{"id":19486,"date":"2011-12-08T23:46:53","date_gmt":"2011-12-08T21:46:53","guid":{"rendered":"http:\/\/natropie.zhp.pl\/?p=4752"},"modified":"2011-12-08T23:46:53","modified_gmt":"2011-12-08T21:46:53","slug":"metafizyczny-pociag","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/metafizyczny-pociag\/","title":{"rendered":"\u201eMetafizyczny\u201d poci\u0105g"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>\u201eW dawnych czasach ludzie spierali si\u0119 cz\u0119sto, czy istnieje lokomotywa, kt\u00f3ra ci\u0105gnie nas za sob\u0105 w przysz\u0142o\u015b\u0107. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce dzielili przysz\u0142o\u015b\u0107 na swoj\u0105 i cudz\u0105. Ale to ju\u017c zosta\u0142o za nami: \u017cycie idzie naprz\u00f3d, a oni, jak widzisz, znikn\u0119li. A co jest w g\u00f3rze? \u015alepy gmach za oknem gubi si\u0119 w falach lat. Potrzebny jest klucz, a ty masz go w r\u0119ku – wi\u0119c jak go znajdziesz i komu oka\u017cesz? Jedziemy pod stukot k\u00f3\u0142, wysiadamy postscriptum drzwi.\u201d<\/strong><\/p>\n

Wiktor Pielewin „\u017b\u00f3\u0142ta strza\u0142a”<\/em><\/strong><\/p>\n

Pielewin jest wsp\u00f3\u0142czesnym prozaikiem rosyjskim. To, co mnie przyci\u0105gn\u0119\u0142o do niego i teraz ka\u017ce szuka\u0107 kolejnych ksi\u0105\u017cek oraz opowiada\u0144, to swoisty realizm opisywanej rzeczywisto\u015bci. Niby Rosja, niby wsp\u00f3\u0142czesna, ale co\u015b w niej nie gra…<\/p>\n

Z wykszta\u0142cenia elektromechanik (A Magdalena Kozak to lekarz – http<\/a>:\/\/<\/a>natropie<\/a>.<\/a>zhp<\/a>.<\/a>pl<\/a>\/<\/a>index<\/a>.<\/a>php<\/a>\/<\/a>nocarz<\/a>–<\/a>renegat<\/a>–<\/a>nikt<\/a>\/<\/a>, jak wida\u0107 nie przeszkadza to w zostaniu znakomitym pisarzem), zadebiutowa\u0142 w 1989. Przez par\u0119 lat publikowa\u0142 na \u0142amach r\u00f3\u017cnych czasopism, a w roku 1992 (to by\u0142 swoj\u0105 drog\u0105 dobry rok) jego opowiadania doczeka\u0142y si\u0119 zebrania i wydania w formie ksi\u0105\u017ckowej Niebieska latarnia<\/em>, za kt\u00f3r\u0105 otrzyma\u0142 rosyjsk\u0105 nagrod\u0119 Bookera. Jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 jest t\u0142umaczona na wiele j\u0119zyk\u00f3w – angielski, francuski, niemiecki, w\u0142oski jak te\u017c chi\u0144ski czy japo\u0144ski. French Magazine<\/em> wpisa\u0142 Pielewina na list\u0119 1000 najbardziej znacz\u0105cych wsp\u00f3\u0142czesnych dzia\u0142aczy kultury.<\/p>\n

Ale ale, wracajmy do sedna sprawy! Bo to co w Pielewinie bodaj najciekawsze, to swoista mieszanka science-fiction, kultury popularnej i mistycyzmu, przy czym jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako postmodernistyczn\u0105. Cz\u0119ste u niego s\u0105 aluzje do literatury \u015bwiatowej, klasyki literatury rosyjskiej (Dostojewski, Bu\u0142hakow) lub, bardziej mo\u017ce widoczne, odniesienia do reali\u00f3w Rosji postsowieckiej. Trudno o nim co\u015b znale\u017a\u0107 w prasie czy internecie, gdy\u017c bardzo rzadko zgadza si\u0119 na wywiady. Ch\u0119tnie natomiast publikuje swoje opowiadania w sieci.<\/p>\n

Pozna\u0142am go ledwie miesi\u0105c temu. Ot, poszli\u015bmy na spektakl (o kt\u00f3rym troch\u0119 p\u00f3\u017aniej), bardzo ciekawy, po kt\u00f3rym w mojej g\u0142owie zosta\u0142o jedno zdanie.<\/p>\n

\u201eSiedzisz ty\u0142em do kierunku jazdy i widzisz tylko to, co ju\u017c znik\u0142o.\u201d<\/strong><\/p>\n

\u017b\u00f3\u0142ta Strza\u0142a<\/em> to opowiadanie o ludziach, kt\u00f3rzy w poci\u0105gu rodz\u0105 si\u0119, starzej\u0105, prze\u017cywaj\u0105 swoje mi\u0142o\u015bci i zawody, trac\u0105 marzenia… \u017b\u00f3\u0142ta strza\u0142a<\/em> to poci\u0105g bez pocz\u0105tku i ko\u0144ca, jad\u0105cy nie wiadomo sk\u0105d, nie zatrzymuj\u0105cy si\u0119 na \u017cadnej stacji. To odkrycie, \u017ce poci\u0105g jest ich \u017cyciem, \u017ce swoich zmar\u0142ych wyrzucaj\u0105 za okno, bo tam \u201enie ma ludzi\u201d, dla mnie by\u0142o niezwyk\u0142e. Ale te\u017c niezwykle otrze\u017awiaj\u0105ce, bo przecie\u017c mo\u017ce i ja jad\u0119 podobnym poci\u0105giem, za oknem widz\u0119 nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 lasy, pustkowia, puste miasta, od czasu do czasu kwiaty z czyjego\u015b pogrzebu, kt\u00f3ry w telewizji mo\u017cna by\u0142o obejrze\u0107 dwa tygodnie temu.<\/p>\n

Bohaterowie opowiadania nie wiedz\u0105, \u017ce ich \u017cycie to tylko podr\u00f3\u017c poci\u0105giem. Nie s\u0142ysz\u0105 nawet stukotu k\u00f3\u0142. Jest jeden Han – pasa\u017cer, kt\u00f3ry wie; kt\u00f3ry dowiedzia\u0142 si\u0119 tego \u201eod nich\u201d – kt\u00f3rych nie poznajemy. Przekazuje swoj\u0105 wiedz\u0119 przyjacielowi, Andriejowi. Cz\u0119sto rozmawiaj\u0105 o tym, czym jest \u017b\u00f3\u0142ta Strza\u0142a<\/em>:<\/p>\n

\u201e-Przypomnia\u0142em sobie – szepn\u0105\u0142. – \u017b\u00f3\u0142ta Strza\u0142a to poci\u0105g, kt\u00f3ry zmierza do zrujnowanego mostu. Poci\u0105g, kt\u00f3rym jedziemy. […] – Pos\u0142uchaj mnie – rzek\u0142 Chan. – Opami\u0119taj si\u0119. Pasa\u017cerowie nie wiedz\u0105, jak nazywa si\u0119 poci\u0105g, kt\u00f3rym jad\u0105. Nie wiedz\u0105 nawet, \u017ce s\u0105 pasa\u017cerami. Wi\u0119c co w og\u00f3le mog\u0105 wiedzie\u0107?\u201d<\/p>\n

Han kt\u00f3rego\u015b dnia znika. Zostawia jednak list dla Andrieja, w kt\u00f3rym pr\u00f3buje mu przekaza\u0107, czym jest ich \u017cycie, daje Andriejowi wskaz\u00f3wki, jak wysi\u0105\u015b\u0107 z poci\u0105gu. Zanim jednak m\u0142ody cz\u0142owiek to zrozumie, minie jeszcze troch\u0119 czasu.<\/p>\n

W poci\u0105gu toczy si\u0119 normalne \u017cycie. Poznajemy Grisz\u0119, kt\u00f3ry robi biznes na wszystkim – z wagon\u00f3w znikaj\u0105 najpierw \u0142y\u017ceczki (kurs rubl-dywiza-rubl-rubl jak t\u0142umaczy w kt\u00f3rej\u015b rozmowie ze swoim partnerem od interes\u00f3w), potem metalowe os\u0142onki do szklanek na herbat\u0119, ostatecznie znikaj\u0105 ca\u0142e drzwi, a Griegorij chodzi tylko coraz lepiej ubrany.<\/p>\n

Jest Piotr Siergiejewicz, kt\u00f3ry mieszka w tym samym przedziale co Andriej, starszy od niego. Wci\u0105\u017c narzeka na sw\u00f3j nar\u00f3d, na kradzie\u017ce, na biedne dziewczyny, kt\u00f3re oddaj\u0105 si\u0119 w wagonach z miejscami siedz\u0105cymi. Daje si\u0119 wci\u0105gn\u0105\u0107 w interes Griszy z drzwiami (sam je kiedy\u015b montowa\u0142), w nocy zawsze chrapie.<\/p>\n

Andriej w tym czasie czyta ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3r\u0105 dosta\u0142 od Piotra – indyjski Przewodnik<\/em>, dzie\u0142o autora, kt\u00f3ry jecha\u0142 kolej\u0105 przez Indie i obserwowa\u0142 otoczenie. Andriej czyta fragmenty ksi\u0105\u017cki na g\u0142os, a nam si\u0119 zdaje, \u017ce czyta o sobie, o innych. Jest dra\u017cliwy, reaguje emocjonalnie, z\u0142o\u015bci go nie\u015bwiadomo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142pasa\u017cer\u00f3w. Wychodzi czasem na dach poci\u0105gu, niekiedy obserwuje, jak kto\u015b decyduje si\u0119 na skok w nieznane. Wci\u0105\u017c my\u015bli o ucieczce. Pyta o to, dok\u0105d jedzie \u017b\u00f3\u0142ta strza\u0142a<\/em>, co jest poza ni\u0105?<\/p>\n

\u201ePozostaje to, co w \u017cyciu najtrudniejsze. Jecha\u0107 poci\u0105giem i nie by\u0107 jego pasa\u017cerem.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

Pielewin w swoich opowiadaniach stawia nam drogowskazy z wieloma drogami interpretacji, ale \u017cadnej drogi nie wskazuje jako pewnej. Przypuszczenia, co chcia\u0142 nam powiedzie\u0107, mo\u017cna snu\u0107, ale nic z tego nie wyjdzie, bo w ka\u017cdej, najdrobniejszej nawet hipotezie, b\u0119dzie co\u015b z prawdy i z wierutnej bzdury. A gdyby\u015bcie postanowili odnale\u017a\u0107 opowiadanie, o kt\u00f3rym powy\u017cej, to polecam tom Oman Ra<\/em>.<\/p>\n

\u017b\u00f3\u0142ta Strza\u0142a<\/em><\/strong> w re\u017cyserii Igora Gorzkowskiego<\/strong><\/p>\n

Sztuki teatralne, kt\u00f3re powstaj\u0105 na podstawie opowiada\u0144 Pielewina, ciesz\u0105 si\u0119 wielkim powodzeniem. S\u0105 wystawiane w Moskwie, Londynie, Pary\u017cu. U nas zainteresowa\u0142 si\u0119 pisarzem re\u017cyser wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy ze Studiem Teatralnym \u201eKo\u0142o\u201d<\/em> – Igor Gorzkowski. Mia\u0142am okazj\u0119 ju\u017c wcze\u015bniej by\u0107 na jego przestawieniu i \u015bmia\u0142o mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce jest to re\u017cyser nie ca\u0142kiem tuzinkowy, ciekawy, od kt\u00f3rego mo\u017cna oczekiwa\u0107 \u201eczego\u015b wi\u0119cej\u201d.<\/p>\n

Prapremiera spektaklu mia\u0142a miejsce w listopadzie 2008 roku. By\u0142a wsp\u00f3ln\u0105 inicjatyw\u0105 Ko\u0142a<\/em>, dzia\u0142aj\u0105cego w Warszawie, oraz Sceny Prapremier InVitro<\/em> z Lublina. W bohater\u00f3w z opowiadania wcielaj\u0105 si\u0119, z sukcesem moim zdaniem,\u00a0 Agata Buzek, S\u0142awomir Grzymkowski, Wiktor Korzeniewski, Pawe\u0142 Ko\u015blik, \u0141ukasz Lewandowski, Antoni Ferency.<\/p>\n

Igor Gorzkowski nieraz da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 jako wnikliwy czytelnik adaptowanej przez siebie literatury. Opowiadanie Pielewina tw\u00f3rczo zniekszta\u0142ca, dopisuje fragmenty, dopowiada nam posta\u0107, kt\u00f3r\u0105 gra Agata Buzek, ale pozostaje niezwykle lojalny klimatowi i duchowi orygina\u0142u. Zaskakuj\u0105ca i wzbogacaj\u0105ca spektakl jest \u201emaszyna do grania\u201d, stworzona przez Jana Kozikowskiego – wagon poci\u0105gu, w\u0142a\u015bciwie jego szkielet, kt\u00f3ry mo\u017cna obraca\u0107 – rewelacyjne po\u0142\u0105czenie realizmu z senn\u0105 nierzeczywisto\u015bci\u0105 opowiadania.<\/p>\n

Aktorom \u201eudaje si\u0119 co\u015b arcytrudnego: rozwibrowuj\u0105 widza, podniecaj\u0105 jego ciekawo\u015b\u0107, wp\u0119dzaj\u0105 w dr\u0119cz\u0105cy niepok\u00f3j i pozostawiaj\u0105 w poczuciu, \u017ce enigmatyczna sytuacja nigdy nie znajdzie zadowalaj\u0105cego wyja\u015bnienia. Rzec by mo\u017cna, \u017ce widz zostaje zach\u0119cony do podj\u0119cia gry o niejasnych regu\u0142ach i niewiadomym wyniku, gry, kt\u00f3ra zreszt\u0105 toczy si\u0119 zar\u00f3wno na poziomie znacze\u0144, jak i stylu. Polityczna i obyczajowa satyra raz po raz wywraca si\u0119 na nice, ods\u0142aniaj\u0105c metafizyczn\u0105 podszewk\u0119, spod groteskowej maski wyziera mistyka, fantazja graniczy z fantastyk\u0105.\u201d (fragment ze strony e-teatr.pl).<\/p>\n

Spektakl budzi w cz\u0142owieku pewien niedosyt, st\u0105d moje dramatyczne niemal poszukiwania biblioteki, w kt\u00f3rej znajd\u0119 oryginalne opowiadanie, budzi r\u00f3wnie\u017c swego rodzaju l\u0119k i niepewno\u015b\u0107 – a je\u015bli jedziemy, jak oni, poci\u0105giem? Jak z niego wysi\u0105\u015b\u0107? Jak si\u0119 o nim dowiedzie\u0107? I co jest poza nim?<\/p>\n

Gorzkowski wraz z zespo\u0142em stworzy\u0142 tajemnic\u0119, kt\u00f3ra oplata i nie daje spokoju, podobnie jak opowiadanie Pielewina nie daje si\u0119 \u017cadn\u0105 miar\u0105 zinterpretowa\u0107.\u00a0 Prosz\u0119, nie przegapcie spektaklu, je\u015bli b\u0119dzie zn\u00f3w grany.<\/p>\n

\u201ePS Ca\u0142a rzecz w tym, \u017ce stale wyruszamy w podr\u00f3\u017c, kt\u00f3ra zako\u0144czy\u0142a si\u0119 na sekund\u0119 przedtem, zanim zd\u0105\u017cyli\u015bmy wyjecha\u0107.\u201d<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eW dawnych czasach ludzie spierali si\u0119 cz\u0119sto, czy istnieje lokomotywa, kt\u00f3ra ci\u0105gnie nas za sob\u0105 w przysz\u0142o\u015b\u0107.A co jest w g\u00f3rze? \u015alepy gmach za oknem gubi si\u0119 w falach lat. Potrzebny jest klucz, a ty masz go w r\u0119ku – wi\u0119c jak go znajdziesz i komu oka\u017cesz? Jedziemy pod stukot k\u00f3\u0142, wysiadamy postscriptum drzwi.\u201d<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[236],"tags":[],"class_list":["post-19486","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19486","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19486"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19486\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19486"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19486"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19486"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}