{"id":30255,"date":"2020-03-15T11:01:45","date_gmt":"2020-03-15T10:01:45","guid":{"rendered":"http:\/\/natropie.zhp.pl\/?p=30255"},"modified":"2020-10-10T23:39:20","modified_gmt":"2020-10-10T21:39:20","slug":"drogowskazy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/drogowskazy\/","title":{"rendered":"Drogowskazy"},"content":{"rendered":"

Trudna musi by\u0107 w\u0119dr\u00f3wka, podczas kt\u00f3rej nie trafimy na \u017cadne drogowskazy. Jednak, czy w w\u0119dr\u00f3wce znanej \u017cyciem te\u017c ich potrzebujemy?<\/b><\/p>\n

Poprzedni artyku\u0142\u00a0<\/a> zacz\u0105\u0142em od ma\u0142ego j\u0119zykowego \u0107wiczenia, a potem pokaza\u0142em, co Kodeks w\u0119drowniczy<\/i> mo\u017ce nam powiedzie\u0107 o rozwijaniu duchowo\u015bci. Teraz \u2013 gdy ju\u017c wiemy, jak powinni\u015bmy si\u0119 zabiera\u0107 za prac\u0119 nad si\u0142\u0105 ducha \u2013 proponuj\u0119 tekst, kt\u00f3ry b\u0119dzie zawiera\u0142 wiele \u0107wicze\u0144 w postaci pyta\u0144. Prosz\u0119 Ci\u0119, \u017ceby\u015b na nie odpowiedzia\u0142a\/ odpowiedzia\u0142 podczas lektury tego tekstu. Powinny one pom\u00f3c w szukaniu swoich w\u0142asnych odpowiedzi, bo gdy mowa o duchowo\u015bci, to odpowiedzi inne ni\u017c samodzielnie wypracowane, nie maj\u0105 wielkiej wagi.<\/p>\n

Pytania o drogowskazy<\/b><\/h3>\n

Doskonale znanym kodeksem moralnym jest judeochrze\u015bcija\u0144ski Dekalog.<\/a> Przypomnij go sobie. Jak my\u015blisz, czy mo\u017ce by\u0107 on dla cz\u0142owieka jakim\u015b drogowskazem? Czy nie pokazuje tylko granic, w ramach kt\u00f3rych wszystko wolno, a s\u0105 one na tyle szerokie, \u017ce pozostaj\u0105c z nimi w zgodzie i tak \u0142atwo si\u0119 pogubi\u0107? Je\u015bli drogowskaz ma pokazywa\u0107, kt\u00f3r\u0119dy i\u015b\u0107, a nie kt\u00f3r\u0119dy nie i\u015b\u0107, to Dekalog raczej na to miano nie zas\u0142uguje. Ale mo\u017ce w\u0142a\u015bnie informacja na temat tego, kt\u00f3re miejsca omija\u0107 dla w\u0119drownika, kt\u00f3ry szuka w\u0142asnych szlak\u00f3w, jest cenniejsza od opisu tylko jednej \u015bcie\u017cki?<\/p>\n

Chyba nietrudno zauwa\u017cy\u0107, \u017ce te dwa dziesi\u0119ciopunktowe zbiory norm r\u00f3\u017cni bardzo du\u017co<\/p><\/blockquote>\n

Mo\u017ce lepiej wywi\u0105zuj\u0105cym si\u0119 ze swych zada\u0144 drogowskazem b\u0119dzie tekst, w kt\u00f3rym wi\u0119cej jest opis\u00f3w pozytywnych ni\u017c zakaz\u00f3w? Takie, jak Prawo Harcerskie<\/a>. Co \u2013 zar\u00f3wno w formie, jak i w tre\u015bci \u2013 \u0142\u0105czy i r\u00f3\u017cni Dekalog i Prawo Harcerskie? Wyobra\u017a sobie sytuacje, w kt\u00f3rych kto\u015b uzasadniaj\u0105c swoje post\u0119powanie, odwo\u0142uje si\u0119 do Dekalogu i inne, w kt\u00f3rych odwo\u0142uje si\u0119 do Prawa Harcerskiego. Czym r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 te uzasadnienia? Jak my\u015blisz, czemu ci, kt\u00f3rzy przestrzegaj\u0105 tych kodeks\u00f3w, to robi\u0105? Co ich do tego sk\u0142ania? Chyba nietrudno zauwa\u017cy\u0107, \u017ce te dwa dziesi\u0119ciopunktowe zbiory norm r\u00f3\u017cni bardzo du\u017co. Pokazuje to nam, \u017ce musimy by\u0107 otwarci na szukanie drogowskaz\u00f3w r\u00f3\u017cnego rodzaju, bo nigdy nie wiadomo gdzie b\u0119d\u0105 si\u0119 kry\u0142y cenne wskaz\u00f3wki.<\/p>\n

Na przyk\u0142ad tekstami zupe\u0142nie innymi w formie, lecz te\u017c zdaj\u0105cymi si\u0119 pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 \u017cyciowych drogowskaz\u00f3w, s\u0105 om\u00f3wiony w poprzednim artykule Kodeks w\u0119drowniczy<\/i> i Dezyderata<\/i><\/a>.<\/i> Przeczytaj oba te teksty. Skoro drog\u0119 naszej w\u0119dr\u00f3wki wyznaczaj\u0105 warto\u015bci zawarte w Prawie i Przyrzeczeniu Harcerskim<\/i>, to poszukaj w Kodeksie<\/i> i Dezyderacie<\/i> fragment\u00f3w, kt\u00f3re odpowiadaj\u0105 poszczeg\u00f3lnym punktom Prawa Harcerskiego. Co nowego wzgl\u0119dem Prawa Harcerskiego i Dekalogu te teksty dodaj\u0105? Czy te nowo\u015bci mo\u017cna by zawrze\u0107 te\u017c w zwi\u0119z\u0142ej formie przykaza\u0144?<\/p>\n

Dezyderata <\/i>daje nam na przyk\u0142ad wskaz\u00f3wki na temat tego, jak uk\u0142ada\u0107 swoje relacje z innymi, kt\u00f3rych pr\u00f3\u017cno szuka\u0107 w Dekalogu. O ile to mo\u017cliwe, bez wyrzekania si\u0119 siebie, b\u0105d\u017a na dobrej stopie ze wszystkimi. Wypowiadaj swoj\u0105 prawd\u0119 jasno i spokojnie, wys\u0142uchaj innych, nawet t\u0119pych i nie\u015bwiadomych, oni te\u017c maj\u0105 swoj\u0105 opowie\u015b\u0107. Unikaj g\u0142o\u015bnych i napastliwych \u2013 s\u0105 udr\u0119k\u0105 ducha. Por\u00f3wnuj\u0105c si\u0119 z innymi, mo\u017cesz sta\u0107 si\u0119 pr\u00f3\u017cny i zgorzknia\u0142y, bowiem zawsze znajdziesz lepszych i gorszych od siebie.<\/i><\/p>\n

Jak my\u015blisz \u2013 kt\u00f3re zalecenia z wymienionych bardziej si\u0119 przydaj\u0105 w \u017cyciu? Czym si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105 pod wzgl\u0119dem konsekwencji ich z\u0142amania? Co motywuje do ich przestrzegania?\u00a0 A mo\u017ce wszystkie te rodzaje rad s\u0105 ze swej istoty niepe\u0142ne i dopiero razem s\u0105 w stanie da\u0107 pe\u0142n\u0105 odpowied\u017a na pytanie o to, jak dobrze \u017cy\u0107? Takie drogowskazy to zbiory norm, kt\u00f3rych trzeba przestrzega\u0107 i kt\u00f3rych z\u0142amanie jest moraln\u0105 win\u0105? Czy mo\u017ce wzorce osobowe, idea\u0142y, do kt\u00f3rych trzeba d\u0105\u017cy\u0107, cho\u0107 wiadomo, \u017ce w pe\u0142ni to nigdy si\u0119 nie uda?<\/p>\n

Problemy z gotowcami<\/em><\/b><\/h3>\n

Z tymi drogowskazami \u2013 niezale\u017cnie od tego, czy maj\u0105 form\u0119 kodeksu, czy s\u0105 poetyck\u0105 charakterystyk\u0105 wzorca osobowego, czy zestawem dobrych rad \u2013 wi\u0105\u017ce si\u0119 par\u0119 problem\u00f3w.<\/p>\n

Nawet je\u015bli stwierdzimy, \u017ce zasady przekaza\u0142 nam autorytet, to pojawiaj\u0105 si\u0119 dwa kolejne problemy<\/p><\/blockquote>\n

Sama znajomo\u015b\u0107 tych drogowskaz\u00f3w nie przybli\u017ca nas do odpowiedzi na pytanie, dlaczego w og\u00f3le mamy si\u0119 nimi kierowa\u0107. Dekalogu nauczono kogo\u015b w dzieci\u0144stwie, Prawo Harcerskie pozna\u0142 na zbi\u00f3rkach, Kodeks W\u0119drowniczy pierwszy raz us\u0142ysza\u0142 we wzruszaj\u0105cych okoliczno\u015bciach i zosta\u0142 mu w pami\u0119ci, a wskazania poet\u00f3w s\u0105 dobrze napisane i trafiaj\u0105 do serca \u2013 czy to s\u0105 wystarczaj\u0105ce powody, \u017ceby kierowa\u0107 si\u0119 w \u017cyciu takimi, a nie innymi zasadami? Wydaje si\u0119 to co najmniej nieodpowiedzialne. Nawet je\u015bli stwierdzimy, \u017ce zasady przekaza\u0142 nam, kto\u015b, kto jest autorytetem, to pojawiaj\u0105 si\u0119 dwa kolejne problemy: dlaczego ten kto\u015b jest autorytetem \u2013 i nawet gdy to ustalimy \u2013 dlaczego proponuje on nam te, a nie inne zasady? Znowu wracamy do punktu wyj\u015bcia, pytaj\u0105c o uzasadnienie dla tych zasad.<\/p>\n

Problemu tego zazwyczaj nie dostrzegamy, bo ulegamy czemu\u015b, co wybitna badaczka moralno\u015bci \u2013 Maria Ossowska<\/a> \u2013 nazywa g\u0142odem absolutu.<\/i> Jest to tendencja do uznawania w\u0142asnych norm za jedyne, obowi\u0105zuj\u0105ce zawsze i wsz\u0119dzie. Szybki przegl\u0105d innych kultur \u017cyj\u0105cych teraz na tej samej planecie, co my, czy nawet historii naszej kultury dobitnie dowodzi fa\u0142szywo\u015bci tego nieu\u015bwiadomionego przekonania. Cz\u0119sto w ma\u0142ej skali zjawisko to wida\u0107 podczas rodzinnych sprzeczek. Dzieci niezale\u017cnie od stara\u0144 rodzic\u00f3w, wychowuj\u0105 si\u0119 w nieco innym ni\u017c oni \u015bwiecie i przyswajaj\u0105 sobie nieco inne warto\u015bci. Zdarza si\u0119, \u017ce co\u015b, co dla rodzic\u00f3w jest nie do pomy\u015blenia<\/i>, dla dzieci jest jak najbardziej normalne<\/i> i na odwr\u00f3t. Wybucha wtedy sprzeczka, w kt\u00f3rej \u017cadna ze stron nie my\u015bli o tym, \u017ce ma inny ni\u017c druga strona system warto\u015bci, kt\u00f3ry te\u017c mo\u017ce by\u0107 dobrze uzasadniony, tylko uznaje, \u017ce niezgod\u0119 \u2013 jak pisze Ossowska \u2013 nale\u017cy przypisa\u0107 wy\u0142\u0105cznie jakiej\u015b \u015blepocie<\/i>, kt\u00f3ra ust\u0105pi, gdy druga ze stron zrozumie, jak jest<\/i>.<\/p>\n

Spojrzenie z zewn\u0105trz na w\u0142asn\u0105 kultur\u0119 budzi czujno\u015b\u0107 krytyczn\u0105 <\/i><\/p><\/blockquote>\n

Normy moralne, a tym bardziej ich zestawy, nie s\u0105 wcale oczywiste, wi\u0119c domagaj\u0105 si\u0119 uzasadnienia. Ossowska, jako naukowczyni, kt\u00f3ra ca\u0142e swe \u017cycie po\u015bwi\u0119ci\u0142a badaniu tego, jak bardzo systemy moralne s\u0105 zr\u00f3\u017cnicowane i zale\u017cne od polityki, religii, tradycji i wielu r\u00f3\u017cnych czynnik\u00f3w, jak ma\u0142o kto jest uprawiona do tego, aby nas pouczy\u0107, \u017ce dla rozwoju w\u0142asnej moralno\u015bci cenne jest patrzenie na inne. Spojrzenie z zewn\u0105trz na w\u0142asn\u0105 kultur\u0119 budzi czujno\u015b\u0107 krytyczn\u0105 w stosunku do rzeczy, w kt\u00f3rych wyro\u015bli\u015bmy. Wiadomo, \u017ce nie dostrzega niewoli ten, kto si\u0119 w niej urodzi\u0142<\/i> \u2013 pisze Ossowska.<\/p>\n

Uzasadnienie norm oczywi\u015bcie jest mo\u017cliwe, tylko nasze drogowskazy tych uzasadnie\u0144 nie zawieraj\u0105. A to chyba proces docierania do nich bardziej rozwija si\u0142\u0119 ducha, ni\u017c samo przyswajanie gotowego kodeksu. Maria Ossowska podczas II wojny \u015bwiatowej z my\u015bl\u0105 o przysz\u0142ej, wolnej Polsce przygotowa\u0142a tekst Wz\u00f3r obywatela w ustroju demokratycznym. <\/i>Wyliczy\u0142a tam cechy, kt\u00f3rymi powinien charakteryzowa\u0107 si\u0119 dobry obywatel w demokracji i je uzasadni\u0142a.<\/p>\n

Przytocz\u0119 nieoczywisty przyk\u0142ad: Nasz cz\u0142owiek, taki, jakim go chcemy widzie\u0107 w ustroju demokratycznym, wymaga jeszcze jednego rysu w tym szkicowym portrecie. Powinien by\u0107 wyposa\u017cony w poczucie humoru. Jest co\u015b s\u0142usznego w opinii, \u017ce trudno by\u0142oby dyktaturze zapu\u015bci\u0107 korzenie w narodzie posiadaj\u0105cym t\u0119 w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107. By przekona\u0107 ludzi, \u017ce jeden cz\u0142owiek czy jedna partia maj\u0105 monopol na prawd\u0119 i maj\u0105 wy\u0142\u0105czne prawo do urabiania wed\u0142ug niej wszystkich obywateli, bez dopuszczania odchyle\u0144, trzeba ten autorytet podeprze\u0107 jak\u0105\u015b deklaracj\u0105. Wiemy, jak skutecznie rozwiewa opary takiej pompatyczno\u015bci jedno dobre pismo humorystyczne, dowcip przenoszony z ust do ust. Niech\u017ce nasz przysz\u0142y cz\u0142owiek posiada t\u0119 zdolno\u015b\u0107, za pomoc\u0105 kt\u00f3rej Arystoteles pr\u00f3bowa\u0142 definiowa\u0107 cz\u0142owieka: niechaj b\u0119dzie zdolny do \u015bmiechu<\/i>.<\/p>\n

\u00a0 Ludzie cz\u0119sto niedoskona\u0142e, niezupe\u0142ne kodeksy traktuj\u0105 tak, jakby by\u0142y one idealne<\/p><\/blockquote>\n

Poza tym wydaje si\u0119, \u017ce posiadanie gotowego drogowskazu zwalnia jego u\u017cytkownika<\/i> z odpowiedzialno\u015bci.\u00a0 Leszek Ko\u0142akowski<\/a> \u2013 znany polski filozof \u2013 w swoim eseju Etyka bez kodeksu<\/i> pokazuje, \u017ce kierowanie si\u0119 gotowym kodeksem moralnym zwalnia z podejmowania w\u0142asnych decyzji, sprawia, \u017ce cz\u0142owiek nie musi dzia\u0142a\u0107 wedle warto\u015bci, tylko wed\u0142ug regu\u0142. Ko\u0142akowski zastrzega, \u017ce te uwagi odnosz\u0105 si\u0119 tylko do idealnego kodeksu moralnego, kt\u00f3ry regulowa\u0142by wszystko, a taki na szcz\u0119\u015bcie, nie istnieje.<\/p>\n

Problem jednak jest taki, \u017ce ludzie cz\u0119sto niedoskona\u0142e, niezupe\u0142ne kodeksy traktuj\u0105 tak, jakby by\u0142y one idealne. Zdarza si\u0119, \u017ce katechizmy wyprowadzaj\u0105<\/i> z biblijnych dziesi\u0119ciu przykaza\u0144 dziesi\u0105tki, je\u015bli nie setki szczeg\u00f3\u0142owych punkt\u00f3w. Podobnie mo\u017cna spotka\u0107 osoby, kt\u00f3re odnosz\u0105ce si\u0119 do harcerskiej s\u0142u\u017cby s\u0142owa ca\u0142ym \u017cyciem<\/i> z Przyrzeczenia Harcerskiego zdaj\u0105 si\u0119 rozumie\u0107 w taki spos\u00f3b, \u017ce zapominaj\u0105 o \u015bwiecie, kt\u00f3ry istnieje poza harcerstwem, a do kt\u00f3rego harcerstwo ma nas przecie\u017c przygotowa\u0107.<\/p>\n

Swoj\u0105 argumentacj\u0119 Ko\u0142akowski ko\u0144czy podobnym mora\u0142em co Ossowska, stwierdzaj\u0105c: wychowanie w poczuciu odpowiedzialno\u015bci wobec zastanego \u015bwiata, a wi\u0119c wychowanie w postawie tw\u00f3rczej wobec \u017cycia i w przekonaniu, \u017ce decyzje przez nas podejmowane nie mog\u0105 by\u0107 z g\u00f3ry za nas podj\u0119te przez og\u00f3lny system ocen i norm, wychowanie takie musi zaszczepia\u0107 wiedz\u0119 o wielorako\u015bci heterogenicznych warto\u015bci, kt\u00f3re musimy \u0142\u0105cznie akceptowa\u0107, a kt\u00f3rych wymogom cz\u0119sto nie mo\u017cemy \u0142\u0105cznie sprosta\u0107.<\/i><\/p>\n

Co dalej?<\/b><\/h3>\n

Drogowskazy s\u0105 jednak nam potrzebne. Ossowska przedstawi\u0142a adekwatny dla demokracji wzorzec osobowy obywatela, a Ko\u0142akowski w swoich innych tekstach zwraca uwag\u0119 na rol\u0119\u00a0 tradycyjnych fundament\u00f3w cywilizacji europejskiej dlatego, aby mog\u0142a ona trwa\u0107. W obu przypadkach jednak s\u0105 to koncepcje ograniczone do tego, co nasze<\/i> \u2013 demokratyczne czy europejskie, a nie obowi\u0105zuj\u0105ce zawsze i wsz\u0119dzie. Dlatego szukaj\u0105c drogowskaz\u00f3w i tworz\u0105c w\u0142asne, musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce s\u0105 one nasze, a nie uniwersalne.<\/p>\n

Drogowskazy s\u0105 potrzebne, ale nie odpowiadaj\u0105 nam na pytanie, dlaczego mamy si\u0119 nimi kierowa\u0107. Dlatego zajmiemy si\u0119 filozofi\u0105, kt\u00f3ra stara si\u0119 odpowiedzie\u0107 na pytanie co powinienem robi\u0107<\/i> i na wiele innych pyta\u0144 dotykaj\u0105cych spraw fundamentalnych, dostarczaj\u0105c uzasadnie\u0144.<\/p>\n

Niekt\u00f3re przedstawione drogowskazy s\u0105 warto\u015bciowe nie tylko ze wzgl\u0119du na to, co g\u0142osz\u0105, ale te\u017c ze wzgl\u0119du na poetyck\u0105 form\u0119, kt\u00f3ra pozwala wyrazi\u0107 im co\u015b wi\u0119cej, ni\u017c tylko zestaw norm. Zajmiemy si\u0119 wi\u0119c te\u017c tym, jak poezja mo\u017ce by\u0107 wykorzystywana w rozwoju duchowym. Religia bywa dla wielu \u017ar\u00f3d\u0142em, \u017cyciowych drogowskaz\u00f3w, a wi\u0119c i ni\u0105 b\u0119dzie trzeba si\u0119 w naszych rozwa\u017caniach zaj\u0105\u0107. Ale przed tym spr\u00f3bujmy jeszcze zosta\u0107 przy jednym z wymienionych tu drogowskaz\u00f3w \u2013 Dekalogu \u2013 i wychodz\u0105c od jego ekranizacji<\/i> Krzysztofa Kie\u015blowskiego zobaczmy, jak w rozwoju duchowym mog\u0105 nam pom\u00f3c\u2026filmy.<\/p>\n

 <\/p>\n

Polecane lektury<\/b><\/p>\n

    \n
  • \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 L. Ko\u0142akowski, Etyka bez kodeksu<\/i> [w:] L. Ko\u0142akowski, Kultura i fetysze<\/i>, Warszawa, wiele wyda\u0144.<\/li>\n
  • \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 M. Ossowska, Normy moralne. Pr\u00f3ba systematyzacji<\/i>, Warszawa, wiele wyda\u0144.<\/li>\n
  • \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 M. Ossowska, Wz\u00f3r obywatela w ustroju demokratycznym<\/i> [w:] M. Ossowska, O cz\u0142owieku, moralno\u015bci i nauce. Miscellanea<\/i>, Warszawa 1983 (wydane te\u017c jako: Wz\u00f3r demokraty. Cnoty i warto\u015bci<\/i>, Warszawa 1992).<\/li>\n<\/ul>\n

     <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Trudna musi by\u0107 w\u0119dr\u00f3wka, podczas kt\u00f3rej nie trafimy na \u017cadne drogowskazy. Jednak, czy w w\u0119dr\u00f3wce znanej \u017cyciem te\u017c ich potrzebujemy?<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":30257,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[201],"tags":[479,454,983,626],"class_list":["post-30255","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wt","tag-duchowosc","tag-prawo-harcerskie","tag-rozwoj-duchowy","tag-wychowanie-duchowe"],"acf":{"attached_posts":{"link_1":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/7-sposobow-na-harcerstwo-w-domu\/","link_2":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/nie-chodzmy-skrotem\/","link_3":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/chwalisz-sie-czy-zalisz\/"}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30255","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30255"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30255\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30258,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30255\/revisions\/30258"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30257"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30255"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30255"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30255"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}