Za kilka dni wszystko b\u0119dzie jasne. Poznamy m.in. now\u0105 G\u0142\u00f3wn\u0105 Kwater\u0119. Od kilku tygodni trwa wir kampanii wyborczej, kandydaci spotykaj\u0105 si\u0119 na rozmowach z delegatami. Te\u017c postanowili\u015bmy przy\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 do tego i zadali\u015bmy kilka pyta\u0144.<\/b><\/p>\n
Przed 40. Zjazdem ZHP odbywa\u0142y si\u0119 spotkania i dyskusje z delegatami. Kampania rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 23 pa\u017adziernika przed oficjalnym og\u0142oszeniem kandydat\u00f3w. Jak ju\u017c pisali\u015bmy, delegaci b\u0119d\u0105 mieli twardy orzech do zgryzienia.<\/a> Dlatego postanowili\u015bmy troch\u0119 w tym pom\u00f3c i tu\u017c przed zjazdem publikujemy odpowiedzi na nasze pytania. Oczywi\u015bcie nie jest to prezentacja ca\u0142ego programu kandydat\u00f3w, a tylko namiastka.<\/p>\n Formu\u0142a pyta\u0144 do kandydat\u00f3w na funkcj\u0119 Naczelnika ZHP jest bardzo prosta. Wys\u0142ali\u015bmy pytania, a gdy mieli\u015bmy w\u0105tpliwo\u015bci, czy dotar\u0142y zapytali\u015bmy o to kandydat\u00f3w przy okazji jednej z debat. Nast\u0119pnie czekali\u015bmy na odpowiedzi. Dostali\u015bmy je zar\u00f3wno od hm. Anny Nowosad (110 tysi\u0119cy powod\u00f3w<\/a>) jak i od hm. Jolanty Kreczma\u0144skiej (R\u00f3bmy Wsp\u00f3lnie Dobre Harcerstwo<\/a>).<\/p>\n hm. Anna Nowosad: <\/b>Uwa\u017cam, \u017ce wszystko, co wydarzy si\u0119 w organizacji w najbli\u017cszej kadencji powinno wynika\u0107 ze Strategii oraz z zada\u0144 statutowych. Do\u015bwiadczenia wynikaj\u0105ce z ostatnich 5 lat dzia\u0142ania Wydzia\u0142u Inspiracji i Poradnictwa GK ZHP wskazuj\u0105, \u017ce propozycje programowe to nie najlepszy pomys\u0142 na dobry program dru\u017cyn. Zdecydowanie bardziej chcia\u0142abym skupi\u0107 uwag\u0119 Zwi\u0105zku wok\u00f3\u0142 instrument\u00f3w metodycznych, kt\u00f3rych wymagania wymagaj\u0105 g\u0142\u0119bokiej reformy. Plan pracy zast\u0119pu i dru\u017cyny powinien tworzy\u0107 si\u0119 z wymaga\u0144 na poszczeg\u00f3lne stopnie, sprawno\u015bci czy np. znaki s\u0142u\u017cb, kt\u00f3re zdecyduj\u0105 si\u0119 zdobywa\u0107 harcerze. Je\u015bli b\u0119d\u0105 kwestie spo\u0142eczne, kt\u00f3re chcieliby\u015bmy podj\u0105\u0107 dodatkowo, to oczywi\u015bcie warto robi\u0107 to w formie og\u00f3lnopolskich kampanii spo\u0142ecznych, wa\u017cne jednak, aby by\u0142y one skierowane na zewn\u0105trz organizacji. Je\u017celi w og\u00f3le mia\u0142abym wskazywa\u0107 tematyk\u0119 takich kampanii, to by\u0142yby to zagadnienia wymienione w obszarze strategicznym Odpowiedzialni spo\u0142ecznie, czyli s\u0142u\u017cba lokalnym spo\u0142eczno\u015bciom oraz kszta\u0142towanie postaw patriotycznych i obywatelskich.<\/p>\n hm. Jolanta Kreczma\u0144ska:<\/b> Wspieraj\u0105c dru\u017cynowego zale\u017cy nam na tym, by zamiast propozycji programowych powstawa\u0142y – w ZHP – inspiracje programowe. Chcieliby\u015bmy, by dru\u017cynowy dostawa\u0142 pomys\u0142y, kt\u00f3re rozwinie, u\u017cyje w spos\u00f3b odpowiedni do potrzeb swojej dru\u017cyny. Nie jeste\u015bmy zwolennikami gotowych rozwi\u0105za\u0144 i konspekt\u00f3w. Chcemy – po\u015brednio – uczy\u0107 dru\u017cynowych jak realizowa\u0107 program w oparciu o stopnie, tak by cz\u0142owiek, kt\u00f3ry opuszcza dru\u017cyn\u0119 znajdowa\u0142 si\u0119 na poziomie okre\u015blonym w systemie stopni harcerskich. To w\u0142a\u015bnie system stopni harcerskich ma by\u0107 g\u0142\u00f3wn\u0105 inspiracj\u0105 programow\u0105. Reszta to pomys\u0142y, jak system realizowa\u0107 i jak w ten system wplata\u0107 to co dzieje si\u0119 wok\u00f3\u0142 nas.<\/p>\n Je\u017celi chodzi o problemy wychowawcze, z kt\u00f3rymi mamy si\u0119 mierzy\u0107, okre\u015bla\u0142a je w poprzedniej kadencji (zgodnie z uchwa\u0142\u0105 poprzedniego zjazdu) Rada Naczelna. G\u0142\u00f3wna Kwatera powinna odpowiada\u0107 inspiracjami dla dru\u017cynowych ju\u017c na zdiagnozowane problemy wychowawcze. Nie chodzi tu jedynie o drukowanie materia\u0142\u00f3w, a np.: o przygotowanie sprawno\u015bci, wprowadzanie wybranej tematyki w obszarze cel\u00f3w do realizacji przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 centralnych, podejmowanie debaty na instruktorskim poziomie, kszta\u0142cenie kadry i zabieranie g\u0142osu w szerokiej, spo\u0142ecznej debacie w tematach nas nurtuj\u0105cych. Wed\u0142ug nas nadal aktualne jest przeciwdzia\u0142anie bierno\u015bci, w tym wyzwalanie przedsi\u0119biorczo\u015bci i innowacyjno\u015bci. Wa\u017cne miejsce w tych propozycjach powinien zaj\u0105\u0107 program wychowania gospodarczego oraz program wyzwalania kreatywno\u015bci. Kolejn\u0105 kwesti\u0105, kt\u00f3r\u0105 chcemy wzmocni\u0107 w pracy dru\u017cyn jest s\u0142u\u017cba, by tak jak m\u00f3wi o tym strategia, by\u0107 odpowiedzialnymi spo\u0142ecznie i otwartymi na potrzeby innych.<\/p>\n hm. Jolanta Kreczma\u0144ska:<\/b> Aktualizacj\u0119 metodyk mo\u017cna rozumie\u0107 dwojako – jako zmian\u0119 podzia\u0142u metodycznego albo aktualizacj\u0119 instrument\u00f3w metodycznych. Obydwa rozwi\u0105zania s\u0105 ze sob\u0105 powi\u0105zane i w chwili obecnej wymagaj\u0105 konkretnej sekwencji dzia\u0142a\u0144. W pierwszej kolejno\u015bci: decyzji o liczbie metodyk; nast\u0119pnie aktualizacji instrument\u00f3w. Decyzj\u0119 o liczbie metodyk podejmie Rada Naczelna ZHP kolejnej kadencji, co zostanie poprzedzone szerokimi konsultacjami w chor\u0105gwiach. Zadania G\u0142\u00f3wnej Kwatery zostan\u0105 wtedy wskazane przez Rad\u0119. Dzi\u015b mo\u017cemy sobie wyobrazi\u0107, \u017ce w sytuacji, w kt\u00f3rej zmieni si\u0119 liczba metodyk b\u0119dzie to dostosowanie opis\u00f3w metodyk, instrument\u00f3w metodycznych, wszelkich dokument\u00f3w i instrukcji, struktury itp. do nowej sytuacji. Je\u017celi natomiast liczba metodyk nie zostanie zmieniona, w\u015br\u00f3d naszych zada\u0144 widzimy konieczno\u015b\u0107 aktualizacji systemu stopni i sprawno\u015bci zuchowych oraz harcerskich.<\/p>\n Do zmian w systemie stopni i sprawno\u015bci (niezale\u017cnie od scenariusza) chcemy poprosi\u0107 instruktor\u00f3w z najwi\u0119kszym do\u015bwiadczeniem oraz pedagog\u00f3w. Pomog\u0105 nam oni stworzy\u0107 nowy warto\u015bciowy system stopni, kt\u00f3ry b\u0119dzie skupia\u0142 w sobie trzy elementy, wed\u0142ug nas, konieczne do rozwoju m\u0142odego cz\u0142owieka: umiej\u0119tno\u015bci, wiedz\u0119 i postawy. A z drugiej strony zadbamy o to, by realizacja stopni wymusza\u0142a prac\u0119 we wszystkich obszarach rozwojowych cz\u0142owieka. Du\u017c\u0105 rol\u0119 w pracy nad aktualizacj\u0105 sprawno\u015bci widzimy w do\u015bwiadczeniach \u015brodowisk specjalno\u015bciowych \u2013 chcemy, by sprawno\u015bci faktycznie przystawa\u0142y do rzeczywisto\u015bci, odpowiada\u0142y idei stopniowania trudno\u015bci i przygotowane by\u0142y w spos\u00f3b przyst\u0119pny i profesjonalny.<\/p>\n hm. Anna Nowosad:<\/b> Przyj\u0119cie og\u00f3lnego opisu metodyk nale\u017cy do kompetencji Rady Naczelnej. Rada w swojej pa\u017adziernikowej uchwale przyj\u0119\u0142a, \u017ce dyskusja o liczbie i kszta\u0142cie metodyk powinna zosta\u0107 poprzedzona szerokimi konsultacjami instruktorskimi. Moim zdaniem przed nami nie tylko decyzja o tym, czy b\u0119dziemy mieli 3 czy 4 metodyki, ale te\u017c, jaki przedzia\u0142 wiekowy b\u0119dzie dotyczy\u0142 ka\u017cdej z nich, w szczeg\u00f3lno\u015bci zuch\u00f3w. Pami\u0119tajmy, \u017ce obecnie zgodnie ze szko\u0142\u0105 powszechn\u0105 pierwszy okres nauki trwa 4, a nie 3, lata. R\u00f3wnie\u017c do Rady Naczelnej nale\u017cy okre\u015blenie nazw poszczeg\u00f3lnych instrument\u00f3w metodycznych oraz cel\u00f3w, jakie stawiamy przed ka\u017cdym z nich. G\u0142\u00f3wna Kwatera odpowiada natomiast za opracowanie szczeg\u00f3\u0142owych regulamin\u00f3w instrument\u00f3w metodycznych, czyli w szczeg\u00f3lno\u015bci regulamin\u00f3w stopni harcerskich, sprawno\u015bci i zbiorowych instrument\u00f3w metodycznych. Jestem przekonana, \u017ce GK nie mo\u017ce swoich prac prowadzi\u0107 w oderwaniu od wizji wykutej przez RN i \u017ce proces ten wymaga bliskiej wsp\u00f3\u0142pracy obu w\u0142adz oraz zaanga\u017cowania tak\u017ce jak najwi\u0119kszej liczby instruktor\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 wsparciem metodycznym. Tej my\u015bli podporz\u0105dkowany jest pomys\u0142 zbudowania i wzmocnienia wsp\u00f3lnot metodyk\u00f3w ka\u017cdej grupy wiekowej, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 skupia\u0142y praktyk\u00f3w z ca\u0142ej Polski. Chcemy zaanga\u017cowa\u0107 ich w prac\u0119 nad stworzeniem najlepszego rozwi\u0105zania dla ca\u0142ej organizacji w zakresie aktualizacji metodyk.<\/p>\n hm. Anna Nowosad:<\/b> Uwa\u017cam, \u017ce w trakcie jednego roku harcerskiego powinien odbywa\u0107 si\u0119 nie wi\u0119cej ni\u017c jeden og\u00f3lnozwi\u0105zkowy zlot tak, aby\u015bmy mogli w najlepszy mo\u017cliwy spos\u00f3b zaanga\u017cowa\u0107 potencja\u0142 naszej kadry do organizacji takiego przedsi\u0119wzi\u0119cia. Zlot ZHP, kt\u00f3rego uczestnikami mog\u0105 by\u0107 zuchy, harcerze, harcerze starsi i w\u0119drownicy jest ogromnym wydarzeniem, kt\u00f3re nie ma szans powodzenia, je\u017celi nie jest wspierane przez kadr\u0119 ZHP. Nie mo\u017cemy zapomina\u0107 o tym, aby kadra, kt\u00f3ra organizuje Zlot ZHP mia\u0142a tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 uczestniczenia w programie zorganizowanym specjalnie dla niej, ale w moim przekonaniu program taki powinien by\u0107 dost\u0119pny w trakcie Zlotu ZHP, a nie by\u0107 odr\u0119bnym wydarzeniem organizowanym w tym samym roku co Zlot ZHP.<\/p>\n hm. Jolanta Kreczma\u0144ska:<\/b> Zlot ZHP powinien by\u0107 wa\u017cnym \u015bwi\u0119tem wszystkich cz\u0142onk\u00f3w naszej organizacji. Kalendarz imprez powinien by\u0107 tak konstruowany w taki spos\u00f3b, by potencjalni uczestnicy imprez nie musieli wybiera\u0107, w czym chc\u0105 wzi\u0105\u0107 udzia\u0142, a kadra nie musia\u0142a dzieli\u0107 swojego potencja\u0142u na oddzielne wydarzenia. Decydowa\u0107 pomi\u0119dzy rozwojem w\u0142asnym (na zlocie kadry), a prac\u0105 z dzie\u0107mi (podczas zlotu). Jeste\u015bmy przekonani, \u017ce instruktorzy w\u0119drownictwa (wcze\u015bniej skupieni przy W\u0119drowniczej Watrze) i instruktorzy pracuj\u0105cy z harcerzami starszymi (organizuj\u0105cy PZHS) powinni zadba\u0107 o to, by og\u00f3lnopolski zlot dawa\u0142 szans\u0119 na rozw\u00f3j uczestnik\u00f3w odpowiadaj\u0105cy danej grupie metodycznej. By\u0107 mo\u017ce rozwi\u0105zaniem jest w\u0119drownicze gniazdo dzia\u0142aj\u0105ce na zlocie, na zasadach Watry W\u0119drowniczej, a rozpoczynaj\u0105ce si\u0119 na w\u0119dr\u00f3wkach. Dzi\u0119ki takim propozycjom z jednej strony osoby powy\u017cej 16 roku \u017cycia znajduj\u0105 na zlocie program dla siebie, z drugiej harcerze i harcerze starsi maj\u0105 szans\u0119 obserwowa\u0107 atrakcyjne dzia\u0142ania swoich starszych koleg\u00f3w i kole\u017canek. Pomys\u0142\u00f3w mo\u017ce by\u0107 wiele, w naszej opinii najwa\u017cniejsze jest to, by wykorzystywa\u0107 zlot jako okazj\u0119 do pracy metodycznej i prowadzenia bardzo atrakcyjnego, pozwalaj\u0105cego na rozw\u00f3j, inspiruj\u0105cego dru\u017cynowych, programu. Wsp\u00f3lna impreza to r\u00f3wnie\u017c jedna logistyka i zapewne mniejsze koszty organizacyjne rozk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 na wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 uczestnik\u00f3w. Zlot to tak\u017ce szansa spotkania z cz\u0142onkami innych organizacji skautowych czy ZHP Poza Granicami Kraju. Wszyscy powinni mie\u0107 szans\u0119 na spotkanie podczas zlotu ca\u0142ej organizacji, by w pe\u0142ni korzysta\u0107 z szansy na wymian\u0119 do\u015bwiadcze\u0144.<\/p>\n hm. Jolanta Kreczma\u0144ska: <\/b>G\u0142\u00f3wna Kwatera, przede wszystkim, powinna stwarza\u0107 warunki do wyzwalania aktywno\u015bci \u017cyciowej, tw\u00f3rczego podej\u015bcia do \u017cycia i rozwijania odpowiedzialno\u015bci za siebie i innych. Zbyt du\u017ca ilo\u015b\u0107 instrukcji, procedur, standard\u00f3w prowadzi cz\u0119sto do zaniku aktywno\u015bci i kreatywno\u015bci, wy\u0142\u0105cza poczucie odpowiedzialno\u015bci. Wa\u017cne s\u0105 dobre wzorce i przyk\u0142ady jednak\u017ce musz\u0105 one pozostawia\u0107 przestrze\u0144 na rozwijanie w\u0142asnej inicjatywy, samodzielne dochodzenie do celu, r\u00f3wnie\u017c okupione potkni\u0119ciami. Powinni\u015bmy pozwala\u0107 by\u0107 samodzielnymi, a uczenie si\u0119 na b\u0142\u0119dach jest wa\u017cnym elementem uczenia w dzia\u0142aniu. Aktywno\u015b\u0107 wyzwala si\u0119 tak\u017ce inspiruj\u0105c, pokazuj\u0105c horyzonty i podnosz\u0105c poprzeczk\u0119. Prawd\u0105 jest jednak to, \u017ce w\u0119drownicy i instruktorzy cz\u0119sto nie bior\u0105 odpowiedzialno\u015bci za losy swojej organizacji, poniewa\u017c nie widz\u0105 swojego realnego wp\u0142ywu na \u015brodowisko. Zbyt ma\u0142o pracujemy z przysz\u0142ymi przewodnikami, by u\u015bwiadamia\u0107 ich, jak mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na losy hufca (a po\u015brednio w ten spos\u00f3b swojej dru\u017cyny), zbyt ma\u0142o pracujemy z podharcmistrzami i harcmistrzami, by dostrzegali oni potencja\u0142 w anga\u017cowaniu m\u0142odych ludzi do wsp\u00f3\u0142odpowiadania. Wa\u017cne, by w Systemie Stopni Instruktorskich, Systemie Pracy z Kadr\u0105 i System kszta\u0142cenia kadry w ZHP zwraca\u0107 uwag\u0119 na budowanie poczucia odpowiedzialno\u015bci. Dobrym miejscem na prac\u0119 w tym zakresie jest te\u017c zapewne stopie\u0144 HO i HR, o czym nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, pracuj\u0105c nad aktualizacj\u0105 stopni i sprawno\u015bci. Wszelkie przejawy aktywno\u015bci, ciekawe pomys\u0142y programowe, inspiruj\u0105ce dzia\u0142ania dru\u017cyn i gromad tak\u017ce powinny by\u0107 promowane. Nagradza\u0107 powinni\u015bmy tych, kt\u00f3rzy realizuj\u0105 kreatywnie sw\u00f3j program (nie zapominaj\u0105c jednak o metodzie), a nie tych, kt\u00f3rzy sztampowo odtwarzaj\u0105 utarte schematy. Schematyzacja i odtw\u00f3rcze dzia\u0142ania zabij\u0105 kreatywno\u015b\u0107.<\/p>\n hm. Anna Nowosad:<\/b> To pytanie dotyka kilku temat\u00f3w, wi\u0119c pozwol\u0119 sobie je roz\u0142o\u017cy\u0107 na czynniki pierwsze.Jakie tematy powinny porusza\u0107 propozycje programowe ZHP? Czy organizacja powinna zwr\u00f3ci\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na jaki\u015b konkretny spo\u0142eczny problem? <\/b><\/h6>\n
Jak z perspektywy GK ZHP powinna wygl\u0105da\u0107 praca przy aktualizowaniu metodyk? <\/b><\/h6>\n
Czy w tym samym roku, co Zlot ZHP powinny odbywa\u0107 si\u0119 te\u017c inne og\u00f3lnozwi\u0105zkowe zloty, jak np. zlot kadry, W\u0119drownicza Watra?<\/b><\/h6>\n
\n<\/b>Cz\u0119\u015b\u0107 w\u0119drownik\u00f3w, instruktor\u00f3w wykazuje si\u0119 spor\u0105 bierno\u015bci\u0105. Nie chc\u0105 podejmowa\u0107 nowych wyzwa\u0144, nie bior\u0105 odpowiedzialno\u015bci za losy ZHP. W skrajnych przypadkach w wyniku zaniku dzia\u0142alno\u015bci zostaj\u0105 skre\u015bleni z listy cz\u0142onk\u00f3w. Czy GK ZHP powinna przeciwdzia\u0142a\u0107 takim przypadkom? <\/b><\/h6>\n
\n1.\u00a0\u00a0\u00a0 Bierno\u015b\u0107. W my\u015bl zasad harcerskiego wychowania ka\u017cdy harcerz i instruktor powinien nad sob\u0105 stale pracowa\u0107. O ile w przypadku naszych wychowank\u00f3w stawianie wyzwa\u0144 i dbanie o ich wszechstronny rozw\u00f3j spoczywa w du\u017cej mierze na barkach dru\u017cynowego wychowawcy, to w przypadku instruktor\u00f3w jest to osobista odpowiedzialno\u015b\u0107. Uwa\u017cam, \u017ce instruktor, kt\u00f3ry jest bierny nie da dobrego przyk\u0142adu harcerzom.
\n2.\u00a0\u00a0\u00a0 Niech\u0119\u0107 podejmowania nowych wyzwa\u0144. Tu widz\u0119 kilka mo\u017cliwych \u017ar\u00f3de\u0142 problemu. Je\u015bli jest nim zwyk\u0142e lenistwo, to warto zacz\u0105\u0107 nad sob\u0105 pracowa\u0107. Gorzej, je\u015bli to ZHP nie daje nam mo\u017cliwo\u015bci rozwojowych i szansy podj\u0119cia nowego wyzwania. Tu wracamy do procesu pracy z kadr\u0105 i motywowania jej do dzia\u0142ania – tak samo jak w przypadku harcerzy, dla cz\u0119\u015bci kadry stawianie wyzwa\u0144 mo\u017ce by\u0107 szalenie motywuj\u0105ce. Kluczem jest wiedza jakie wyzwania porw\u0105 dan\u0105 osob\u0119 do dzia\u0142ania oraz stworzenie jej warunk\u00f3w do podj\u0119cia realizacji takich wyzwa\u0144.
\n3.\u00a0\u00a0\u00a0 Branie odpowiedzialno\u015bci za losy ZHP. Ten problem mo\u017ce mie\u0107 co najmniej trzy przyczyny. Pierwsz\u0105 z nich jest osobista niech\u0119\u0107 do przejmowania odpowiedzialno\u015bci, dodawania sobie pracy i obowi\u0105zk\u00f3w – t\u0119 postaw\u0119 oceniam podobnie do bierno\u015bci. Drug\u0105 mo\u017ce by\u0107 brak czasu i mo\u017cliwo\u015bci, aby bardziej anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w s\u0142u\u017cb\u0119 na rzecz ZHP. Je\u015bli g\u00f3r\u0119 bior\u0105 obowi\u0105zki zawodowe i rodzinne, jest to jak najbardziej s\u0142uszny wyb\u00f3r, zas\u0142uguj\u0105cy na akceptacj\u0119 otoczenia, a nie robienie wyrzut\u00f3w, \u017ce instruktor wolontariusz nie mo\u017ce nam da\u0107 wi\u0119cej swojego czasu. Trzecia przyczyna mo\u017ce tkwi\u0107 w samej organizacji, kt\u00f3ra nie zawsze uzbrojona jest w mechanizmy pozwalaj\u0105ce na w\u0142\u0105czanie kadry w proces podejmowania decyzji – w takiej sytuacji trudno jest bra\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107. T\u0119 ostatni\u0105 przyczyn\u0119 trzeba konsekwentnie niwelowa\u0107, dbaj\u0105c o prawid\u0142owe funkcjonowanie wsp\u00f3lnoty, transparentno\u015b\u0107 w dzia\u0142aniu i anga\u017cowanie cz\u0142onk\u00f3w ZHP w podejmowanie decyzji na ka\u017cdym szczeblu organizacji.
\n4.\u00a0\u00a0\u00a0 Co do os\u00f3b odchodz\u0105cych z szereg\u00f3w ZHP, to na pewno dobrym pomys\u0142em jest monitorowanie przyczyn. Czy dana osoba rezygnuje z cz\u0142onkostwa z uwagi na brak mo\u017cliwo\u015bci pe\u0142nienia s\u0142u\u017cby? A mo\u017ce przyczyn\u0105 by\u0142 czynnik ludzki? Bez tej wiedzy nie b\u0119dziemy umieli skutecznie reagowa\u0107. W przypadku ch\u0119ci odej\u015bcia instruktora z szereg\u00f3w ZHP mo\u017cemy go oczywi\u015bcie zach\u0119ca\u0107 do podj\u0119cia s\u0142u\u017cby na innym polu lub mniej obci\u0105\u017caj\u0105cej (je\u015bli przyczyn\u0105 jest wypalenie lub brak czasu). Je\u015bli za\u015b kto\u015b jest stuprocentowo zdecydowany, \u017ce chce odej\u015b\u0107, bezwarunkowo nale\u017cy go odpowiednio po\u017cegna\u0107 i podzi\u0119kowa\u0107 za pe\u0142nion\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 (z honorami!).<\/p>\n