Emocje w ostatnich dniach si\u0119ga\u0142y zenitu, co nie pozosta\u0142o bez wp\u0142ywu na kadr\u0119 ZHP. A gdy spo\u0142ecze\u0144stwo uleg\u0142o podzia\u0142owi, nie pozosta\u0142o to bez wp\u0142ywu na w\u0119drownik\u00f3w i instruktor\u00f3w. Co jednak, gdy jedni z nich wykorzystuj\u0105 nacisk organizacyjny wobec innych?\u00a0<\/b><\/p>\n
Opisz\u0119 wam kilka sytuacji, z kt\u00f3rymi mo\u017cna by\u0142o spotka\u0107 si\u0119 w ostatnich latach, a nast\u0119pnie spr\u00f3bujemy si\u0119 z nimi zmierzy\u0107. S\u0105 to realne, ale zanonimizowane zdarzenia, kt\u00f3re wydarzy\u0142y si\u0119 w \u015brodowiskach naszego Ruchu.<\/p>\n
Pierwsza sytuacja. Komendantka szczepu nie lubi\u0142a si\u0119 z jedn\u0105 dru\u017cynow\u0105 \u2013 kandydatk\u0105 na instruktork\u0119, ledwo pe\u0142noletni\u0105 wychowawczyni\u0105 na obozie. W zwi\u0105zku z tym zleca\u0142a jej du\u017co nadprogramowych zada\u0144, do kt\u00f3rych niekoniecznie dru\u017cynowa by\u0142a przygotowana, a nast\u0119pnie wskutek niewykonania zada\u0144, otrzymywa\u0142a kary. Tak, dobrze czytacie \u2013 na przyk\u0142ad nagan\u0119 w rozkazie obozowym. Albo robienie pompek za kar\u0119<\/i> w czasie porannego apelu, w mundurze i przy wszystkich uczestnikach. Sytuacja trwa\u0142a przez ca\u0142y ob\u00f3z.<\/p>\n
Druga sytuacja. Dru\u017cynowy stosuje forsowne \u0107wiczenia, naruszaj\u0105c dobow\u0105 norm\u0119 snu oraz stosuj\u0105c odpowiedzialno\u015b\u0107 zbiorow\u0105 na swoich harcerzach. Raporty karne, 2205<\/i> i inne formy przywracania dyscypliny usprawiedliwia prawem Harcerz jest karny i pos\u0142uszny<\/i>.<\/p>\n
Trzecia sytuacja. Komendantka chor\u0105gwi dyscyplinuje komendant\u00f3w hufc\u00f3w za popieranie strajk\u00f3w na swoich profilach w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, gdy\u017c jej zdaniem mo\u017ce to doprowadzi\u0107 do utraty dofinansowa\u0144 z sektora publicznego. Jest w tym skuteczna \u2013 komendanci hufc\u00f3w si\u0119 poddaj\u0105 i usuwaj\u0105 wpisy. Nie chc\u0105 mie\u0107 problem\u00f3w z prze\u0142o\u017con\u0105, kt\u00f3ra nie znosi sprzeciwu, ale niesmak pozosta\u0142. Poczuli si\u0119 ocenzurowani za cen\u0119 kilku z\u0142otych, kt\u00f3re zostan\u0105 przekazane ich \u015brodowiskom.<\/p>\n
W ka\u017cdej z tych sytuacji mamy do czynienia ze zjawiskiem mobbingu<\/p><\/blockquote>\n
W ka\u017cdej z sytuacji mamy do czynienia ze stosunkiem podporz\u0105dkowania \u2013 jest prze\u0142o\u017cony i jest podw\u0142adny. \u017badne z powy\u017cszych zdarze\u0144 nie ma za\u015b nic wsp\u00f3lnego z nasz\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 wiod\u0105c\u0105 (programem i prac\u0105 z kadr\u0105). Przedstawieni prze\u0142o\u017ceni nie wywieraj\u0105 d\u0142ugoterminowego, pozytywnie wzmacnianego wp\u0142ywu wychowawczego na swoich wychowank\u00f3w, za\u015b kadra nie motywuje swoich wolontariuszy za pomoc\u0105 narz\u0119dzi znanych z Systemu pracy z kadr\u0105 w ZHP<\/i>. W ka\u017cdej z tych sytuacji mamy do czynienia ze zjawiskiem mobbingu. Jakie jest jednak \u017ar\u00f3d\u0142o tego zjawiska w naszej organizacji? Zada\u0142em to pytanie dyplomowanej psycholo\u017cce, phm. Katarzynie Zg\u00f3dko* z Chor\u0105gwi Podkarpackiej.<\/p>\n
Przyczyny mobbingu to m.in. nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 zbudowania autorytetu<\/p><\/blockquote>\n
Z mobbingiem mo\u017cemy mie\u0107 do czynienia wsz\u0119dzie tam, gdzie pojawiaj\u0105 si\u0119 grupy ludzi, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje nier\u00f3wnowaga si\u0142 (np. funkcjonowanie w relacji podw\u0142adny-prze\u0142o\u017cony) – i ZHP spe\u0142nia to podstawowe kryterium<\/i> – odpowiada. Jako przyczyny mobbingu Kasia wskazuje m.in. nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 zbudowania autorytetu inaczej ni\u017c za pomoc\u0105 zastraszania, brak kompetencji spo\u0142ecznych, w tym w szczeg\u00f3lno\u015bci zdolno\u015bci komunikacyjnych. Pisze, \u017ce podejmowanie dzia\u0142a\u0144 mobbingowych mo\u017ce wynika\u0107 z l\u0119ku i zagro\u017cenia poczucia w\u0142asnej warto\u015bci wynikaj\u0105cego ze strachu przed utrat\u0105 pozycji, czy w\u0142adzy.<\/p>\n
Osoby dopuszczaj\u0105ce si\u0119 mobbingu mog\u0105 cechowa\u0107 si\u0119 nisk\u0105 tolerancj\u0105 odmienno\u015bci i niezgodno\u015bci na swoje racje, nie potrafi\u0107 si\u0119 skutecznie komunikowa\u0107, by\u0107 nastawionymi mocno rywalizacyjnie, czy te\u017c posiada\u0107 niski poziom empatii. Tak jak istnieje wiele rodzaj\u00f3w mobbingu, tak i jego przyczyny s\u0105 szerokie<\/i> – wyja\u015bnia psycholo\u017cka.<\/p>\n
Przykro to przyzna\u0107, ale mobbing to zjawisko powszechnie wyst\u0119puj\u0105ce. Wed\u0142ug raportu Bezpiecze\u0144stwo w pracy w Polsce 2019.<\/a> Mobbing, depresja, stres w miejscu pracy<\/i> 63% ankietowanych do\u015bwiadczy\u0142o nieodpowiedniego traktowania przez prze\u0142o\u017conego, za\u015b 46% – wprost deklarowa\u0142o si\u0119, jako ofiary mobbingu w pracy. \u0179r\u00f3d\u0142ami stresu w miejscu pracy by\u0142y przede wszystkim presja czasowa (dla 39% badanych) i nadmiar obowi\u0105zk\u00f3w (37%). Krytyka prze\u0142o\u017conego wywo\u0142ywa\u0142a stres u 25% ankietowanych. Czy te stresogenne czynniki nie brzmi\u0105 znajomo?<\/p>\n
Zrozumienie, \u017ce w harcerstwie mobbing te\u017c wyst\u0119puje, pozwala otworzy\u0107 pole do rozmowy<\/p><\/blockquote>\n
Nie jeste\u015bmy \u015brodowiskiem pracy \u2013 ruch harcerski opiera si\u0119 przede wszystkim na wolontariuszach. Dlaczego wi\u0119c w organizacji, kt\u00f3rej podstawowym celem jest wychowanie, zdarzaj\u0105 si\u0119 takie sytuacje? Katarzyna Zg\u00f3dko wskazuje, i\u017c aby m\u00f3c skutecznie reagowa\u0107 na mobbing i przestrzec si\u0119 przed nim, konieczne jest posiadanie \u015bwiadomo\u015bci istnienia tego zjawiska. Zrozumienie, \u017ce u nas, w harcerstwie mobbing te\u017c wyst\u0119puje, pozwala otworzy\u0107 pole do rozmowy i realnego przeciwdzia\u0142ania takim zachowaniom.<\/p>\n
Niestety wiele sytuacji, kt\u00f3re w innej sytuacji czy realiach zapali\u0142yby nam ju\u017c lampk\u0119 alarmow\u0105, traktowanych bywa jako element tradycji, wyrazu karno\u015bci i szanowania swoich prze\u0142o\u017conych, czy element \u017ale rozumianego harcerskiego wychowania. Jedynie zwi\u0119kszaj\u0105c nasz\u0105 \u015bwiadomo\u015bci i zrozumienia tego zjawiska, jeste\u015bmy w stanie skutecznie si\u0119 przed nim chroni\u0107 – pracuj\u0105c nad rozwojem kompetencji kadry i jasno wskazuj\u0105c i pi\u0119tnuj\u0105c niew\u0142a\u015bciwe, maj\u0105ce znamiona mobbingu zachowania<\/i> – wskazuje.<\/p>\n
Rola lider\u00f3w \u015brodowisk<\/b><\/h3>\n
Jednym z wa\u017cniejszych czynnik\u00f3w w zwalczaniu z\u0142ego traktowania wolontariuszy, jest postawa instruktorska. Wiemy, \u017ce harcerski lider XXI wieku powinien inspirowa\u0107, a nie zmusza\u0107. Powinien motywowa\u0107, a nie zastrasza\u0107. Powinien przeciera\u0107 szlak w drodze do celu, a nie pogania\u0107 gdzie\u015b z oddali. Pandemia, jak \u017cadne inne wyzwanie (a dla harcerek i harcerzy okazja do s\u0142u\u017cby) pokaza\u0142a, jak r\u00f3\u017cne typy lider\u00f3w radz\u0105 sobie z organizowaniem dzia\u0142a\u0144. W ca\u0142ej Polsce mieli\u015bmy lider\u00f3w, kt\u00f3rzy organizowali oddolne akcje, anga\u017cuj\u0105c lokalne spo\u0142eczno\u015bci do zbierania pomocy materia\u0142owych dla szpitali, os\u00f3b starszych. Mieli\u015bmy instruktor\u00f3w koordynuj\u0105cych prac\u0119 innych, czy to b\u0119d\u0105c jednoosobowym centrum informacji i dystrybucji zada\u0144 do wykonania. Wydaje si\u0119, \u017ce z\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 na to wiele pojedynczych czynnik\u00f3w – znajomo\u015b\u0107 i przywi\u0105zanie do misji, pozytywne do\u015bwiadczenia z wdra\u017caniem w \u017cycie idei harcerskiej, czy sprawno\u015b\u0107 w dzia\u0142aniu.<\/p>\n
Mitem jest, \u017ce \u017celazna dyscyplina zawsze daje wr\u0119cz hollywoodzkie rezultaty<\/p><\/blockquote>\n
Przyczynami konkretnych zachowa\u0144 wspomnianych na pocz\u0105tku mo\u017ce by\u0107 wiele kwestii. Komendantka szczepu mog\u0142a cierpie\u0107 na frustracj\u0119 b\u0105d\u017a depresj\u0119. Chroniczn\u0105 z\u0142o\u015b\u0107 musia\u0142a przelewa\u0107 na m\u0142odsz\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowniczk\u0119. Wyg\u00f3rowane oczekiwania stawiane nieprzeszkolonej kadrze mog\u0105 doprowadzi\u0107 nie tylko do niewykonywania zada\u0144, z\u0142ego samopoczucia zlecaj\u0105cej, ale tak\u017ce drastycznego spadku motywacji dopiero ucz\u0105cej si\u0119 kadry. Wychowankowie traktowani ostro<\/i> maj\u0105 swoj\u0105 wytrzyma\u0142o\u015b\u0107. Mitem jest, \u017ce \u017celazna dyscyplina zawsze daje wr\u0119cz hollywoodzkie rezultaty \u2013 w naszych realiach m\u0142odzie\u017c zapisuj\u0105ca si\u0119 do dobrowolnej organizacji po prostu b\u0119dzie rezygnowa\u0107 ze zbi\u00f3rek czy wyjazd\u00f3w, kt\u00f3re nie daj\u0105 im nic poza chronicznym zm\u0119czeniem, stresem i poczuciem braku sensu.<\/p>\n
T\u0142umienie inicjatywy w\u0142asnej i swobody wypowiedzi nie op\u0142aci si\u0119 komendantce chor\u0105gwi nigdy. Za cen\u0119 kilkuset z\u0142otych z funduszy publicznych kupi chwil\u0119 spokoju i zbuduje kordon niepolityczno\u015bci<\/i> wok\u00f3\u0142 swojej chor\u0105gwi, jednak zap\u0142aci za to frustracj\u0105 i poczuciem braku zaufania.\u00a0 B\u0119d\u0105 one trwa\u0107 co najmniej do ko\u0144ca kadencji komend hufc\u00f3w. \u0179r\u00f3d\u0142a naukowe opisuj\u0105 podobne spostrze\u017cenia<\/a> – osobowo\u015b\u0107 mobbera nale\u017cy opisa\u0107, jako jednostk\u0119 cz\u0119sto nadmiernie kontroluj\u0105c\u0105, neurotyczn\u0105, tch\u00f3rzliw\u0105, g\u0142odn\u0105 w\u0142adzy, zazdrosn\u0105 czy zawistn\u0105.<\/p>\n
Recepta<\/b><\/h3>\n
Tak jak zaproponowa\u0142a Katarzyna Zg\u00f3dko, rozwi\u0105zanie jest proste \u2013 musimy wiedzie\u0107, jak rozpoznawa\u0107 znamiona mobbingu . Pi\u0119tnowa\u0107 ka\u017cdorazowo, gdy my albo znajomi b\u0119dziemy jego celem. No i od deski do deski przypomnie\u0107 sobie Harcerski System Wychowania, System Pracy z Kadr\u0105 w ZHP – kt\u00f3re b\u0119d\u0105 podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em odpowiedzi na pytania, jak wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z lud\u017ami w ZHP<\/i>. Niech za najprostsz\u0105 odpowied\u017a na jak?<\/i> s\u0142u\u017cy jedna z cech metody harcerskiej – pozytywno\u015b\u0107.<\/p>\n
<\/p>\n
*phm. Katarzyna Zg\u00f3dko – psycholog, doradca biznesowy. Szefowa nowo powstaj\u0105cego zespo\u0142u ds. wsparcia psychologicznego w organizacji i koordynatorka harcerskiego telefonu zaufania, pod kt\u00f3ry mo\u017ce zadzwoni\u0107 ka\u017cdy instruktor potrzebuj\u0105cy wsparcia psychologa rozumiej\u0105cego realia naszej codziennej, harcerskiej s\u0142u\u017cby. Wi\u0119cej informacji o telefonie zaufania (tel. 669 116 116) dost\u0119pnych jest w Intranecie ZHP na stronie STREFA | Pomocy.<\/a><\/em><\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Emocje w ostatnich dniach si\u0119ga\u0142y zenitu, co nie pozosta\u0142o bez wp\u0142ywu na kadr\u0119 ZHP. A gdy spo\u0142ecze\u0144stwo uleg\u0142o podzia\u0142owi, nie pozosta\u0142o to bez wp\u0142ywu na w\u0119drownik\u00f3w i instruktor\u00f3w. Co jednak, gdy jedni z nich wykorzystuj\u0105 nacisk organizacyjny wobec innych?\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":30564,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[201],"tags":[1162,1163],"class_list":["post-30563","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wt","tag-mobbing","tag-mobbing-w-zhp"],"acf":{"attached_posts":{"link_1":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/watra-to-nie-impreza\/","link_2":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/akcja-znicz-droga-na-skroty\/","link_3":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/metodyka-wedrownicza-w-pracy-zespolu\/"}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30563","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30563"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30563\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30716,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30563\/revisions\/30716"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30564"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30563"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30563"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30563"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}