{"id":19453,"date":"2011-09-30T22:09:10","date_gmt":"2011-09-30T20:09:10","guid":{"rendered":"http:\/\/natropie.zhp.pl\/?p=4387"},"modified":"2015-05-30T13:05:34","modified_gmt":"2015-05-30T11:05:34","slug":"ustawka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/ustawka\/","title":{"rendered":"Ustawka"},"content":{"rendered":"<p><strong>Jednym z najwa\u017cniejszych \u017ar\u00f3de\u0142 prawa krajowego s\u0105 ustawy. Prof. Leszek Garlicki, wybitny polski konstytucjonalista, pisze o ustawie, \u017ce \u201ejest to akt parlamentu zajmuj\u0105cy najwy\u017csze miejsce w systemie \u017ar\u00f3de\u0142 prawa krajowego podporz\u0105dkowany jednak konstytucji\u201d[1]. Jak to si\u0119 robi?<\/strong><\/p>\n<p>Ka\u017cda ustawa poddawana jest gruntownym dyskusjom i ulega wielokrotnym poprawkom tak, \u017ceby prawo, kt\u00f3re b\u0119dzie stanowi\u0107, by\u0142o jak najlepsze. Ide\u0105 zmian w parlamencie jest post\u0119p, dlatego ka\u017cdy projekt ustawy przechodzi bardzo d\u0142ug\u0105 drog\u0119.<\/p>\n<p>Najpierw musi zosta\u0107 podj\u0119ta inicjatywa ustawodawcza, kt\u00f3ra w Polsce przys\u0142uguje:<\/p>\n<ul>\n<li>15 pos\u0142om;<\/li>\n<li>komisjom parlamentarnym, ale nie \u015bledczym;<\/li>\n<li>senatowi jako ca\u0142ej izbie;<\/li>\n<li>prezydentowi;<\/li>\n<li>Radzie Ministr\u00f3w;<\/li>\n<li>grupie przynajmniej stu tysi\u0119cy obywateli.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Kiedy zostanie ju\u017c podj\u0119ta inicjatywa ustawodawcza, projekt zostaje skierowany do Sejmu, gdzie odbywa si\u0119 pierwsze czytanie. Najcz\u0119\u015bciej ma ono miejsce w konkretnej komisji, a nie na sali plenarnej sejmu. Mo\u017ce by\u0107 ona r\u00f3wnie\u017c od razu uchwalona. Nast\u0119pnie projekt ustawy trafia do Senatu, kt\u00f3ry mo\u017ce uchwali\u0107 poprawki, kt\u00f3re nie zmieniaj\u0105 w zasadniczy spos\u00f3b tre\u015bci ustawy lub mo\u017ce w ca\u0142o\u015bci odrzuci\u0107 projekt. Kolejny etap znowu ma miejsce w Sejmie, gdzie rozpatrywane s\u0105 dzia\u0142ania Senatu. Wtedy nast\u0119puje drugie czytanie i uchwalenie b\u0105d\u017a nie projektu ustawy. Je\u017celi projekt uzyska wi\u0119kszo\u015b\u0107 w Sejmie, to jest kierowany do prezydenta, kt\u00f3ry mo\u017ce ustaw\u0119 podpisa\u0107 lub odes\u0142a\u0107 do Trybuna\u0142u Konstytucyjnego w celu sprawdzenia jej zgodno\u015bci z konstytucj\u0105. Je\u017celi oka\u017ce si\u0119, \u017ce jest zgodna, to prezydent musi j\u0105 automatycznie podpisa\u0107. Trzeci\u0105 opcj\u0105, kt\u00f3r\u0105 dysponuje g\u0142owa pa\u0144stwa, jest weto ustawodawcze, kt\u00f3re powoduje skierowanie ustawy ponownie do rozpatrzenia przez Sejm.\u00a0 Je\u017celi ustawa zostanie podpisana, to musi zosta\u0107 og\u0142oszona w Dzienniku Ustaw, bo dopiero wtedy wchodzi w \u017cycie.<\/p>\n<p>Inicjatywa ustawodawcza przys\u0142uguje wielu podmiotom \u017cycia politycznego, jednak najcz\u0119\u015bciej z tego przywileju korzysta Rada Ministr\u00f3w. Drugim podmiotem pod wzgl\u0119dem ilo\u015bci sk\u0142adanych projekt\u00f3w s\u0105 pos\u0142owie. Jednak w spo\u0142ecze\u0144stwie obywatelskim, kt\u00f3rym powoli staj\u0105 si\u0119 Polacy, bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa inicjatywa ludowa, czyli mo\u017cliwo\u015b\u0107 zg\u0142oszenia projektu do laski marsza\u0142kowskiej przez zwyk\u0142ych obywateli. Jest to bardzo wa\u017cny przywilej, poniewa\u017c dopuszcza mo\u017cliwo\u015b\u0107 czynnego udzia\u0142u obywateli w \u017cyciu politycznym\u00a0 nie tylko podczas wybor\u00f3w i referend\u00f3w. Nawet je\u017celi taki projekt nie uzyska wi\u0119kszo\u015bci w sejmie, to kwestia przez niego poruszana zostanie nag\u0142o\u015bniona w mediach, co mo\u017ce mie\u0107 znacz\u0105ce konsekwencje. Tak by\u0142o na przyk\u0142ad w przypadku inicjatywy obywatelskiej dotycz\u0105cej \u015bwi\u0119ta Trzech Kr\u00f3li, kt\u00f3ra nie zosta\u0142a uchwalona przez sejm. Jednak sta\u0142o si\u0119 to na tyle istotnym problem, \u017ce aktualnie jest to dzie\u0144 wolny.<\/p>\n<p>Je\u017celi obywatel chce doprowadzi\u0107 do z\u0142o\u017cenia projektu swojej ustawy w lasce marsza\u0142kowskiej, to musi znale\u017a\u0107 czternastu towarzyszy i zawi\u0105za\u0107 z nimi komitet inicjatywy ustawodawczej. Ka\u017cda z tych pi\u0119tnastu os\u00f3b musi posiada\u0107 czynne prawo wyborcze. Kiedy komitet powstanie, mo\u017cna zacz\u0105\u0107 zbiera\u0107 podpisy pod projektem ustawy. Po pierwszym tysi\u0105cu zebranych podpis\u00f3w trzeba o projekcie poinformowa\u0107 marsza\u0142ka sejmu. W momencie, w kt\u00f3rym dostanie on t\u0119 informacj\u0119, tre\u015b\u0107 projektu nie mo\u017ce ulega\u0107 zmianie. Kiedy informacja zostanie dostarczona, mo\u017cna zbiera\u0107 podpisy dalej. W momencie, kiedy ich liczba si\u0119gnie stu tysi\u0119cy, projekt sk\u0142ada si\u0119 do laski marsza\u0142kowskiej. Mo\u017ce by\u0107 zakwestionowana wa\u017cno\u015b\u0107 podpis\u00f3w, wtedy taka sprawa jest kierowana do S\u0105du Najwy\u017cszego. Je\u017celi jednak nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, to marsza\u0142ek musi przyj\u0105\u0107 projekt ustawy. Wa\u017cne jest to, \u017ce projekty ludowe s\u0105 inaczej traktowane ni\u017c zwyk\u0142e ustawy, poniewa\u017c ich czytanie musi si\u0119 odby\u0107 nie p\u00f3\u017aniej ni\u017c trzy miesi\u0105ce od daty z\u0142o\u017cenia projektu.<\/p>\n<p>Projekt ustawy obywatelskiej musi spe\u0142nia\u0107 wymogi takie, jak ka\u017cdy inny projekt, czyli ma by\u0107 napisany j\u0119zykiem prawniczym oraz opisywa\u0107 aktualn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, projekt zmiany i postulowan\u0105 sytuacj\u0119. Musz\u0105 by\u0107 jasno sprecyzowane skutki, jakie za sob\u0105 niesie wprowadzenie w \u017cycie tego projektu. Ponadto musz\u0105 by\u0107 wskazane \u017ar\u00f3d\u0142a finansowania. Ustawa musi by\u0107 tak\u017ce zgodna z prawem unijnym, co sprawdza si\u0119 ju\u017c na poziomie inicjatywy ustawodawczej.<\/p>\n<p>W mijaj\u0105cej kadencji sejmu do laski marsza\u0142kowskiej zg\u0142aszano obywatelskie projekty ustawodawcze. Niew\u0105tpliwe sprzyja\u0142o temu okrzepni\u0119cie ustroju, to znaczy ustabilizowanie si\u0119 systemu politycznego oraz systemu partyjnego w jego ramach. Dzi\u0119ki temu obywatele poczuli si\u0119 pewniejsi i postanowili samodzielnie wp\u0142ywa\u0107 na kszta\u0142t rzeczywisto\u015bci, a nie wszystko pozostawia\u0107 rz\u0105dowi i parlamentarzystom. Poza tym ilo\u015b\u0107 marsz\u00f3w, demonstracji i dzia\u0142a\u0144 o pod\u0142o\u017cu solidarno\u015bciowym mo\u017ce wskazywa\u0107 na post\u0119py w tworzeniu si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego.<\/p>\n<p>Najbardziej znanym projektem inicjatywy obywatelskiej by\u0142a <strong>ustawa o parytetach<\/strong>, kt\u00f3ra postulowa\u0142a zr\u00f3wnanie liczby m\u0119\u017cczyzn i kobiet na listach wyborczych. Komitet inicjatywy ustawodawczej odni\u00f3s\u0142 tylko cz\u0119\u015bciowy skutek, poniewa\u017c parytety zosta\u0142y wprowadzone na poziomie 35% i obejmuj\u0105 obydwie p\u0142cie. Jednak nie s\u0105 to jedyne propozycje zmiany przepis\u00f3w zg\u0142aszane przez obywateli.<\/p>\n<p>Jeden z projekt\u00f3w rozpatrywanych przez sejm sz\u00f3stej kadencji na ostatnim posiedzeniu dotyczy zmian w systemie o\u015bwiaty. Obecny parlament uchwali\u0142, \u017ce sze\u015bciolatki musz\u0105 i\u015b\u0107 do szk\u00f3\u0142, a pi\u0119ciolatki do przeszkoli. Pomys\u0142odawcy projektu uznali, \u017ce nie s\u0105 to zmiany na lepsze i postuluj\u0105 przywr\u00f3cenie poprzedniego systemu. W tym samym projekcie odrzuca si\u0119 tak\u017ce aktualn\u0105 podstaw\u0119 programow\u0105 na rzecz poprzedniej.<\/p>\n<p>Inne projekty ustaw obywatelskich rozpatrywanych na ostatnim plenarnym posiedzeniu sejmu sz\u00f3stej kadencji dotycz\u0105 ochrony zwierz\u0105t, zmiany minimalnego wynagrodzenia w Polsce oraz zachowania przez pa\u0144stwo polskie wi\u0119kszo\u015bciowego pakietu akcji grupy Lotos.<\/p>\n<p>Te cztery projekty ustaw ukazuj\u0105, jakie s\u0105 najbardziej pal\u0105ce problemy Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0105 aktywni w spo\u0142ecze\u0144stwie. Z aktywno\u015bci\u0105 obywatelsk\u0105 jest podobnie, jak z wyborami, podczas kt\u00f3rych tylko cz\u0119\u015b\u0107 Polak\u00f3w korzysta z mo\u017cliwo\u015bci g\u0142osowania. Jest to przywilej obywatela w demokratycznym pa\u0144stwie \u2013 p\u00f3j\u015b\u0107 do urny b\u0105d\u017a zosta\u0107 w domu.<\/p>\n<p>Najaktywniejsi spo\u0142ecznie Polacy zrzeszaj\u0105 si\u0119, \u017ceby dzia\u0142a\u0107 w r\u00f3\u017cnych organizacjach pozarz\u0105dowych, pisz\u0105 projekty ustaw i robi\u0105 wszystko, \u017ceby trafi\u0142y one do laski marsza\u0142kowskiej. Jednak najwa\u017cniejsze aspekty takiego dzia\u0142ania to stwierdzenie, \u017ce chc\u0119 i mog\u0119 co\u015b zmieni\u0107 oraz znalezienie przychylno\u015bci medi\u00f3w, \u017ceby \u2013 nawet je\u017celi projekt ustawy upadnie \u2013 to spo\u0142ecze\u0144stwo wiedzia\u0142o o problemie, kt\u00f3ry podnosi\u0142 oraz \u017ceby politycy czuli wywieran\u0105 na nich presj\u0119 spo\u0142eczn\u0105.<\/p>\n<p>Dlatego ka\u017cdy obywatel powinien mie\u0107 otwarty umys\u0142 i ch\u0142on\u0105\u0107 otaczaj\u0105c\u0105 go rzeczywisto\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 tak, \u017ceby dostrzega\u0107 problemy i m\u00f3c na nie reagowa\u0107 w spos\u00f3b odpowiedzialny i obywatelski. Nie jest sztuk\u0105 \u0142ama\u0107 przepisy, sztuk\u0105 jest doprowadzi\u0107 do ich zmiany na lepsze.<\/p>\n<div>\n<hr size=\"1\" \/>\n<div>\n<p>[1] Garlicki Leszek, Polskie Prawo Konstytucyjne, Liber Warszawa 2009<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jednym z najwa\u017cniejszych \u017ar\u00f3de\u0142 prawa krajowego s\u0105 ustawy. Prof. Leszek Garlicki, wybitny polski konstytucjonalista, pisze o ustawie, \u017ce \u201ejest to akt parlamentu zajmuj\u0105cy najwy\u017csze miejsce w systemie \u017ar\u00f3de\u0142 prawa krajowego podporz\u0105dkowany jednak konstytucji\u201d . Jak to si\u0119 robi?<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[236],"tags":[],"class_list":["post-19453","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19453","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19453"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19453\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21325,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19453\/revisions\/21325"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19453"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19453"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19453"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}