{"id":23549,"date":"2017-04-29T09:00:07","date_gmt":"2017-04-29T07:00:07","guid":{"rendered":"http:\/\/natropie.zhp.pl\/?p=23549"},"modified":"2017-05-17T16:12:57","modified_gmt":"2017-05-17T14:12:57","slug":"gry-ksiazkowe-dla-bystrzakow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/gry-ksiazkowe-dla-bystrzakow\/","title":{"rendered":"Gry ksi\u0105\u017ckowe dla bystrzak\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Czy czytaj\u0105c ksi\u0105\u017ck\u0119, zdarza wam si\u0119 z oburzeniem stwierdzi\u0107, \u017ce bohaterowie nagle zachowuj\u0105 si\u0119, jakby ich poziom inteligencji spad\u0142 niemal do zera? A jak ty by\u015b si\u0119 zachowa\u0142 na ich miejscu? Mo\u017cna to sprawdzi\u0107 w gamebookach<\/em>.<\/b><\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej o to, \u017ce bohaterowie nie zachowuj\u0105 si\u0119 tak, jak my – czytelnicy – by\u015bmy chcieli, winimy w\u0142a\u015bnie autora ksi\u0105\u017cki. Bywaj\u0105 jednak takie sytuacje, w kt\u00f3rych tylko wyra\u017anie zarysowana ignorancja bohater\u00f3w mo\u017ce pchn\u0105\u0107 fabu\u0142\u0119 na nowe tory. W zupe\u0142nie innym kierunku id\u0105 gry ksi\u0105\u017ckowe. Je\u015bli kiedykolwiek zastanawia\u0142e\u015b si\u0119 jak zachowa\u0142by\u015b si\u0119 na miejscu g\u0142\u00f3wnego bohatera albo zadajesz sobie pytanie jakie mog\u0105 by\u0107 inne zako\u0144czenia opowiadanej historii to paragraf\u00f3wki s\u0105 czym\u015b idealnym dla ciebie.<\/span><\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej paragraf\u00f3wki osadzone s\u0105 w klimacie fantasy, krymina\u0142u i powie\u015bci historycznej
\n<\/span><\/p><\/blockquote>\n

Mowa o tzw. gamebook’ach w Polsce nazywanych grami paragrafowymi, albo w skr\u00f3cie paragraf\u00f3wkami. Nazwa nawi\u0105zuje do paragraf\u00f3w, czyli potocznego okre\u015blenia fragmentu tekstu ko\u0144cz\u0105cego si\u0119 jakim\u015b wyborem. Mog\u0105 mie\u0107 one form\u0119 pe\u0142nych rozdzia\u0142\u00f3w, czyli aby podj\u0105\u0107 decyzj\u0119 nale\u017cy przeczyta\u0107 kilka stron i lepiej pozna\u0107 \u015bwiat przedstawiony. Zdarzaj\u0105 si\u0119 te\u017c takie publikacje, w kt\u00f3rych wi\u0119ksze lub mniejsze wybory towarzysz\u0105 nam pod koniec ka\u017cdej frazy. Najcz\u0119\u015bciej paragraf\u00f3wki osadzone s\u0105 w klimacie fantasy, sci-fi, krymina\u0142u, powie\u015bci historycznej, detektywistycznej lub horroru.<\/span><\/p>\n

Poza ten schemat wy\u0142amuje si\u0119 gamebook \u201eTo be or not to be\u201d Ryana Nortwa stworzony na podstawie \u201eHamleta\u201d Williama Shakespeare. W tym przypadku mo\u017cemy oczywi\u015bcie podejmowa\u0107 podobne wybory jak bohaterowie dramatu, ale mo\u017cliwe s\u0105 odst\u0119pstwa. W\u015br\u00f3d niezliczonych opcji zako\u0144cze\u0144 znajduj\u0105 si\u0119 te\u017c takie w kt\u00f3rych ginie tylko cz\u0119\u015b\u0107 bohater\u00f3w, albo te\u017c pod koniec dramatu nadal \u00a0wszyscy \u017cyj\u0105. W jednym z zako\u0144cze\u0144 mo\u017cliwe jest chocia\u017cby to, by Ofelia zosta\u0142a znanym naukowcem i tw\u00f3rc\u0105 termometru. Innym przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 paragraf\u00f3wka Macieja S\u0142omczy\u0144skiego oraz Beniamina Muszy\u0144skiego pt. \u201eJanek. Historia ma\u0142ego powsta\u0144ca\u201d, podczas kt\u00f3rej wcielamy si\u0119 w rol\u0119 cz\u0142onka Harcerskiej Poczty Polowej w trakcie Powstania Warszawskiego.<\/span><\/p>\n

Narracja w drugiej osobie liczby pojedynczej tworzy zjawisko immersji<\/em><\/p><\/blockquote>\n

Charakterystyczn\u0105 cech\u0105 prowadzenia narracji w gamebookach jest wykorzystanie drugiej osoby liczby pojedynczej. Frazy s\u0105 formu\u0142owane jako \u201eWidzisz drzwi\u201d, \u201eS\u0142yszysz stukanie do drzwi\u201d. Dzi\u0119ki temu zabiegowi odbiorca jest bardziej podatny na zjawisko immersji, czyli zanurzenia si\u0119 w \u015bwiat przedstawiony. Wtedy nie jest przys\u0142oni\u0119ty danym bohaterem, ale sam musi podejmowa\u0107 jego decyzje.<\/span><\/p>\n

Zalety i wady<\/b><\/h4>\n

Najwi\u0119ksz\u0105 zalet\u0105 gier paragrafowych jest to, \u017ce czytaj\u0105c je, stajemy si\u0119 bohaterami wydarze\u0144, a nie tylko biernymi odbiorcami opowie\u015bci. Dodatkowo, dzi\u0119ki mo\u017cliwo\u015bci doprowadzenia do r\u00f3\u017cnych kierunk\u00f3w rozwoju fabu\u0142y, mo\u017cna wple\u015b\u0107 rozwi\u0105zywanie gamebooka w tok normalnej zbi\u00f3rki po czym przeprowadzi\u0107 dyskusj\u0119 na temat wybor\u00f3w, kt\u00f3re podejmowali\u015bmy. Gra paragrafowa to tak\u017ce ciekawa alternatywa, gdy chcemy przybli\u017cy\u0107 harcerzom tematy trudne, takie jak historyczne. Kiedy jeste\u015bmy odpowiedzialni za podejmowanie decyzji w imieniu bohatera odczucie immersji jest tak silne, \u017ce \u0142atwiej wczu\u0107 si\u0119 w jego sytuacj\u0119. Jest to szczeg\u00f3lnie korzystne, gdy chcemy przedyskutowa\u0107 takie kwestie, w kt\u00f3rych nie wyst\u0119puje jedna, poprawna opcja do wyboru, np. kiedy bohaterowie s\u0105 postawieni przed trudnymi moralnie wyborami.<\/span><\/p>\n

Paragraf\u00f3wki nie musz\u0105 by\u0107 d\u0142ugie<\/p><\/blockquote>\n

Dodatkowym atutem paragraf\u00f3wek jest to, \u017ce nie musz\u0105 by\u0107 d\u0142ugie. Na potrzeby zbi\u00f3rki mo\u017cemy przygotowa\u0107 wersj\u0119, w kt\u00f3rej ka\u017cdy uczestnik podejmuje tylko 10 decyzji, np. po jednej z zakresu ka\u017cdego punktu Prawa Harcerskiego. Wa\u017cne, jest te\u017c to, \u017ce sam\u0105 mechanik\u0119 gry paragrafowej bardzo \u0142atwo zaadaptowa\u0107 na potrzeby terenowej gry fabularnej, np. kryminalnej, w kt\u00f3rej uczestnicy sami decyduj\u0105, kt\u00f3rego z podejrzanych zamierzaj\u0105 przes\u0142ucha\u0107 w pierwszej kolejno\u015bci, ile czasu chc\u0105 sp\u0119dzi\u0107 na miejscu zbrodni oraz jakich narz\u0119dzi zamierzaj\u0105 u\u017cy\u0107. <\/span><\/p>\n

Przygotowanie gry paragrafowej nigdy nie jest proste i szybkie<\/span><\/p><\/blockquote>\n

Do wad gier paragrafowych mo\u017cemy zaliczy\u0107 to, \u017ce nie ka\u017cdy z odbiorc\u00f3w lubi podejmowa\u0107 decyzje podczas czytania. Je\u015bli siadamy z zamiarem zrelaksowania si\u0119 przy lekkiej ksi\u0105\u017cce to paragraf\u00f3wka nie jest najlepszym wyborem. Dodatkowo, przygotowanie gry paragrafowej nigdy nie jest r\u00f3wnie proste i szybkie, jak stworzenie standardowej gaw\u0119dy, tutaj trzeba zag\u0142\u0119bi\u0107 si\u0119 w opowie\u015b\u0107 na tyle, by stworzy\u0107 jej alternatywne (wzgl\u0119dnie logiczne) wersje, w kt\u00f3rych szczeg\u00f3lnie wa\u017cny jest aspekt prawdopodobie\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

Niestety na polskim rynku nie znajdziemy zbyt wielu wydanych drukiem gamebook\u00f3w. Zmienia si\u0119 to jednak w ostatnich latach za spraw\u0105 Internetu, gdzie od kilku lat pojawiaj\u0105 si\u0119 kolejne i kolejne, cz\u0119sto amatorskie, wersje gier paragrafowych. Dzia\u0142a to oczywi\u015bcie na ich korzy\u015b\u0107, bo zwi\u0119ksza si\u0119 og\u00f3lna dost\u0119pno\u015b\u0107, szczeg\u00f3lnie, \u017ce gamebooki w naszym kraju zaliczane s\u0105 do gatunku marginalnego w por\u00f3wnaniu z beletrystyk\u0105 czy krymina\u0142em. Nad zmian\u0105 tego stanu rzeczy od lat pracuje Beniamin Muszy\u0144ski. Wraz z zespo\u0142em, zrzeszonym w nieformalnym Wydawnictwie Wielokrotnego Wyboru, popularyzuje wiedz\u0119 na temat gier paragrafowych oraz d\u0105\u017cy do uznania ich za r\u00f3wnorz\u0119dny gatunek literacki.<\/span><\/p>\n

Jak si\u0119 gra w paragraf\u00f3wki?<\/b><\/h4>\n

Du\u017c\u0105 rol\u0119 odgrywa losowo\u015b\u0107, ale nie zawsze<\/p><\/blockquote>\n

Klasyczne gry paragrafowe s\u0105 bardzo podobne do gier planszowych czy komputerowych. Podczas opowie\u015bci nale\u017cy wykona\u0107 r\u00f3\u017cnego rodzaju testy oraz statystyki. Dlatego czytaj\u0105c tak\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, nale\u017cy zapisywa\u0107 i na bie\u017c\u0105co uaktualnia\u0107 status bohatera oraz list\u0119 przedmiot\u00f3w b\u0119d\u0105cych w jego posiadaniu. Statystyka bohatera zmienia si\u0119 wi\u0119c podobnie jak w grach komputerowych w zale\u017cno\u015bci od tego, czy poni\u00f3s\u0142 straty, czy te\u017c nie. Dok\u0142adne zasady rozgrywki s\u0105 opisywane najcz\u0119\u015bciej na pocz\u0105tku ca\u0142ego gamebooka lub konkretnego rozdzia\u0142u.<\/span><\/p>\n

W klasycznych grach paragrafowych du\u017c\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 tak\u017ce ko\u015bci do gry wprowadzaj\u0105ce do rozgrywki element losowo\u015bci . Rzuty mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane, aby okre\u015bli\u0107 wsp\u00f3\u0142czynnik inicjatywy gracza. Jest on potrzebny do wskazania, kto ma wykona\u0107 ruch jako pierwszy, np. czy nasz bohater, czy jego przeciwnik ma zaatakowa\u0107.<\/span><\/p>\n

Mo\u017cna si\u0119 tak\u017ce spotka\u0107 z paragraf\u00f3wkami, w kt\u00f3rych elementy losowo\u015bci nie wyst\u0119puj\u0105, a wszystkie decyzje s\u0105 podejmowane przez samego gracza. Cz\u0119sto \u0142\u0105czy si\u0119 to albo z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 samodzielnego poruszania si\u0119 w \u015bwiecie przedstawionym, albo z pr\u00f3b\u0105 odnalezienia ukrytych wskaz\u00f3wek autora, kt\u00f3re podpowiedz\u0105, jakie decyzje podejmowa\u0107 w kolejnych etapach gry, aby dotrze\u0107 do konkretnego zako\u0144czenia.<\/span><\/p>\n

Oto przyk\u0142ad pocz\u0105tku gry paragrafowej, w kt\u00f3rej nie wykonuje si\u0119 statystyk.<\/span><\/p>\n

\"grafika_1\"<\/p>\n

Od czego zacz\u0105\u0107 je\u015bli chc\u0119 pisa\u0107?<\/b><\/h4>\n

Tworz\u0105c gamebook, \u0142atwo podda\u0107 si\u0119 autosugestii i opracowa\u0107 bardzo wiele mo\u017cliwo\u015bci wyboru. Kluczem jest jednak nie liczba wybor\u00f3w, lecz ich prawdopodobie\u0144stwo i to, aby gracz sam mia\u0142 szans\u0119 zastanowi\u0107 si\u0119 nad mo\u017cliwo\u015bciami. Najcz\u0119\u015bciej wybory mo\u017cna podzieli\u0107 na: dobre, z\u0142e i neutralne. Niestety zbyt du\u017ca liczba opcji potrafi sparali\u017cowa\u0107 gracza, kt\u00f3ry maj\u0105c do dyspozycji sze\u015b\u0107 wariant\u00f3w, nie jest w stanie zdecydowa\u0107, kt\u00f3ra decyzja jest dla niego najbardziej optymalna.<\/span><\/p>\n

Bardzo pomocne w pisaniu gier decyzyjnych s\u0105 generatory internetowe (<\/span>www.ksiazkosilnik.pl<\/span><\/a>) lub, bardziej klasyczne, drzewka decyzyjne. Oba sposoby maj\u0105 t\u0119 olbrzymi\u0105 zalet\u0119, jak\u0105 jest przejrzysto\u015b\u0107 formy. Widz\u0105c graficzny zapis, \u0142atwiej jest przeanalizowa\u0107 konkretn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 fabularn\u0105.<\/span><\/p>\n

Przede wszystkim warto zada\u0107 sobie pytanie, czego tak naprawd\u0119 ma dotyczy\u0107 scenariusz. Gra pozornie dotycz\u0105ca tego, jak dzia\u0142a\u0142a Harcerska Poczta Polowa, mo\u017ce prowokowa\u0107 do zastanowienia si\u0119, czym by\u0142a moralno\u015b\u0107 w czasie wojny oraz czy ka\u017cdy z naszych wybor\u00f3w mo\u017cna os\u0105dzi\u0107 w systemie zero-jedynkowym. Dodatkowo warto poprowadzi\u0107 rozgrywk\u0119 w taki spos\u00f3b, aby umo\u017cliwia\u0142a ona podejmowanie decyzji jak najbardziej zgodnych z Prawem Harcerskim.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czy czytaj\u0105c ksi\u0105\u017ck\u0119, zdarza wam si\u0119 z oburzeniem stwierdzi\u0107, \u017ce bohaterowie nagle zachowuj\u0105 si\u0119 jakby ich poziom inteligencji spad\u0142 niemal do zera? A jak ty by\u015b si\u0119 zachowa\u0142 na ich miejscu? Mo\u017cna to sprawdzi\u0107 w gamebookach.<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[209],"tags":[],"class_list":["post-23549","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-it"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23549","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23549"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23549\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23589,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23549\/revisions\/23589"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23549"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23549"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23549"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}