Ludzkie \u017cycie wewn\u0119trzne, meandry psychiki i duchowo\u015bci, s\u0105 zawi\u0142e, skomplikowane i przez to bardzo trudne do zrozumienia. Gdy co\u015b zostanie opisane, to \u0142atwiej nam to rozumie\u0107. Chyba nie raz zdarza si\u0119, \u017ce gdy o czym\u015b my\u015blimy, jest to dla nas niejasne, a gdy powiemy to na g\u0142os, od razu lepiej zaczynamy to rozumie\u0107. Dlatego dobrze, \u017ce mamy pisarzy i literatur\u0119, bo pisarze w swoich tekstach opisuj\u0105 przer\u00f3\u017cne ludzkie do\u015bwiadczenia. A dzi\u0119ki temu, \u017ce je opisuj\u0105, to u\u0142atwiaj\u0105 nam ich zrozumienie \u2013 mo\u017ce to by\u0107 pomocne, nawet gdy sami ju\u017c prze\u017cyli\u015bmy opisywane do\u015bwiadczenia, bo z tego, \u017ce je prze\u017cyli\u015bmy, wcale nie wynika, \u017ce je rozumiemy i umiemy opisa\u0107.<\/p>\n
Znaj\u0105c rozterki literackich bohater\u00f3w \u0142atwiej nam wyobrazi\u0107 sobie, co ludzie mog\u0105 my\u015ble\u0107 i czu\u0107<\/p><\/blockquote>\n
Teksty literackie, poza tym, \u017ce pozwalaj\u0105 nam lepiej zrozumie\u0107 samych siebie, daj\u0105 nam te\u017c dost\u0119p do tego, co my\u015bl\u0105, czuj\u0105, prze\u017cywaj\u0105 inni. Znaj\u0105c wewn\u0119trzne rozterki literackich bohater\u00f3w \u0142atwiej nam potem w \u017cyciu<\/em> wyobrazi\u0107 sobie, co spotykani ludzie mog\u0105 my\u015ble\u0107 i czu\u0107. Uwa\u017cne czytanie literatury s\u0142u\u017cy wi\u0119c lepszemu rozumieniu \u015bwiata, siebie i innych, buduje takie cenne cechy charakteru jak wra\u017cliwo\u015b\u0107 i empatia.<\/p>\nLiteratura pomaga nam w rozumieniu, a zarazem samo czytanie jest rozumieniem \u2013 rozumieniem tekstu, zwanym r\u00f3wnie\u017c interpretacj\u0105. Mo\u017ce wi\u0119c warto potraktowa\u0107 rozumienie tekstu jako model dla rozumienia w og\u00f3le i zobaczy\u0107 co z tego wyjdzie?<\/p>\n
Zakr\u0119cone rozumienie<\/b><\/h3>\n
W\u0142a\u015bnie na takim pomy\u015ble opiera si\u0119 wp\u0142ywowy nurt wsp\u00f3\u0142czesnej filozofii, jakim jest hermeneutyka. Hermeneutyka pocz\u0105tkowo by\u0142a sztuk\u0105 i teori\u0105 interpretowania tekst\u00f3w. Najpierw tych sprawiaj\u0105cych trudno\u015bci \u2013 tekst\u00f3w \u015bwi\u0119tych, p\u00f3\u017aniej prawnych. Stopniowo poszerza\u0142a sw\u00f3j zakres na interpretowanie wszystkich tekst\u00f3w, a w XIX wieku sta\u0142a si\u0119 inspiracj\u0105 dla og\u00f3lnej, filozoficznej teorii rozumienia.<\/p>\n
Rozumienie cz\u0142owieka opiera si\u0119 na rozumieniu poszczeg\u00f3lnych czyn\u00f3w<\/p><\/blockquote>\n
Jednym z kluczowych poj\u0119\u0107 hermeneutyki jest ko\u0142o hermeneutyczne<\/i>. S\u0142u\u017cy ono wyja\u015bnieniu tego, \u017ce ludzkie rozumienie zawsze ma charakter kolistego ruchu \u2013 od cz\u0119\u015bci do ca\u0142o\u015bci i od ca\u0142o\u015bci do cz\u0119\u015bci. \u017beby zrozumie\u0107 ca\u0142e zdanie, trzeba zrozumie\u0107 ka\u017cde wchodz\u0105ce w jego sk\u0142ad s\u0142owo. Z drugiej jednak strony, aby zrozumie\u0107 dane s\u0142owo, trzeba je zrozumie\u0107 w kontek\u015bcie ca\u0142ego zdania \u2013 na przyk\u0142ad, je\u015bli zdanie zaczyna si\u0119 od s\u0142owa zamek<\/em>, to patrz\u0105c na samo to pierwsze s\u0142owo, nie wiemy jeszcze, czy chodzi o budowl\u0119, zamek w drzwiach czy zamek b\u0142yskawiczny, aby zrozumie\u0107 to s\u0142owo, musimy zrozumie\u0107 zdanie. Podobnie sens zdania jest zrozumia\u0142y dopiero w kontek\u015bcie sk\u0142adaj\u0105cego si\u0119 ze zda\u0144 akapitu, sens akapitu w kontek\u015bcie rozdzia\u0142u \u2013 i tak dalej.<\/p>\nWyjd\u017amy poza teksty \u2013 rozumienie cz\u0142owieka jako ca\u0142o\u015bci opiera si\u0119 na rozumieniu poszczeg\u00f3lnych czyn\u00f3w, ale czyny te jeste\u015bmy w stanie rozumie\u0107, tylko odnosz\u0105c je do og\u00f3lnego wyobra\u017cenia o tej osobie. Je\u017celi kto\u015b wcze\u015bniej ch\u0119tnie nam bezinteresownie pomaga\u0142, to gdy si\u0119 sp\u00f3\u017ani, b\u0119dziemy sk\u0142onni uzna\u0107, \u017ce za to sp\u00f3\u017anienie odpowiadaj\u0105 jakie\u015b niezale\u017cne od niego czynniki, bo wytworzyli\u015bmy sobie obraz tej osoby jako kogo\u015b porz\u0105dnego<\/em>. Je\u015bli jednak kto\u015b nie raz pokaza\u0142, \u017ce niezbyt si\u0119 przyk\u0142ada do swoich obowi\u0105zk\u00f3w i je lekcewa\u017cy, to sp\u00f3\u017anienie b\u0119dziemy raczej interpretowa\u0107 jako kolejny wyraz lekkoduchostwa tej osoby. Ten sam czyn \u2013 w zale\u017cno\u015bci od tego, w \u015bwietle jakiego og\u00f3lnego obrazu danej osoby b\u0119dzie interpretowany, mo\u017ce zosta\u0107 zrozumiany ca\u0142kowicie odmiennie.<\/p>\nWynika z tego, \u017ce w przypadku ludzi i tego, co tworz\u0105, czyli kultury, nigdy nie mo\u017cemy mie\u0107 pe\u0142nego zrozumienia. Dobrze to wida\u0107 przy ponownym czytaniu tego samego tekstu, czy ogl\u0105daniu tego samego filmu \u2013 cz\u0119sto zupe\u0142nie inaczej go rozumiemy. Po pierwsze \u2013 dopiero po pierwszym zapoznaniu si\u0119 z ca\u0142o\u015bci\u0105 tekstu wytworzyli\u015bmy sobie pogl\u0105d na temat ca\u0142o\u015bci i teraz ponownie zapoznaj\u0105c si\u0119 z cz\u0119\u015bciami, odczytujemy je w kontek\u015bcie ju\u017c znanej ca\u0142o\u015bci. Po drugie \u2013 na to, jak rozumiemy tekst czy inne dzie\u0142o wp\u0142ywa te\u017c wiedza spoza tego dzie\u0142a, nasze dotychczasowe do\u015bwiadczenia.<\/p>\n
Przeds\u0105dy to wst\u0119pne przekonania, z kt\u00f3rymi zaczynamy proces rozumienia czego\u015b<\/p><\/blockquote>\n
Rozumienie wymaga wcze\u015bniejszej wiedzy. W hermeneutyce m\u00f3wi si\u0119 o przeds\u0105dach<\/i> (nie myli\u0107 z przes\u0105dami!), czyli wst\u0119pnych przekonaniach, z kt\u00f3rymi zaczynamy proces rozumienia czego\u015b. Do tej kategorii zalicza si\u0119 znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka, podstawowe wyobra\u017cenia na temat \u015bwiata, ale te\u017c konkretniejsze przekonania. Na przyk\u0142ad to, co s\u0142yszeli\u015bmy o danej ksi\u0105\u017cce, zanim zacz\u0119li\u015bmy j\u0105 czyta\u0107, wspomnienia z poprzedniej cz\u0119\u015bci filmu, kt\u00f3r\u0105 kiedy\u015b ogl\u0105dali\u015bmy, plotki, jakie s\u0142yszeli\u015bmy o nieznanej wcze\u015bniej osobie, z kt\u00f3r\u0105 teraz rozmawiamy, czy pierwsze wra\u017cenie, jakie kto\u015b na nas wywar\u0142. Cz\u0119sto m\u00f3wi si\u0119 o tym, \u017ce pierwsze wra\u017cenie, jakie wywiera si\u0119 na nowo poznanej osobie, jest najwa\u017cniejsze. Hermeneutyka wyja\u015bnia, dlaczego tak si\u0119 dzieje \u2013 pierwsze wra\u017cenie dostarcza w\u0142a\u015bnie takiego przeds\u0105du<\/i>, pierwszego rozumienia ca\u0142o\u015bci, na podstawie kt\u00f3rego \u2013 zgodnie z ko\u0142em hermeneutycznym<\/i> \u2013 mo\u017cemy potem interpretowa\u0107 poszczeg\u00f3lne czyny danej osoby.<\/p>\n
Kto\u015b, kto sp\u00f3\u017ani\u0142 si\u0119 na pierwsze spotkanie, mo\u017ce wi\u0119c zosta\u0107 przez nas odebrany jako osoba nieodpowiedzialna i potem w tym \u015bwietle b\u0119dziemy ocenia\u0107 jego dalsze post\u0119powanie. Gdy nie uda mu si\u0119 czego\u015b zrobi\u0107 dlatego, \u017ce brak mu umiej\u0119tno\u015bci, mo\u017cemy \u2013 trzymaj\u0105c si\u0119 og\u00f3lnego przekonania o tej osobie \u2013 twierdzi\u0107, \u017ce to kolejny dow\u00f3d jego lenistwa i nieodpowiedzialno\u015bci. Taki przeds\u0105d mo\u017ce wi\u0119c czasem wprowadzi\u0107 nas w b\u0142\u0105d. P\u00f3\u017aniejsza sumienno\u015b\u0107 tej osoby mo\u017ce jednak zmieni\u0107 nasze przekonania \u2013 w zwi\u0105zku z tym b\u0119dziemy musieli odrzuci\u0107 to, na czym wcze\u015bniej opierali\u015bmy si\u0119, interpretuj\u0105c jej zachowania.<\/p>\n
Przeds\u0105dy <\/i>dotycz\u0105ce \u015bwiata i ludzi w og\u00f3le, a nie jednostek, to nasze pogl\u0105dy<\/p><\/blockquote>\n
Z przeds\u0105dami jest taki problem, \u017ce jednocze\u015bnie s\u0105 koniecznym warunkiem rozumienia i mog\u0105 wprowadza\u0107 w b\u0142\u0105d, czyni\u0105c to rozumienie b\u0142\u0119dnym. To, co jeste\u015bmy w stanie zrozumie\u0107 na podstawie posiadanych przeds\u0105d\u00f3w,<\/i> nazywane jest horyzontem<\/i> \u2013 przez analogi\u0119 do tego, co jest w naszym polu widzenia. Sumienno\u015b\u0107 kogo\u015b, kogo oceniali\u015bmy jako leniwego, jest czym\u015b, co nie mie\u015bci si\u0119 w naszym horyzoncie<\/i>. Musimy wi\u0119c wytworzy\u0107 sobie nowe przeds\u0105dy<\/i>, kt\u00f3re razem ze starymi stworz\u0105 nowy horyzont<\/i>, w kt\u00f3rym b\u0119dziemy mogli zrozumie\u0107 nowe zjawisko.<\/p>\nBudowanie \u015bwiatopogl\u0105du<\/b><\/h3>\n
Dlaczego o tym pisz\u0119, gdy chc\u0119 zajmowa\u0107 si\u0119 zagadnieniem kszta\u0142towania \u015bwiatopogl\u0105du? Najog\u00f3lniejsze przeds\u0105dy<\/i>, takie dotycz\u0105ce \u015bwiata i ludzi w og\u00f3le, du\u017cych grup spo\u0142ecznych, a nie konkretnych jednostek to nasze pogl\u0105dy, a wyznaczany przez nie horyzont<\/i> to \u015bwiatopogl\u0105d.<\/p>\n\u015awiatopogl\u0105d umo\u017cliwia nam rozumienie r\u00f3\u017cnych zjawisk, ale mo\u017ce sprawi\u0107, \u017ce b\u0142\u0119dnie co\u015b ocenimy<\/p><\/blockquote>\n
Te rozwa\u017cania o rozumieniu \u2013 tekst\u00f3w i ludzi \u2013 odnosz\u0105 si\u0119 te\u017c do posiadania i rozwijania \u015bwiatopogl\u0105du. Nasz \u015bwiatopogl\u0105d umo\u017cliwia nam rozumienie r\u00f3\u017cnych zjawisk, bez niego by\u0142oby to niemo\u017cliwe, ale zarazem mo\u017ce si\u0119 on przyczyni\u0107 do tego, \u017ce b\u0142\u0119dnie co\u015b ocenimy. Dlatego nale\u017cy d\u0105\u017cy\u0107 do posiadania jak najszerszego horyzontu<\/i> \u2013 \u015bwiatopogl\u0105du, kt\u00f3ry jest mo\u017cliwie otwarty. Tak jak rozumienie \u2013 kt\u00f3re ma charakter kr\u0119c\u0105cego si\u0119 bez ko\u0144ca ko\u0142a, a nie procesu z jasnym pocz\u0105tkiem i ko\u0144cem \u2013 tak samo w\u0119dr\u00f3wka, kt\u00f3r\u0105 w\u0119drownik musi podejmowa\u0107 w poszukiwaniu swojego \u015bwiatopogl\u0105du i systemu warto\u015bci, nigdy si\u0119 nie sko\u0144czy.<\/p>\n
Dzie\u0142a sztuki \u2013 w tym wymienione filmy i literatura \u2013 mog\u0105 t\u0119 w\u0119dr\u00f3wk\u0119 czyni\u0107 skuteczniejsz\u0105, dostarczaj\u0105c nam wi\u0119kszej ilo\u015bci bardziej r\u00f3\u017cnorodnych sytuacji, z kt\u00f3rymi musimy skonfrontowa\u0107 nasz \u015bwiatopogl\u0105d, ni\u017c codzienne \u017cycie.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Czytanie literatury pomaga nam do\u015bwiadczy\u0107 nowych prze\u017cy\u0107, przemy\u015ble\u0107 r\u00f3\u017cne sprawy i kszta\u0142tuje \u015bwiatopogl\u0105d. Mo\u017ce wi\u0119c warto zastanowi\u0107 si\u0119, jakby to by\u0142o czyta\u0107 nie tylko teksty, ale te\u017c ludzi?<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":30353,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[201],"tags":[479,300,454,646,429,431],"class_list":["post-30330","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wt","tag-duchowosc","tag-harcerski-swiatopoglad","tag-prawo-harcerskie","tag-prawo-i-przyrzeczenie","tag-religia-a-zhp","tag-religia-w-harcerstwie"],"acf":{"attached_posts":{"link_1":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/goscie-w-lesie\/","link_2":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/co-dalej-z-kultura\/","link_3":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/naramiennika-nie-oddamy\/"}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30330","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30330"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30330\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30354,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30330\/revisions\/30354"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30353"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30330"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30330"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30330"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}