{"id":19699,"date":"2013-05-08T11:23:34","date_gmt":"2013-05-08T09:23:34","guid":{"rendered":"http:\/\/natropie.zhp.pl\/?p=10818"},"modified":"2013-05-08T11:23:34","modified_gmt":"2013-05-08T09:23:34","slug":"z-kronik-policji-jezykowej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/z-kronik-policji-jezykowej\/","title":{"rendered":"Z kronik policji j\u0119zykowej"},"content":{"rendered":"

J\u0119zykiem ojczystym pos\u0142ugujemy si\u0119 na co dzie\u0144, a jednak sprawia nam on wiele trudno\u015bci. Co jest powodem zaniku poprawnej polszczyzny? S\u0142owem \u2013 co z tym polskim?!<\/b><\/p>\n

J\u0119zykiem polskim na ca\u0142ym \u015bwiecie pos\u0142uguje si\u0119 oko\u0142o 44 milion\u00f3w ludzi. Okre\u015blany jest on\u00a0 zaszczytnym (?) mianem \u201enajtrudniejszego j\u0119zyka \u015bwiata\u201d, przy kt\u00f3rego nauce kapitulowali najwi\u0119ksi poligloci. Ze znajomo\u015bci tak osobliwego j\u0119zyka mo\u017cemy by\u0107\u00a0 z pewno\u015bci\u0105 dumni. Patrz\u0105c jednak pod innym k\u0105tem, mo\u017cemy zaobserwowa\u0107 bardzo niebezpieczne, i niestety notorycznie bagatelizowane, zjawisko zaniku poprawno\u015bci oraz dba\u0142o\u015bci w mowie, a tak\u017ce w pi\u015bmie. Z czego to wynika? Dlaczego Polacy wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie zatracili \u015bwiadomo\u015b\u0107 j\u0119zykow\u0105? Czy zanika, o zgrozo, ch\u0119\u0107 poprawnego wys\u0142awiania si\u0119? Z jakiej przyczyny agitacje puryst\u00f3w j\u0119zykowych s\u0105 tak cz\u0119sto upupiane oraz lekcewa\u017cone? \u201eA niechaj narodowie w\u017cdy postronni znaj\u0105, i\u017c Polacy nie g\u0119si, a sw\u00f3j j\u0119zyk maj\u0105\u201d. J\u0119zyk maj\u0105, lecz o niego nie dbaj\u0105.<\/p>\n

Jaka jest wi\u0119c geneza tego problemu? \u00a0Co z t\u0105 polszczyzn\u0105? Odpowied\u017a na to pytanie jest chyba oczywista \u2013 niepozorne i na sta\u0142e zakorzenione w naszej codzienno\u015bci tzw. mass media. Codzienna porcja \u201e\u0142atwostrawnej papki\u201d, narzucaj\u0105ca now\u0105 mod\u0119 j\u0119zykow\u0105 (lepsze okre\u015blenie: trendy?), trafia do nas i wrasta g\u0142\u0119boko w pami\u0119\u0107. Trudno\u015b\u0107 naszego j\u0119zyka kryje si\u0119, przede wszystkim, w jego bogactwie s\u0142\u00f3w oraz form, kt\u00f3re zostaj\u0105 do granic sp\u0142ycone. Przestajemy by\u0107 kreatywni w mowie, pos\u0142ugujemy si\u0119 s\u0142owem nam podanym, jeste\u015bmy bierni. Oczywi\u015bcie, nie nale\u017cy generalizowa\u0107 i wrzuca\u0107 wszystkiego do jednego worka. Media nie do ko\u0144ca s\u0105 pozbawione \u201epolicjant\u00f3w j\u0119zykowych\u201d. Nie uto\u017csamiajmy kultowego \u201eS\u0142ownika polsko@polskiego\u201d Jana Miodka czy niezliczonych portali internetowych dbaj\u0105cych o czysto\u015b\u0107\u00a0 mowy z celebrytami, kultywuj\u0105cymi nie tylko kultur\u0119, lecz tak\u017ce j\u0119zyk Zachodu.<\/p>\n

\u201e(\u2026) i\u017c Polacy nie g\u0119si, a sw\u00f3j j\u0119zyk maj\u0105\u201d. J\u0119zyk maj\u0105, lecz z niego nie korzystaj\u0105. Czy\u017cby najtrudniejszy j\u0119zyk \u015bwiata by\u0142 zbyt ubogi i nie zaspokaja\u0142 naszych potrzeb? Mo\u017ce zbyt bogaty? To zabawne, jak cz\u0119sto w codziennych sytuacjach wyr\u0119czamy si\u0119 obcym s\u0142ownictwem. Nap\u0142ywaj\u0105ce zewsz\u0105d anglicyzmy zupe\u0142nie zdominowa\u0142y zwyczajn\u0105 rozmow\u0119. Zauwa\u017cmy, \u017ce gdy nie mamy wyboru czy mo\u017cliwo\u015bci, to nie mamy \u201eopcji\u201d; wyprzeda\u017c zamieni\u0142a si\u0119 w \u201eSALE\u201d; zakupy to dzi\u015b popularny \u201eshopping\u201d, a bawimy si\u0119 na \u201eparty\u201d. Nie popadajmy jednak w skrajno\u015b\u0107. Trudno dzi\u015b oby\u0107 si\u0119 bez s\u0142\u00f3w typu: d\u017cinsy, komputer, biszkopt czy flesz. Niepokoj\u0105ce s\u0105 jednak sytuacje, gdy osoba nie znaj\u0105ca j\u0119zyk\u00f3w nie b\u0119dzie potrafi\u0142a odnale\u017a\u0107 si\u0119 w rodzinnym kraju.<\/p>\n

Zdaje si\u0119, \u017ce Polacy zaczynaj\u0105 skrupulatnie t\u0142umi\u0107 w sobie naturaln\u0105 ch\u0119\u0107 poszerzania swoich horyzont\u00f3w j\u0119zykowych; \u201eGranice mego j\u0119zyka oznaczaj\u0105 granice mego \u015bwiata\u201d. Jak\u017ce cz\u0119sto borykamy si\u0119 z w\u0142asnym j\u0119zykiem i nie odczuwamy potrzeby, by go naprawi\u0107, ulepszy\u0107. Pojawiaj\u0105ce si\u0119 dylematy typu: Pinokiu czy Pinokiowi? P\u0142yciej czy p\u0142ycej? Kaszy manny czy kaszy mannej? Rajtuz czy rajtuz\u00f3w? Kakao czy kakaa? \u2013 s\u0105 na porz\u0105dku dziennym. Uciekamy od trudnych i niezrozumia\u0142ych form, zast\u0119puj\u0105c je innymi, tworz\u0105c neologizmy. Parafrazuj\u0105c wypowied\u017a mojej znajomej, chcia\u0142bym szczeg\u00f3lnie uczuli\u0107 na to zjawisko: \u201ePo co mam si\u0119 zastanawia\u0107, czy m\u00f3wi\u0119 poprawnie? Przecie\u017c wszyscy mnie rozumiej\u0105!\u201d.<\/p>\n

B\u0142\u0119dy j\u0119zykowe przenikaj\u0105 powoli do ka\u017cdej ze sfer \u017cycia spo\u0142ecznego. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 nawet na takie pewniki jak nasze nazwiska. Sp\u00f3jrzcie na swoje szkolne dyplomy czy wyr\u00f3\u017cnienia. Nieodmienianie nazwisk w j\u0119zyku polskim staje si\u0119 norm\u0105; \u201eDyplom dla Jana Nowak\u201d, \u201eMsza odprawiana w intencji Mariana W\u0142odarczyk\u201d, \u201e S\u0142uchamy p\u0142yty Grzegorza Turnau\u201d \u2013 nikogo to ju\u017c nie dziwi. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 tak\u017ce na takie utarte zwroty jak: \u201eStrasznie si\u0119 ciesz\u0119\u201d, \u201ePotwornie mi si\u0119 podobasz\u201d. Okre\u015blenia \u201ebardzo\u201d, \u201eniesamowicie\u201d wyblak\u0142y, s\u0105 ju\u017c niewystarczaj\u0105ce, by podkre\u015bli\u0107 ekspresywno\u015b\u0107 naszej wypowiedzi; logicznie rzecz ujmuj\u0105c, okre\u015blenia \u201estrasznie\u201d oraz \u201epotwornie\u201d posiadaj\u0105 z g\u00f3ry pejoratywne znaczenie, wi\u0119c \u0142\u0105czenie ich z wyrazami nacechowanymi pozytywnie jest niekonsekwentne. Tego typu\u00a0 po\u0142\u0105cze\u0144 w naszym j\u0119zyku jest ca\u0142a masa. Wydaje si\u0119, \u017ce polskie tradycje j\u0119zykowe zostaj\u0105 zepchni\u0119te w nasze prywatne koleiny. Przecieramy dobrze nam znany szlak, kt\u00f3rym ca\u0142y czas pod\u0105\u017camy \u00a0i nie mamy ochoty rozgl\u0105da\u0107 si\u0119 za innym, by\u0107 mo\u017ce dla nas lepszym.<\/p>\n

Dba\u0142o\u015b\u0107 o pi\u0119kno j\u0119zyka ojczystego jest jedn\u0105 z fundamentalnych podstaw patriotyzmu, kt\u00f3ry w naszym harcerskim \u015brodowisku jest tak bardzo kultywowany. To g\u0142\u00f3wnie od Was samych zale\u017cy, czy nasza ojczyzna polszczyzna b\u0119dzie j\u0119zykiem z tradycjami i wolnym od dominacji zewn\u0119trznych wp\u0142yw\u00f3w.<\/p>\n

Jak mo\u017cna propagowa\u0107 t\u0119 ide\u0119 w Waszych \u015brodowiskach?<\/b><\/p>\n