Uwielbiamy nastr\u00f3j \u015bwi\u0105t. Na choinki, dzielenie si\u0119 op\u0142atkiem z najbli\u017cszymi i wzajemne wr\u0119czanie sobie podark\u00f3w wiele os\u00f3b czeka przez ca\u0142y rok. Ale czy wiemy, sk\u0105d wzi\u0119\u0142y si\u0119 wszystkie te zwyczaje?<\/b><\/p>\n
Chocia\u017c wed\u0142ug kalendarza liturgicznego Bo\u017ce Narodzenie zaczyna si\u0119 25 grudnia, to nastr\u00f3j z nimi zwi\u0105zany mo\u017cna poczu\u0107 ju\u017c na kilka tygodni wcze\u015bniej. Nie ma si\u0119 co dziwi\u0107 – w ko\u0144cu wszyscy lubi\u0105 t\u0119 radosn\u0105, rodzinn\u0105 atmosfer\u0119. Mimo \u017ce Bo\u017ce Narodzenie nie jest najwa\u017cniejszym chrze\u015bcija\u0144skim \u015bwi\u0119tem, a pod wzgl\u0119dem wa\u017cno\u015bci ust\u0119puje Wielkanocy, ale te\u017c… Niedzieli, to na pewno jest \u015bwi\u0119tem najpopularniejszym. A przy okazji najbardziej skomercjalizowanym. Pami\u0105tka narodzenia Chrystusa obchodzona jest ju\u017c od IV wieku, ale zanim obchody tego wydarzenia nabra\u0142y znanej nam formy musia\u0142y przej\u015b\u0107 d\u0142ug\u0105 drog\u0119.<\/span><\/p>\n Ju\u017c sama kwestia tego, kiedy \u015bwi\u0119ta powinny by\u0107 obchodzone, by\u0142a przedmiotem dyskusji. Najstarszym znanym nam tekstem dotycz\u0105cym daty narodzin Jezusa z Nazaretu jest komentarz do Ksi\u0119gi Daniela z 204 roku naszej ery, pi\u00f3ra Hipolita Rzymskiego. Czytamy tam, \u017ce<\/span> pierwsze przyj\u015bcie Pana naszego wcielonego, w kt\u00f3rym narodzi\u0142 si\u0119 w Betlejem mia\u0142o miejsce \u00f3smego dnia przed kalendami styczniowymi. <\/span><\/i>Owe kalendy to pierwszy dzie\u0144 ka\u017cdego miesi\u0105ca, wi\u0119c szybko licz\u0105c, osiem dni przed pierwszym stycznia wypada 24 grudnia.<\/span><\/p>\n Ale, ale. Czy mo\u017cemy by\u0107 pewni, \u017ce Jezus Chrystus urodzi\u0142 si\u0119 dok\u0142adnie 24 grudnia 1 roku naszej ery? W ko\u0144cu raczej nikt w tamtych czasach nie zawraca\u0142 sobie g\u0142owy prowadzeniem rejestru narodzin, a je\u015bli ju\u017c, to dotyczy\u0142y one os\u00f3b mo\u017cnych, a nie biednej rodziny z dalekiej rzymskiej prowincji jak\u0105 by\u0142a w tamtych czasach Palestyna.<\/span><\/p>\n Ustalenie jednego z najwa\u017cniejszych \u015bwi\u0105t chrze\u015bcija\u0144stwa na koniec grudnia mia\u0142o na celu… os\u0142abienie konkurencji<\/span><\/p><\/blockquote>\n Najbardziej popularn\u0105 teori\u0105 jest ta m\u00f3wi\u0105ca, \u017ce ustalenie jednego z najwa\u017cniejszych \u015bwi\u0105t chrze\u015bcija\u0144stwa na koniec grudnia mia\u0142o na celu… os\u0142abienie konkurencji. W tym samym terminie by\u0142o bowiem obchodzone \u015bwi\u0119to narodzin boga S\u0142o\u0144ca Niezwyci\u0119\u017conego (z \u0142aciny Sol Invictus), synkretycznego kultu czcz\u0105cego pochodz\u0105cego z Persji boga Mitr\u0119. Ustanowienie w tym samym czasie \u015bwi\u0119ta narodzin „\u015bwiat\u0142o\u015bci \u015bwiata” (J 8,12) mia\u0142o by\u0107 przeciwwag\u0105, pozwoli\u0107 chrze\u015bcija\u0144stwu na obni\u017cenie rangi kultu Mitry.<\/span><\/p>\n Nie jest to jedyna teoria. Inna, nieco mniej popularna w\u015br\u00f3d naukowc\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 tematem opiera si\u0119 na tekstach apokryficznych, czyli traktuj\u0105cych o wydarzeniach opisywanych przez Ewangeli\u0119, ale nie uznawanych przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 za objawione. Wed\u0142ug nich data pocz\u0119cie Jezusa mia\u0142a przypada\u0107 25 marca. A, szybko licz\u0105c, 25 marca plus dziewi\u0119\u0107 miesi\u0119cy daje 25 grudnia.<\/span><\/p>\n Tradycja wzajemnego obdarowywania si\u0119 jest bardzo stara i si\u0119ga do czas\u00f3w staro\u017cytnych.<\/span><\/p><\/blockquote>\n Kto nie lubi otwiera\u0107 pi\u0119knie zapakowanych, k\u0142adzionych le\u017c\u0105cych pod choink\u0105 paczek zawieraj\u0105cych prezenty? Tradycja wzajemnego obdarowywania jest bardzo stara i si\u0119ga czas\u00f3w staro\u017cytnych. Pocz\u0105tkowo nie by\u0142o to wcale tak bezinteresowne – naukowcy podejrzewaj\u0105, \u017ce pierwsze podarunki mia\u0142y na celu wyr\u00f3wna\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 warto\u015bci nabywanej przez kupuj\u0105cego, kiedy ten nie by\u0142 w stanie pokry\u0107 nale\u017cno\u015bci w walucie. P\u00f3\u017aniej prezenty nabra\u0142y roli wyznacznik\u00f3w statusu. Drogi prezent mia\u0142 by\u0107 wiadomo\u015bci\u0105 dla wszystkich \u015bwiadk\u00f3w jego wr\u0119czania, m\u00f3wi\u0105c\u0105, \u017ce wr\u0119czaj\u0105cy jest na tyle bogaty, \u017ce nie \u017cal mu wyda\u0107 du\u017cej kwoty na podarunek.<\/span><\/p>\n W chrze\u015bcija\u0144stwie tradycja wr\u0119czania sobie prezent\u00f3w pojawia si\u0119 wraz z postaci\u0105 \u015bwi\u0119tego Miko\u0142aja. Ten na wp\u00f3\u0142 legendarny biskup Miry, niewielkiej diecezji w Azji Mniejszej s\u0142yn\u0105\u0142 z wielkiej hojno\u015bci. Popularna legenda opowiada o trzech dziewczynach, kt\u00f3re ojciec, nie b\u0119d\u0105c w stanie zapewni\u0107 im posagu, chcia\u0142 zmusi\u0107 do zostania prostytutkami. Miko\u0142aj mia\u0142 podkra\u015b\u0107 si\u0119 w nocy i przez okno (w innej wersji przez komin) wrzuci\u0107 trzy woreczki wype\u0142nione z\u0142otem. Dzi\u0119ki temu dziewczyny mog\u0142y godnie wyj\u015b\u0107 za m\u0105\u017c unikaj\u0105c marnego losu.<\/span><\/p>\n Na pami\u0105tk\u0119 tego wydarzenia we wspomnienie tego popularnego \u015bwi\u0119tego ludzie obdarowywali si\u0119 drobnymi podarunkami, s\u0142odyczami i ma\u0142ymi zabawkami. Zwyczaj ten by\u0142 tak popularny, \u017ce przetrwa\u0142 nawet roz\u0142am w Ko\u015bciele. W XVII wieku duchowni protestanccy coraz mocniej protestowali przeciw obchodzeniu w ten spos\u00f3b dnia b\u0119d\u0105cego wspomnieniem \u015bwi\u0119tego katolickiego biskupa. Uwa\u017cali to za przejaw odrzucanego w protestantyzmie kultu \u015bwi\u0119tych. Postulowali, \u017ceby zamiast tego prezenty przynosi\u0142o dzieci\u0105tko Jezus z okazji Bo\u017cego Narodzenia.<\/span><\/p>\n Jak wida\u0107 co roku, zwyczaj ten przyj\u0105\u0142 si\u0119 bardzo dobrze, nie tylko w krajach protestanckich, ale te\u017c w tych katolickich, gdzie bardzo dobrze koegzystuje z miko\u0142ajkami.<\/span><\/p>\n Pierwsze choinki pojawi\u0142y si\u0119 w XVI wieku w Alzacji, a popularno\u015bci nabra\u0142y dzi\u0119ki Marcinowi Lutrowi<\/span><\/p><\/blockquote>\n \u015awi\u0105teczne drzewko pod kt\u00f3rym znajdujemy prezenty. \u017bywe i pachn\u0105ce lub sztuczne, plastikowe. Zawsze iglaste i przystrojone. Pierwsze choinki pojawi\u0142y si\u0119 w XVI wieku w Alzacji i pocz\u0105tkowo by\u0142y przystrojone ozdobami z papieru i jab\u0142kami – mia\u0142o to nawi\u0105zywa\u0107 do rajskiego drzewa \u017cycia. Popularno\u015bci nabra\u0142o dzi\u0119ki Marcinowu Lutrowi, wielkiemu zwolennikowi obchodzenia \u015bwi\u0105t w domu, w rodzinnej atmosferze. Dzi\u0119ki niemu choinki szybko sta\u0142y si\u0119 popularne w Niemczech, a potem w innych protestanckich krajach.<\/span><\/p>\n Do Polski zwyczaj przystrajania iglastego drzewka na \u015bwi\u0119ta przyw\u0119drowa\u0142 w\u0142a\u015bnie zza zachodniej granicy. Choinka pojawi\u0142a si\u0119 w naszym kraju w XIX wieku, ale nie zdoby\u0142a z marszu serc Polak\u00f3w. Pocz\u0105tkowo widywano j\u0105 tylko w miastach. Na wsie trafi\u0142a dopiero p\u00f3\u017aniej, po wyparciu z niech\u0119tnych nowo\u015bciom chat tradycyjnych ozd\u00f3b – jemio\u0142y i diducha (pami\u0119taj\u0105cej jeszcze czasy s\u0142owia\u0144skiej ozdoby ze zbo\u017ca).<\/span><\/p>\n Bia\u0142y, cienki, prza\u015bny (niekwaszony i niesolony) chleb, kt\u00f3rym \u0142amiemy si\u0119 przed tym, jak zasi\u0105dziemy do sto\u0142u. W Polsce pojawi\u0142 si\u0119 w XVIII wieku. Spotkamy go te\u017c w kilku innych krajach s\u0142owia\u0144skich, na Ukrainie, S\u0142owacji, Litwie, Bia\u0142orusi i w Czechach, i we W\u0142oszech.<\/span><\/p>\n \u0141amanie chleba by\u0142o wyrazem poczucia wsp\u00f3lnoty i wykonywaniem zaleconego przez Jezusa odprawiania pami\u0105tki ostatniej wieczerzy<\/span><\/p><\/blockquote>\n W pierwszych wiekach chrze\u015bcija\u0144stwa \u0142amanie si\u0119 chlebem nie mia\u0142o nic wsp\u00f3lnego z pami\u0105tk\u0105 narodzenia Chrystusa. By\u0142o po prostu wyrazem poczucia wsp\u00f3lnoty i wykonywaniem zaleconego przez Jezusa odprawiania pami\u0105tki ostatniej wieczerzy. Dopiero z czasem bia\u0142y chleb pojawi\u0142 si\u0119 na sto\u0142ach przed wigili\u0105. \u0141amanie si\u0119 nim utrwali\u0142o si\u0119 w polskiej kulturze do tego stopnia, \u017ce obecnie spotkania op\u0142atkowe mo\u017cemy spotka\u0107 w praktycznie ka\u017cdej instytucji i zak\u0142adzie pracy, nawet w tych nie odwo\u0142uj\u0105cych si\u0119 do chrze\u015bcija\u0144stwa.<\/span><\/p>\n Jeden artyku\u0142 to za ma\u0142o, \u017ceby opisa\u0107 wszystkie \u015bwi\u0105teczne zwyczaje i tradycje. Mo\u017cna by jeszcze d\u0142ugo m\u00f3wi\u0107 o dwunastu potrawach, tytu\u0142owym siadaniu do sto\u0142u, gdy zab\u0142y\u015bnie pierwsza gwiazdka, pasterce i wielu, wielu innych. Je\u017celi jeste\u015bcie ciekawi, Internet stoi przed Wami otworem – wystarczy poszuka\u0107.<\/span><\/p>\n Tradycje zwi\u0105zane ze \u015bwi\u0119tami s\u0105 pi\u0119kne i buduj\u0105 niepowtarzaln\u0105 atmosfer\u0119, za kt\u00f3r\u0105 tak wielu kocha grudzie\u0144. Jednak nie mo\u017cna w\u015br\u00f3d pi\u0119knych symboli zatraci\u0107 prawdziwego, duchowego wymiaru \u015bwi\u0105t. Nie wa\u017cne, czy kto\u015b wierzy czy nie. \u015awi\u0119ta mog\u0105 by\u0107 zar\u00f3wno pe\u0142ne bogatych prze\u017cy\u0107 duchowych i wzbogaci\u0107 \u017cycie religijne, jak i po prostu by\u0107 dobrze prze\u017cytym, rodzinnym okresem odpoczynku. Pami\u0119tajmy o tym w gor\u0105czce przygotowa\u0144.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Uwielbiamy nastr\u00f3j \u015bwi\u0105t. Na choinki, dzielenie si\u0119 op\u0142atkiem z najbli\u017cszymi i wzajemne wr\u0119czanie sobie podark\u00f3w wiele os\u00f3b czeka przez ca\u0142y rok. Ale czy wiemy, sk\u0105d wzi\u0119\u0142y si\u0119 wszystkie te zwyczaje?<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":23224,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[201],"tags":[],"class_list":["post-23219","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wt"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23219","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23219"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23219\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23225,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23219\/revisions\/23225"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23224"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23219"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23219"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Data<\/b><\/h4>\n
Prezenty<\/b><\/h4>\n
Choinka<\/b><\/h4>\n
Op\u0142atek<\/b><\/h4>\n