{"id":19452,"date":"2011-09-30T22:09:10","date_gmt":"2011-09-30T20:09:10","guid":{"rendered":"http:\/\/natropie.zhp.pl\/?p=4376"},"modified":"2015-06-26T10:17:38","modified_gmt":"2015-06-26T08:17:38","slug":"alfabet-polityczny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/alfabet-polityczny\/","title":{"rendered":"Alfabet polityczny"},"content":{"rendered":"<p><strong>Przez ostatnie sze\u015b\u0107 kadencji demokracja w Polsce dojrzewa\u0142a. Zmienia\u0142y si\u0119 partie polityczne i ordynacja wyborcza. Po wyborach 2007 roku cz\u0119\u015b\u0107 politolog\u00f3w postawi\u0142a tez\u0119, \u017ce system wyborczy si\u0119 wreszcie ustabilizowa\u0142. Skoro przesta\u0142a go trawi\u0107 ci\u0105g\u0142a p\u0142ynno\u015b\u0107 i niepewno\u015b\u0107, warto przyjrze\u0107 si\u0119 mu nieco bli\u017cej.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Aklamacja <\/strong>\u2013 sytuacja, w kt\u00f3rej brany pod g\u0142osowanie wniosek zosta\u0142 przeg\u0142osowany jednog\u0142o\u015bnie.<\/p>\n<p><strong>Cisza wyborcza<\/strong> \u2013 w Polsce rozpoczyna si\u0119 w pi\u0105tek przed weekendem, w kt\u00f3rym odbywaj\u0105 si\u0119 wybory, a ko\u0144czy si\u0119 w momencie, gdy we wszystkich lokalach wyborczych zako\u0144czy si\u0119 g\u0142osowanie.<\/p>\n<p><strong>Demokracja <\/strong>\u2013 w\u0142a\u015bciwie to powinno si\u0119 napisa\u0107 \u201epa\u0144stwo liberalno-demokratyczne\u201d, bo to jest to, w kt\u00f3rym \u017cyjemy. Jest to pr\u00f3ba po\u0142\u0105czenia zasad klasycznej demokracji wywodz\u0105cej si\u0119 ze staro\u017cytno\u015bci z ideami okresu rewolucji francuskiej. Pa\u0144stwo demokratyczne opiera si\u0119 na spisanej konstytucji, kt\u00f3ra stanowi \u017ar\u00f3d\u0142o praw. Szczeg\u00f3lnie wa\u017cne jest poszanowanie praw mniejszo\u015bci, kt\u00f3re powoduje, \u017ce ustr\u00f3j nie staje si\u0119 tyrani\u0105 wi\u0119kszo\u015bci.<\/p>\n<p><strong>Elitaryzm<\/strong> \u2013 teoria g\u0142osz\u0105ca, \u017ce to elity powinny rz\u0105dzi\u0107 pa\u0144stwem i przewodzi\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwu. Wy\u0142\u0105cznie w obr\u0119bie elit powinien si\u0119 dokonywa\u0107 wyb\u00f3r rz\u0105dz\u0105cych.<\/p>\n<p><strong>Frekwencja<\/strong> \u2013 liczba os\u00f3b g\u0142osuj\u0105cych spo\u015br\u00f3d grona os\u00f3b posiadaj\u0105cych czynne prawo wyborcze. Najcz\u0119\u015bciej wyra\u017ca si\u0119 j\u0105 procentowo.<\/p>\n<p><strong>Grupy wp\u0142ywu<\/strong> \u2013 s\u0105 inaczej nazywane lobbystami. S\u0105 to zrzeszenia os\u00f3b, w zale\u017cno\u015bci od systemu musz\u0105 by\u0107 one zarejestrowane b\u0105d\u017a nie, kt\u00f3re poprzez swoje dzia\u0142ania chc\u0105 doprowadzi\u0107 do sprzyjaj\u0105cych im przepis\u00f3w prawnych.<\/p>\n<p><strong>Ideologia<\/strong> \u2013 termin bardzo niejednoznaczny. Jednak w najprostszym rozumieniu jest to powi\u0105zany zbi\u00f3r idei odnosz\u0105cy si\u0119 do tego, jak powinna wygl\u0105da\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107 spo\u0142eczna, polityczna i prawna (np. marksizm).<\/p>\n<p><strong>Inicjatywa ustawodawcza<\/strong> \u2013 prawo do zg\u0142oszenia projektu ustawy pod obrady sejmu. W Polsce takie prawo przys\u0142uguje:<\/p>\n<ul>\n<li>15 pos\u0142om,<\/li>\n<li>komisjom parlamentarnym z wy\u0142\u0105czeniem komisji \u015bledczych,<\/li>\n<li>senatowi jako ca\u0142ej izbie,<\/li>\n<li>prezydentowi,<\/li>\n<li>radzie ministr\u00f3w,<\/li>\n<li>grupie co najmniej stu tysi\u0119cy obywateli.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Konwent Senior\u00f3w<\/strong> \u2013 organ wewn\u0119trzny sejmu, kt\u00f3ry ma u\u0142atwi\u0107 koordynacj\u0119 pracy pomi\u0119dzy klubami i ko\u0142ami parlamentarnymi.<\/p>\n<p><strong>Komisja wyborcza (obwodowa)<\/strong> \u2013 organ pa\u0144stwa tworzony specjalnie na czas wybor\u00f3w. Jego zadaniem jest przeprowadzenie g\u0142osowania i policzenie g\u0142os\u00f3w. Sk\u0142ada si\u0119 z obywateli posiadaj\u0105cych czynne prawo wyborcze.<\/p>\n<p><strong>Lista wyborcza<\/strong> \u2013 w najprostszym rozumieniu jest to lista kandydat\u00f3w do danej instytucji. Jednak w polskim systemie wyborczym lista ta w zale\u017cno\u015bci od wybor\u00f3w musi by\u0107 poparta pewn\u0105 ilo\u015bci\u0105 podpis\u00f3w obywateli i zarejestrowana w Pa\u0144stwowej Komisji Wyborczej.<\/p>\n<p><strong>Legitymizacja<\/strong> \u2013 inaczej mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jest to mandat uzyskany od wyborc\u00f3w. To znaczy, \u017ce nasz wyb\u00f3r jest efektem poparcia przez obywateli, czyli ma legitymizacj\u0119.<\/p>\n<p><strong>Metoda d\u2019Hondta<\/strong> \u2013 metoda premiuj\u0105ca du\u017ce partie przy podziale mandat\u00f3w. Polega ona na uporz\u0105dkowaniu partii w zale\u017cno\u015bci od liczby zdobytych g\u0142os\u00f3w, a nast\u0119pnie dzielenie przez kolejne liczby. Najwy\u017csze wyniki po podzieleniu s\u0105 premiowane mandatami. W Polsce by\u0142a stosowana r\u00f3wnie\u017c metoda St. Lague, kt\u00f3ra r\u00f3\u017cni si\u0119 dzielnikami, poniewa\u017c w niej s\u0105 to kolejne liczby pierwsze, z czego pierwszym dzielnikiem by\u0142o 1,4. Ten system premiowa\u0142 mniejsze partie polityczne, co powodowa\u0142o, \u017ce podzia\u0142 mandat\u00f3w w sejmie by\u0142 bardziej proporcjonalny.<\/p>\n<p><strong>Marsza\u0142ek Sejmu, Marsza\u0142ek Senatu<\/strong> \u2013 przewodnicz\u0105cy izb wybierani przez cz\u0142onk\u00f3w poszczeg\u00f3lnych instytucji na pierwszym posiedzeniu po og\u0142oszeniu wynik\u00f3w wybor\u00f3w. Do czas\u00f3w ich wybrania izb\u0105 przewodnicz\u0105 marsza\u0142kowie seniorzy.<\/p>\n<p><strong>Okr\u0119g wyborczy<\/strong> \u2013 to jednostka terytorialna, w kt\u00f3rej wybierana jest okre\u015blona ilo\u015b\u0107 mandat\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>Okr\u0119gi jednomandatowe<\/strong> \u2013 taka odmiana systemu wyborczego, w kt\u00f3rej z ka\u017cdego okr\u0119gu zostaje wybrany tylko jeden przedstawiciel. Minusem takiego systemu jest to, \u017ce znaczna cz\u0119\u015b\u0107 g\u0142os\u00f3w wyborc\u00f3w nie jest brana pod uwag\u0119.<\/p>\n<p><strong>Prezes Rady Ministr\u00f3w<\/strong> \u2013 inaczej zwany premierem. Jest to szef rz\u0105du, kt\u00f3rym zazwyczaj zostaje lider zwyci\u0119skiej partii politycznej. Jednak w Polsce zwyczaj ten nie zawsze jest dotrzymywany, dotyczy to takich przypadk\u00f3w, jak Jerzy Buzek czy Kazimierz Marcinkiewicz.\u00a0 G\u0142\u00f3wnym zadaniem prezesa rady ministr\u00f3w jest kierowanie pracami rz\u0105du, kt\u00f3ry zawsze jest autorem najwi\u0119kszej ilo\u015bci inicjatyw ustawodawczych.<\/p>\n<p><strong>Prezydent <\/strong>\u2013 w polskim systemie politycznym jest najwa\u017cniejszym dostojnikiem w kraju, jednak jego wp\u0142yw na dzia\u0142anie pa\u0144stwa jest symboliczny. Jednym z jego najwa\u017cniejszych uprawnie\u0144 jest uczestnictwo w procesie legislacyjnym. Ma prawo weta ustawodawczego, jak r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce skierowa\u0107 ka\u017cd\u0105 ustaw\u0119 do Trybuna\u0142u Konstytucyjnego. Jest zwierzchnikiem Si\u0142 Zbrojnych.<\/p>\n<p><strong>Pa\u0144stwowa Komisja Wyborcza<\/strong> \u2013 sta\u0142y organ pa\u0144stwa, kt\u00f3ry ka\u017cdorazowo czuwa nad przygotowaniem i przeprowadzeniem wybor\u00f3w. Przyjmuje zg\u0142oszenia kandydat\u00f3w oraz og\u0142asza wyniki wybor\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>Referendum<\/strong> \u2013 forma demokracji bezpo\u015bredniej, w kt\u00f3rej jaka\u015b kwestia zostaje poddana publicznemu os\u0105dowi. To oznacza, \u017ce w g\u0142osowaniu mo\u017ce wypowiedzie\u0107 si\u0119 ka\u017cdy obywatel posiadaj\u0105cy pe\u0142ni\u0119 praw publicznych.<\/p>\n<p><strong>Sejm, Senat<\/strong> \u2013 dwie izby polskiego parlamentu. Izb\u0105 ni\u017csz\u0105 jest sejm, kt\u00f3ry sk\u0142ada si\u0119 z 460 pos\u0142\u00f3w wybieranych w wyborach powszechnych, tajnych, proporcjonalnych, r\u00f3wnych i bezpo\u015brednich. Senat jest izb\u0105 wy\u017csz\u0105 sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 ze 100 cz\u0142onk\u00f3w wybieranych w okr\u0119gach jednomandatowych. W polskim systemie politycznym zarysowuje si\u0119 wyra\u017ana przewaga ni\u017cszej izby, dlatego te\u017c izba wy\u017csza jest cz\u0119sto nazywana izb\u0105 zadumy.<\/p>\n<p><strong>Tajno\u015b\u0107 wybor\u00f3w<\/strong> \u2013 bardzo wa\u017cna cecha polskiej ordynacji wyborczej. Ma ona kilka aspekt\u00f3w. Pierwszym z nich jest to, \u017ce decyzji ka\u017cdego wyborcy nie b\u0119dzie mo\u017cna mu przypisa\u0107 \u2013 oznacza to, \u017ce pa\u0144stwo musi zagwarantowa\u0107 techniczne warunki do tajnego g\u0142osowania. Jednak przez to r\u00f3wnie\u017c obywatel ma obowi\u0105zek g\u0142osowa\u0107 tak, \u017ceby nikt nie m\u00f3g\u0142 zapozna\u0107 si\u0119 z jego decyzj\u0105.<\/p>\n<p><strong>Ustawa <\/strong>\u2013 akt uchwalany przez parlament, kt\u00f3ry zajmuje najwy\u017csze miejsce w systemie \u017ar\u00f3de\u0142 prawa krajowego.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Wyborca<\/strong> \u2013 osoba, kt\u00f3ra ma czynne prawo wyborcze, czyli jest obywatelem polskim, kt\u00f3ry osi\u0105gn\u0105\u0142 pe\u0142noletnio\u015b\u0107 i posiada pe\u0142ni\u0119 praw publicznych.<\/p>\n<p><strong>Zasady ustroju<\/strong> \u2013 kluczowe zasady, kt\u00f3re okre\u015blaj\u0105 ustr\u00f3j pa\u0144stwa i system w\u0142adzy. Tworzy to to\u017csamo\u015b\u0107 konstytucyjn\u0105 pa\u0144stwa.<\/p>\n<h6><strong>\u0179R\u00d3D\u0141A:<\/strong><\/h6>\n<p>Garlicki Leszek, <em>Polskie Prawo Konstytucyjne<\/em>, Liber, Warszawa 2009<\/p>\n<p>Szmulik Bogumi\u0142, \u017bmigrodzki Marek [red.], <em>Wprowadzenie do nauki o pa\u0144stwie i polityce<\/em>, Wydawnictwo Marii Curie-Sk\u0142odowskiej, Lublin 2007<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Przez ostatnie sze\u015b\u0107 kadencji demokracja w Polsce dojrzewa\u0142a. Zmienia\u0142y si\u0119 partie polityczne i ordynacja wyborcza. Po wyborach 2007 roku cz\u0119\u015b\u0107 politolog\u00f3w postawi\u0142a tez\u0119, \u017ce system wyborczy si\u0119 wreszcie ustabilizowa\u0142. Skoro przesta\u0142a go trawi\u0107 ci\u0105g\u0142a p\u0142ynno\u015b\u0107 i niepewno\u015b\u0107, warto przyjrze\u0107 si\u0119 mu nieco bli\u017cej.<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[236],"tags":[],"class_list":["post-19452","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19452","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19452"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19452\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21483,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19452\/revisions\/21483"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19452"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19452"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19452"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}