Kervansaraye dawniej rozmieszczone by\u0142y wzd\u0142u\u017c szlak\u00f3w handlowych. Nie przetrwa\u0142y w oryginalnym kszta\u0142cie do naszych czas\u00f3w. Ale przetrwa\u0142o co\u015b innego, mniej widocznego dla przeci\u0119tnego turysty.<\/b><\/p>\n
Kervansaray<\/i> (czyt. kerwansaraj) to miejsce postoju karawan maj\u0105ce funkcj\u0119 mieszkaln\u0105, ale i obronn\u0105. Mo\u017cna je zobaczy\u0107 na Bliskim Wschodzie, w Iranie, Azji \u015arodkowej i w najwa\u017cniejszej dla mnie \u2013 Turcji. Kervansaraye dawniej rozmieszczone by\u0142y wzd\u0142u\u017c szlak\u00f3w handlowych (takich jak Jedwabny Szlak), najcz\u0119\u015bciej w odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o jednego dnia drogi od siebie. By\u0142y to miejsca, gdzie podr\u00f3\u017cni mogli odpocz\u0105\u0107, zaopatrzy\u0107 si\u0119 w niezb\u0119dny prowiant, napoi\u0107 zwierz\u0119ta, nawet sprzeda\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 swojego towaru. Obecnie nie pe\u0142ni\u0105 ju\u017c swojej oryginalnej funkcji \u2013 s\u0105 cz\u0119sto punktami w programach wycieczek albo po prostu niszczej\u0105cymi ruinami.<\/p>\n Go\u015bcinno\u015b\u0107 jest g\u0142\u0119boko zakorzeniona w mentalno\u015bci Turk\u00f3w. Nawet Koran wspomina niejednokrotnie o konieczno\u015bci podj\u0119cia go\u015bcia najlepiej jak to mo\u017cliwe.<\/p><\/blockquote>\n Kervansaraye nie przetrwa\u0142y w oryginalnym kszta\u0142cie do naszych czas\u00f3w. Ale przetrwa\u0142o co\u015b innego, mniej widocznego dla przeci\u0119tnego turysty, a jednak wa\u017cnego i charakterystycznego dla tureckiej kultury. Go\u015bcinno\u015b\u0107 jest g\u0142\u0119boko zakorzeniona w mentalno\u015bci Turk\u00f3w. Nawet Koran wspomina niejednokrotnie o konieczno\u015bci podj\u0119cia go\u015bcia najlepiej jak to mo\u017cliwe. Go\u015bcia nale\u017cy nakarmi\u0107, napoi\u0107, zabawi\u0107 rozmow\u0105 i przenocowa\u0107. I niech zostanie, jak d\u0142ugo zechce. To tyle teorii. Jak jest w praktyce?<\/p>\n Turcy maj\u0105 wysoko rozwini\u0119t\u0105 kultur\u0119 siedzenia. Tak jak u nas przychodzi si\u0119 \u201ena kaw\u0119\u201d, do nich przychodzi si\u0119 \u201eposiedzie\u0107\u201d. Potrafi\u0105 tak siedzie\u0107 godzinami: wymienia\u0107 si\u0119 plotkami, s\u0105czy\u0107 herbat\u0119 ze szklanek w kszta\u0142cie tulipana, je\u015b\u0107 i zn\u00f3w pi\u0107 herbat\u0119. Ta herbata to ju\u017c ca\u0142a osobna historia. Tajemnic\u0105 pozostaje, jak to si\u0119 dzieje, \u017ce w tureckim domu zawsze jest wystarczaj\u0105ca ilo\u015b\u0107 jedzenia, by przyj\u0105\u0107 dowoln\u0105 liczb\u0119 niespodziewanych go\u015bci. Polskie powiedzenie \u201eczym chata bogata\u201d nabiera w Turcji nowego znaczenia.<\/p>\n Kiedy go\u015bcie si\u0119 \u201etroch\u0119 zasiedz\u0105\u201d \u2013 te\u017c nie ma problemu. Wyjmuje si\u0119 wtedy materace \u2013 nie takie jak nasze, sztywne i ze spr\u0119\u017cynami, ale przypominaj\u0105ce troch\u0119 bardzo grube ko\u0142dry. Te materace, normalnie zwini\u0119te i u\u0142o\u017cone w jednym miejscu, rozk\u0142ada si\u0119 na pod\u0142odze. Pozostanie go\u015bci na noc nie jest przypadkiem niespotykanym, bo nie ma okre\u015blonej pory, o kt\u00f3rej wypada wyj\u015b\u0107, a spanie na takich materacach jest rzecz\u0105 normaln\u0105 zar\u00f3wno dla m\u0142odszych jak i starszych. Materace ma w domu oczywi\u015bcie ka\u017cdy.<\/p>\n Osobn\u0105 sytuacj\u0105 s\u0105 wszelkiego rodzaju \u015bwi\u0119ta \u2013 zar\u00f3wno religijne czy pa\u0144stwowe, jak i rodzinne. Jest ich sporo i s\u0105 one okazj\u0105 do spotka\u0144 w bardzo szerokim rodzinnym gronie. Na uroczysto\u015bci takie jak \u015blub czy obrzezanie w dobrym tonie jest zapraszanie nawet przypadkowych przyjezdnych, nienale\u017c\u0105cych do rodziny czy znajomych. Sama by\u0142am na jednym przyj\u0119ciu z okazji obrzezania. Nikt nie by\u0142 zaskoczony nag\u0142ym pojawieniem si\u0119 dwojga obcych Europejczyk\u00f3w\u2026<\/p>\n Jednak wielu z nas tej tureckiej go\u015bcinno\u015bci nie widzi. Odwiedzaj\u0105cy Turcj\u0119 Polacy cz\u0119sto wracaj\u0105 z dobrym wra\u017ceniem po infrastrukturze turystycznej, zabytkach, mniej zachwyceni s\u0105 samymi Turkami. Turcy maj\u0105 opini\u0119 tak\u0105 jak Arabowie: znaj\u0105 trzy s\u0142owa w ka\u017cdym mo\u017cliwym j\u0119zyku i staraj\u0105 si\u0119 wcisn\u0105\u0107 turystom jaki\u015b ch\u0142am za grosze. Jest to opinia troch\u0119 zas\u0142u\u017cona \u2013 dla wielu przyje\u017cd\u017caj\u0105cych do Turcji turyst\u00f3w zakupy na targu s\u0105 jedynym bezpo\u015brednim spotkaniem z miejscowymi. A targ rz\u0105dzi si\u0119 swoimi prawami. Na targu turysta z Europy jest dobrym interesem \u2013 uwa\u017ca si\u0119 go (nie bez racji) za bogatego frajera, z kt\u00f3rego trzeba wycisn\u0105\u0107 troch\u0119 grosza, zanim zrobi\u0105 to inni. Nie odradzam tu samego odwiedzania targ\u00f3w \u2013 wr\u0119cz przeciwnie \u2013 ale najlepszym miejscem do zawierania znajomo\u015bci raczej one nie s\u0105.<\/p>\n Chodzenie za przewodnikiem w mini (bo gor\u0105co) i szpilkach (bo takie \u0142adne!) ogl\u0105daj\u0105c \u015bwiat przez obiektyw aparatu fotograficznego nie pomaga w zbli\u017ceniu si\u0119 do autentycznej kultury.<\/p><\/blockquote>\n Wobec tego czy turecka go\u015bcinno\u015b\u0107 jest niedost\u0119pna dla Europejczyka? Oczywi\u015bcie, \u017ce nie! Kluczem do sukcesu jest sprawienie, by Turcy brali nas za podr\u00f3\u017cnych, a nie bogatych turyst\u00f3w. Chodzenie za przewodnikiem w mini (bo gor\u0105co) i szpilkach (bo takie \u0142adne!) ogl\u0105daj\u0105c \u015bwiat przez obiektyw aparatu fotograficznego nie pomaga w zbli\u017ceniu si\u0119 do autentycznej kultury. Ja osobi\u015bcie najwi\u0119cej pomocy i go\u015bcinno\u015bci zazna\u0142am je\u017cd\u017c\u0105c stopem praktycznie bez pieni\u0119dzy. Nie trzeba si\u0119 jednak a\u017c do tego posuwa\u0107! Wystarczy czasem zej\u015b\u0107 z turystycznego szlaku, zag\u0142\u0119bi\u0107 si\u0119 w turecki interior, odwiedzi\u0107 nieucz\u0119szczane dzielnice miasta, usi\u0105\u015b\u0107 na chwil\u0119 w herbaciarni i spr\u00f3bowa\u0107 zagada\u0107 do kogo\u015b. Turcy s\u0105 bardzo kontaktowi i nawet bez znajomo\u015bci j\u0119zyka jako\u015b mo\u017cna si\u0119 porozumie\u0107.<\/p>\n Wiele zachowa\u0144, kt\u00f3re wzbudzi\u0142yby pewnie moje podejrzenia w Europie, w Turcji jest naturalnych. Obcy cz\u0142owiek oferuj\u0105cy obiad, wycieczk\u0119 po mie\u015bcie czy nocleg w swoim domu \u2013 to standard. Z regu\u0142y proponuj\u0105cy co\u015b takiego cz\u0142owiek naprawd\u0119 nie chce od nas w zamian nic poza naszym towarzystwem. Podr\u00f3\u017cnemu okazuje si\u0119 specjalne wzgl\u0119dy \u2013 Turcy kochaj\u0105 sw\u00f3j kraj i chc\u0105 pokaza\u0107 go z jak najlepszej strony. Cz\u0119sto zrezygnuj\u0105 z w\u0142asnych plan\u00f3w, by ugo\u015bci\u0107 turyst\u0119 \u2013 czasem nawet zwyk\u0142e wspomnienie, \u017ce co\u015b nam przeszkadza lub czego\u015b by\u015bmy chcieli, sprawia, \u017ce nasz \u201egospodarz\u201d zrobi wszystko, by nam dogodzi\u0107. Tak m\u00f3j kolega trafi\u0142 do golibrody, po tym jak \u015bmiali\u015bmy si\u0119 z jego zarostu… Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce odm\u00f3wienie pomocy jest niegrzeczne i \u00a0sprawi proponuj\u0105cemu przykro\u015b\u0107. C\u00f3\u017c, mo\u017cna si\u0119 czasem po\u015bwi\u0119ci\u0107 i zje\u015b\u0107 dwa darmowe obiady dziennie!<\/p>\n Na koniec wspomn\u0119 i o ciemnej stronie medalu. W konserwatywnej Turcji (wbrew temu co widzimy w niekt\u00f3rych \u015brodowiskach \u2013 tak, konserwatywnej) Europejczycy s\u0105 postrzegani \u00a0po prostu jako rozpustnicy. Du\u017c\u0105 rol\u0119 maja tu pewnie rosyjskie turystki przyje\u017cd\u017caj\u0105ce na sex-wakacje. Efekt jest taki, \u017ce niekt\u00f3rzy m\u0119\u017cczy\u017ani (u kobiet zjawisko to nie wyst\u0119puje) my\u015bl\u0105, \u017ce mog\u0105 pozwoli\u0107 sobie na wi\u0119cej ni\u017c z Turczynk\u0105. Przed nieprzyjemnymi sytuacjami nie mo\u017cna si\u0119 stuprocentowo uchroni\u0107, ale ubi\u00f3r turystyczny \u2013 a nie pla\u017cowy \u2013 czy zdecydowana reakcja (je\u015bli nie s\u0142owem to spojrzeniem, gestem) powinna ostudzi\u0107 zapa\u0142 wi\u0119kszo\u015bci zalotnik\u00f3w. Warto te\u017c po prostu ufa\u0107 intuicji, cho\u0107 i ta czasem \u00a0zawodzi: jechali\u015bmy gdzie\u015b stopem w \u015brodkowej Turcji. By\u0142 p\u00f3\u017any wiecz\u00f3r. Kierowca by\u0142 super \u2013 opowiada\u0142 nam o swojej \u017conie i sze\u015bciorgu dzieci. Ja zasn\u0119\u0142am z ty\u0142u samochodu, a kolega dzielnie podtrzymywa\u0142 rozmow\u0119. W pewnym momencie kierowca chwyci\u0142 r\u0119k\u0119 kolegi i po\u0142o\u017cy\u0142 na swoim kroczu: \u201ePotrafi\u0119 by\u0107 jak kobieta\u201d. Kolega poczu\u0142 si\u0119 dziwnie, ale na tym na szcz\u0119\u015bcie si\u0119 sko\u0144czy\u0142o!<\/p>\n Mam nadziej\u0119, \u017ce ostatni paragraf Was nie odstraszy. Przy zachowaniu ostro\u017cno\u015bci i poszanowaniu miejscowych obyczaj\u00f3w mo\u017cna tam prze\u017cy\u0107 wakacje \u017cycia. Warto pozna\u0107 ten kraj i znale\u017a\u0107 w nim co\u015b dla siebie. Bo w pe\u0142nej sprzeczno\u015bci Turcji jedna rzecz jest pewna \u2013 ten kraj nie jest taki, jak si\u0119 wydaje!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kervansaraye dawniej rozmieszczone by\u0142y wzd\u0142u\u017c szlak\u00f3w handlowych. Nie przetrwa\u0142y w oryginalnym kszta\u0142cie do naszych czas\u00f3w. Ale przetrwa\u0142o co\u015b innego, mniej widocznego dla przeci\u0119tnego turysty.<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[320],"tags":[323,324,322,321],"class_list":["post-19985","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-wws","tag-autostop","tag-kervansaray","tag-podroz","tag-turcja"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19985","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19985"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19985\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20021,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19985\/revisions\/20021"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19985"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19985"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19985"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}