{"id":19555,"date":"2012-03-10T22:13:43","date_gmt":"2012-03-10T20:13:43","guid":{"rendered":"http:\/\/natropie.zhp.pl\/?p=5813"},"modified":"2015-09-06T23:46:39","modified_gmt":"2015-09-06T21:46:39","slug":"od-frustracji-do-inspiracji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/od-frustracji-do-inspiracji\/","title":{"rendered":"Od frustracji do inspiracji"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ci\u0119\u017cko wspina\u0107 si\u0119 na intelektualne wy\u017cyny, gdy nasze wn\u0119trze parali\u017cuje bezsilno\u015b\u0107, a umys\u0142 wype\u0142nia poczucie pustki. Ale niekt\u00f3rzy nawet wtedy potrafi\u0105 wykrzesa\u0107 z siebie jedn\u0105 iskr\u0119 inspiracji \u2013 t\u0119, kt\u00f3ra czyni z nich artyst\u00f3w.<\/strong><\/p>\n<h3><strong>Edvard Munch<\/strong><\/h3>\n<blockquote><p>To w\u0142a\u015bnie pog\u0142\u0119biaj\u0105ca si\u0119 depresja pozwoli\u0142a zapisa\u0107 si\u0119 Norwegowi z\u0142otymi zg\u0142oskami w historii malarstwa.<\/p><\/blockquote>\n<p>Artysta, kt\u00f3ry od dzieci\u0144stwa cierpia\u0142 na g\u0142\u0119bok\u0105 depresj\u0119, mawia\u0142, \u017ce bez strachu i choroby jego \u017cycie by\u0142oby jak \u0142\u00f3d\u017a bez steru. Ju\u017c w doros\u0142o\u015b\u0107 Munch wp\u0142ywa\u0142 na \u0142odzi frustracji po tym, jak los odebra\u0142 mu kolejno matk\u0119 i ukochan\u0105 siostr\u0119. Paradoksalnie, to w\u0142a\u015bnie pog\u0142\u0119biaj\u0105ca si\u0119 depresja pozwoli\u0142a zapisa\u0107 si\u0119 Norwegowi z\u0142otymi zg\u0142oskami w historii malarstwa. Munch ws\u0142uchuj\u0105c si\u0119 w targan\u0105 najczarniejszymi my\u015blami dusz\u0119 odmalowywa\u0142 na swoich p\u0142\u00f3tnach strach i obaw\u0119 przed \u015bmierci\u0105. Najbardziej rozpoznawanym dzie\u0142em malarza, interpretowanym w kontek\u015bcie jego g\u0142\u0119bokiej depresji, jest obraz \u201eKrzyk\u201d z 1893 r. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce post\u0119puj\u0105ca choroba i paniczny l\u0119k przed \u015bmierci\u0105 swoje apogeum osi\u0105gn\u0119\u0142y dopiero dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, co sk\u0142oni\u0142o artyst\u0119 do poddania si\u0119 terapii elektrowstrz\u0105sowej. W tym okresie powsta\u0142y te\u017c najbardziej osobiste prace Muncha, m.in. \u201e\u0141o\u017ce \u015bmierci\u201d czy \u201e\u015amier\u0107 w pokoju chorego\u201d. Co ciekawe, mimo wielu okazji do wyjazdu za granic\u0119, malarz zdecydowa\u0142 si\u0119 pozosta\u0107 w spowitej deszczem i ciemno\u015bci\u0105 Norwegii, gdzie do\u017cy\u0142 s\u0119dziwej staro\u015bci.<\/p>\n<p>Tak swoj\u0105 inspiracj\u0119 do namalowania \u201eKrzyku\u201d opisywa\u0142 Munch: <em>Szed\u0142em \u015bcie\u017ck\u0105 wraz z dwojgiem przyjaci\u00f3\u0142. S\u0142o\u0144ce zachodzi\u0142o i nagle na niebie rozla\u0142a si\u0119 krwista czerwie\u0144 \u2013 przystan\u0105\u0142em na chwil\u0119 czuj\u0105c wyczerpanie i opar\u0142em si\u0119 o barierk\u0119. Krew i j\u0119zyki ognia szarpa\u0142y niebo nad ciemnogranatow\u0105 wod\u0105 fiordu i miastem. Moi przyjaciele szli dalej, a ja sta\u0142em tam dr\u017c\u0105c z niepokoju i wtedy poczu\u0142em niesko\u0144czony krzyk przenikaj\u0105cy natur\u0119.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"http:\/\/player.vimeo.com\/video\/33976373?title=0&amp;byline=0&amp;portrait=0\" width=\"400\" height=\"225\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/vimeo.com\/33976373\">The Scream<\/a> from <a href=\"http:\/\/vimeo.com\/user9716380\">Sebastian Cosor<\/a> on <a href=\"http:\/\/vimeo.com\">Vimeo<\/a>.<\/p>\n<h3><strong>Jack Kerouac<\/strong><\/h3>\n<blockquote><p>Dla jednych frustracja jest inspiracj\u0105, dla innych przekle\u0144stwem, a dla Jacka Kerouaca okaza\u0142a si\u0119 czym\u015b po\u015brodku.<\/p><\/blockquote>\n<p>Dla jednych frustracja jest inspiracj\u0105, dla innych przekle\u0144stwem, a dla Jacka Kerouaca okaza\u0142a si\u0119 czym\u015b po\u015brodku. Sukces, jaki autor odni\u00f3s\u0142 w latach 50. XX wieku ze swoj\u0105 powie\u015bci\u0105 \u201eW drodze\u201d, sprawi\u0142, \u017ce dotychczas anonimowa posta\u0107 w literackim \u015bwiatku (wcze\u015bniej Kerouac przez kilka lat pr\u00f3bowa\u0142 bezskutecznie zainteresowa\u0107 swoim maszynopisem jakiegokolwiek wydawc\u0119) trafi\u0142a na usta krytyk\u00f3w literackich i periodyk\u00f3w kulturalnych w ca\u0142ym kraju. Przyt\u0142oczony popularno\u015bci\u0105 Kerouac opu\u015bci\u0142 sw\u00f3j rodzinny Nowy Jork i wyruszy\u0142 do San Francisco, kt\u00f3re w tym czasie wyrasta\u0142o na stolic\u0119 artystycznej bohemy. Entuzjazm i pozytywna energia, jakie bi\u0142a z kart \u201eW drodze\u201d czy p\u00f3\u017aniejszej powie\u015bci \u201eW\u0142\u00f3cz\u0119dzy Dharmy\u201d, znikn\u0119\u0142y zupe\u0142nie w jego kolejnej ksi\u0105\u017cce \u201eBig Sur\u201d ust\u0119puj\u0105c gorzkiej refleksji nad uciekaj\u0105c\u0105 m\u0142odo\u015bci\u0105 i rozczarowaniu generacj\u0105, kt\u00f3ra porzuci\u0142a bitnikowskie idea\u0142y. Cho\u0107 statusu kultowej dorobi\u0142a si\u0119 jego pierwsza powie\u015b\u0107 \u201eW drodze\u201d, to w\u0142a\u015bnie w \u201eBig Sur\u201d Kerouac najbardziej otworzy\u0142 si\u0119 przed czytelnikiem i korzystaj\u0105c z techniki strumienia \u015bwiadomo\u015bci pozwoli\u0142 wnikn\u0105\u0107 we w\u0142asne my\u015bli. O ile \u201eW drodze\u201d mo\u017cna uzna\u0107 za manifest ideologiczny bitnik\u00f3w i g\u0142os generacji, o tyle \u201eBig Sur\u201d jest efektownym zwie\u0144czeniem pisarskiej kariery Kerouaca i jego najwi\u0119kszym literackim osi\u0105gni\u0119ciem. Jest te\u017c dobrym przyk\u0142adem na to, \u017ce frustracja niekoniecznie wstrzymuje pi\u00f3ro \u2013 czasem pozwala wyrazi\u0107 my\u015bli, kt\u00f3re tkwi\u0105 g\u0142\u0119boko w nas i w innych okoliczno\u015bciach nigdy nie zdo\u0142aliby\u015bmy ich stamt\u0105d wydoby\u0107.<\/p>\n<p>Jack Kerouac o sobie w \u201eBig Sur\u201d: <em>(\u2026) ten biedny dzieciak naprawd\u0119 wierzy, \u017ce jest co\u015b szlachetnego w tym bitnikowskim \u015bwiecie, a ja podobno jestem Kr\u00f3lem Bitnik\u00f3w, jak pisz\u0105 gazety, ale jednocze\u015bnie jestem chory i zm\u0119czony ca\u0142ym tym bezdennym entuzjazmem r\u00f3\u017cnych nowych m\u0142odych ludzi, kt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 mnie pozna\u0107 i chc\u0105 wyrzuci\u0107 z siebie wszystko, opowiedzie\u0107 mi o swoim \u017cyciu, \u017cebym podskoczy\u0142 i powiedzia\u0142 \u201etak, tak, tak jest\u201d, a ja ju\u017c nie mog\u0119.<\/em><\/p>\n<h3><strong>Henry David Thoreau<\/strong><\/h3>\n<blockquote><p>Sfrustrowany niemo\u017cno\u015bci\u0105 znalezienia swojego miejsca w normalnym \u017cyciu, zdecydowa\u0142 si\u0119 na eksperyment.<\/p><\/blockquote>\n<p>Ameryka\u0144ski filozof, kt\u00f3ry przez ca\u0142e \u017cycie p\u0142yn\u0105\u0142 z nurtem transcendentalizmu, na ka\u017cdym kroku wyra\u017ca\u0142 swoj\u0105 dezaprobat\u0119 dla \u00f3wczesnego spo\u0142ecze\u0144stwa i rodz\u0105cego si\u0119 konsumpcjonizmu. Sfrustrowany niemo\u017cno\u015bci\u0105 znalezienia swojego miejsca w normalnym \u017cyciu, zdecydowa\u0142 si\u0119 na eksperyment \u2013 postanowi\u0142 zamieszka\u0107 z dala od cywilizacji i prac\u0105 w\u0142asnych r\u0105k zadba\u0107 o to, czego potrzebowa\u0142y jego cia\u0142o i dusza. W tym celu wyjecha\u0142 z miasta, aby na dwa lata, dwa miesi\u0105ce i dwa dni zamieszka\u0107 nad stawem Walden w wybudowanym przez siebie domu. \u017bywi\u0142 si\u0119 tylko tym, co wyros\u0142o na jego polu, a w wolnym czasie studiowa\u0142 literatur\u0119. Owocem przemy\u015ble\u0144, kt\u00f3re przez ten czas zrodzi\u0142y si\u0119 w jego g\u0142owie, by\u0142 cykl esej\u00f3w zatytu\u0142owanych \u201eWalden, czyli \u017cycie w lesie\u201d, kt\u00f3re wesz\u0142y do kanonu nie tylko ameryka\u0144skiej, ale i \u015bwiatowej literatury. O ponadczasowo\u015bci dzie\u0142a Thoreau \u015bwiadczy r\u00f3wnie\u017c fakt, \u017ce dzisiaj, w dobie kryzysu gospodarczego, do manifestowanego przez niego minimalizmu odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 projektanci mody, a jeden z literackich autorytet\u00f3w stwierdzi\u0142 ca\u0142kiem niedawno, \u017ce \u201epo p\u00f3\u0142tora wieku od jego publikacji, Walden sta\u0142 si\u0119 nawet bardziej aktualny ni\u017c by\u0142 kiedy\u015b\u201d.<\/p>\n<p>Dlaczego Thoreau zdecydowa\u0142 si\u0119 opu\u015bci\u0107 cywilizacj\u0119? <em>Zamieszka\u0142em w lesie, albowiem chcia\u0142em \u017cy\u0107 \u015bwiadomie, stawa\u0107 w \u017cyciu wy\u0142\u0105cznie przed najbardziej wa\u017ckimi kwestiami, przekona\u0107 si\u0119, czy potrafi\u0119 przyswoi\u0107 sobie to, czego mo\u017ce mnie \u017cycie nauczy\u0107, abym w godzinie \u015bmierci nie odkry\u0142, \u017ce nie \u017cy\u0142em. Nie chcia\u0142em prowadzi\u0107 \u017cycia, kt\u00f3re nim nie jest, wszak \u017cycie to taki skarb; nie chcia\u0142em te\u017c rezygnowa\u0107 z niczego, chyba \u017ce by\u0142o to absolutnie konieczne.<\/em><\/p>\n<h3><strong>Kurt Cobain<\/strong><\/h3>\n<blockquote><p>Przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 swojego \u017cycia zmaga\u0142 si\u0119 z depresj\u0105, kt\u00f3ra znalaz\u0142a swoje uj\u015bcie w jego tw\u00f3rczo\u015bci.<\/p><\/blockquote>\n<p>Ikona grunge\u2019u i idol nastolatk\u00f3w po dzi\u015b dzie\u0144, kt\u00f3rego nikomu nie trzeba przedstawia\u0107. Przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 swojego \u017cycia zmaga\u0142 si\u0119 z depresj\u0105, kt\u00f3ra znalaz\u0142a swoje uj\u015bcie w jego tw\u00f3rczo\u015bci. Zapytany kiedy\u015b o to, jak powstaj\u0105 jego teksty, odpowiedzia\u0142, \u017ce wiele z nich pisze na kolanie, tu\u017c przed pr\u00f3b\u0105. Po prostu s\u0142ucha tego, co graj\u0105 jego kumple i dobiera odpowiednie s\u0142owa. Trudno upatrywa\u0107 w tych tekstach poetyckiego kunsztu, trudno te\u017c zachwyca\u0107 si\u0119 sam\u0105 muzyk\u0105, kt\u00f3ra w znakomitej wi\u0119kszo\u015bci nie r\u00f3\u017cni si\u0119 niczym od popowych piosenek opartych na klasycznym schemacie. Sam Cobain m\u00f3wi\u0142, \u017ce \u201epiosenki Nirvany maj\u0105 typow\u0105 budow\u0119: zwrotka, refren, zwrotka, refren, sol\u00f3wka, marna sol\u00f3wka\u201d. Trudno jednak odm\u00f3wi\u0107 Nirvanie i ich wokali\u015bcie autentyczno\u015bci. Nawet je\u017celi Kurt \u015bpiewa tylko o dezodorantach, mi\u0119so\u017cernych orchideach czy pude\u0142ku w kszta\u0142cie serca. Wydostaj\u0105c te s\u0142owa z w\u0142asnego wn\u0119trza, wydostawa\u0142 prawd\u0119. I za to pokocha\u0142y go miliony fan\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"http:\/\/www.youtube.com\/embed\/AhcttcXcRYY\" width=\"420\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<h3><strong>Lars von Trier<\/strong><\/h3>\n<blockquote><p><em>Depresja okaza\u0142a si\u0119 wyzwalaj\u0105ca.<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>Sam re\u017cyser przyzna\u0142, \u017ce film \u201eMelancholia\u201d, kt\u00f3ry w ubieg\u0142ym roku zosta\u0142 uhonorowany g\u0142\u00f3wn\u0105 nagrod\u0105 na najbardziej presti\u017cowym europejskim festiwalu w Cannes, by\u0142 owocem jego depresji. W jednym z wywiad\u00f3w Du\u0144czyk stwierdzi\u0142 \u017ce \u201ez\u0142e do\u015bwiadczenia wzbogaci\u0142y go i by\u0142y dobrym materia\u0142em do analizy\u201d. R\u00f3wnie\u017c wcze\u015bniejszy obraz, obrazoburczy \u201eAntychryst\u201d z 2009 r., kt\u00f3ry odbi\u0142 si\u0119 szerokim echem w filmowym \u015bwiatku (cho\u0107 nie by\u0142o to tylko zas\u0142ug\u0105 jego walor\u00f3w artystycznych), mia\u0142 swoje pod\u0142o\u017ce w chorobie dr\u0119cz\u0105cej umys\u0142 i dusz\u0119 Larsa von Triera. Podczas pracy nad scenariuszem re\u017cyser po raz pierwszy zmaga\u0142 si\u0119 z depresj\u0105 i, jak sam twierdzi, \u201ekilka miesi\u0119cy sp\u0119dzi\u0142, le\u017c\u0105c na kanapie i gapi\u0105c si\u0119 w \u015bcian\u0119\u201d, a\u017c w ko\u0144cu trafi\u0142 do szpitala. W ramach terapii postanowi\u0142 zmusza\u0107 si\u0119 do pisania scenariusza, co okaza\u0142o si\u0119 nie tylko skuteczn\u0105 metod\u0105 leczenia, ale i \u017ar\u00f3d\u0142em inspiracji.<\/p>\n<p>W wywiadzie dla \u201eDziennika Gazety Prawnej\u201d (<a href=\"http:\/\/film.dziennik.pl\/artykuly\/90161,von-trier-antychryst-zrodzil-sie-z-depresji.html\" target=\"_blank\">http:\/\/film.dziennik.pl\/artykuly\/90161,von-trier-antychryst-zrodzil-sie-z-depresji.html<\/a>) Lars von Trier powiedzia\u0142: <em>Depresja okaza\u0142a si\u0119 wyzwalaj\u0105ca. W ekstremalnym stanie ducha cz\u0142owiek nie my\u015bli o tym, co powiedz\u0105 inni, czy jest wystarczaj\u0105co poprawny politycznie, czy to, co napisa\u0142, przypadnie komu\u015b do gustu. M\u0142odszy Lars te\u017c zrobi\u0142by \u201eAntychrysta\u201d, ale by\u0142by ostro\u017cniejszy.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"http:\/\/www.youtube.com\/embed\/XUL-qik2odE\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p>Powy\u017csze przyk\u0142ady pokazuj\u0105, \u017ce frustracja, apatia, a nawet depresja wcale nie musz\u0105 prowadzi\u0107 do tw\u00f3rczej niemocy i artystycznego niebytu, ba, mog\u0105 sprawi\u0107, \u017ce nazwisko dot\u0105d anonimowego lub niedocenianego tw\u00f3rcy trafi na czo\u0142\u00f3wki gazet. Dlatego nast\u0119pnym razem, kiedy ogarn\u0105 nas niemoc i rozczarowanie, wykrzesajmy z siebie troch\u0119 energii i zr\u00f3bmy krok do przodu. Kto wie, czy nie oka\u017ce si\u0119 to krok w stron\u0119 naszego przysz\u0142ego sukcesu?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Ludzie potrzebuj\u0105 problem\u00f3w \u2013 odrobina frustracji kszta\u0142tuje dusz\u0119, wzmacnia j\u0105. Arty\u015bci tak maj\u0105. \u2013 <\/em>William Faulkner<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ci\u0119\u017cko wspina\u0107 si\u0119 na intelektualne wy\u017cyny, gdy nasze wn\u0119trze parali\u017cuje bezsilno\u015b\u0107, a umys\u0142 wype\u0142nia poczucie pustki. Ale niekt\u00f3rzy nawet wtedy potrafi\u0105 wykrzesa\u0107 z siebie jedn\u0105 iskr\u0119 inspiracji \u2013 t\u0119, kt\u00f3ra czyni z nich artyst\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[236],"tags":[846,848,375,847,850,849,851,852,441,481,446],"class_list":["post-19555","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2","tag-depresja","tag-edvard-munch","tag-film","tag-frustracja","tag-henry-david-thoreau","tag-jack-kerouac","tag-kurt-cobain","tag-lars-von-trier","tag-literatura","tag-malarstwo","tag-muzyka"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19555","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19555"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19555\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22597,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19555\/revisions\/22597"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19555"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19555"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19555"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}