralu\/","title":{"rendered":"Opowie\u015b\u0107 bez mora\u0142u"},"content":{"rendered":"

Przepis na dobry film? Jaki\u015b scenariusz, re\u017cyser z pomys\u0142em i wizj\u0105, dobrze dobrani aktorzy (nie musz\u0105 by\u0107 wcale z pierwszych stron gazet), \u015bwietnie skomponowana muzyka, doskona\u0142y operator kamery, zgrany zesp\u00f3\u0142 i niecodzienne podej\u015bcie do niecodziennego tematu. Efekt? Film, kt\u00f3ry zapada w pami\u0119\u0107, porusza serce lub sumienie cz\u0142owieka. I wcale nie musi zachwyca\u0107.<\/strong><\/p>\n

Przed 35. Festiwalem Polskich Film\u00f3w Fabularnych w Gdyni by\u0142 bodaj\u017ce najbardziej oczekiwanym filmem. Wyprodukowany dzi\u0119ki Syrena Films, z wy\u015bmienit\u0105 muzyk\u0105 Marcina Krzy\u017canowskiego, przepi\u0119knymi zdj\u0119ciami Miko\u0142aja \u0141epkowskiego oraz wychwalan\u0105 i podziwian\u0105 przez wielu krytyk\u00f3w gr\u0105 aktorsk\u0105 Mateusza Ko\u015bciukiewicza, Filipa Garbacza, Ewy Skibi\u0144skiej i Mariusza Bonaszewskiego. Filmowy debiut artysty \u2013 bezkompromisowego dokumentalisty i skandalizuj\u0105cego dramaturga, Paw\u0142a Sali. Z zaledwie kilkoma nominacjami (za najlepszego aktora, aktork\u0119, zdj\u0119cia, scenariusz) i wygran\u0105 na MFF w Karlowych Warach \u201eMatka Teresa od kot\u00f3w\u201d budzi sprzeczne opinie. \u201eNajciekawszy film festiwalu w Gdyni\u201d, \u201enajdojrzalszy, najbli\u017cszy spe\u0142nienia\u201d – to jednak najcz\u0119stsze g\u0142osy w\u015br\u00f3d wypowiadaj\u0105cych si\u0119 krytyk\u00f3w filmowych.<\/p>\n

Czy we wsp\u00f3\u0142czesnej sztuce s\u0105 jeszcze tematy tabu do prze\u0142amania? Wygl\u0105da na to, \u017ce owszem. Osnuta na prawdziwej historii opowie\u015b\u0107 Soli o matkob\u00f3jstwie jest ci\u0119\u017ckim i trudnym orzechem do zgryzienia. Odwa\u017cny, nietypowy, poruszaj\u0105cy. Re\u017cyser o zbrodni tylko napomyka, jej zaistnienie staje si\u0119 dla niego pocz\u0105tkiem poszukiwa\u0144 \u017ar\u00f3d\u0142a… z\u0142a, to jedyne s\u0142owo, kt\u00f3re pasuje do tych obraz\u00f3w. Zaczynaj\u0105c swoj\u0105 opowie\u015b\u0107 od ko\u0144ca i powoli, niespiesznie cofaj\u0105c si\u0119 w czasie, o dzie\u0144, dwa, tydzie\u0144, miesi\u0105c, ponad rok szuka przyczyny. Retrospektywa oraz kr\u00f3tkie uj\u0119cia odbieraj\u0105 widzowi mo\u017cliwo\u015b\u0107 emocjonalnego po\u0142\u0105czenia si\u0119 z bohaterami, utrudniaj\u0105 zrozumienie. Do ko\u0144ca tajemnic\u0105 pozostaje zagadka morderstwa, cho\u0107 nie brakuje r\u00f3\u017cnych przes\u0142anek do jej wyja\u015bnienia. Pozostaje w cz\u0142owieku poczucie niepewno\u015bci i \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce nie ma nic, co by\u0142oby czarno-bia\u0142e.<\/p>\n

Dw\u00f3ch braci \u2013 dwunastoletni, wychudzony Marcin i tajemniczy, pewny siebie, doros\u0142y Artur. Jadzia \u2013 najm\u0142odsze dziecko w rodzinie, milcz\u0105ca dziewczynka, kt\u00f3ra w przestrzeni robi niemal za t\u0142o. Hubert \u2013 g\u0142owa rodziny, \u017co\u0142nierz, kt\u00f3ry powr\u00f3ci\u0142 z misji pokojowej, zamkni\u0119ty w sobie, ponury, wyobcowany. Oraz Teresa, matka, \u017cona, agentka ubezpieczeniowa, bezradna kobieta. Jej przyjaci\u00f3\u0142ka, kuzynka Ewa. I oczywi\u015bcie koty \u2013 rude, czarne, bia\u0142e, bure, male\u0144kie, stare, chore \u2013 kt\u00f3re Teresa przygarnia i w \u015bwiecie kt\u00f3rych zamyka si\u0119, ucieka przez coraz trudniejsz\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105. \u017badna nadzwyczajna rodzina, ot, jak ka\u017cda inna. Ze swoimi problemami i rado\u015bciami. A jednak w ich spok\u00f3j wkrada si\u0119, nie wiadomo kiedy, niepok\u00f3j, z\u0142o\u015b\u0107, kolejne zastraszania, wymuszenia, l\u0119k, by ostatecznie sko\u0144czy\u0107 si\u0119 niewiarygodnie okrutnym morderstwem. Mo\u017ce kluczem do zrozumienia b\u0119dzie to, w tej rodzinie bohaterowie m\u00f3wi\u0105 do siebie, ale ze sob\u0105 nie rozmawiaj\u0105? Mo\u017ce powr\u00f3t ojca, a mo\u017ce problemy Marcina w szkole? A mo\u017ce jakie\u015b zdarzenie, kt\u00f3rego nie zobaczymy na ekranie? Sala opowiada histori\u0119 bez mora\u0142u. Film intryguje, bo jest tu nad czym pomy\u015ble\u0107.<\/p>\n

Doskona\u0142a gra aktorska jest jedynym fragmentem tego filmu, kt\u00f3ry nie poddaje si\u0119 krytyce i jest bezsprzecznie jego najmocniejsz\u0105 stron\u0105. Ewa Skibi\u0144ska jako tytu\u0142owa Teresa stworzy\u0142a intryguj\u0105cy portret bezradnej kobiety, poddaj\u0105cej si\u0119 psychicznemu terrorowi starszego syna. Mariusz Bonaszewski \u2013 wypalony uczuciowo ojciec po misji w Afganistanie \u2013 \u015bwietnie sobie radzi z opisem stadi\u00f3w rozpadu osobowo\u015bci. Mateusz Ko\u015bciukiewicz i Filip Garbacz bez \u015bladu histerii, z wyczuciem i po\u015bwi\u0119ceniem, zagrali beztrosk\u0105 par\u0119 zbrodniarzy.<\/p>\n

Kamera niespiesznie w\u0119druje za bohaterami. Estetyka tzw. brudnego kadru \u2013 wszechobecne koty wchodz\u0105 w kadr, kamera nie zawsze \u0142apie ostro\u015b\u0107 dla pierwszego planu, czasem zapl\u0105cz\u0105 si\u0119 li\u015bcie lub obraz przys\u0142oni na chwil\u0119 \u015bciana, jakie\u015b odbicie w brudnym lustrze. Przewa\u017caj\u0105 p\u00f3\u0142zbli\u017cenia i zbli\u017cenia. W rzeczywisto\u015bci przede wszystkim istniej\u0105 twarze \u2013 zwyczajne, codzienne. Coraz bardziej zm\u0119czone, szare, pe\u0142ne zmarszczek i zmartwie\u0144. Sceny przechodz\u0105 jedna w drug\u0105 przez zaciemnienia. Zmienia si\u0119 ostro\u015b\u0107, na zmian\u0119 wa\u017cny jest pierwszy lub drugi, czasem nawet trzeci plan. Stonowane kolory, cz\u0119\u015bciej ch\u0142odne, wr\u0119cz mroczne \u2013 jak przej\u015bcie podziemne wieczorem, korytarz wi\u0119zienny, puste mieszkanie…<\/p>\n

Oparty na retrospektywie film sk\u0142ada si\u0119 z kr\u00f3tkich migawek \u2013 zdj\u0119\u0107. I mimo naturalno\u015bci w patrzeniu kamery na ten \u015bwiat, mimo brudnego kadru \u2013 s\u0105 to zdj\u0119cia artystyczne, pi\u0119kne, dopracowane od pocz\u0105tku do ko\u0144ca. W po\u0142\u0105czeniu z muzyk\u0105 narracyjn\u0105, niemal nieistniej\u0105c\u0105, a jednak doskonale skomponowan\u0105 i oddzia\u0142uj\u0105c\u0105 na widza i jego emocje, daje to efekt niesamowito\u015bci, niezwyk\u0142o\u015bci. Budzi l\u0119k, poczucie strachu, niepewno\u015b\u0107. Przyspiesza bicie serca, kt\u00f3re ju\u017c si\u0119 nie uspokoi; cho\u0107 najmocniejsza scena rozpoczyna film, nie ko\u0144czy.<\/p>\n

Jak bardzo k\u0142\u00f3ci si\u0119 forma przekazu z jego tre\u015bci\u0105 zrozumie tylko ten, kto obejrzy \u201eMatk\u0119 Teres\u0119\u201d. Najlepiej samemu i ciemn\u0105 noc\u0105. Re\u017cyser w Tbilisi otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 im. Siergieja Parad\u017canowa, przyznawan\u0105 za innowacyjne podej\u015bcie do sztuki filmowej.<\/p>\n

Nawi\u0105zanie do \u201eMatki Joanny od anio\u0142\u00f3w\u201d nie mo\u017ce by\u0107 bezcelowe. W opowiadaniu Iwaszkiewicza pada\u0142o zdanie, sparafrazuj\u0119 je oczywi\u015bcie, \u017ce mo\u017ce to nie demony, a brak anio\u0142\u00f3w jest odpowiedzialny za problemy, rodz\u0105ce si\u0119 w cz\u0142owieku z\u0142o. Sala przedstawi\u0142 opowie\u015b\u0107, w kt\u00f3rej przyczyn straszliwej zbrodni mo\u017cna jedynie docieka\u0107, pojedyncze sceny z \u017cycia rodziny pozwalaj\u0105 jedynie na subiektywn\u0105 interpretacj\u0119, b\u0142\u0105dzenie we mgle. Nic nie jest jednoznaczne.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przepis na dobry film? Jaki\u015b scenariusz, re\u017cyser z pomys\u0142em i wizj\u0105, dobrze dobrani aktorzy (nie musz\u0105 by\u0107 wcale z pierwszych stron gazet), \u015bwietnie skomponowana muzyka, doskona\u0142y operator kamery, zgrany zesp\u00f3\u0142 i niecodzienne podej\u015bcie do niecodziennego tematu. Efekt? Film, kt\u00f3ry zapada w pami\u0119\u0107, porusza serce lub sumienie cz\u0142owieka. I wcale nie musi zachwyca\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[236],"tags":[],"class_list":["post-19340","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19340","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19340"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19340\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21577,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19340\/revisions\/21577"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19340"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19340"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19340"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}