{"id":19396,"date":"2011-04-16T12:42:47","date_gmt":"2011-04-16T10:42:47","guid":{"rendered":"http:\/\/natropie.zhp.pl\/?p=3779"},"modified":"2011-04-16T12:42:47","modified_gmt":"2011-04-16T10:42:47","slug":"cel-wszystkich-narodow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/cel-wszystkich-narodow\/","title":{"rendered":"Cel wszystkich narod\u00f3w"},"content":{"rendered":"

\"declaration_of_human_rights\"<\/a>W historii \u015bwiata r\u00f3wnolegle ze sob\u0105 przebiega\u0142y dwa wykluczaj\u0105ce si\u0119 procesy. Na prze\u0142omie XVI i XVII wieku coraz bardziej popularna staje si\u0119 monarchia absolutna jako forma organizowania rz\u0105d\u00f3w i spo\u0142ecze\u0144stw. R\u00f3wnocze\u015bnie, niejako w\u00a0opozycji do tego procesu, w\u00a0literaturze i my\u015bli politycznej coraz cz\u0119\u015bciej k\u0142adzie si\u0119 nacisk na ochron\u0119 praw obywateli.<\/strong><\/p>\n

Realizacja doktryny monarchii absolutnej zawiera si\u0119 w s\u0142ynnym sformu\u0142owaniu Ludwika XIV \u201el’\u00c9tat c’est moi\u201d (fr. \u201ePa\u0144stwo to ja\u201d). W\u0142adcy traktowali podleg\u0142e im pa\u0144stwa oraz ich obywateli jako osobist\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107. Monarchowie \u2013 skupiaj\u0105c w ber\u0142ach pe\u0142nie w\u0142adzy \u2013 posiadali prawo do decydowania o \u017cyciu i \u015bmierci ka\u017cdego poddanego. Jak nietrudno si\u0119 domy\u015bli\u0107, cz\u0119sto dochodzi\u0142o do nadu\u017cy\u0107 w\u0142adzy. To uprzedmiotowienie obywateli odbija\u0142o si\u0119 szerokim echem w\u015br\u00f3d \u00f3wczesnych filozof\u00f3w i my\u015blicieli. Coraz \u015bmielej podnoszono postulat zagwarantowania podstawowych praw dla wszystkich. Aby unikn\u0105\u0107 zaistnia\u0142ej sytuacji, gdzie o wszystkim decydowa\u0142a wola w\u0142adcy, odwo\u0142ywano si\u0119 do popularnej na przestrzeni wiek\u00f3w koncepcji prawa naturalnego. W odwo\u0142aniu do Arystotelesa, \u015bw. Tomasza z Akwinu, Marsyliusza z\u00a0Padwy, Wilhelma Ockhama czy Grocjusza wysnuto wniosek, i\u017c istnieje porz\u0105dek prawny, kt\u00f3ry wznosi si\u0119 ponad ludzkie widzimisi\u0119. Natura obdarzy\u0142a ludzko\u015b\u0107 w przyrodzone prawa, niezbywalne zasady, kt\u00f3rymi powinny kierowa\u0107 si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa. Niestety, te szlachetne koncepcje nie mog\u0142y wytrzyma\u0107 konfrontacji z brutaln\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105. Wiele czynnik\u00f3w wp\u0142yn\u0119\u0142o na ich s\u0142abo\u015b\u0107. Jedn\u0105 z przyczyn by\u0142 fakt, \u017ce te prawa nie by\u0142y nigdzie w oficjalny spos\u00f3b spisane. Nie istnia\u0142 przepis prawny, na kt\u00f3ry mo\u017cna by\u0142o si\u0119 powo\u0142a\u0107 w przypadku \u0142amania prawa natury. Nikt nie dozna\u0142 sankcji (przynajmniej doczesnej) w wyniku wykroczenia.<\/p>\n

Art. I. Ludzie rodz\u0105 si\u0119 i pozostaj\u0105 wolnymi i r\u00f3wnymi w prawach<\/em><\/strong><\/p>\n

Nad t\u0105 problematyk\u0105 pochyli\u0142 si\u0119 John Locke. W 1690 roku ukaza\u0142y si\u0119 drukiem \u201eDwa traktaty o\u00a0rz\u0105dzie\u201d. W tym dziele brytyjski filozof, opr\u00f3cz wielu innych godnych uwagi my\u015bli, sformu\u0142owa\u0142 trzy podstawowe, niezbywalne i uniwersalne prawa cz\u0142owieka: prawo do \u017cycia, wolno\u015bci i\u00a0w\u0142asno\u015bci. To w\u0142a\u015bnie jego uwa\u017ca si\u0119 dzi\u015b za ojca wsp\u00f3\u0142czesnych praw cz\u0142owieka. Na przestrzeni kolejnych wiek\u00f3w \u2013 przez ca\u0142e O\u015bwiecenie a\u017c do Wielkiej Rewolucji Francuskiej \u2013 coraz powa\u017cniej podchodzono do koncepcji praw cz\u0142owieka. O ile wci\u0105\u017c mia\u0142y one jedynie charakter deklaratywny, to jednak coraz cz\u0119\u015bciej stawa\u0142y si\u0119 has\u0142ami tych, kt\u00f3rych podstawowe wolno\u015bci by\u0142y \u0142amane. Najwi\u0119kszym tego przyk\u0142adem jest Deklaracja Praw Cz\u0142owieka i Obywatela, opublikowana 26\u00a0sierpnia 1789 roku jako ideowy manifest francuskich rewolucjonist\u00f3w.<\/p>\n

Przedstawiciele ludu francuskiego, zebrani w Zgromadzeniu Narodowym, uznawszy, i\u017c nieznajomo\u015b\u0107, zapoznanie lub pogarda dla praw cz\u0142owieka to jedyne przyczyny publicznych nieszcz\u0119\u015b\u0107 i zepsucia rz\u0105d\u00f3w, postanowili og\u0142osi\u0107 w uroczystej deklaracji naturalne, niezbywalne i\u00a0\u015bwi\u0119te prawa cz\u0142owieka.<\/em><\/p>\n

Odwo\u0142ywanie si\u0119 jedynie do prawa naturalnego czy prawa boskiego nie mog\u0142o by\u0107 skuteczne. Niezb\u0119dne by\u0142o prawne, ustawowe usankcjonowanie praw cz\u0142owieka. Aby do tego dosz\u0142o, potrzebowano tragicznego i traumatycznego dla ca\u0142ego \u015bwiata do\u015bwiadczenia dw\u00f3ch wojen \u015bwiatowych. Dopiero 10 grudnia 1948 roku spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa dojrza\u0142a do wydania Powszechnej Deklaracji Praw Cz\u0142owieka. Punktem wyj\u015bcia tej deklaracji jest przekonanie o\u00a0wolno\u015bci i r\u00f3wno\u015bci wszystkich ludzi na Ziemi. Prawa w niej zawarte wynikaj\u0105 z przyrodzonej godno\u015bci ludzkiej.<\/p>\n

Wszyscy ludzie rodz\u0105 si\u0119 wolni i r\u00f3wni pod wzgl\u0119dem swej godno\u015bci i swych praw. S\u0105 oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni post\u0119powa\u0107 wobec innych w duchu braterstwa.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Art. XI. Wolna wymiana my\u015bli i pogl\u0105d\u00f3w jest jednym z najcenniejszych praw cz\u0142owieka<\/em><\/strong><\/p>\n

Jednak wci\u0105\u017c by\u0142a to jedynie \u201edeklaracja\u201d. Nie mia\u0142a ona charakteru prawnie wi\u0105\u017c\u0105cego dla stron. Pa\u0144stwa, kt\u00f3re j\u0105 podpisa\u0142y, tylko wyra\u017ca\u0142y ch\u0119\u0107 i dobr\u0105 wol\u0119 przestrzegania zapisanych w niej praw. Nie istnia\u0142y \u017cadne mechanizmy i narz\u0119dzia kontroli ani jakiekolwiek sankcje. Pierwszym dokumentem o charakterze wi\u0105\u017c\u0105cym dla stron by\u0142a Konwencja o Ochronie Praw Cz\u0142owieka i\u00a0Podstawowych Wolno\u015bci. Ten akt prawny zosta\u0142 przyj\u0119ty przez Rad\u0119 Europy 4 listopada 1950\u00a0roku i zawiera\u0142 niemal dok\u0142adnie te same prawa, kt\u00f3re przytoczone by\u0142y w Deklaracji. R\u00f3\u017cnica polega\u0142a na tym, i\u017c pa\u0144stwa ratyfikuj\u0105ce tekst Konwencji zosta\u0142y prawnie zobligowane do\u00a0przestrzegania zawartych w nich przepis\u00f3w pod gro\u017ab\u0105 oskar\u017cenia przez Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka. Konwencja gwarantuje wszystkim obywatelom pa\u0144stw\u2013stron m.in. prawo do\u00a0\u017cycia, wolno\u015bci (w tym wolno\u015bci s\u0142owa, sumienia, wyznania, zrzeszania si\u0119), bezpiecze\u0144stwa. Kolejne akty prawne przyjmowane przez Organizacj\u0119 Narod\u00f3w Zjednoczonych mia\u0142y charakter doprecyzowuj\u0105cy og\u00f3lne zasady. Na uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 przede wszystkim Mi\u0119dzynarodowe Pakty Praw Cz\u0142owieka z 1966 roku. Wszystkie skodyfikowane w ten spos\u00f3b prawa cz\u0142owieka maj\u0105 charakter powszechny, przyrodzony, niezbywalny, nienaruszalny, naturalny i\u00a0niepodzielny.<\/p>\n

Obecnie na u\u017cytek nauki systematyzuje si\u0119 prawa cz\u0142owieka, szereguj\u0105c je w trzy generacje. Pierwsza generacja obejmuje fundamentalne prawa i wolno\u015bci osobiste oraz polityczne: prawo do\u00a0\u017cycia, do w\u0142asno\u015bci, do wolno\u015bci s\u0142owa etc. Do drugiej zalicza si\u0119 prawa ekonomiczne, socjalne i\u00a0kulturalne. S\u0105 to m.in. prawo do pracy, do wynagrodzenia, do ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych. Trzecia i\u00a0ostatnia zawiera tzw. prawa kolektywne, zbiorowe \u2013 takie jak prawo do pokoju, do\u00a0demokracji, do\u00a0zdrowego \u015brodowiska naturalnego. Kolejno\u015b\u0107 generacji nie jest przypadkowa. Zosta\u0142y one w ten spos\u00f3b uszeregowane ze wzgl\u0119du na czas ich powstawania: od tych, kt\u00f3re powsta\u0142y najwcze\u015bniej, a\u017c po te najp\u00f3\u017aniejsze. Dzi\u015b trwa dyskusja nad wy\u0142onieniem czwartej generacji \u2013 praw mniejszo\u015bci.<\/p>\n

Art. X. Nikt nie powinien by\u0107 niepokojony z powodu swych przekona\u0144<\/em><\/strong><\/p>\n

Skonstruowany w ten spos\u00f3b mi\u0119dzynarodowy system ochrony praw cz\u0142owieka mia\u0142 za zadanie stworzy\u0107 nowy \u0142ad oparty na zasadach pokojowego wsp\u00f3\u0142\u017cycia mi\u0119dzy pa\u0144stwami. Jednak, jak pokazuj\u0105 cho\u0107by ostatnie do\u015bwiadczenia wojny domowej w Libii, nie jest on w pe\u0142ni skuteczny. Mi\u0119dzyrz\u0105dowe formy wsp\u00f3\u0142pracy nie s\u0105 w stanie same zagwarantowa\u0107 przestrzegania przepis\u00f3w zawartych w konwencjach. Z pomoc\u0105 przychodz\u0105 organizacje pozarz\u0105dowe o charakterze ponadnarodowym. Pierwsz\u0105 organizacj\u0105 tego typu by\u0142 Mi\u0119dzynarodowy Ruch Czerwonego Krzy\u017ca i Czerwonego P\u00f3\u0142ksi\u0119\u017cyca. Obecnie du\u017c\u0105 aktywno\u015bci\u0105 odznacza si\u0119 Amnesty International. Jest to organizacja skupiaj\u0105ca ludzi gotowych do walki o ochron\u0119 praw cz\u0142owieka. Cz\u0119sto mo\u017cna ich spotka\u0107 na ulicach naszych miast, namawiaj\u0105cych do wsparcia ich dzia\u0142alno\u015bci. Sam pozwoli\u0142em si\u0119 \u201ezwerbowa\u0107\u201d w ten spos\u00f3b do AI. Staj\u0105c si\u0119 wolontariuszem tego stowarzyszenia, poczu\u0142em, \u017ce spe\u0142niam sw\u00f3j obywatelski obowi\u0105zek wobec \u015bwiata. Istnieje wiele miejsc na \u015bwiecie, gdzie prawa cz\u0142owieka s\u0105 \u0142amane. Nieraz opinia publiczna nie potrafi ich wszystkich dostrzec. Dzi\u0119ki dzia\u0142alno\u015bci w Amnesty International czuj\u0119, \u017ce jestem jak\u0105\u015b drobn\u0105 cz\u0105stk\u0105 wi\u0119kszej si\u0142y, kt\u00f3ra pr\u00f3buje zmieni\u0107 \u015bwiat na lepsze.<\/p>\n

Przemek J\u00f3\u017awik<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W historii \u015bwiata r\u00f3wnolegle przebiega\u0142y dwa wykluczaj\u0105ce si\u0119 procesy. Na prze\u0142omie XVI i XVII wieku coraz bardziej popularna staje si\u0119 monarchia absolutna. R\u00f3wnocze\u015bnie, w literaturze i my\u015bli politycznej coraz cz\u0119\u015bciej k\u0142adzie si\u0119 nacisk na ochron\u0119 praw obywateli.<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[236],"tags":[],"class_list":["post-19396","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19396","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19396"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19396\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19396"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19396"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19396"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}