Z senatorem Janem Filipem Libickim, o do\u015bwiadczaniu niepe\u0142nosprawno\u015bci, spo\u0142ecznym spojrzeniu na ni\u0105 i patrzeniu przez jej pryzmat na spo\u0142ecze\u0144stwo – rozmawia \u0141ukasz Dziewi\u0119cki.<\/p>\n
Pana wyobra\u017cenie o tym, kim Pan chce by\u0107, maj\u0105c szesna\u015bcie lat, spotka\u0142o si\u0119 z tym co robi teraz?<\/h4>\n
\u2013\u00a0Nie jestem w stanie odtworzy\u0107 tego co my\u015bla\u0142em maj\u0105c lat szesna\u015bcie. Troch\u0119 jest tak, \u017ce w polityce znalaz\u0142em si\u0119 z inspiracji rodzinnych – m\u00f3j ojciec by\u0142 wieloletnim pos\u0142em na sejm, by\u0142 te\u017c pos\u0142em do parlamentu europejskiego. A jest tak, \u017ce jak wyrasta si\u0119, w klimacie zaanga\u017cowania w sprawy publiczne – to z czasem naturalnie jest wkroczenie na t\u0119 drog\u0119. Zastanawianie si\u0119 – czy to jest dla niego.<\/p>\n
Jak\u0105 ma pan wizj\u0119 na takie modelowe traktowanie niepe\u0142nosprawno\u015bci przez spo\u0142ecze\u0144stwo?<\/h4>\n
\u2013\u00a0Trzeba rozdzieli\u0107 polityk\u0119 w stosunku do os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych i pewne rzeczy, kt\u00f3re wydarzy\u0142y si\u0119 w kwestiach infrastrukturalnych od \u015bwiadomo\u015bci. I t\u0119 kwesti\u0119 uznaj\u0119 za najwa\u017cniejszy sukces ostatniego dwudziestolecia, poniewa\u017c nast\u0105pi\u0142a olbrzymia zmiana. Kiedy mia\u0142em szesna\u015bcie lat wchodz\u0105c do kina, wzbudza\u0142em powszechne zainteresowanie. Czu\u0142o si\u0119, \u017ce ludzie my\u015bl\u0105: \u201eCo\u015b dziwnego – przyszed\u0142 kto\u015b nietypowy\u201d. I to niezale\u017cnie od wieku: starsi i m\u0142odsi. Dzisiaj tego nie ma, teraz obecno\u015b\u0107 osoby niepe\u0142nosprawnej w przestrzeni publicznej jest czym\u015b normalnym. To, \u017ce przejedzie, kto\u015b na w\u00f3zku albo bez r\u0119ki nie budzi ju\u017c sensacji. Pochodz\u0119 z takiego \u015brodowiska gdzie, najwi\u0119ksza miejscowo\u015b\u0107 ma trzydzie\u015bci tysi\u0119cy obywateli. Jest w niej, ale tak\u017ce i w mniejszych – stowarzyszenie dzia\u0142aj\u0105ce na rzecz os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych. Oczywi\u015bcie przyczyniaj\u0105 si\u0119 do tego zmiany cywilizacyjne: Internet, \u0142atwo\u015b\u0107 kontaktu. Ludzie nie s\u0105 skazani na bycie samymi ze swoim problemem. Ilo\u015b\u0107 organizacji pozarz\u0105dowych i szk\u00f3\u0142 integracyjnych to symbole tej zmiany. Dla por\u00f3wnania, 5 lat temu by\u0142em na Ukrainie – to jest cz\u0119ste, \u017ce \u015brodowiska os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych maj\u0105 tendencj\u0119 do narzekania i czasem jest to uzasadnione – czasem nie – jak to w \u017cyciu. Niesamowicie tam wida\u0107, jak wiele wi\u0119cej jest tych drugich. W roku 2007 nie dostrzega\u0142em os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych na ulicach, co jest wynikiem tego, \u017ce si\u0119 nie organizuj\u0105 w stowarzyszenia.<\/p>\n
Do\u015bwiadczenie niepe\u0142nosprawno\u015bci mo\u017ce by\u0107 w jaki\u015b spos\u00f3b otwieraj\u0105ce, buduj\u0105ce?<\/h4>\n
\u2013\u00a0S\u0105 plusy postrzegania mnie jako osoby niepe\u0142nosprawnej- zw\u0142aszcza w polityce. Dzisiaj kluczowe jest takie s\u0142owo – rozpoznawalno\u015b\u0107. nie da si\u0119 ukry\u0107, ze parlamentarzysta na w\u00f3zku lepiej zapada w pami\u0119\u0107 ni\u017c parlamentarzysta pe\u0142nosprawny. 90 procent wyborc\u00f3w nie rozr\u00f3\u017cnia polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy nie wyst\u0119puj\u0105 na pierwszych stronach gazet. Ka\u017cda sytuacja, kt\u00f3ra powoduje, ze polityk zapisuje si\u0119 w pami\u0119ci – jest dla niego sytuacja korzystn\u0105. I niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107, jest w takim sensie, czynnikiem korzystnym.<\/p>\n
Jest jaki\u015b gest, rzecz jaka dra\u017cni Pana, mimo \u017ce mog\u0142aby wydawa\u0107 si\u0119 pozornie nieznacz\u0105ca?<\/h4>\n
\u2013\u00a0Nie m\u00f3wi\u0142bym o ge\u015bcie. Widzia\u0142e\u015b film \u201eNietykalni\u201d? Czemu ten zamo\u017cny cz\u0142owiek spo\u015br\u00f3d wszystkich os\u00f3b wybra\u0142 kogo\u015b, kogo nie powinien? W moim przekonaniu poniewa\u017c ten go\u015b\u0107, traktowa\u0142 go normalnie. Normalne traktowanie, nie oznacza t\u0142umaczenia osobie niepe\u0142nosprawnej, \u017ce niczym nie r\u00f3\u017cni si\u0119 od innych, r\u00f3\u017cni si\u0119 w spos\u00f3b istotny i tego nie nale\u017cy zak\u0142amywa\u0107. Nie mo\u017cna podchodzi\u0107 do kogo\u015b w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny. To jest z\u0142apanie pewnego balansu, dla przeci\u0119tnego cz\u0142owieka niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107 jest czym\u015b nietypowym, a ludzie kiedy stykaj\u0105 si\u0119 z nietypow\u0105 sytuacj\u0105, nie bardzo wiedz\u0105 jak si\u0119 zachowa\u0107. Wyobra\u017a sobie sytuacj\u0119 kiedy, spotyka si\u0119 osob\u0119 kt\u00f3ra nie ma prawej r\u0119ki – a mamy odruch jej podawania w ge\u015bcie powitania – ta osoba podaje lew\u0105, i teraz – co zrobi\u0107 – poda\u0107 praw\u0105? Poda\u0107 lew\u0105? Ja my\u015bl\u0119, \u017ce je\u015bli jest co\u015b niezr\u0119cznego w zachowaniu, to wynika z niewiedzy, a sensownie my\u015bl\u0105ca osoba niepe\u0142nosprawna, nie ma o to pretensji.<\/p>\n
Czy jest jaka\u015b kampania spo\u0142eczna, kt\u00f3rej efekty szczeg\u00f3lnie przyczyniaj\u0105 si\u0119 do integracji?<\/h4>\n
\u2013\u00a0Jestem przekonany, \u017ce \u201ekampania parkingowa\u201d, robiona przez Stowarzyszenie Przyjaci\u00f3\u0142 Integracji. Jest zrobiona niezwykle zr\u0119cznie i tak, \u017ce zostaje w pami\u0119ci. Jestem przekonany, \u017ce ka\u017cda osoba kt\u00f3ra zobaczy\u0142a ten spot jad\u0105c na parkingu, kilka razy si\u0119 zastanowi nad parkowaniem w miejscu niedozwolonym.<\/p>\n
To sektor pozarz\u0105dowy jest organem, kt\u00f3ry powinien dba\u0107 o interesy os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych?<\/h4>\n
\u2013\u00a0W ka\u017cdej dziedzinie \u017cycia to w\u0142a\u015bciwa wsp\u00f3\u0142praca pomi\u0119dzy sektorem pa\u0144stwowym i pozarz\u0105dowym daje dopiero dobre efekty. My\u015bl\u0119, \u017ce potencja\u0142 tkwi w organizacji i w wsp\u00f3\u0142pracy- to jest trudne do zrealizowania z powodu polskiej natury. Trzeba dba\u0107 by organizacje nie by\u0142y sk\u0142\u00f3cone. W wyeliminowaniu sytuacji, w kt\u00f3rej w jednej miejscowo\u015bci s\u0105 stowarzyszenia, w konflikcie, cz\u0119sto personalnym, upatruj\u0119 si\u0119 pewnej metody na rozwi\u0105zanie problemu.<\/p>\n
Zna pan jakie\u015b postaci, kt\u00f3re mimo swojej niepe\u0142nosprawno\u015bci mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 autorytetem dla m\u0142odego cz\u0142owieka?<\/h4>\n
\u2013\u00a0To zale\u017cy od tego, co nazwiemy autorytetem. Mi na przyk\u0142ad jest mi\u0142o, kiedy pomy\u015bl\u0119 sobie, \u017ce osoba, kt\u00f3ra jest dzi\u015b w radzie miasta Poznania i jest niepe\u0142nosprawna, by\u0107 mo\u017ce podj\u0119\u0142a decyzj\u0119, o tym aby kandydowa\u0107, widz\u0105c jak ja stawa\u0142em do wybor\u00f3w. Czy to oznacza ze jestem autorytetem? Nie wiem. Raczej pewnym przyk\u0142adem, inspiracj\u0105. I je\u015bli tak jest, to w tym sensie si\u0119 ciesz\u0119, bo mamy do odegrania wa\u017cn\u0105 rol\u0119. Kto\u015b patrz\u0105c na nas my\u015bli – wystartuj\u0119 do rady gminy, powiatu. Wezm\u0119 sprawy w swoje r\u0119ce- to jest plus.<\/p>\n
Czego najbardziej potrzebuj\u0105 niepe\u0142nosprawni, m\u0142odzi ludzie?<\/h4>\n
\u2013\u00a0Podstawow\u0105 spraw\u0105, o kt\u00f3rej si\u0119 przekonuj\u0119, to aby u\u0142o\u017cy\u0107 sobie rzeczy w g\u0142owie. Moim zdaniem, osoba niepe\u0142nosprawna patrzy wok\u00f3\u0142 siebie i widzi, \u017ce jest inna i to nie jest tak, \u017ce nad t\u0105 inno\u015bci\u0105 mo\u017cna przej\u015b\u0107 od tak, do porz\u0105dku dziennego bez jej dog\u0142\u0119bnego przemy\u015blenia. Jedni sobie radz\u0105, bo maja taka psychik\u0119, a inni potrzebuj\u0105 pomocy, na przyk\u0142ad psychologicznej. Je\u015bli mia\u0142bym radzi\u0107 rodzicom niepe\u0142nosprawnego dziecka: powiedzia\u0142bym – id\u017acie do psychologa – trafiaj\u0105c do fachowca, mo\u017cna porozmawia\u0107 szczerze o barierach i obawach, kt\u00f3re ma si\u0119 w g\u0142owie. Najgorsze jest \u017cycie z obaw\u0105, kt\u00f3ra prze\u015bladuje. Po co ma tak by\u0107, skoro obok jest specjalista, kt\u00f3ry mo\u017ce pom\u00f3c.<\/p>\n
Co to jest normalno\u015b\u0107?<\/h4>\n
\u2013\u00a0Walcz\u0119 z takim okre\u015bleniem \u201esprawni inaczej\u201d. Co to znaczy? Po pierwsze: kto\u015b unika powiedzenia, \u017ce jestem niepe\u0142nosprawny, a taka jest prawda, kto\u015b jest fizycznie w pe\u0142ni sprawny- a ja nie. Nie ma co zak\u0142amywa\u0107 rzeczywisto\u015bci udaj\u0105c, \u017ce jest inaczej. Po drugie: skoro kto\u015b mnie nazywa \u201esprawnym inaczej\u201d to oznacza, \u017ce je\u015bli ja jestem niepe\u0142nosprawny w jednej dziedzinie, to gdzie\u015b musz\u0119 by\u0107 \u201enadsprawny\u201d. Gdzie jest moja wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ca si\u0119 cecha, kt\u00f3ra pozwala powiedzie\u0107- o tutaj mam niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107, ale tutaj wyr\u00f3wnuje do innych. Nie nale\u017cy stawia\u0107 sztucznych podzia\u0142\u00f3w.<\/p>\n
W sejmie potrzebna jest wi\u0119ksza reprezentacja os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych?<\/h4>\n
\u2013\u00a0By\u0142oby to mi\u0142e, bo oznacza\u0142oby, \u017ce ludzie chc\u0105 si\u0119 anga\u017cowa\u0107 spo\u0142ecznie w sprawy publiczne. Natomiast jestem przeciwko robieniu parytet\u00f3w. Pi\u0119ciomilionowa spo\u0142eczno\u015b\u0107 os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych powinna mie\u0107 swoj\u0105 reprezentacj\u0119 w sejmie, ale dlatego, \u017ce przedstawiciele wybrali w wyborach i wyp\u0142yn\u0119\u0142o to w spos\u00f3b naturalny, a nie w z powodu parytetu.<\/p>\n
Stephen Hawking* powiedzia\u0142: Moim kolejnym celem jest wyprawa w przestrze\u0144 kosmiczn\u0105.\u00a0A jaki jest Pa\u0144ski?<\/h4>\n
\u2013\u00a0Chc\u0119 \u0142\u0105czy\u0107 dwie rzeczy, bo trzeba si\u0119 nastawia\u0107 i planowa\u0107 pewne wydarzenia, ale musimy tak\u017ce zdawa\u0107 sobie spraw\u0119 z tego, ze \u017cycie nas zaskakuje. Zupe\u0142nie bezplanowo sta\u0142em si\u0119 tym, kim jestem. I Chcia\u0142bym przez najbli\u017csze 40 lat by\u0107 senatorem. Ale co si\u0119 wydarzy, czy mi si\u0119 to uda, czy stanie si\u0119 co\u015b innego? – Nie jestem w stanie powiedzie\u0107.<\/p>\n
*\u00a0Stephen Hawking \u2013 brytyjski\u00a0astrofizyk,\u00a0kosmolog, fizyk teoretyk. Hawking cierpi na\u00a0stwardnienie zanikowe boczne, kt\u00f3rego post\u0119p spowodowa\u0142\u00a0parali\u017c\u00a0wi\u0119kszo\u015bci cia\u0142a.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/natropie.zhp.pl\/wp-content\/uploads\/jfl.jpeg\" "\\"jfl\\"")
<\/p>\n
Jan Filip Libicki<\/strong>\u00a0\u2013 historyk, w latach 2002-2005 Radny Miasta Poznania, pose\u0142 na Sejm V, VI kadencji. Wiceprzewodnicz\u0105cy Parlamentarnego Zespo\u0142u ds. Os\u00f3b Niepe\u0142nosprawnych. Od listopada 2011 senator Platformy Obywatelskiej VIII kadencji, cz\u0142onek senackich komisji: Spraw Unii Europejskiej oraz Rodziny i Polityki Spo\u0142ecznej.<\/p>\n Rozmawia\u0142 \u0141ukasz Dziewi\u0119cki. Wsp\u00f3\u0142praca: Magdalena Grze\u015bkowiak, Wojciech Pietrzczyk.<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Walcz\u0119 z okre\u015bleniem \u201esprawni inaczej\u201d. Co to znaczy? Po pierwsze: kto\u015b unika powiedzenia, \u017ce jestem niepe\u0142nosprawny, a taka jest prawda, kto\u015b jest fizycznie w pe\u0142ni sprawny- a ja nie. Nie ma co zak\u0142amywa\u0107 rzeczywisto\u015bci udaj\u0105c, \u017ce jest inaczej.<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[236],"tags":[],"class_list":["post-19661","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiwum-2"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19661","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19661"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19661\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21026,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19661\/revisions\/21026"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19661"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19661"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19661"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}