Co znaczy dla mnie opera? To najpi\u0119kniejsza ze sztuk, \u0142\u0105cz\u0105ca teatr (cz\u0119sto na bardzo wysokim poziomie) z najdoskonalsz\u0105 muzyk\u0105. Czy mimo to \u201e\u015bpiewaczka operowa\u201d to dla nas gruba baba w he\u0142mie z rogami?<\/b><\/p>\n
Opera. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zapytanych kojarzy j\u0105 z przegl\u0105dark\u0105 internetow\u0105 lub budynkiem, w kt\u00f3rym ludzie \u015bpiewaj\u0105. Ci bardziej obeznani powiedz\u0105, \u017ce to taki utw\u00f3r, jednak dla wi\u0119kszo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa b\u0119dzie to rzecz z innej bajki. Wielu nigdy nie spr\u00f3buje jej pozna\u0107 cho\u0107by ze strachu przed niezrozumieniem tematu.<\/p>\n
\n\u017beby zrozumie\u0107 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy \u015bpiewakiem a piosenkarzem, trzeba wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 przede wszystkim technik\u0119 wydobywania z siebie d\u017awi\u0119k\u00f3w.<\/p>\n<\/blockquote>\n
Gdy przyszed\u0142em na pierwsz\u0105 w swym \u017cyciu profesjonaln\u0105 lekcj\u0119 \u015bpiewu klasycznego (operowego), us\u0142ysza\u0142em od profesora: \u201eJe\u015bli kto\u015b powiedzia\u0142 ci kiedy\u015b, \u017ce \u015bpiew jest przed\u0142u\u017ceniem mowy, to g\u00f3…o prawda\u201d. W ci\u0105gu kilku nast\u0119pnych miesi\u0119cy przekona\u0142em si\u0119 do jego zdania. \u017beby zrozumie\u0107 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy \u015bpiewakiem a piosenkarzem, trzeba wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 przede wszystkim technik\u0119 wydobywania z siebie d\u017awi\u0119k\u00f3w. Gdy \u015bpiewamy przy ognisku, korzystamy z naszych strun g\u0142osowych, kumuluj\u0105c powietrze w gardle \u2013 ha, wydawa\u0142oby si\u0119 rzecz trywialna, powietrze przelatuj\u0105ce przez struny odpowiednio odchylone. R\u00f3\u017cnica pojawia si\u0119, gdy wydychane powietrze oprzemy na przeponie zamiast na gardle. Ale to nie koniec r\u00f3\u017cnic. Poza odpowiednim zad\u0119ciem opartym na naszym pot\u0119\u017cnym mi\u0119\u015bniu brzucha, nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c odpowiednio ustawi\u0107 tzw. aparat g\u0142osowy. Szeroko otwarta, lu\u017ano opuszczona szcz\u0119ka, pozycja j\u0119zyczka jakby przy ziewaniu i w ko\u0144cu bardzo wa\u017cny j\u0119zyk \u2013 po\u0142o\u017cony na dnie jamy ustnej. Cho\u0107 mo\u017ce brzmi to skomplikowanie, ustawienie takie daje niesamowity efekt. Nawet przy ma\u0142ej ilo\u015bci wydychanego powietrza \u015bpiewany d\u017awi\u0119k staje si\u0119 pe\u0142niejszy, szlachetniejszy, jak r\u00f3wnie\u017c \u00a0mocniejszy. Technik\u0119 t\u0119 wprowadzono dopiero w wieku XIX (przyjmuje si\u0119, i\u017c pierwsze jej u\u017cycie nast\u0105pi\u0142o w operze \u201eWilhelm Tell\u201d G. Rossiniego). Od tamtej pory dzi\u0119ki niej mo\u017cliwo\u015bci wokalne ludzi zosta\u0142y nieprawdopodobnie rozwini\u0119te. G\u0142osy podzielono na kategorie. S\u0105 to, licz\u0105c od najni\u017cszego, m\u0119skie: basso<\/i>profondo<\/i>, bas<\/i>, bas-baryton<\/i>, baryton<\/i>, tenor<\/i> (dramatyczny lub liryczny), kontratenor<\/i> oraz \u017ce\u0144skie: alt<\/i>, kontralt<\/i>, mezzosopran<\/i> (bywa koloraturowy), sopran<\/i> (dramatyczny, liryczny lub koloraturowy). Du\u017co? Na poz\u00f3r tak, w praktyce u\u017cywa si\u0119 klasyfikacji podstawowej: bas<\/i>, tenor<\/i>, alt<\/i>, sopran<\/i>.<\/p>\n
Jak zosta\u0107 \u015bpiewakiem?<\/b><\/h3>\n
\nW ka\u017cdym wi\u0119kszym mie\u015bcie obok teatr\u00f3w znajduje si\u0119 przynajmniej jeden gmach operowy. Pytanie jednak: jak trafi\u0107 za jego kulisy?<\/p>\n<\/blockquote>\n
W\u0119dr\u00f3wka do sukcesu w ka\u017cdej dziedzinie jest d\u0142uga i ci\u0119\u017cka. Szczeg\u00f3lnie w profesji artystycznej ci\u0119\u017cko jest si\u0119 wybi\u0107. \u015awiat opery jest z jednej strony do\u015b\u0107 niszowy, z drugiej jednak, gdy pozna si\u0119 go ju\u017c lepiej, okazuje si\u0119, \u017ce jest to rynek milion\u00f3w mi\u0142o\u015bnik\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie. Jakby si\u0119 tak dobrze zastanowi\u0107, w ka\u017cdym wi\u0119kszym mie\u015bcie obok teatr\u00f3w znajduje si\u0119 przynajmniej jeden gmach operowy \u2013 nie bez przyczyny. Pytanie jednak: jak trafi\u0107 za jego kulisy?<\/p>\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 dr\u00f3g artystycznych wygl\u0105da podobnie. Lata nauki emisji g\u0142osu (Pavarotti uczy\u0142 si\u0119 prywatnie 7 lat, zanim wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w swym pierwszym konkursie wokalnym), studia muzyczne \u2013 min. 5 lat (cho\u0107 zdarzaj\u0105 si\u0119 wyj\u0105tki), anga\u017c w lokalnym gmachu operowym lub zespole wokalnym, tudzie\u017c udzia\u0142 w renomowanych konkursach. I tutaj trzeba by\u0107 naprawd\u0119 dobrym, gdy\u017c opera \u2013 jako sztuka \u2013 nie przyjmuje niedoskona\u0142o\u015bci. Tu wszystko musi by\u0107 idealne, inaczej nie mo\u017cna daleko zaj\u015b\u0107. Robi\u0105ca obecnie wielk\u0105 karier\u0119 na \u015bwiecie nasza polska \u015bpiewaczka, Aleksandra Kurzak, swoj\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105 drog\u0119 rozpocz\u0119\u0142a od wygrania Mekki \u015bpiewak\u00f3w ca\u0142ego \u015bwiata \u2013 konkursu wokalnego Pl\u00e1cido Domingo. Inni wybitni, kt\u00f3rym taki wyczyn si\u0119 nie uda\u0142, pi\u0119li si\u0119 cz\u0119sto po stopniach kariery (pracuj\u0105c w coraz lepszych operach \u015bwiata), aby w ko\u0144cu zast\u0105pi\u0107 chorego koleg\u0119 czy kole\u017cank\u0119 w wielkiej produkcji. Uda\u0142o si\u0119 to np. Piotrowi Beczale, kt\u00f3ry \u2013 stosunkowo niedawno \u2013 zast\u0105pi\u0142 znanego tenora Rolando Villaz\u00f3na w produkcji MET \u201e\u0141ucja z Lammermooru\u201d i szybko zrobi\u0142 wielk\u0105 karier\u0119.<\/p>\n
Dlaczego warto wej\u015b\u0107 w \u015bwiat opery?<\/b><\/h3>\n
\nNawet w szkole muzycznej niewiele os\u00f3b s\u0142ucha tej muzyki, co wi\u0119cej trudno jest znale\u017a\u0107 jej entuzjast\u00f3w.<\/p>\n<\/blockquote>\n
Wielu z nas lubi pi\u0119kne rzeczy, otaczamy si\u0119 \u0142adnymi przedmiotami, kupujemy markowe ciuchy. S\u0142uchamy te\u017c r\u00f3\u017cnej muzyki, aby wzbogaci\u0107 sw\u00f3j \u015bwiat. Im wi\u0119cej gatunk\u00f3w znamy, tym bardziej prze\u017cywamy pozosta\u0142e. Z gustem muzycznym nie mo\u017cna si\u0119 urodzi\u0107, trzeba go naby\u0107 przez do\u015bwiadczenie. Czy jednak \u2013 je\u015bli zechcecie wzi\u0105\u0107 sw\u0105 dru\u017cyn\u0119 do opery \u2013 wszyscy pokochaj\u0105 t\u0119 sztuk\u0119? Na sto procent nie! Nawet w szkole muzycznej niewiele os\u00f3b s\u0142ucha tej muzyki; co wi\u0119cej, trudno jest (pr\u00f3cz rzecz jasna wokalist\u00f3w) znale\u017a\u0107 jej entuzjast\u00f3w. Czy to znaczy, \u017ce je\u015bli komu\u015b si\u0119 ona podoba, to jest wyj\u0105tkowy? Trudno to jednoznacznie okre\u015bli\u0107. Na pewno jest bardzo wra\u017cliwy na pi\u0119kno. Nie trzeba stara\u0107 si\u0119 na si\u0142\u0119 wbi\u0107 komu\u015b do g\u0142owy s\u0142uchania opery, je\u015bli mu to nie podchodzi, ale warto pr\u00f3bowa\u0107 go przekona\u0107. Jeszcze 10 lat temu przerzucaj\u0105c kana\u0142y w radiu omija\u0142em \u201ewycie\u201d szerokim \u0142ukiem, dzi\u015b za\u015b nie wyobra\u017cam sobie \u017cycia bez dziesi\u0105tek moich p\u0142yt czy bez w\u0119dr\u00f3wek na spektakle operowe. Gust cz\u0142owieka zale\u017cy od jego dojrza\u0142o\u015bci estetycznej. \u00a0Co wi\u0119cej, synkretyczna sztuka, jak\u0105 jest opera, pozwala na znalezienie zawsze czego\u015b dla siebie. Jedni id\u0105 podziwia\u0107 wspania\u0142e scenografie, inni s\u0142ucha\u0107 swoich ulubie\u0144c\u00f3w, jeszcze inni kochaj\u0105 orkiestr\u0119 operow\u0105, bez kt\u00f3rej sztuka nie by\u0142aby pe\u0142na. Moja ma\u0142a rada: nie b\u00f3j si\u0119 spr\u00f3bowa\u0107 pozna\u0107 tego innego \u015bwiata. Nie zaszkodzi Ci to, a mo\u017ce odmieni\u0107 twoje \u017cycie.<\/p>\n
Fakty i mity<\/b><\/h3>\n
Bilety na opery s\u0105 strasznie drogie i ci\u0119\u017cko je dosta\u0107. <\/i><\/b>MIT.<\/b><\/p>\n
Ceny bilet\u00f3w na spektakle operowe oscyluj\u0105 mi\u0119dzy 20 a 150 z\u0142. Nawet p\u0142ac\u0105c ma\u0142o, mo\u017cna dosta\u0107 \u015bwietne miejsce, a nawet je\u015bli nie, wi\u0119kszo\u015b\u0107 gmach\u00f3w operowych jest tak skonstruowana, aby z ka\u017cdego punktu wida\u0107 by\u0142o scen\u0119, a dzi\u0119ki dobrej akustyce wszystkie muzyczne niuanse docieraj\u0105 co s\u0142uchacza.<\/p>\n
Przed wej\u015bciem na oper\u0119 trzeba po\u0142kn\u0105\u0107 kij i zachowywa\u0107 si\u0119 wielce dystyngowanie. <\/i><\/b>MIT.<\/b><\/p>\n
\nPo wspaniale wykonanej arii widzowie potrafi\u0105 krzycze\u0107 z aprobat\u0105 lub rycze\u0107 z niezadowolenia.<\/p>\n<\/blockquote>\n
Wiadomo, miejsce publiczne oraz artystyczne prze\u017cycie zwi\u0105zane jest z odpowiednim zachowaniem. Czy jednak nie mo\u017cna wyra\u017ca\u0107 swojego zdania w czasie wyst\u0119pu? Zazwyczaj widzowie reaguj\u0105 w operach bardzo spontanicznie, niemal jak na stadionie! Po wspaniale wykonanej arii potrafi\u0105 krzycze\u0107 z aprobat\u0105 lub rycze\u0107 z niezadowolenia. Od razu przypomina mi si\u0119 historia tenora, kt\u00f3ry wcieli\u0142 si\u0119 w rol\u0119 Radamesa w operze Aida w jednym z w\u0142oskich gmach\u00f3w i ko\u0144cz\u0105c sw\u0105 ari\u0119, delikatnie j\u0105 \u015bciszy\u0142. Gdy w\u0142oska publiczno\u015b\u0107 (znana z temperamentu) rykn\u0119\u0142a z niezadowolenia, tenor wyrwa\u0142 partytur\u0119 z r\u0105k suflera i krzykn\u0105\u0142 wskazuj\u0105c na nuty: \u201eTak napisa\u0142 Verdi!\u201d. W odpowiedzi us\u0142ysza\u0142: \u201eTo napisa\u0142 \u017ale!\u201d.<\/p>\n
Ci\u0119\u017cko zrozumie\u0107, co jest \u015bpiewane, gdy\u017c opery s\u0105 w innych j\u0119zykach. <\/i><\/b>MIT.<\/b><\/p>\n
W ka\u017cdym gmachu operowym znajduj\u0105 si\u0119 obecnie ekrany, na kt\u00f3rych wy\u015bwietla si\u0119 tekst w j\u0119zyku ojczystym. W lepszych gmachach takie ekraniki znajdziemy za ka\u017cdym siedzeniem (sic!) z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 ustawienia w\u0142asnego j\u0119zyka.<\/p>\n
Do opery trzeba przyj\u015b\u0107 odpowiednio ubranym. <\/i><\/b>FAKT<\/b>.<\/i><\/b><\/p>\n
Dostaj\u0119 a\u017c g\u0119siej sk\u00f3rki, gdy widz\u0119 nieodpowiednio ubranego cz\u0142owieka w operze. Odpowiedni ubi\u00f3r to nie tylko okazanie szacunku dla artyst\u00f3w jak i innych przyby\u0142ych na to niew\u0105tpliwe prze\u017cycie estetyczne. To przede wszystkim mo\u017cliwo\u015b\u0107 przej\u015bcia do innego, niecodziennego \u015bwiata. Nie oznacza to oczywi\u015bcie, \u017ce od razu musimy zakupi\u0107 smoking (cho\u0107 jest to ubi\u00f3r tradycyjny w\u015br\u00f3d bywalc\u00f3w). Czarny garnitur (spektakle zawsze s\u0105 wieczorem), bia\u0142a koszula, stonowany krawat czy te\u017c prosta acz elegancka sukienka wystarcz\u0105.<\/p>\n
Przed p\u00f3j\u015bciem na spektakl warto czego\u015b si\u0119 o nim dowiedzie\u0107. <\/i><\/b>FAKT.<\/b><\/p>\n
Wielu znawc\u00f3w tematu radzi, aby przed p\u00f3j\u015bciem na oper\u0119 zapozna\u0107 si\u0119 z librettem (opisem wydarze\u0144 w operze), pozna\u0107 kr\u00f3tk\u0105 biografi\u0119 autora czy epoki, w kt\u00f3rej powsta\u0142o dzie\u0142o. Stymuluje to do rozmowy w czasie antraktu, kt\u00f3ra cz\u0119sto jest dope\u0142nieniem ca\u0142ego wra\u017cenia. Przek\u0142adaj\u0105c to na harcerskie realia, mo\u017cna zaanga\u017cowa\u0107 jedn\u0105 zbi\u00f3rk\u0119 na przygotowanie do wyj\u015bcia na oper\u0119, czyli poznania powy\u017cszych, a kolejn\u0105 na sam spektakl. Osobi\u015bcie lubi\u0119 chodzi\u0107 na nieznane opery bez poznania libretta, dzi\u0119ki temu jeszcze bardziej wgryzam si\u0119 w fabu\u0142\u0119, kt\u00f3ra potrafi by\u0107 niesamowicie wci\u0105gaj\u0105ca.<\/p>\n
S\u0142owniczek<\/b><\/p>\n
Antrakt<\/b> \u2013 przerwa mi\u0119dzy kolejnymi aktami opery (zazwyczaj jest ich od dw\u00f3ch do pi\u0119ciu, opery jednoaktowe wystawiane s\u0105 po dwie, jak np. \u201ePajace\u201d i \u201eRycersko\u015b\u0107 wie\u015bniacza\u201d).<\/p>\n
Gioachino Rossini<\/b> (1792-1868) \u2013 w\u0142oski kompozytor operowy, znany g\u0142\u00f3wnie ze swych oper komicznych (buffa). Tw\u00f3rca wyj\u0105tkowego stylu, w kt\u00f3rym \u015bpiewacy mogli wykonywa\u0107 skomplikowane koloraturowe arie. Najbardziej znane utwory: \u201eCyrulik sewilski\u201d, \u201eW\u0142oszka w Algierze\u201d, \u201eWilhelm Tell\u201d.<\/p>\n
MET <\/b>\u2013 Metropolitan Opera w Nowym Jorku \u2013 najwi\u0119kszy i najdro\u017cszy na \u015bwiecie gmach operowy, \u015bpiewanie tam jest najwy\u017cszym szczytem kariery wokalnej. Podobnie jak w La Scali w Mediolanie czy Covent Garden w Londynie, w MET zatrudnia si\u0119 najlepszych \u015bpiewak\u00f3w i \u015bpiewaczki \u015bwiata, przygotowuj\u0105c z wielkim rozmachem przedstawienia operowe. Od kilku lat w wielu miastach na ca\u0142ym \u015bwiecie (w tym wielu miastach Polski) mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 transmisje na \u017cywo z MET w jako\u015bci HD d\u017awi\u0119ku i obrazu.<\/p>\n
Libretto<\/b> \u2013 tekst opery, do kt\u00f3rego pisze si\u0119 muzyk\u0119. Cz\u0119sto jest on adaptacj\u0105 znanego utworu literackiego (np. \u201eMakbet\u201d, \u201eDama Kameliowa\u201d, \u201eEugeniusz Oniegin\u201d).<\/p>\n
Luciano Pavarotti<\/b> (1935-2007) \u2013 w\u0142oski tenor liryczny. Najwspanialszy g\u0142os swej epoki. Obdarzony \u201ebosk\u0105 cz\u0105stk\u0105\u201d w g\u0142osie, podbi\u0142 \u015bwiat opery staj\u0105c si\u0119 najbardziej znanym \u015bpiewakiem operowym \u015bwiata. Sw\u00f3j talent wykorzystywa\u0142 nie tylko w \u015bwiecie opery (tworz\u0105c niezapomniane koncerty Trzech Tenor\u00f3w z Pl\u00e1cido Domingo i Jos\u00e9 Carrerasem), lecz r\u00f3wnie\u017c \u015bpiewaj\u0105c duety z wielkimi gwiazdami muzyki popularnej (Celine Dion, Eltonem Johnem, Bono, Stingiem, Bryanem Adamsem, Frankiem Sinatr\u0105 i wieloma, wieloma innymi).<\/p>\n
Pl\u00e1cido Domingo<\/b> (ur. 1941) \u2013 hiszpa\u0144ski tenor liryczny, dyrygent. Najznakomitszy \u017cyj\u0105cy \u015bpiewak operowy. W swym repertuarze ma ponad 150 oper! Jest sta\u0142ym solist\u0105 Metropolitan Opera w Nowym Jorku, poza tym prowadzi dwie orkiestry w USA. Udziela wielkiego wsparcia m\u0142odym \u015bpiewakom, organizuj\u0105c mi\u0119dzynarodowy konkurs wokalny. Jego zwyci\u0119zcy maj\u0105 zapewniony anga\u017c oraz pomoc w rozwijaniu kariery.<\/p>\n
Ryszard Wagner<\/b> (1813-1883) \u2013 niemiecki kompozytor operowy, tw\u00f3rca dramatu muzycznego, artysta kompletny, pisz\u0105cy zar\u00f3wno libretta, muzyk\u0119, jak i dbaj\u0105cy o opraw\u0119 i scenografi\u0119 swych przedstawie\u0144. Najbardziej znane utwory: tetralogia \u201ePier\u015bcie\u0144 Nibelunga\u201d (\u201eZ\u0142oto Renu\u201d, \u201eWalkiria\u201d, \u201eZygfryd\u201d, \u201eZmierzch Bog\u00f3w\u201d), \u201eTristan i Izolda\u201d, \u201eLohengrin\u201d.<\/p>\n
Ko\u0144cz\u0119 sw\u00f3j tekst, a wraz z nim s\u0142ysz\u0119 ostatnie takty \u201eToski\u201d Pucciniego. Je\u015bli zaciekawi\u0142 Ci\u0119 temat, Drogi Czytelniku, i chcia\u0142by\u015b pozna\u0107 go bli\u017cej, zapraszam Ci\u0119 na warsztaty wokalne, kt\u00f3re poprowadz\u0119 na tegorocznej Watrze W\u0119drowniczej. W razie pyta\u0144 czy sugestii, jak zacz\u0105\u0107 sw\u0105 przygod\u0119 z oper\u0105, czego warto pos\u0142ucha\u0107 itp., napisz do mnie. Kochana Redakcja na pewno da Ci moje namiary.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Co znaczy dla mnie opera? To najpi\u0119kniejsza ze sztuk, \u0142\u0105cz\u0105ca teatr (cz\u0119sto na bardzo wysokim poziomie) z najdoskonalsz\u0105 muzyk\u0105. Czy mimo to \u201e\u015bpiewaczka operowa\u201d to dla nas gruba baba w he\u0142mie z rogami?<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[199],"tags":[],"class_list":["post-20083","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ntk"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20083","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20083"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20083\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20178,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20083\/revisions\/20178"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20083"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20083"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20083"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}