{"id":20450,"date":"2014-10-24T16:00:38","date_gmt":"2014-10-24T14:00:38","guid":{"rendered":"http:\/\/natropie.zhp.pl\/?p=20450"},"modified":"2015-01-12T13:39:57","modified_gmt":"2015-01-12T11:39:57","slug":"tryumfator-uduchowiony","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/tryumfator-uduchowiony\/","title":{"rendered":"Tryumfator Uduchowiony"},"content":{"rendered":"

Cho\u0107 nasza epoka wydaje si\u0119 by\u0107 czasem ma\u0142o romantycznym, listy \u015bwiatowych bestseller\u00f3w zdaj\u0105 si\u0119 temu przeczy\u0107 \u2013 pod p\u0142aszczykiem pragmatyzmu drzemie wci\u0105\u017c silna potrzeba duchowego uniesienia. Bo jak inaczej wyt\u0142umaczy\u0107 fenomen, kt\u00f3ry trwa od lat \u2013 niezwykle siln\u0105 pozycj\u0119 powie\u015bci Paulo Coelho na rynku wydawniczym?<\/b><\/p>\n

Eksperymentowa\u0142 z narkotykami, przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do grupy okultystycznej, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce do stowarzyszenia, kt\u00f3rego celem by\u0142a walka z kapitalizmem.<\/p><\/blockquote>\n

 <\/p>\n

Historia \u017cycia tego\u017c pisarza wydaje si\u0119 do\u015b\u0107 burzliwa, a \u2013 nie oszukujmy si\u0119 \u2013 czytelnicy tego w\u0142a\u015bnie oczekuj\u0105. Urodzony w Rio de Janeiro w 1947 roku bardzo szybko odkry\u0142 swoje \u017cyciowe powo\u0142anie \u2013 pisywa\u0142 wiersze ju\u017c jako ucze\u0144. Nie lubi\u0142 jednak swojej szko\u0142y \u2013 by\u0142a to plac\u00f3wka jezuicka, co prawdopodobnie \u201eogranicza\u0142o\u201d przysz\u0142ego pisarza. Jego rodzice \u2013 zw\u0142aszcza ojciec \u2013 \u017cyczyli sobie, by Paulo zosta\u0142 in\u017cynierem, on jednak zdecydowanie odmawia\u0142. Zamiast tego zaj\u0105\u0142 si\u0119 grup\u0105 teatraln\u0105 i prac\u0105 dziennikarza, przez co rodzice zamkn\u0119li go w… klinice psychiatrycznej. Pobyt w tym miejscu nie \u201ez\u0142ama\u0142\u201d go jednak \u2013 Coelho wci\u0105\u017c mia\u0142 sw\u00f3j artystyczny \u015bwiat, a swoje miejsce na \u015bwiecie (cho\u0107 tymczasowe) odnalaz\u0142 w\u015br\u00f3d hippis\u00f3w. Eksperymentowa\u0142 z narkotykami, przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do grupy okultystycznej, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce do stowarzyszenia, kt\u00f3rego celem by\u0142a walka z kapitalizmem. Za udzia\u0142 w produkcji nielegalnych ulotek trafi\u0142 nawet do wi\u0119zienia (czy\u017c to nie romantyczne?). Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce zdarzenie to stanowi\u0142o zamkni\u0119cie okresu buntu w jego \u017cyciu. Coelho znalaz\u0142 prac\u0119, o\u017ceni\u0142 si\u0119 i zacz\u0105\u0142 pisa\u0107. Wkr\u00f3tce spokojny tryb \u017cycia zacz\u0105\u0142 go jednak nu\u017cy\u0107 \u2013 porzuci\u0142 \u017con\u0119 i prac\u0119, aby uda\u0107 si\u0119 \u2013 jakby by\u0107 mo\u017ce napisa\u0142 on sam \u2013 na \u201ePoszukiwanie\u201d. Odnalaz\u0142 kobiet\u0119, kt\u00f3r\u0105 zna\u0142 przed laty, po\u015blubi\u0142 j\u0105, a wkr\u00f3tce potem zacz\u0105\u0142 odnosi\u0107 sukcesy. Ka\u017cdy artysta potrzebuje przecie\u017c swojej Muzy.<\/p>\n

Biografia Coelho zawiera w\u0142a\u015bciwie wszystkie sk\u0142adniki niezb\u0119dne do tego, by zosta\u0107 m\u0142odzie\u017cowym idolem (…).<\/p><\/blockquote>\n

Biografia Coelho zawiera w\u0142a\u015bciwie wszystkie sk\u0142adniki niezb\u0119dne do tego, by zosta\u0107 m\u0142odzie\u017cowym idolem: jest m\u0142odzie\u0144cze \u201enon serviam\u201d (bunt przeciwko rodzicom), jest walka o \u201ewolno\u015b\u0107\u201d, jest nawet fascynacja magi\u0105. Do tego on sam przyznaje si\u0119, \u017ce w swoich utworach opisywa\u0142 fragmenty w\u0142asnych prze\u017cy\u0107, co sprawia, \u017ce wydaje si\u0119 autentyczny, szczery, bliski. Jako \u017ce w chwili obecnej nie mamy idoli m\u0142odego pokolenia na miar\u0119 Beatles\u00f3w czy Kurta Cobaina, a poza chwilow\u0105 fascynacj\u0105 Now\u0105 Prawic\u0105 brak jest r\u00f3wnie\u017c \u201ewielkiej idei\u201d, z kt\u00f3r\u0105 m\u0142odzi mogliby si\u0119 identyfikowa\u0107, \u017cycie Coelho mo\u017ce rozpala\u0107 wyobra\u017ani\u0119 pokwitaj\u0105cych (i nie tylko!) os\u00f3b.<\/p>\n

Wiadomo jednak, \u017ce dzieje \u017cywota to zaledwie okrasa do dania g\u0142\u00f3wnego, kt\u00f3rym jest tw\u00f3rczo\u015b\u0107 tego \u2013 i niemal ka\u017cdego innego \u2013 pisarza. To tre\u015b\u0107 i forma, kt\u00f3rymi pos\u0142uguje si\u0119 Paulo Coelho, sprawia, \u017ce od wielu lat jest on jednym z najpoczytniejszych ludzi pi\u00f3ra na \u015bwiecie. Pocz\u0105wszy od pierwszej naprawd\u0119 g\u0142o\u015bnej powie\u015bci \u2013 \u201eAlchemika\u201d, a\u017c po ostatnio popularn\u0105 \u201eZdrad\u0119\u201d Coelho jest wierny swoim zasadom.<\/p>\n

Po pierwsze: zawsze, ale to zawsze jego bohater jest postaci\u0105 dynamiczn\u0105. Poszukuje, rozwija si\u0119, w\u0105tpi. Jednocze\u015bnie jest to zwyk\u0142y cz\u0142owiek, niewyr\u00f3\u017cniaj\u0105cy si\u0119 w\u0142a\u015bciwie niczym, poza wielk\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105 i refleksyjno\u015bci\u0105. Po drugie: zawsze obecna jest jaka\u015b Moc<\/b>. Mo\u017ce to by\u0107 inna osoba, uosabiaj\u0105ca m\u0105dro\u015b\u0107 i \u017cyciowe do\u015bwiadczenie, mo\u017ce by\u0107 tajemnicza si\u0142a, odmieniaj\u0105ca \u017cycie g\u0142\u00f3wnego bohatera. Moment spotkania tej Mocy zawsze jest kluczowym momentem powie\u015bci. I po trzecie: tak jak Dostojewski prowadzi\u0142 swoich bohater\u00f3w do Odkupienia, tak Coelho do Wielkiej Przemiany, zwi\u0105zanej ze zrozumieniem samego siebie \u2013 najbardziej jaskrawym przyk\u0142adem wydaje si\u0119 zako\u0144czenie powie\u015bci \u201eWeronika postanawia umrze\u0107\u201d, w kt\u00f3rym to tytu\u0142owa bohaterka u\u015bwiadamia sobie, \u017ce musi pozby\u0107 si\u0119 ogranicze\u0144 i nie ba\u0107 si\u0119 mi\u0142o\u015bci (czy te\u017c \u201eMi\u0142o\u015bci\u201d w j\u0119zyku Coelho).<\/p>\n

\u00a0Magia jest tutaj ledwo wyczuwalna, cz\u0119sto nie wiadomo, czy dzieje si\u0119 naprawd\u0119, czy ma miejsce tylko w umy\u015ble bohatera.<\/p><\/blockquote>\n

Struktura powie\u015bci Coelho jest bardzo sztywna. Cho\u0107 zmieniaj\u0105 si\u0119 miejsca akcji i imiona bohater\u00f3w, o\u015b: w\u0105tpienie \u2013 spotkanie z Moc\u0105 \u2013 Wielka Przemiana pozostaje niezmienna. Z jednej strony mo\u017ce to si\u0119 wydawa\u0107 przewidywalne i w konsekwencji nu\u017c\u0105ce, jednak z drugiej strony taka sta\u0142o\u015b\u0107 mo\u017ce wytwarza\u0107 okre\u015blony spos\u00f3b my\u015blenia u odbiorc\u00f3w, a przez to przyczynia\u0107 si\u0119 nawet do budowania charakterystycznego modelu duchowo\u015bci. Wydaje si\u0119, \u017ce cz\u0119sty wyb\u00f3r kobiet na g\u0142\u00f3wne bohaterki powie\u015bci r\u00f3wnie\u017c jest nieprzypadkowy \u2013 poszukiwanie Boga, mi\u0142o\u015bci i przeznaczenia jest \u2013 przynajmniej stereotypowo \u2013 charakterystyczne dla kobiet, za\u015b wysoki cz\u0119sto poziom identyfikacji z p\u0142ci\u0105 wr\u0119cz uniemo\u017cliwia wytworzenie wi\u0119zi z bohaterem, kt\u00f3ry kobiet\u0105 by nie by\u0142. R\u00f3\u017cne z pozoru powie\u015bci typu \u201ePi\u0119\u0107dziesi\u0105t twarzy Greya\u201d, \u201eDom nad Rozlewiskiem\u201d czy w\u0142a\u015bnie pi\u00f3ra Coelho doskonale trafiaj\u0105 w gusta grupy docelowej \u2013 wra\u017cliwe niewiasty o ukrytych pragnieniach. Stary zabieg \u201eI twoje \u017cycie mo\u017ce si\u0119 odmieni\u0107\u201d wci\u0105\u017c jest op\u0142acalny. Paulo Coelho jest te\u017c jedn\u0105 z os\u00f3b wykorzystuj\u0105cych w swoich utworach motyw niezwyk\u0142o\u015bci, kt\u00f3ry nazwa\u0142abym \u2013 parafrazuj\u0105c okre\u015blenie stosowane odno\u015bnie do Jana Kolskiego \u2013 magi\u0105 realistyczn\u0105. Magia jest tutaj ledwo wyczuwalna, cz\u0119sto nie wiadomo, czy dzieje si\u0119 naprawd\u0119, czy ma miejsce tylko w umy\u015ble bohatera. W przeciwie\u0144stwie do oczekiwania na list z Hogwartu, marzenie o takiej lekko zaczarowanej rzeczywisto\u015bci nie jest przecie\u017c szale\u0144stwem. Dotarcie do szerokiego grona odbiorc\u00f3w umo\u017cliwia r\u00f3wnie\u017c pos\u0142ugiwanie si\u0119 przez Coelho prostym, chwilami wr\u0119cz \u00a0infantylnym j\u0119zykiem. Sprawia to, \u017ce dla os\u00f3b o ni\u017cszym poziomie wykszta\u0142cenia czytanie Coelho jest krokiem w stron\u0119 presti\u017cu, za\u015b dla inteligent\u00f3w mo\u017ce stanowi\u0107 mi\u0142\u0105 odskoczni\u0119.<\/p>\n

\u00a0(…) ludzka potrzeba duchowego do\u015bwiadczenia pozostaje niezmienna. T\u0119 w\u0142a\u015bnie potrzeb\u0119 zaspokaja Coelho.<\/p><\/blockquote>\n

Istnieje jeszcze jedna wa\u017cna \u2013 z mojego punktu widzenia \u2013 przyczyna popularno\u015bci brazylijskiego pisarza. Ot\u00f3\u017c religia zinstytucjonalizowana traci swoje wp\u0142ywy w\u015br\u00f3d spo\u0142ecze\u0144stw europejskich, za\u015b ludzka potrzeba duchowego do\u015bwiadczenia pozostaje niezmienna. T\u0119 w\u0142a\u015bnie potrzeb\u0119 zaspokaja Coelho. Jest to \u201eduszpasterz\u201d bardzo wyrozumia\u0142y \u2013 zezwala na praktykowanie magii, seks przedma\u0142\u017ce\u0144ski, a pr\u00f3b\u0119 samob\u00f3jcz\u0105 interpretuje nieco \u201efaustycznie\u201d, tzn. pod\u0105\u017caj\u0105c za my\u015bl\u0105 Mefista: \u201eJam cz\u0119\u015bci\u0105 tej si\u0142y, co wiecznie z\u0142a pragn\u0105c, wiecznie czyni dobro\u201d.<\/p>\n

Cho\u0107 Coelhowska proza z pewno\u015bci\u0105 nie nale\u017cy do tych najwy\u017cszych lot\u00f3w, mam w g\u0142owie przes\u0142anie z ostatniego felietonu Paw\u0142a Reszki, zamieszczonego w \u201eTygodniku Powszechnym\u201d (sk\u0105din\u0105d rewelacyjnego): nic nie jest czarne albo bia\u0142e. Coelho dla niejednego m\u0142odego czytelnika mo\u017ce by\u0107 tylko punktem wyj\u015bcia do dalszych poszukiwa\u0144. Zw\u0142aszcza \u017ce sam Coelho do Poszukiwania namawia.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cho\u0107 nasza epoka wydaje si\u0119 by\u0107 czasem ma\u0142o romantycznym, listy \u015bwiatowych bestseller\u00f3w zdaj\u0105 si\u0119 temu przeczy\u0107 \u2013 pod p\u0142aszczykiem pragmatyzmu drzemie wci\u0105\u017c silna potrzeba duchowego uniesienia. Bo jak inaczej wyt\u0142umaczy\u0107 fenomen, kt\u00f3ry trwa od lat \u2013 niezwykle siln\u0105 pozycj\u0119 powie\u015bci Paulo Coelho na rynku wydawniczym?<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[199],"tags":[440,441,439],"class_list":["post-20450","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ntk","tag-kultura","tag-literatura","tag-paulo-coelho"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20450","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20450"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20450\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20688,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20450\/revisions\/20688"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20450"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20450"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20450"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}