{"id":19476,"date":"2011-11-08T09:44:46","date_gmt":"2011-11-08T07:44:46","guid":{"rendered":"http:\/\/natropie.zhp.pl\/?p=4641"},"modified":"2011-11-08T09:44:46","modified_gmt":"2011-11-08T07:44:46","slug":"konstytucja-dla-europy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/konstytucja-dla-europy\/","title":{"rendered":"Konstytucja dla Europy"},"content":{"rendered":"<p><strong><a rel=\"attachment wp-att-4642\" href=\"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/konstytucja-dla-europy\/220px-wojciech_jastrzebowski\/\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-full wp-image-4642\" title=\"220px-Wojciech_Jastrz\u0119bowski\" src=\"https:\/\/natropie.zhp.pl\/wp-content\/uploads\/220px-Wojciech_Jastrz\u0119bowski.jpg\" alt=\"\" width=\"220\" height=\"257\" \/><\/a>Obecnie m\u00f3wi si\u0119 o kryzysie integracji europejskiej. Dyskusje te wzbudzane s\u0105 aktualnie przez kryzys finansowy, ekonomiczny, bankowy&#8230; kryzys strefy euro, kryzys instytucjonalny, kryzys personalny \u2013 czy mo\u017ce z nieco innej perspektywy &#8211;\u00a0 kryzys odpowiedzialno\u015bci i zaufania. Towarzysz\u0105 one europejskiemu jednoczeniu praktycznie od pocz\u0105tku \u2013 cz\u0119sto b\u0119d\u0105c zreszt\u0105 istotnym czynnikiem inspiruj\u0105cym post\u0119p w procesie integracji.<\/strong><\/p>\n<p>W tym w\u0142a\u015bnie czasie, gdy z jednej strony s\u0142yszymy o bankructwie lub upadku Grecji, problemie ponadnarodowej mi\u0119dzyrz\u0105dowo\u015bci i wi\u0105\u017c\u0105cym si\u0119 z ni\u0105 absolutnym wr\u0119cz brakiem transparencji europejskiego procesu decyzyjnego, tzw. Europie dwu pr\u0119dko\u015bci itd. \u2013 zach\u0119cam do refleksji na temat postaci niemal zupe\u0142nie w Polsce i Europie pomini\u0119tej i zapomnianej, a kt\u00f3ra mog\u0142aby tym i owym co nieco podpowiedzie\u0107. O kogo chodzi? O Wojciecha Jastrz\u0119bowskiego.<\/p>\n<p>Wojciech Jastrz\u0119bowski by\u0142 cz\u0142owiekiem wybitnym. Urodzi\u0142 si\u0119 w rodzinie szlacheckiej ju\u017c po \u015bmierci swojego ojca, natomiast zanim osi\u0105gn\u0105\u0142 wiek zaledwie m\u0142odzie\u0144czy \u2013 straci\u0142 r\u00f3wnie\u017c matk\u0119 i odt\u0105d opiekowa\u0142 si\u0119 nim starszy brat (notabene napoleo\u0144ski legionista). Nieszcz\u0119sny los upad\u0142ej Rzeczypospolitej niejako towarzyszy\u0142 i odzwierciedla\u0142 losy m\u0142odego Jastrz\u0119bowskiego. Wkr\u00f3tce po \u015bmierci matki zachorowa\u0142 na tyfus. Pokona\u0142 jednak chorob\u0119 bez asysty lekarza.<\/p>\n<p>Wbrew nastrojom czas\u00f3w, w kt\u00f3rych przysz\u0142o mu \u017cy\u0107, nie uleg\u0142 charakterystycznej <em>mal du si\u00e8cle<\/em> i zamiast bajronicznych przyg\u00f3d i wypraw ku stepom akerma\u0144skim \u2013 studia jakie podj\u0105\u0142 dotyczy\u0142y spraw zupe\u0142nie zdawa\u0142oby si\u0119 nieromantycznych: historii naturalnej, miernictwa, budownictwa. Dzi\u0119ki wprawnemu \u201eszkie\u0142ku i oku\u201d ju\u017c jako student cz\u0119sto wyr\u0119cza\u0142 profesor\u00f3w, a tak\u017ce wynalaz\u0142 \u201ekompas, czyli gnomograf\u201d, kt\u00f3ry miano nazwa\u0107 od jego nazwiska kompasem Jastrz\u0119bowskiego, jednak m\u0142ody wynalazca zaprotestowa\u0142 i \u201egnomograf\u201d zosta\u0142 \u201ekompasem polskim\u201d, w czasach gdy Polski nie by\u0142o na mapach.<\/p>\n<p>Wkr\u00f3tce potem Uniwersytet Oksfordzki zaproponowa\u0142 mu kontynuowanie bada\u0144 w Anglii, niestety b\u0142yskotliw\u0105 karier\u0119 naukow\u0105 przerwa\u0142a historia. Wybuch\u0142o Powstanie Listopadowe, do kt\u00f3rego przyst\u0105pi\u0142 jako ochotnik Gwardii Narodowej. Zreszt\u0105 bra\u0142 udzia\u0142 tak\u017ce w Powstaniu Styczniowym (wtedy ju\u017c wraz z synami i wychowankami) \u2013 i podobnie jak za pierwszym razem walka \u201eza wolno\u015b\u0107 nasz\u0105 i wasz\u0105\u201d, przerwa\u0142a mu prac\u0119 naukowo-dydaktyczn\u0105. Zajmowa\u0142 si\u0119 bowiem Jastrz\u0119bowski zoologi\u0105, mineralogi\u0105, fizyk\u0105 i botanik\u0105. Jako nauczyciel, s\u0142awiony w pie\u015bniach przez swych uczni\u00f3w, za\u0142o\u017cy\u0142 \u201eeksperymentaln\u0105\u201d osad\u0119 resocjalizacyjn\u0105, stworzy\u0142 poj\u0119cie ergonomii i nowatorsk\u0105 filozofi\u0119 pracy. W tym kr\u00f3tkim artykule chcia\u0142bym si\u0119 jednak skupi\u0107 na innym aspekcie jego dzia\u0142alno\u015bci.<\/p>\n<p>Le\u017c\u0105c w okopach podczas bitew pod Olszynk\u0105 Grochowsk\u0105 czy Grochowem w\u015br\u00f3d wystrza\u0142\u00f3w, huku armat, pisa\u0142 sw\u00f3j wizjonerski traktat zatytu\u0142owany \u201eWolne chwile \u017co\u0142nierza polskiego, czyli my\u015bli o wiecznym przymierzu mi\u0119dzy narodami cywilizowanymi \u2013 Konstytucja dla Europy\u201d, kt\u00f3ra zosta\u0142a opublikowana jako tajny druk w 1833 w rocznic\u0119 uchwalenia Konstytucji 3 Maja.<\/p>\n<p>Traktat sk\u0142ada si\u0119 z 77 artyku\u0142\u00f3w oraz kr\u00f3tkiego filozoficznego uzasadnienia przedstawionych w nim tez. Zdaniem W. Jastrz\u0119bowskiego \u201enie masz dziwniejszego fenomenu pod s\u0142o\u0144cem nad ten, \u017ce ludzie najwi\u0119cej pragn\u0105 pokoju, a najmniej staraj\u0105 si\u0119 o jego utrzymanie\u201d \u2013 bezwzgl\u0119dnym warunkiem \u201ewiecznego przymierza mi\u0119dzy narodami cywilizowanymi\u201d jest wyrzekni\u0119cie si\u0119 przez ich w\u0142adc\u00f3w ambicji imperialnych, \u201ewzajemnych mord\u00f3w i barbarzy\u0144stwa\u201d. Kr\u00f3lowie sta\u0107 si\u0119 powinni \u201epatriarchami\u201d \u2013 elekcyjnymi ojcami narod\u00f3w, kt\u00f3rych zadaniem mia\u0142oby by\u0107 strze\u017cenie i wykonywanie prawa.<\/p>\n<p>Nie ogranicza si\u0119 jednak wizja zjednoczonej Europy W. Jastrz\u0119bowskiego do monarch\u00f3w. Co ciekawe proponuje on r\u00f3wnie\u017c utworzenie swoistego parlamentu \u2013 Kongresu Europejskiego, gdzie pe\u0142nomocnicy ka\u017cdego z narod\u00f3w mieliby tworzy\u0107 prawo wsp\u00f3lnotowe, kt\u00f3rego akty mia\u0142yby zaczyna\u0107 si\u0119 od preambu\u0142y \u201ePok\u00f3j w Europie jest trwa\u0142y i wieczny\u201d.<\/p>\n<p>Co ciekawe jednak mimo i\u017c podobnie jak ponad 120 lat p\u00f3\u017aniej \u201eojciec\u201d zjednoczonej Europy Robert Schuman w swej s\u0142ynnej ksi\u0105\u017cce \u201eDla Europy\u201d, W. Jastrz\u0119bowski stwierdza, \u017ce Europa podzielona granicami \u201ejest anachronizmem\u201d, to podkre\u015bla on znaczenie poj\u0119cia narodu. W jego koncepcji narody mia\u0142yby kultywowa\u0107 swoje dziedzictwo, j\u0119zyk, to\u017csamo\u015b\u0107, \u201epos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 w\u0142asnymi prawami\u201d \u2013 mia\u0142yby si\u0119 jedynie wyrzec \u201ebarbarzy\u0144skich\u201d metod militarnych, a sprawy sporne rozstrzyga\u0107, jak przysta\u0142o na \u201enarody cywilizowane\u201d. Co szczeg\u00f3lnie istotne w kontek\u015bcie polskim, ale tez szerzej ca\u0142ej Europy XIX wieku, tej \u201epi\u0119knej epoki koncertu mocarstw\u201d, W. Jastrz\u0119bowski przyznaje prawo samostanowienia ka\u017cdemu narodowi \u2013 \u201etyle w Europie b\u0119dzie patriarchii, ile narod\u00f3w\u201d. Nie wyklucza r\u00f3wnie\u017c W. Jastrz\u0119bowski narod\u00f3w eksterytorialnych (by nie powiedzie\u0107 <em>\u201eimigrant\u00f3w\u201d<\/em>): \u017byd\u00f3w i Cygan\u00f3w, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c mia\u0142yby prawo pos\u0142ugiwania si\u0119 w\u0142asnymi prawami (obok praw patriarchii, w kt\u00f3rej by zamieszkiwali).<\/p>\n<p>W kompleksowej wizji Europy znalaz\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c miejsce dla swego rodzaju \u201e<em>funduszy strukturalnych<\/em>\u201d. Nasz rodzimy europejski wizjoner postuluje inwestowanie w \u201erozkrzewianie nauk, sztuk, przemys\u0142u\u201d, jednocze\u015bnie jednak zaznacza, i\u017c nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c dofinansowywa\u0107 \u201eubogich a rz\u0105dnych cz\u0142onk\u00f3w narodu\u201d \u2013 zatem nie tylko innowacyjno\u015b\u0107, \u201e<em>inteligenty i zr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j<\/em>\u201d, lecz tak\u017ce \u201e<em>fundusz sp\u00f3jno\u015bci<\/em>\u201d. Jako gorliwy pedagog podkre\u015bla rol\u0119 wychowania \u201eludzi do realizowania okre\u015blonej wizji przysz\u0142o\u015bci\u201d jak i konieczno\u015b\u0107 pracy nad pewnym og\u00f3lnoeuropejskim historycznym konsensusem, wedle kt\u00f3rego nale\u017ca\u0142oby uzna\u0107 wszelkie \u201ewspomnienia historyczne zdolne obudza\u0107 nieprzyjazne uczucia mi\u0119dzy narodami\u201d za \u201ezabytki barbarzy\u0144stwa\u201d.<\/p>\n<p>Idea wiecznego i trwa\u0142ego europejskiego przymierza zrodzi\u0142a si\u0119 niejako wobec 19 tysi\u0119cy poleg\u0142ych \u2013 zar\u00f3wno Rosjan, jak i Polak\u00f3w podczas bitwy pod Grochowem. By\u0142y to czasy, mimo o\u015bwieceniowego pudru i mira\u017cu <em>la belle \u00e9poque<\/em> \u2013 krwawe i cyniczne. Gdy Polak\u00f3w, ale nie tylko my przecie\u017c walczyli\u015bmy wtedy o swe prawo do wolno\u015bci i niepodleg\u0142o\u015bci \u2013 nazywano \u201enajszale\u0144szymi buntownikami\u201d i \u201enajkrwawszymi jakobinami\u201d, przeciwko czemu r\u00f3wnie\u017c protestowa\u0142 w swym dziele Wojciech Jastrz\u0119bowski.<\/p>\n<p>Niestety zar\u00f3wno wo\u0142anie o uznanie \u201edobroczynnej roli\u201d walcz\u0105cych z despotami, jak i projekt europejskiej konstytucji odnios\u0142y podobny skutek.<\/p>\n<p>Po co nam dzi\u015b to idealistyczne, pewnie te\u017c troch\u0119 naiwne dzie\u0142o (zw\u0142aszcza bior\u0105c pod uwag\u0119 p\u00f3\u017aniejsze dzieje Starego Kontynentu)? Przede wszystkim do czytania i refleksji. Oczywi\u015bcie nie ma si\u0119 co \u0142udzi\u0107, \u017ce nagle konstytucja Jastrz\u0119bowskiego zasili korpus prawa pierwotnego UE. Ale nic z\u0142udnego nie ma ju\u017c w fakcie, \u017ce ponad 120 lat zanim Europejczykom przy\u015bni\u0142o si\u0119 o \u201ewiecznym przymierzu mi\u0119dzy narodami cywilizowanymi\u201d, jeden z naszych dzielnych, powszechnie przez europejskie dwory ignorowanych, powsta\u0144c\u00f3w &#8211; w \u201ewolnych chwilach \u017co\u0142nierza polskiego\u201d stworzy\u0142 dzie\u0142o co najmniej tak prorocze, jak wizje naszych natchnionych wieszcz\u00f3w. Nie jest te\u017c z\u0142udne, \u017ce wiele z jego s\u0142usznych \u2013 nawet nie tych \u201emarzycielskich\u201d pomys\u0142\u00f3w wci\u0105\u017c czeka na \u201eludzi do realizowania okre\u015blonej wizji przysz\u0142o\u015bci\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Obecnie m\u00f3wi si\u0119 o kryzysie integracji europejskiej. Dyskusje te wzbudzane s\u0105 aktualnie przez kryzys finansowy, ekonomiczny, bankowy&#8230; kryzys strefy euro, kryzys instytucjonalny, kryzys personalny \u2013 czy mo\u017ce z nieco innej perspektywy &#8211;  kryzys odpowiedzialno\u015bci i zaufania. Towarzysz\u0105 one europejskiemu jednoczeniu praktycznie od pocz\u0105tku \u2013 cz\u0119sto b\u0119d\u0105c zreszt\u0105 istotnym czynnikiem inspiruj\u0105cym post\u0119p w procesie integracji.<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[236],"tags":[],"class_list":["post-19476","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19476","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19476"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19476\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19476"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19476"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19476"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}