Plotki, fake newsy i dezinformacja to niestety nasza codzienno\u015b\u0107. Ka\u017cdy z nas zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z tym cho\u0107 raz. Co robi\u0107, \u017ceby si\u0119 nie nabra\u0107 i nie da\u0107 zmanipulowa\u0107? Na szcz\u0119\u015bcie jest na to spos\u00f3b.<\/b><\/p>\n
Prawdopodobnie niedawno us\u0142yszeli\u015bcie od kogo\u015b plotk\u0119, \u017ce zamykaj\u0105 wasze miasto z powodu koronawirusa. Nazwa miasta jest nieistotna \u2013 w czwartek plotka dotyczy\u0142a Warszawy, a w pi\u0105tek Poznania. Schemat zawsze by\u0142 ten sam \u2013 kto\u015b ma wujka\/cioci\u0119\/znajomego w policji\/wojsku\/urz\u0119dzie miasta i st\u0105d wie, \u017ce zamkn\u0105 miasto. W przypadku Warszawy plotk\u0119 dementowali nawet prezydent miasta i rzecznik rz\u0105du.<\/a><\/p>\n Pojawi\u0142y si\u0119 te\u017c fake newsy o tym, \u017ce koronawirus uciek\u0142<\/em> z chi\u0144skiego laboratorium, na co jednak nie ma \u017cadnych dowod\u00f3w. W Polsce w walk\u0119 z fake newsami zaanga\u017cowa\u0142y si\u0119 nawet ministerstwo zdrowia i kancelaria premiera. W ostatnich dniach dementowano m.in. wiadomo\u015bci o pojawieniu si\u0119 wojska<\/a> na ulicach niekt\u00f3rych miast, masowych szczepieniach przeciwko koronawirusowi<\/a> czy o tym, \u017ce nied\u0142ugo zabraknie \u017cywno\u015bci w kraju.<\/a><\/p>\n Fake news ma najcz\u0119\u015bciej wywo\u0142a\u0107 sensacj\u0119<\/p><\/blockquote>\n Fake newsy nie s\u0105 wynalazkiem ostatnich tygodni ani nawet miesi\u0119cy – znamy je od dawna. Termin ten zd\u0105\u017cy\u0142 pojawi\u0107 si\u0119 ju\u017c w s\u0142owniku PWN<\/a>. Zgodnie z definicj\u0105, fake newsa spotkamy w internecie i przede wszystkim to odr\u00f3\u017cnia go od zwyk\u0142ej plotki. Po drugie, fake news ma najcz\u0119\u015bciej wywo\u0142a\u0107 sensacj\u0119 lub kogo\u015b znies\u0142awi\u0107. Po trzecie, informacja jest nieprawdziwa, nigdy nie mia\u0142a miejsca.<\/p>\n Przypomnijmy sobie jeszcze tylko, \u017ce wed\u0142ug s\u0142ownika PWN,<\/a> plotka to niesprawdzona lub k\u0142amliwa wiadomo\u015b\u0107 powtarzana z ust do ust, najcz\u0119\u015bciej szkodz\u0105ca czyjej\u015b opinii.<\/i><\/p>\n Cz\u0119sto fake newsy \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 z dezinformacj\u0105, czyli ca\u0142kowicie lub tylko cz\u0119\u015bciowo nieprawdziwymi informacjami, kt\u00f3re maj\u0105 wprowadzi\u0107 innych w b\u0142\u0105d.<\/p>\n Dobrym, bo udowodnionym, przyk\u0142adem dezinformacji s\u0105 niekt\u00f3re wiadomo\u015bci dotycz\u0105ce zestrzelenia samolotu malezyjskich linii lotniczych nad Donbasem w 2014 roku. W marcu tego roku holenderska prokuratura zaocznie oskar\u017cy\u0142a<\/a> o ten czyn trzech Rosjan i Ukrai\u0144ca.<\/p>\n Zanim do tego dosz\u0142o w \u015bwiat wypuszczono fake newsy. Najpierw pokazywano zdj\u0119cia rzekomego ataku samolotu wojskowego na malezyjsk\u0105 maszyn\u0119, p\u00f3\u017aniej powo\u0142ywano si\u0119 na \u015bwiadk\u00f3w twierdz\u0105cych, \u017ce widzieli, jak do samolotu strzela\u0142 ukrai\u0144ski wojskowy. P\u00f3\u017aniej jeszcze pojawia\u0142y si\u0119 kolejne doniesienia o rzekomym wybuchu na pok\u0142adzie samolotu czy awarii. We wszystkich przypadkach uda\u0142o si\u0119 udowodni\u0107, \u017ce informacje nie maj\u0105 wiele wsp\u00f3lnego z rzeczywisto\u015bci\u0105.<\/p>\n Plotki, fake newsy i dezinformacja to niestety nasza codzienno\u015b\u0107. Mo\u017cemy je spotka\u0107 w niemal ka\u017cdej dziedzinie naszego \u017cycia, zw\u0142aszcza w internecie. Prowadzi to do tego, \u017ce czasami nawet nie\u015bwiadomie przekazujemy dalej nieprawdziwe informacje i na ich podstawie budujemy opini\u0119 na dany temat.<\/p>\n Jak si\u0119 mo\u017cemy broni\u0107 przed fake newsami? W pierwszej kolejno\u015bci warto pami\u0119ta\u0107 o hierarchii \u017ar\u00f3de\u0142 informacji. Do najbardziej wiarygodnych \u017ar\u00f3de\u0142 informacji mo\u017cemy zaliczy\u0107 strony internetowe i zweryfikowane fanpage r\u00f3\u017cnych instytucji pa\u0144stwowych, urz\u0119d\u00f3w, rz\u0105dowych organizacji mi\u0119dzynarodowych, Unii Europejskiej. Je\u015bli szukamy projekt\u00f3w ustaw lub przepis\u00f3w to najlepszym \u017ar\u00f3d\u0142em informacji b\u0119dzie strona Sejmu<\/a> oraz Dziennik Ustaw.<\/a>\u00a0 Po wiarygodne statystyki warto si\u0119gn\u0105\u0107 do GUS-u<\/a>, Eurostatu<\/a>, Banku \u015awiatowego<\/a>, Mi\u0119dzynarodowego Funduszu Walutowego<\/a>, czy \u015awiatowej Organizacji Zdrowia.<\/a><\/p>\n Ka\u017cda z agencji informacyjnych, mniejsz\u0105 lub wi\u0119ksz\u0105, cz\u0119\u015b\u0107 swoich depesz publikuje na swoich stronach<\/p><\/blockquote>\n Jednak nie samymi statystykami i o\u015bwiadczeniami ze stron rz\u0105dowych \u017cyje cz\u0142owiek. Gdzie w pierwszej kolejno\u015bci warto zajrze\u0107 w poszukiwaniu wiadomo\u015bci? Pomocne mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 agencje prasowe, kt\u00f3rym w \u017cadnym wypadku nie zale\u017cy na podawaniu niesprawdzonych informacji, mog\u0105cych zachwia\u0107 ich budowan\u0105 od dekad pozycj\u0119 w \u015bwiecie medi\u00f3w. Do najwi\u0119kszych i najbardziej szanowanych nale\u017c\u0105 takie agencje jak Reuters<\/a>, Associated Press<\/a> czy Agence France-Presse<\/a> (AFP). A w przypadku Polski b\u0119dzie to Polska Agencja Prasowa<\/a> (PAP). Ka\u017cda z tych agencji udost\u0119pnia, mniejsz\u0105 lub wi\u0119ksz\u0105, cz\u0119\u015b\u0107 swoich depesz informacyjnych na swoich stronach internetowych.<\/p>\n Wysoko w hierarchii \u017ar\u00f3de\u0142 informacji stoj\u0105 te\u017c media od lat istniej\u0105ce na rynku, kt\u00f3rym tak samo jak agencjom informacyjnym nie zale\u017cy na rozprzestrzenianiu fake news\u00f3w. Przy korzystaniu z tych medi\u00f3w warto zwraca\u0107 uwag\u0119, czy czytamy autorski materia\u0142 od redakcji czy om\u00f3wienie artyku\u0142u z innych medi\u00f3w. W tym drugim przypadku warto te\u017c zajrze\u0107 do cytowanej gazety, portalu czy audycji radiowej i upewni\u0107 si\u0119 czy na przyk\u0142ad nie wyrwano jaki\u015b s\u0142\u00f3w z kontekstu.<\/p>\n Natomiast czytaj\u0105c artyku\u0142 autorski, powinni\u015bmy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na jego struktur\u0119 \u2013 czy na pocz\u0105tku przytoczono fakty dotycz\u0105ce opisywanej sprawy oraz czy pozwolono si\u0119 wypowiedzie\u0107 si\u0119 zainteresowanym osobom (np. ministrowi oskar\u017canemu o nieprawid\u0142owo\u015bci) albo uwzgl\u0119dniono stanowisko dw\u00f3ch stron konfliktu (mog\u0105 to by\u0107 np. protestuj\u0105cy pracownicy i pracodawca). Dodatkowo w niekt\u00f3rych artyku\u0142ach mo\u017cna spotka\u0107 si\u0119 z do\u0142\u0105czonymi wypowiedziami ekspert\u00f3w, co jeszcze podnosi jako\u015b\u0107 merytoryczn\u0105 takiego materia\u0142u.<\/p>\n Jednak opieranie si\u0119 na sprawdzonych \u017ar\u00f3d\u0142ach informacji to nie wszystko, co mo\u017cemy zrobi\u0107. Tym bardziej, \u017ce dla r\u00f3\u017cnych os\u00f3b medium godne zaufania<\/em> mo\u017ce oznacza\u0107 co\u015b innego.<\/p>\n Czytaj\u0105c dwa r\u00f3\u017cne artyku\u0142y na ten sam temat powinni\u015bmy dowiedzie\u0107 si\u0119 generalnie tego samego<\/p><\/blockquote>\n Ale mo\u017cemy zrobi\u0107 kilka rzeczy, \u017ceby sprawdzi\u0107 czy news to czasem nie fake news. Warto wyszuka\u0107, sk\u0105d pochodzi artyku\u0142 \u2013 czy jest to znana gazeta, portal, radio, czy mo\u017ce jaka\u015b strona, kt\u00f3ra si\u0119 podszywa pod znane media. Czasami w adresie mo\u017ce to by\u0107 ma\u0142a liter\u00f3wka albo dodatkowy my\u015blnik w nazwie. Koniecznie nale\u017cy sprawdzi\u0107, czy tekst jest artyku\u0142em od redakcji, czy zamieszczon\u0105 tam reklam\u0105. W tym drugim przypadku takie artyku\u0142y powinny by\u0107 stosownie oznaczone.<\/p>\n Kolejnym krokiem do weryfikacji newsa jest sprawdzenie, czy inne \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105 podobne informacje. Je\u015bli na przyk\u0142ad dosz\u0142o do jakiej\u015b katastrofy, to zapewne dwie konkurencyjne gazety czy stacje telewizyjne przygotuj\u0105 swoje materia\u0142y i dotr\u0105 do innych \u015bwiadk\u00f3w. Jednak ogl\u0105daj\u0105c dwa r\u00f3\u017cne programy i czytaj\u0105c dwa r\u00f3\u017cne artyku\u0142y powinni\u015bmy dowiedzie\u0107 si\u0119 z nich generalnie tego samego. To te\u017c spos\u00f3b, \u017ceby nie odrzuca\u0107 informacji tylko dlatego, \u017ce si\u0119 z nimi nie zgadzamy z uwagi na nasze pogl\u0105dy.<\/p>\n Warto czyta\u0107 artyku\u0142y do ko\u0144ca<\/p><\/blockquote>\n Nale\u017cy te\u017c uwa\u017ca\u0107 na sensacyjne nag\u0142\u00f3wki i emocjonalny j\u0119zyk. Mo\u017ce si\u0119 tak zdarzy\u0107, \u017ce tytu\u0142 i lead b\u0119d\u0105 przek\u0142amywa\u0107 to, co jest dalej w tek\u015bcie, dlatego warto czyta\u0107 artyku\u0142y do ko\u0144ca. Poza tym, tekst kipi\u0105cy od emocji sugeruje, \u017ce nie ma w nim zbyt wielu fakt\u00f3w, ale za to ca\u0142kiem sporo opinii. Te drugie warto oddziela\u0107 od fakt\u00f3w.<\/p>\n Pami\u0119tajcie, \u017ceby przed udost\u0119pnieniem informacji dalej, sprawdzi\u0107 podstawowe fakty, a je\u015bli macie w\u0105tpliwo\u015bci czy co\u015b jest prawd\u0105\u2026 nie udost\u0119pniajcie tego dalej.<\/p>\n Innym sposobem na fake newsy jest poznanie ich sposobu dzia\u0142ania. Dzi\u0119ki temu mo\u017cemy, troch\u0119 jak za pomoc\u0105 szczepie\u0144, zyska\u0107 wi\u0119ksz\u0105 odporno\u015b\u0107 na fake newsy. W 2017 roku w Holandii stworzono gr\u0119, kt\u00f3ra pokazuje te mechanizmy. Obecnie przet\u0142umaczono j\u0105 na kilkana\u015bcie j\u0119zyk\u00f3w, w tym polski. W naszym kraju partnerem gry Bad News<\/a>, w kt\u00f3rej wcielamy si\u0119 w tw\u00f3rc\u0119 fake news\u00f3w, jest Stowarzyszenie 61.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Plotki, fake newsy i dezinformacja to niestety nasza codzienno\u015b\u0107. Ka\u017cdy z nas zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z tym cho\u0107 raz. Co robi\u0107, \u017ceby si\u0119 nie nabra\u0107 i nie da\u0107 zmanipulowa\u0107? Na szcz\u0119\u015bcie jest na to spos\u00f3b.<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[201],"tags":[1148],"class_list":["post-30261","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-wt","tag-fake-news"],"acf":{"attached_posts":{"link_1":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/drogowskazy\/","link_2":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/7-sposobow-na-harcerstwo-w-domu\/","link_3":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/nie-chodzmy-skrotem\/"}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30261","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30261"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30261\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30263,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30261\/revisions\/30263"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30261"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30261"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30261"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Co to jest fake news?<\/b><\/h3>\n
Szukaj sprawdzonych informacji<\/b><\/h3>\n
Sprawdzaj \u017ar\u00f3d\u0142a<\/b><\/h3>\n
Szczepionka na fake newsy<\/b><\/h3>\n