![\"IMGP0677\"](\"https:\/\/natropie.zhp.pl\/wp-content\/uploads\/IMGP0677.jpg\")
<\/a><\/p>\nW dominika\u0144skiej kuchni mieszaj\u0105 si\u0119 smaki ca\u0142ego \u015bwiata, a u jej korzeni le\u017c\u0105 kulinarne gusta Arawak\u00f3w i Karaib\u00f3w, kt\u00f3rzy w przesz\u0142o\u015bci zamieszkiwali wyspy Morza Karaibskiego; to Arawakom przypisuje si\u0119 wynalezienie grilla, z kolei Karaibowie byli kanibalami (upodobania te nie przetrwa\u0142y do naszych czas\u00f3w). Pod koniec XV w. na Dominikan\u0119 dotarli Hiszpanie i za\u0142o\u017cyli plantacje trzciny cukrowej oraz rozpocz\u0119li produkcj\u0119 rumu \u2013 dzi\u015b trunku numer jeden na ca\u0142ych Karaibach. Przywie\u017ali ze sob\u0105 r\u00f3wnie\u017c znane nam europejskie owoce i warzywa. W tropikalnym klimacie wszystko ros\u0142o jak szalone. Na plantacje sprowadzono niewolnik\u00f3w z Czarnego L\u0105du, kt\u00f3rzy przywie\u017ali ze sob\u0105 afryka\u0144skie potrawy i owoce, w tym banany. W\u0142a\u015bnie z kuchni tych trzech g\u0142\u00f3wnych grup: rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w wysp, Hiszpan\u00f3w i niewolnik\u00f3w z Afryki sk\u0142ada si\u0119 dzisiejsza gastronom\u00eda<\/i> Dominikany \u2013 pow\u00f3d do dumy dla ka\u017cdego mieszka\u0144ca wyspy.<\/p>\n
Cena wszystkiego na Dominikanie, w\u0142\u0105cznie z jedzeniem, jest odwrotnie proporcjonalna do Twojej znajomo\u015bci hiszpa\u0144skiego. Tylko wtedy, gdy pos\u0142ugujesz si\u0119 p\u0142ynnie hiszpa\u0144skim, kupcy i sprzedawcy uznaj\u0105 Ci\u0119 za godnego partnera do targowania \u2013 a to podstawa ustalenia ceny w lwiej cz\u0119\u015bci przypadk\u00f3w! Nigdy nie zapomn\u0119 mojej rozmowy z w\u0142a\u015bcicielem kafejki internetowej:<\/p>\n
\u2013 \u00bfCu\u00e1nto cuesta quince minutos del Internet?<\/i> Ile kosztuje pi\u0119tna\u015bcie minut Internetu? \u2013 pytam na dzie\u0144 dobry.
\n\u2013 Cien pesos.<\/i> Sto peso \u2013 odpowiada wielki jak beczka w\u0142a\u015bciciel.
\n\u2013 Aja<\/i>… Aha \u2013 ale tu drogo, my\u015bl\u0119. Normalna cena to ok. 40 peso za godzin\u0119. Na pewno chce mnie zrobi\u0107 w balona. \u2013 \u00bfY cuanto cuesta usarlo para los locales?<\/i> A ile p\u0142ac\u0105 miejscowi?
\n\u2013 Ciento cincuenta pesos.<\/i> Sto pi\u0119\u0107dziesi\u0105t peso \u2013 odpowiada bez mrugni\u0119cia okiem.
\n\u2013 \u00a1No me digas!, \u00a1no es verdad!<\/i> No nie m\u00f3w! To nie mo\u017ce by\u0107 prawda! \u2013 roze\u015bmia\u0142em si\u0119. Przecie\u017c doskonale wiem, \u017ce tubylcy zawsze p\u0142ac\u0105 mniej od turyst\u00f3w nie znaj\u0105cych lokalnych cen.
\n\u2013 O… \u00a1gringo que habla espa\u00f1ol! Entre por veinte.<\/i> O… gringo i umie hiszpa\u0144ski? Wchod\u017a za dwadzie\u015bcia\u2026<\/p>\n
Z jedzeniem jest podobnie. Umiej\u0119tno\u015b\u0107 targowania si\u0119 (do kt\u00f3rej niezb\u0119dny jest hiszpa\u0144ski) i poznanie\u00a0 miejscowych cen to podstawa prze\u017cycia w ka\u017cdym egzotycznym miejscu na Ziemi. Je\u015bli si\u0119 nie jest pewnym, dobrze zapyta\u0107 o cen\u0119 produktu kilku niezale\u017cnych sprzedawc\u00f3w, a najlepiej przys\u0142ucha\u0107 si\u0119, po jakiej cenie kupuj\u0105 miejscowi. Dobry spos\u00f3b, wypr\u00f3bowany przeze mnie wielokrotnie, to zapytanie przypadkowego przechodnia (najlepiej jakiej\u015b pani z mn\u00f3stwem zakup\u00f3w), ile si\u0119 p\u0142aci za dany produkt. On na pewno kupuje po normalnej cenie. Targowanie si\u0119 dotyczy przede wszystkim ulicznych sprzedawc\u00f3w tych produkt\u00f3w, na kt\u00f3re nie ma zwyczajowo ustalonej ceny. Po kilku dniach w nowym kraju targuj\u0119 si\u0119 o prawie wszystko. Jednak nie nale\u017cy przesadza\u0107. Nie ma nic smutniejszego i bardziej odpychaj\u0105cego, ni\u017c widok turysty z wielkim i drogim aparatem u szyi walcz\u0105cego o kilka pesos (maj\u0105ce warto\u015b\u0107 z\u0142ot\u00f3wki) z ulicznym sprzedawc\u0105 (cz\u0119sto dzieckiem), dla kt\u00f3rego w\u0142a\u015bnie te kilka pesos mo\u017ce stanowi\u0107 o tym, czy zje dzi\u015b kolacj\u0119, czy nie.<\/p>\n
Z oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w na Dominikanie wsz\u0119dzie kr\u00f3luj\u0105 tropikalne owoce. Nic tak nie orze\u017awia jak \u015bwie\u017co wyci\u015bni\u0119te soki i drinki. Na pi\u0119knej pla\u017cy Las Galeras, w cichej zatoce pij\u0119 sw\u00f3j pierwszy tropikalny nap\u00f3j: w ma\u0142ej budce, na moich oczach pulchna Karaibka najpierw obiera, a potem kroi i wyciska ananasa. Sok, wymieszany z lodem, po ca\u0142ym dniu zwiedzania jest wspania\u0142ym orze\u017awieniem. Czuj\u0119, \u017ce przyjemne zimno \u015bwie\u017cego soku rozchodzi mi si\u0119 po ca\u0142ym ciele. Opr\u00f3cz mnie na pla\u017cy siedz\u0105 pojedynczy tury\u015bci, kilku \u201ezadomowionych\u201d Europejczyk\u00f3w, paru miejscowych oraz grupka kierowc\u00f3w motoconcho<\/i>, kt\u00f3rzy obserwuj\u0105 mnie bacznie, na wypadek gdybym chcia\u0142 by\u0107 gdzie\u015b podwieziony. Motoconcho<\/i>, obok wielu innych \u015brodk\u00f3w poruszania si\u0119 po wyspie, jest sprawdzonym sposobem na kr\u00f3tkie dystanse. To motocyklowa taks\u00f3wka, kt\u00f3ra za kilkadziesi\u0105t pesos zabierze Ci\u0119 w ka\u017cde miejsce w okolicy.<\/p>\n Kilka dni p\u00f3\u017aniej i kilkaset kilometr\u00f3w dalej goszcz\u0119 u couchsurfera \u2013 Ukrainki Oksany, kt\u00f3ra jest przewodnikiem dla rosyjskich turyst\u00f3w z okolicznych hoteli. Ju\u017c pierwszego wieczoru zaprasza mnie na wsp\u00f3ln\u0105 kolacj\u0119 ze swoimi znajomymi, r\u00f3wnie\u017c przewodnikami. Pi\u0119kna i cicha restauracja znajduje si\u0119 na pla\u017cy, dos\u0142ownie kilka metr\u00f3w od wody. Nie wiem dlaczego, ale stoi zupe\u0142nie pusta, a my jeste\u015bmy jedynymi go\u015b\u0107mi. Nasza grupa sk\u0142ada si\u0119 wy\u0142\u0105cznie z Ukrai\u0144c\u00f3w lub Rosjan, a rozmawiamy mieszanin\u0105 angielskiego i hiszpa\u0144skiego, od czasu do czasu wplataj\u0105c ukrai\u0144skie, rosyjskie i polskie s\u0142owa. Pod\u0105\u017cam \u015bladami innych i zamawiam sopa con vegetales y arroz<\/i>. Mimo \u017ce nazwa nie wr\u00f3\u017cy nic nadzwyczajnego (zupa warzywna z ry\u017cem), ju\u017c od pierwszego \u0142yku czuj\u0119, \u017ce nie jest to polska jarzynowa. Mieszanka smak\u00f3w znajomych i nieznanych, europejskich i karaibskich, niby wygl\u0105dem przypominaj\u0105ca ros\u00f3\u0142 \u2013 ale troch\u0119 bardziej g\u0119sta, wzbudza niezwyk\u0142e doznania na podniebieniu. Zupy nie s\u0105 popularn\u0105 potraw\u0105 na Dominikanie (zbyt gor\u0105ce na taki klimat), ale ta wprawia mnie w doskona\u0142y nastr\u00f3j i ju\u017c nie mog\u0119 si\u0119 doczeka\u0107 wszystkich innych potraw, kt\u00f3rych spr\u00f3bowanie obiecuje mi Oksana nast\u0119pnego dnia.<\/p>\n Kiedy Europejczyk my\u015bli \u201ebanan\u201d, ma na my\u015bli pod\u0142u\u017cny, \u017c\u00f3\u0142ty owoc. Jednak na Dominikanie owoc\u00f3w bananopodobnych jest niesamowita liczba! \u017b\u00f3\u0142te, czerwone czy zielone, kr\u00f3tkie czy d\u0142ugie, zakrzywione czy proste, s\u0142odkie czy gorzkie, mi\u0119kkie czy twarde, tworz\u0105 niesamowity wachlarz propozycji na ka\u017cd\u0105 por\u0119 i ka\u017cdy znajdzie co\u015b dla siebie. Ciekawostk\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c, \u017ce \u201edrzewa\u201d bananowe nie s\u0105 w\u0142a\u015bciwie drzewami! Pozbawione drewna i kory, ich \u201epie\u0144\u201d to faktycznie podstawa wielkich \u0142odyg li\u015bci. Z biologicznego punktu widzenia s\u0105 wi\u0119c ogromnymi ro\u015blinami zielnymi, takimi jak kwiaty! Na Dominikanie najpopularniejsze s\u0105 dwa rodzaje \u201ebanana\u201d \u2013 pl\u00e1tanos<\/i> (czyli zwyk\u0142e, \u201epolskie\u201d, \u017c\u00f3\u0142te banany, spo\u017cywane na surowo) i maduros<\/i> (wi\u0119ksze, zielone, bardziej gorzkie i pe\u0142ne skrobi, przede wszystkim gotowane i sma\u017cone). Maduro<\/i> po hiszpa\u0144sku oznacza \u201edojrza\u0142y\u201d, ale banan maduro<\/i> wygl\u0105dem przypomina bardziej owoc, kt\u00f3remu przyda\u0142oby si\u0119 powisie\u0107 jeszcze troch\u0119 na drzewie. Twarde i zielone, dopiero ugotowane ujawniaj\u0105 swoje prawdziwe zalety. Na \u015bniadanie m\u00f3j gospodarz proponuje mang\u00fa<\/i> \u2013 tradycyjne i przepyszne puree z maduros<\/i> w\u0142a\u015bnie. Niezwykle tanie i proste do przygotowania, ma smak trudny do opisania, troch\u0119 bananowo-ziemniaczany. Jest chyba najbardziej pospolit\u0105 \u015bniadaniow\u0105 potraw\u0105, a w po\u0142\u0105czeniu z jajecznic\u0105, tostami, kie\u0142bask\u0105 i sokiem z pomara\u0144czy tworzy przepyszn\u0105 tropikaln\u0105 mieszank\u0119. Rozkoszuj\u0119 si\u0119 ka\u017cdym k\u0119sem. Wszystkich zainteresowanych przepisem zapraszam do dobrego przyjaciela: Google powie Ci wszystko!<\/p>\n Po ca\u0142ym dniu m\u0119cz\u0105cego chodzenia, wybieramy z Oksan\u0105 pla\u017c\u0119 w niewielkiej zatoce niedaleko miejscowo\u015bci Sosua. Z obydwu stron zatoki wznosz\u0105 si\u0119 gro\u017anie ska\u0142y i klify, o kt\u00f3re rozbijaj\u0105 si\u0119 pot\u0119\u017cne fale oceanu \u2013 niesione pr\u0105dami, kumuluj\u0105 si\u0119 na pla\u017cy po\u015brodku zatoki, dok\u0142adnie w miejscu naszego pobytu. Czuj\u0119 pot\u0119g\u0119 oceanu, gdy wielkie ba\u0142wany rozbijaj\u0105 si\u0119 i wlewaj\u0105 \u015bmia\u0142o w g\u0142\u0105b pla\u017cy. Sceneria jak z filmu: stolik w\u00a0 cieniu palm, kilka metr\u00f3w od oceanu, a my z Oksan\u0105 spo\u017cywamy \u015bwie\u017cutk\u0105 sma\u017con\u0105 ryb\u0119 capit\u00e1n <\/i>(ma nawet nazw\u0119 polsk\u0105 \u2013 ody\u0144czyk), skropion\u0105 sokiem z limonki. Jako zak\u0105ska \u2013 tostones\u00ad<\/i>, sma\u017cone plasterki pl\u00e1tano<\/i>. Razem \u2013 niebo w g\u0119bie. Podziwiamy razem zach\u00f3d s\u0142o\u0144ca. \u00a0Ech… \u017cy\u0107, nie umiera\u0107\u2026<\/p>\n Gdzie jadaj\u0105 sami Dominika\u0144czycy? Poza malutkim odsetkiem, kt\u00f3ry sta\u0107 na drogie zachodnie restauracje, zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludno\u015bci jada w comedores<\/i>, czyli w jad\u0142odajniach. W mie\u015bcie czy na wsi, wsz\u0119dzie jest ich pe\u0142no i za \u015bmieszn\u0105 cen\u0119 100-150 peso (3-4 dolary) mo\u017cna si\u0119 naje\u015b\u0107 do woli. Szczeg\u00f3lnie sporo jest ich w stolicy kraju, Santo Domingo, a zw\u0142aszcza na \u201eStarym Mie\u015bcie\u201d \u2013 Zona Colonial<\/i>. Gdyby tylko kto\u015b o ni\u0105 zadba\u0142, dzielnica przyci\u0105ga\u0142aby rzesze turyst\u00f3w. Stare kolonialne kamienice pami\u0119taj\u0105ce XVI wiek, bogate w ornamenty i pi\u0119kne zdobienia, dzi\u015b strasz\u0105 odrapanym tynkiem i po\u0142amanymi balustradami. Wydaje si\u0119, \u017ce jestem jedynym turyst\u0105 w tej dzielnicy, a mieszka\u0144cy patrz\u0105 na mnie ze zdziwieniem: czego szuka tu ten gringo<\/em>? Zgubi\u0142 si\u0119, czy co? Podobno Zona Colonial<\/i> (kt\u00f3rej ma\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 jednak odrestaurowano) jest tak podobna do Hawany, \u017ce to w\u0142a\u015bnie tu kr\u0119ci si\u0119 filmy o Kubie \u2013 Santo Domingo udaje jej stolic\u0119. Ale wracaj\u0105c do w\u0105tku: comedores<\/i>, znajduj\u0105ce si\u0119 prawie na ka\u017cdej ulicy, ulokowane w malutkich budkach czy ciasnych \u201edziuplach\u201d na parterach kamienic, na lunch serwuj\u0105 tylko jedno (!), typowe dla siebie danie: la Bandera<\/i> (flaga). Najpyszniejsze danie na Dominikanie! Co ciekawe, w Portoryko podobne danie r\u00f3wnie\u017c nazywa si\u0119 la Bandera<\/i>. Narodowy sztandar Republiki Dominika\u0144skiej jest w trzech kolorach: bia\u0142ym, czerwonym i niebieskim. La Bandera<\/i> <\/i>w podstawowej wersji (a odmian jest tyle, ile kucharek na Dominikanie) zawiera bia\u0142y ry\u017c, czerwon\u0105 fasol\u0119 i mi\u0119so z kurczaka lub wo\u0142owin\u0119 \u2013 r\u00f3wnie\u017c czerwon\u0105! Ale nikt na Dominikanie nie wydaje si\u0119 przejmowa\u0107 brakiem niebieskiego. Jedzone codziennie ko\u0142o po\u0142udnia przez miliony wyspiarzy jest bez w\u0105tpienia najpopularniejszym posi\u0142kiem. R\u00f3wnie\u017c jednym z najsmaczniejszych. Bogate w warto\u015bci od\u017cywcze, cz\u0119sto wzbogacane sa\u0142atk\u0105 lub tostones <\/i>(moja ulubiona zak\u0105ska \u2013 na Dominikan\u0119 warto pojecha\u0107 cho\u0107by tylko dla niej!), daje si\u0142y na dalsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dnia. A atmosfera tych malutkich jad\u0142odajni, ch\u0142odne powietrze wewn\u0105trz, daj\u0105ce wytchnienie od wilgotnego \u017caru za progiem, tyle ciekawych rozm\u00f3w i nawi\u0105zanych znajomo\u015bci nad talerzem Bandery, <\/i>w\u0142a\u015bnie \u2013 niezapomniana.<\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n