{"id":23976,"date":"2017-11-22T00:38:17","date_gmt":"2017-11-21T22:38:17","guid":{"rendered":"http:\/\/natropie.zhp.pl\/?p=23976"},"modified":"2018-02-25T12:40:07","modified_gmt":"2018-02-25T10:40:07","slug":"reformacja-a-harcerstwo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/reformacja-a-harcerstwo\/","title":{"rendered":"Reformacja a harcerstwo"},"content":{"rendered":"

Obchodz\u0105c okr\u0105g\u0142\u0105 rocznic\u0119 reformacji zastan\u00f3wmy, w jaki spos\u00f3b roz\u0142am religijny wp\u0142yn\u0105\u0142 na nasz\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. I czy harcerze protestanci s\u0105 z tego powodu wyj\u0105tkowi?<\/b><\/p>\n

31 pa\u017adziernika 1517 roku Marcin Luter, zakonnik augustianin, doktor teologii wyk\u0142adaj\u0105cy na uniwersytecie w Wittenberdze przybi\u0142 do drzwi tamtejszego ko\u015bcio\u0142a 95 tez, kt\u00f3re t\u0142umaczy\u0142y istot\u0119 pokuty oraz odpust\u00f3w. A przynajmniej taka wersja wydarze\u0144 przebi\u0142a si\u0119 do wyobra\u017ani milion\u00f3w ludzi. Nast\u0119pnie mia\u0142 przekaza\u0107 je odpowiednim biskupom i swojemu prze\u0142o\u017conemu zakonnemu. Temu ostatniemu wr\u0119czy\u0142 te\u017c list do papie\u017ca, w kt\u00f3rym prosi\u0142 o rozwa\u017cenie swoich tez. W\u0142a\u015bnie t\u0119 dat\u0119 uwa\u017ca si\u0119 za pocz\u0105tek reformacji.<\/p>\n

Wypada\u0142oby wyt\u0142umaczy\u0107, dlaczego w og\u00f3le ten zakonnik zdecydowa\u0142 si\u0119 na og\u0142oszenie swojego programu reformy Ko\u015bcio\u0142a. Przyjmuje si\u0119, \u017ce wa\u017cnym wydarzeniem w \u017cyciu Lutra, kt\u00f3re wp\u0142yn\u0119\u0142o na podj\u0119cie przez niego reformatorskiej inicjatywy by\u0142 wyjazd do Rzymu, podczas kt\u00f3rego zobaczy\u0142 jak bardzo oddalono si\u0119 od pierwotnych chrze\u015bcija\u0144skich idei. By\u0142 \u015bwiadkiem tego, jak papiestwo zajmowa\u0142o si\u0119 uprawianiem polityki zamiast wiar\u0105, handlu sakramentami, bezceremonialno\u015bci w po\u015bpiesznym odprawianiu mszy i sprzeda\u017cy odpust\u00f3w na ogromn\u0105 skal\u0119 tylko w celu wzbogacenia si\u0119 Rzymu. To w\u0142a\u015bnie uczynienie z odpust\u00f3w przedmiotu handlu sk\u0142oni\u0142o Lutra do sprzeciwienia si\u0119, spisania i og\u0142oszenia swoich tez.<\/p>\n

\"obraz

obraz Ferdinanda Pauwelsa\/Wikimiedia Commons<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Symbolem budz\u0105cej odraz\u0119 reformatora postawy handluj\u0105cych odpustami s\u0105 s\u0142owa komisarza ds. odpust\u00f3w w cesarstwie, Johanna Tetzla: Skoro pieni\u0105dz w szkatule zadzwoni, dusz\u0119 z czy\u015b\u0107ca do nieba wygoni<\/i>. U\u017cywaj\u0105c wsp\u00f3\u0142czesnej nam terminologii mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce prowadzi\u0142 on po prostu sprzeda\u017c odpust\u00f3w, a \u017ceby zwi\u0119kszy\u0107 zysk prowadzi\u0142 dzia\u0142ania marketingowe. Sporz\u0105dza\u0142 listy grzech\u00f3w z adekwatnymi do nich cenami odpust\u00f3w oraz has\u0142ami reklamowych takich, jak to powy\u017csze.<\/p>\n

Tylko Chrystus, tylko wiara, tylko \u0142aska, tylko Pismo<\/p><\/blockquote>\n

Luter nie poprzesta\u0142 na krytyce odpust\u00f3w. Zapocz\u0105tkowany przez niego sp\u00f3r przysporzy\u0142 mu wrog\u00f3w w\u015br\u00f3d w\u0142adz ko\u015bcielnych, ale te\u017c g\u0142os\u00f3w poparcia w\u015br\u00f3d ludno\u015bci i cz\u0119\u015bci ksi\u0105\u017c\u0105t. Reformator opracowa\u0142 m.in. katechizmy przeznaczone dla ludu, organizowa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 struktur ko\u015bcielnych, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej zajmowa\u0142y si\u0119 m.in. wsparciem socjalnym w chrze\u015bcija\u0144skim duchu i zapewnia\u0142y edukacj\u0119. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 teologiczn\u0105 Lutra z czasem usystematyzowano i rozwijano, co zaowocowa\u0142o przedstawieniem podstawowych zasad protestantyzmu w postaci czterech hase\u0142: tylko Chrystus, tylko wiara, tylko \u0142aska, tylko Pismo. Podkre\u015blaj\u0105 one indywidualno\u015b\u0107 relacji z Bogiem, nadrz\u0119dn\u0105 rol\u0119 Pisma \u015awi\u0119tego nad tradycj\u0105, i to, co bezpo\u015brednio wynika ze stanowiska Lutra wobec odpust\u00f3w \u2013 stwierdzenie, \u017ce zbawienie mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 wy\u0142\u0105cznie dzi\u0119ki \u0142asce Bo\u017cej, kt\u00f3ra nie jest wynikiem ludzkich uczynk\u00f3w, ani tym bardziej kupienia odpustu, a tylko wiary.<\/p>\n

Wp\u0142ywy reformacji<\/b><\/h3>\n

Dlaczego wyst\u0105pienie jakiego\u015b zakonnika sprzed po\u0142owy tysi\u0105clecia ma nas teraz interesowa\u0107? Pierwszym, oczywistym powodem jest obecno\u015b\u0107 protestant\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie. Dzi\u0119ki zrozumieniu reformacji i narodzin protestantyzmu mo\u017cemy po prostu lepiej zrozumie\u0107 jego wyznawc\u00f3w. Nieco mniej oczywista jest ogromna rola tego, co protestantyzm wni\u00f3s\u0142 do kultury Zachodu: gruntownie zmieni\u0142 jej wygl\u0105d i stworzy\u0142 rzeczywisto\u015b\u0107, w kt\u00f3rej \u017cyjemy tu i teraz.<\/p>\n

\"obraz

obraz Lucasa Cranacha starszego, „Marcin Luter” (1528)\/Wikimeidia Commonns<\/em><\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Marcin Luter prze\u0142o\u017cy\u0142 na j\u0119zyk niemiecki Bibli\u0119 pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 nim w takiej formie, aby lud m\u00f3g\u0142 samodzielnie rozumie\u0107 s\u0142owa Pisma \u015awi\u0119tego. Stworzenie podstaw dla jednolitego j\u0119zyka w Niemczech, dot\u0105d bardzo podzielonych w tym aspekcie, spowodowa\u0142o, \u017ce reformator mia\u0142 wielki wp\u0142yw w kszta\u0142towaniu literackiego j\u0119zyka niemieckiego. Po\u015brednio tak\u017ce, poprzez szerokie oddzia\u0142ywanie idei religijnych i argumentacj\u0119 na rzecz u\u017cywania w religii j\u0119zyk\u00f3w narodowych na wzmocnienie ich w ca\u0142ej Europie.<\/p>\n

Ewangelicy ch\u0119tnie rozmawiaj\u0105 o wychowaniu duchowym, ale ostro\u017cnie o religijno\u015bci<\/p><\/blockquote>\n

Protestantyzm oddzia\u0142uje na nas w wi\u0119kszym stopniu ni\u017c nam si\u0119 wydaje: w kulturze, gospodarce, a nawet w harcerstwie. Mo\u017cna o to zapyta\u0107 samych harcerzy protestant\u00f3w. Instruktorzy harcerscy, kt\u00f3rzy s\u0105 ewangelikami ch\u0119tnie rozmawiaj\u0105 o wychowaniu duchowym, ale ostro\u017cnie podejmuj\u0105 temat religijno\u015bci i bezpo\u015bredniego odwo\u0142ywania si\u0119 do niej w pracy wychowawczej. Raczej zwracaj\u0105 uwag\u0119 na uniwersalne warto\u015bci i pewien rodzaj mentalno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 niesie ze sob\u0105 spu\u015bcizna reformacji.<\/p>\n

Helena J\u0119drzejczak zapytana przeze mnie o protestanckie wp\u0142ywy widoczne w dzia\u0142alno\u015bci prowadzonej w warszawskiej Pomara\u0144czarni<\/i> powiedzia\u0142a: Tym, co z dzisiejszej perspektywy wydaje mi si\u0119 wsp\u00f3lne z ewangelicyzmem, by\u0142a konieczno\u015b\u0107 podejmowania samodzielnej refleksji nad tym, co najwa\u017cniejsze, nastawienia na d\u0105\u017cenie do prawdy, a nie pos\u0142usze\u0144stwo, dopuszczalno\u015b\u0107 mnogo\u015bci interpretacji, o ile fundament pozostaje ten sam. Powiedzia\u0142abym, \u017ce to raczej pewien spos\u00f3b prowadzenia refleksji, tradycja my\u015blowa, specyficzne podej\u015bcie do wolno\u015bci, z kt\u00f3rej wynika przede wszystkim odpowiedzialno\u015b\u0107.<\/i> Wida\u0107 wi\u0119c, \u017ce zas\u0142uga protestantyzmu le\u017cy w podkre\u015blaniu roli indywidualnych decyzji ka\u017cdego cz\u0142owieka i jego samorozwoju. Obecnie oba te elementy s\u0105 g\u0142\u0119boko zakorzenione w otaczaj\u0105cej nas kultur\u0119, a rola protestantyzmu w ich ugruntowaniu jest nieoceniona.<\/p>\n

Czym jest wychowanie religijne?<\/b><\/h3>\n

Ewangeliccy instruktorzy nie wprowadzaj\u0105 element\u00f3w wychowania duchowego<\/p><\/blockquote>\n

Przepyta\u0142em kilkoro ewangelickich dru\u017cynowych z Hufca Ziemi Cieszy\u0144skiej, czyli regionu znanego z du\u017cej liczby protestant\u00f3w w Polsce. W niekt\u00f3rych miejscowo\u015bciach jest nimi nawet po\u0142owa mieszka\u0144c\u00f3w. W rozmowach dru\u017cynowi stwierdzali, \u017ce w swojej pracy wychowawczej nie wprowadzaj\u0105 \u017cadnych element\u00f3w wychowania religijnego. Wszyscy twierdzili, \u017ce nigdy nie mieli z nim do czynienia i do ko\u0144ca nie wiedz\u0105, o co chodzi. Dodawali, \u017ce og\u00f3lnie rozumiany rozw\u00f3j duchowy pojawia si\u0119 w ich dzia\u0142aniu, ale z religijno\u015bci\u0105 nigdy nie pracowali, nie czuj\u0105 takiej potrzeby. Nawet nie maj\u0105 pomys\u0142u na to, jak to mo\u017cna robi\u0107. Czy jest to wynik zwyk\u0142ej nie\u015bwiadomo\u015bci, czy mo\u017ce specyfiki danej religii?<\/p>\n

\"Pomnik

Pomnik Marcina Lutra w Bielsku-Bia\u0142ej\/Wikimedia Commons, CC BY 2.5<\/em><\/p><\/div>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Sytuacj\u0119 nieco rozja\u015bnia nam Rafa\u0142 Klepacz, do\u015bwiadczony harcmistrz, obecnie Kierownik Wydzia\u0142u Wychowania Wodnego GK ZHP. W Ko\u015bciele ewangelickim kwestia relacji z Bogiem jest niezwykle indywidualna. Wp\u0142ywu na t\u0119 relacj\u0119 nie ma ani Ko\u015bci\u00f3\u0142, ani ksi\u0105dz, ani nikt inny poza samym cz\u0142owiekiem i Bogiem. Dlatego nie bardzo sobie wyobra\u017cam, bym m\u00f3g\u0142, jako instruktor ZHP, ingerowa\u0107 w t\u0119 indywidualn\u0105 relacj\u0119, ale na pewno powinienem j\u0105 wspiera\u0107<\/i> \u2013 wyja\u015bni\u0142 i doda\u0142: Bardzo bliskie jest mi podej\u015bcie z konstytucji WOSM, kt\u00f3ra nie m\u00f3wi o S\u0142u\u017cbie Bogu a obowi\u0105zku wobec Boga. Dla ewangelika, obowi\u0105zki wobec Boga to niekoniecznie celebrowanie udzia\u0142u w zewn\u0119trznych formach kultu. Raczej jest nim refleksja nad swoim post\u0119powaniem, poszukiwaniem tego, jak mo\u017cna by\u0107 lepszym cz\u0142owiekiem, chrze\u015bcijaninem, uczniem, instruktorem, pracownikiem czy szefem.<\/i><\/p>\n

Te obowi\u0105zki wydaj\u0105 si\u0119 te\u017c by\u0107 adekwatne dla wszystkich i nie brzmi\u0105 typowo protestanckie<\/i>. Niemniej podkre\u015blanie roli indywidualno\u015bci, specyficzne dla protestantyzmu, odwraca uwag\u0119 od uzewn\u0119trzniania swojej religijno\u015bci. Pozostawia pole dla rozwoju osobistego, kt\u00f3ry, oczywi\u015bcie, mo\u017ce by\u0107 religijnie motywowany. Dlatego w\u0142a\u015bnie protestanci nie prowadz\u0105 wychowania religijnego, kt\u00f3re przybiera\u0142oby jakie\u015b \u0142atwo zauwa\u017calne formy. Mo\u017cna nawet rzec, \u017ce ca\u0142a harcerska dzia\u0142alno\u015b\u0107, jak\u0105 prowadz\u0105 jest dla nich realizowaniem si\u0119 w swojej religii. Protestantyzm nie wnosi do harcerstwa wyj\u0105tkowych warto\u015bci czy praktyk, po prostu jest sp\u00f3jny z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 w organizacji (tak jak inne religie), dzi\u0119ki czemu mo\u017cna bardzo dobrze realizowa\u0107 si\u0119 zar\u00f3wno jako cz\u0142owiek, jako chrze\u015bcijanin, jako protestant i wreszcie \u2013 jako harcerz.<\/p>\n

Protestantyzm wp\u0142yn\u0105\u0142 na obraz cz\u0142owieka, co wida\u0107 nawet w harcerskiej pracy wychowawczej<\/p><\/blockquote>\n

Pi\u0119\u0107 wiek\u00f3w od sprzeciwu wobec cz\u0119\u015bci praktyk w Ko\u015bciele katolickim zacz\u0105\u0142 si\u0119 ruch, kt\u00f3ry ukszta\u0142towa\u0142 nie tylko religijny obraz Europy, ale tak\u017ce zmieni\u0142 jej kultur\u0119, polityk\u0119 i gospodark\u0119. Wp\u0142yn\u0105\u0142 te\u017c na wsp\u00f3\u0142czesny obraz cz\u0142owieka i jego samorozwoju, co wida\u0107 nawet w harcerskiej pracy wychowawczej. Zapewne nie bez znaczenia jest to, \u017ce tw\u00f3rca skautingu Robert Baden-Powell by\u0142 protestantem \u2013 anglikaninem. Zastan\u00f3wmy si\u0119 czasem jak wydarzenia pozornie odleg\u0142e czasowo, geograficznie i dotycz\u0105ce drobnej kwestii mog\u0105 zapocz\u0105tkowa\u0107 ogromn\u0105 fal\u0119 zmian, kt\u00f3r\u0105 musimy poj\u0105\u0107, aby zrozumie\u0107 siebie tu i teraz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Obchodz\u0105c okr\u0105g\u0142\u0105 rocznic\u0119 reformacji zastan\u00f3wmy, w jaki spos\u00f3b roz\u0142am religijny wp\u0142yn\u0105\u0142 na nasz\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. I czy harcerze protestanci s\u0105 z tego powodu wyj\u0105tkowi?<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":23982,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[201],"tags":[479,1082,1083,429,984,568,626],"class_list":["post-23976","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wt","tag-duchowosc","tag-reformacja","tag-relig","tag-religia-a-zhp","tag-religijnosc","tag-religijnosc-w-harcerstwie","tag-wychowanie-duchowe"],"acf":{"attached_posts":null},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23976","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23976"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23976\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23981,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23976\/revisions\/23981"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23982"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23976"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23976"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23976"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}