Duchowo\u015b\u0107 to bardzo wa\u017cne i zarazem problematyczne s\u0142owo. Jest ono definiowane na r\u00f3\u017cne, bardzo cz\u0119sto ca\u0142kowicie sprzeczne ze sob\u0105 sposoby. Jednak w ZHP funkcjonuje poj\u0119cie <\/b>wychowania duchowego<\/i><\/b>. <\/b><\/p>\n
Sfera duchowa cz\u0119sto bywa zaniedbywana lub zast\u0119powana przez wychowanie religijne, co tylko utrudnia dalsze dzia\u0142anie na tym niezwykle trudnym i delikatnym polu. Zastan\u00f3wmy si\u0119, jak jest i jak by\u0107 powinno.<\/span><\/p>\n Duchowo\u015b\u0107 (…) to jest to, co pozwala cz\u0142owiekowi osi\u0105gn\u0105\u0107 wewn\u0119trzn\u0105 przemian\u0119<\/span><\/p><\/blockquote>\n Problem z duchowo\u015bci\u0105 i religijno\u015bci\u0105 polega na tym, \u017ce poj\u0119cia te s\u0105 trudne i skomplikowane, a ich zakresy cz\u0119sto si\u0119 przenikaj\u0105. W\u0142a\u015bciwie sprowadza si\u0119 to do faktu, \u017ce dotykaj\u0105 one niezwykle osobistej sfery ka\u017cdego cz\u0142owieka. Sfery, kt\u00f3rej zawarto\u015b\u0107 cz\u0119sto bywa nawet niewys\u0142awialna. Hinduski mistyk, psychoterapeuta i jezuita w jednej osobie \u2013 Anthony de Mello \u2013 w swojej ksi\u0105\u017cce \u201e\u015apiew ptaka\u201d zawar\u0142 tak\u0105 przypowie\u015b\u0107:<\/span><\/p>\n \u201eZapytano raz mistrza:<\/span><\/p>\n \u2013 Co to jest duchowo\u015b\u0107?<\/span><\/p>\n \u2013Duchowo\u015b\u0107 \u2013 odpowiedzia\u0142 \u2013 to jest to, co pozwala cz\u0142owiekowi osi\u0105gn\u0105\u0107 wewn\u0119trzn\u0105 przemian\u0119.<\/span><\/p>\n \u2013 Je\u015bli za\u015b ja stosuj\u0119 metody tradycyjne, jakie przekazali nam mistrzowie, czy nie jest to duchowo\u015bci\u0105?<\/span><\/p>\n \u2013 Nie b\u0119dzie duchowo\u015bci\u0105, je\u017celi dla ciebie nie spe\u0142nia tego zadania. Koc nie jest kocem je\u015bli ci\u0119 nie grzeje.<\/span><\/p>\n \u2013 Znaczy to, \u017ce duchowo\u015b\u0107 si\u0119 zmienia?<\/span><\/p>\n \u2013 Ludzie si\u0119 zmieniaj\u0105, a r\u00f3wnie\u017c ich potrzeby. I tak, co kiedy\u015b by\u0142o duchowo\u015bci\u0105, ju\u017c ni\u0105 nie jest. To, co cz\u0119sto uchodzi za duchowo\u015b\u0107, jest jedynie powtarzaniem dawnych metod.\u201d<\/span><\/p>\n Ubranie trzeba kroi\u0107 na miar\u0119 cz\u0142owieka, a nie cz\u0142owieka na miar\u0119 ubrania.<\/i><\/b><\/p>\n Przypowie\u015b\u0107 ta nie daje nam definicji duchowo\u015bci, lecz pomaga odkry\u0107, czym ona jest i uporz\u0105dkowa\u0107 nasze intuicyjne o niej poj\u0119cie. Duchowo\u015b\u0107 jest niedokre\u015blona, p\u0142ynna i zmienna. Do tego dla ka\u017cdego cz\u0142owieka jest czym\u015b zupe\u0142nie innym. Bardzo dobrze wida\u0107, \u017ce duchowo\u015b\u0107 jest bardzo intymna i indywidualna. Dlatego zawarte w Statucie ustalenie, \u017ce <\/span>ZHP uznaje prawo ka\u017cdego cz\u0142onka Zwi\u0105zku do osobistego wyboru systemu warto\u015bci duchowych<\/span><\/i> jest niezwykle s\u0142uszne.<\/span><\/p>\n To jest cel wychowania duchowego \u2013 musi ono szanowa\u0107 indywidualno\u015b\u0107 duchowo\u015bci<\/span><\/p><\/blockquote>\n Skoro ka\u017cdy ma prawo do osobistego kierowania swoj\u0105 duchowo\u015bci\u0105 i jest ona dla ka\u017cdego zupe\u0142nie inna, to jak w og\u00f3le mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o wychowaniu duchowym? Przecie\u017c zgodnie z tym, co powy\u017cej, nie mo\u017cemy kszta\u0142towa\u0107 duchowo\u015bci innych. <\/span><\/p>\n Owszem \u2013 nie mo\u017cemy jej kszta\u0142towa\u0107, ale mo\u017cemy zapewnia\u0107 dogodne warunki dla jej rozwoju. To jest nasze zadanie. To jest cel wychowania duchowego. Musi ono szanowa\u0107 indywidualno\u015b\u0107 duchowo\u015bci, a tak\u017ce by\u0107 wolne od wszelkich form dogmatyzmu i d\u0105\u017cenia do unifikacji. Dogodne warunki dla rozwoju duchowo\u015bci mog\u0105 by\u0107 zapewniane przez stwarzanie okazji do przemy\u015ble\u0144 i mo\u017cliwo\u015bci wyra\u017cenia oraz wymiany pogl\u0105d\u00f3w w atmosferze wzajemnego szacunku i tolerancji.<\/span><\/p>\n Wychowanie duchowe, jakiego potrzebujemy, musi by\u0107 niezale\u017cne od religii, lecz bynajmniej nie mo\u017ce ono by\u0107 antyreligijne. Tak samo rzecz ma si\u0119 z innymi pr\u0105dami my\u015blowymi, pogl\u0105dami i tradycjami. Mo\u017cna korzysta\u0107 w szerokim stopniu z ich dorobku, lecz nie oznacza to, \u017ce kt\u00f3rekolwiek z nich mo\u017ce dominowa\u0107.<\/span><\/p>\n Uniwersalne warto\u015bci, o kt\u00f3rych mowa w Statucie, wcale nie musz\u0105 mie\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a w chrze\u015bcija\u0144stwie<\/span><\/p><\/blockquote>\n Uniwersalne warto\u015bci, o kt\u00f3rych mowa w Statucie, wcale nie musz\u0105 mie\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a w chrze\u015bcija\u0144stwie. Podstawowe warto\u015bci moralne s\u0105 charakterystyczne dla kr\u0119gu kulturowego, w kt\u00f3rym dzia\u0142amy i ka\u017cdy mo\u017ce do nich doj\u015b\u0107 niezale\u017cnie od \u017ar\u00f3d\u0142a. Zakaz zabijania wydaje si\u0119 by\u0107 oczywistym i do jego przyj\u0119cia nie jest potrzebna kodyfikacja, jak znane z dekalogu \u201enie zabijaj!\u201d. Wystarczy prosta \u015bwiadomo\u015b\u0107 konsekwencji tego, co by si\u0119 dzia\u0142o, gdyby panowa\u0142o powszechne przyzwolenie na zabijanie innych ludzi. Mimo to, w zale\u017cno\u015bci od przyj\u0119tej etyki, mo\u017cemy go na r\u00f3\u017cne sposoby uzasadnia\u0107 \u2013 powo\u0142a\u0107 si\u0119 na niezbywaln\u0105 ludzk\u0105 godno\u015b\u0107, ale te\u017c przyj\u0105\u0107 go dzi\u0119ki kantowskiemu imperatywowi kategorycznemu (\u201ePost\u0119puj tylko wedle takiej maksymy, co do kt\u00f3rej m\u00f3g\u0142by\u015b jednocze\u015bnie chcie\u0107, aby sta\u0142a si\u0119 ona prawem powszechnym\u201d). R\u00f3\u017cnice, kt\u00f3re powstaj\u0105 w bardziej skomplikowanych sytuacjach wyst\u0105pi\u0142yby nawet, gdyby\u015bmy si\u0119 ograniczyli do etyk okre\u015blanych jako chrze\u015bcija\u0144skie, gdy\u017c mi\u0119dzy nimi te\u017c wyst\u0119puj\u0105 niezgodno\u015bci. Niemniej jednak przyjmujemy pewne podstawowe warto\u015bci i okre\u015blamy je mianem chrze\u015bcija\u0144skich nie dlatego, \u017ce chcemy uprzywilejowa\u0107 konkretn\u0105 religi\u0119, b\u0105d\u017a pokaza\u0107 przez to, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 naszych cz\u0142onk\u00f3w to chrze\u015bcijanie. Przyjmujemy te warto\u015bci, gdy\u017c s\u0105 one po prostu charakterystyczne dla naszego kr\u0119gu kulturowego. Nie okre\u015blamy procesu poszukiwania osobistych, a jedynie pokazujemy jakie elementy powinny si\u0119 znale\u017a\u0107 w zbiorze warto\u015bci b\u0119d\u0105cym wynikiem tego poszukiwania, jednocze\u015bnie nie okre\u015blaj\u0105c dok\u0142adnie ca\u0142ej zawarto\u015bci tego zbioru.<\/span><\/p>\n Istnieje jednak wielki problem z rozr\u00f3\u017cnieniem wychowania duchowego od religijnego. Sytuacja wydaje si\u0119 by\u0107 podobna do istniej\u0105cego w polskiej edukacji problemu dotycz\u0105cego relacji mi\u0119dzy etyk\u0105 a religi\u0105. Te dwa przedmioty cz\u0119sto s\u0105 traktowane jako swoje przeciwie\u0144stwa, co jest wielkim b\u0142\u0119dem. Zajmuj\u0105 si\u0119 one zupe\u0142nie innymi dziedzinami, lecz si\u0119 nie wykluczaj\u0105. Mimo wszystko najcz\u0119\u015bciej lekcji etyki nie ma wcale, a uczniowie, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 chodzi\u0107 na lekcje religii albo nie maj\u0105 wyboru, albo nie chodz\u0105 na \u017caden z tych przedmiot\u00f3w. Podobnie jest z relacjami mi\u0119dzy wychowaniem duchowym a wychowaniem religijnym. Cz\u0119sto pracuje si\u0119 tylko nad wychowaniem religijnym, albo nie porusza si\u0119 ani jednego, ani drugiego tematu.<\/span><\/p>\n Wychowania duchowe i religijne nie musz\u0105 si\u0119 wyklucza\u0107, a nawet mog\u0105 dobrze wsp\u00f3\u0142gra\u0107<\/span><\/p><\/blockquote>\n Duchowo\u015b\u0107 wcale nie musi by\u0107 zwi\u0105zana z jak\u0105kolwiek religijno\u015bci\u0105. Osoby okre\u015blaj\u0105ce siebie jako niereligijne oraz niewierz\u0105ce cz\u0119sto opowiadaj\u0105 o swojej duchowo\u015bci. Pozornie wszyscy niewierz\u0105cy mog\u0105 by\u0107 wrzuceni do jednego worka i traktowani jako pozbawieni duchowo\u015bci. Cz\u0119sto zdarza si\u0119 to wielu osobom wierz\u0105cym, lecz dok\u0142adnie analizuj\u0105c swoj\u0105 duchowo\u015b\u0107 i rozmawiaj\u0105c z innymi, mo\u017cna cz\u0119sto szybciej znale\u017a\u0107 bratni\u0105 dusz\u0119 po drugiej stronie podzia\u0142u wiara-niewiara, ni\u017c po tej samej stronie. Duchowo\u015b\u0107 os\u00f3b niewierz\u0105cych bywa oparta na refleksji nad \u015bwiatem, na relacjach z innymi lud\u017ami. Te same elementy mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie dobrze cz\u0119\u015bci\u0105 duchowo\u015bci os\u00f3b wierz\u0105cych \u2013 warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce liczni my\u015bliciele religijni, pisz\u0105c o sposobach na kontakt z Bogiem, pokazuj\u0105 niezwykle podobne, a nawet takie same propozycje, jak te opisywane przez niewierz\u0105cych. J\u00f3zef Tischner \u2013 ksi\u0105dz i filozof \u2013 stwierdza, \u017ce do prawdy dochodzi si\u0119 wsp\u00f3lnie i tylko w dialogu, wi\u0119c powinni\u015bmy s\u0142ucha\u0107 os\u00f3b o odmiennych pogl\u0105dach. Za to Micha\u0142 Heller \u2013 filozof, ksi\u0105dz i naukowiec \u2013 sk\u0142ania si\u0119 do tezy, \u017ce B\u00f3g zawiera w sobie ca\u0142y \u015bwiat i podobnie jak niewierz\u0105cy filozofowie, duchowo\u015bci szuka w strukturze \u015bwiata. A podczas rozmowy z jednym z najs\u0142ynniejszych ateist\u00f3w, Richardem Dawkinsem, stwierdzi\u0142, \u017ce jest mi\u0119dzy nimi tylko ma\u0142a r\u00f3\u017cnica \u2013 Dawkins s\u0142owo \u201erationality\u201d zaczyna ma\u0142\u0105 liter\u0105, a Heller wielk\u0105.<\/span><\/p>\n Wychowania duchowe i religijne nie musz\u0105 si\u0119 wyklucza\u0107, a nawet mog\u0105 dobrze wsp\u00f3\u0142gra\u0107. Musimy zapobiec zar\u00f3wno przeciwstawianiu sobie dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych dziedzin wychowania, dominacji jednego z nich, kt\u00f3ra uniemo\u017cliwia prac\u0119 z drugim oraz brakowi dzia\u0142ania w jakimkoliwek z nich.<\/span><\/p>\n Odpowiedzi\u0105 jest takie wychowanie duchowe, kt\u00f3re zach\u0119ca do refleksji \u2013 stawiania pyta\u0144 i szukania odpowiedzi. Wychowanie, kt\u00f3re nie faworyzuje, ale pokazuje r\u00f3\u017cne strony i pogl\u0105dy. Wychowanie duchowe, kt\u00f3re nie przeszkadza religijnemu i jest otwarte na ka\u017cdego.<\/span><\/p>\n Ka\u017cdy mo\u017ce wzbogaci\u0107 swoj\u0105 duchowo\u015b\u0107 poprzez odkrywanie i poznawanie innych form<\/span><\/p><\/blockquote>\n Mamy ogromne mo\u017cliwo\u015bci i wiele wypracowanych form pracy, kt\u00f3re z wielkim powodzeniem mo\u017cna stosowa\u0107 pracuj\u0105c nad wychowaniem duchowym. Nie chc\u0119 narzuca\u0107 konkretnych propozycji, ale zach\u0119cam do przewidywa\u0144, eksperyment\u00f3w i sprawdzania, jak harcerze reaguj\u0105 na r\u00f3\u017cne formy rozwijania swojej duchowo\u015bci.<\/span><\/p>\n Ka\u017cdy mo\u017ce wzbogaci\u0107 swoj\u0105 duchowo\u015b\u0107 poprzez odkrywanie i poznawanie innych form. Czy osobie g\u0142\u0119boko wierz\u0105cej w jakikolwiek spos\u00f3b zaszkodzi refleksja nad duchowo\u015bci\u0105 prezentowan\u0105 przez ateist\u0119? Poznawanie r\u00f3\u017cnych stron jest inspiruj\u0105ce i pozwala doskonali\u0107 w\u0142asn\u0105 duchowo\u015b\u0107 poprzez wzbogacanie jej o r\u00f3\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142a, znajdowanie analogii, szukanie tego, co \u0142\u0105czy i tego, co dzieli. Odkrywanie tych samych idei uj\u0119tych na r\u00f3\u017cne sposoby, ukrytych w pozornie skrajnych przekazach, wzmacnia podstawy osobistego systemu i zapewnia kolejne przestrzenie dialogu. Wychowania duchowe i religijne nie musz\u0105 si\u0119 wyklucza\u0107, a nawet mog\u0105 dobrze wsp\u00f3\u0142gra\u0107. To z kolei droga do lepszych wybor\u00f3w moralnych \u2013 bardziej przemy\u015blanych, rozwa\u017conych z r\u00f3\u017cnych perspektyw.<\/span><\/p>\n Takie wychowanie duchowe pomo\u017ce nam przygotowa\u0107 ludzi \u015bwiadomych swojego zdania \u2013 jego \u017ar\u00f3de\u0142 i konsekwencji z niego wynikaj\u0105cych oraz gotowych do dialogu i pe\u0142nych ch\u0119ci zrozumienia innych.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Duchowo\u015b\u0107 to bardzo wa\u017cne i zarazem problematyczne s\u0142owo. Jest ono definiowane na r\u00f3\u017cne, bardzo cz\u0119sto ca\u0142kowicie sprzeczne ze sob\u0105 sposoby. Jednak w ZHP funkcjonuje poj\u0119cie wychowania duchowego.<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[209],"tags":[479,551,984,983],"class_list":["post-22964","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-it","tag-duchowosc","tag-religia","tag-religijnosc","tag-rozwoj-duchowy"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22964","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22964"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22964\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22966,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22964\/revisions\/22966"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22964"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22964"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22964"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Zawi\u0142e definicje<\/b><\/h3>\n
Wychowanie duchowe, jakiego potrzebujemy<\/b><\/h3>\n
Duchowo\u015b\u0107 bez religijno\u015bci<\/b><\/h3>\n