Sk\u0105d wzi\u0119\u0142a si\u0119 Nagroda Nobla, jak wygl\u0105da ceremonia wr\u0119czania nagr\u00f3d oraz ile pieni\u0119dzy otrzymuj\u0105 nobli\u015bci? Co musi si\u0119 sta\u0107, by dosta\u0107 nagrod\u0119 w dziedzinie literatury?<\/b><\/p>\n
Ka\u017cdego roku, 10 grudnia, odbywa si\u0119 tzw. Nobeldagen<\/i>, czyli dzie\u0144 wr\u0119czania Nagrody Nobla jej laureatom. Te, przyznawane przez szwedzkie komitety, wr\u0119cza kr\u00f3l Szwecji Karol XVI Gustaw w sztokholmskim Konserthus, <\/i>czyli filharmonii. W tym roku wysoko\u015b\u0107 nagrody to 10 milion\u00f3w koron szwedzkich, co daje nieca\u0142e 4,5 miliona z\u0142otych.<\/p>\n \u015awiadomo\u015b\u0107 zniszczenia czego\u015b w sekund\u0119 mia\u0142a zatrzyma\u0107 stoj\u0105ce naprzeciw siebie wrogie armie<\/p><\/blockquote>\n Przyszed\u0142 na \u015bwiat 137 lat temu, zanim uko\u0144czy\u0142 pe\u0142noletno\u015b\u0107 potrafi\u0142 biegle m\u00f3wi\u0107 w pi\u0119ciu j\u0119zykach \u2013 dzi\u015b znamy go g\u0142\u00f3wnie jako wynalazc\u0119 dynamitu i kojarzymy z presti\u017cow\u0105 nagrod\u0105. Ma\u0142o kto wie, \u017ce Alfred Nobel w trakcie swojego \u017cycia pracowa\u0142 nie tylko nad rozwojem technologii materia\u0142\u00f3w wybuchowych, lecz tak\u017ce stara\u0142 si\u0119 stworzy\u0107 sztuczny jedwab, czy syntetyczn\u0105 sk\u00f3r\u0119 oraz gum\u0119. Do swojej \u015bmierci zarejestrowa\u0142 355 patent\u00f3w.<\/a> Wynalezienie dynamitu mia\u0142o by\u0107 uk\u0142onem w stron\u0119 pokoju \u2013 wed\u0142ug Nobla \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce mo\u017cna zniszczy\u0107 co\u015b w sekund\u0119, mia\u0142a zatrzyma\u0107 stoj\u0105ce naprzeciw siebie wrogie armie. Jednak nie do ko\u0144ca tak by\u0142o \u2013 dynamit sta\u0142 si\u0119 narz\u0119dziem nios\u0105cym zniszczenie.<\/p>\n W 1900 roku powsta\u0142a Fundacja Nobla, kt\u00f3ra zgodnie z ostatnim \u017cyczeniem wynalazcy, rozporz\u0105dza pozostawionym po nim maj\u0105tkiem i administruje ustanowion\u0105 nagrod\u0105 w dziedzinie fizyki, chemii, medycyny lub fizjologii, literatury oraz pracy na rzecz pokoju. W 1968 ustanowiono r\u00f3wnie\u017c nagrod\u0119 w dziedzinie ekonomii.<\/p>\n W rocznic\u0119 \u015bmierci Alfreda Nobla odbywa si\u0119 ceremonia przyznania nagr\u00f3d<\/a> laureatom ka\u017cdej dziedziny. Pokojowa Nagroda Nobla wr\u0119czana jest w ratuszu w Oslo, natomiast pozosta\u0142e \u2013 w Sztokholmie, z udzia\u0142em szwedzkiej rodziny kr\u00f3lewskiej. Ka\u017cdy laureat otrzymuje z r\u0105k kr\u00f3la r\u0119cznie malowany dyplom, medal oraz nagrod\u0119 pieni\u0119\u017cn\u0105.<\/p>\n Wieczorem w sztokholmskim ratuszu ma miejsce wystawny bankiet, podczas kt\u00f3rego ka\u017cdy laureat wyg\u0142asza przemow\u0119 \u2013 nierzadko pe\u0142n\u0105 poczucia humoru. Laureaci bior\u0105 udzia\u0142 w uczcie przygotowanej przez do\u015bwiadczonych kucharzy, kt\u00f3rej menu do ostatniej chwili jest tajemnic\u0105. Sala udekorowana jest kwiatami przywiezionymi z w\u0142oskiego miasteczka San Remo, w kt\u00f3rym zmar\u0142 Nobel. Po uczcie przewidziane s\u0105 ta\u0144ce w tzw. Z\u0142otej Sali.<\/p>\n Ogl\u0105danie ceremonii oraz bankietu, kt\u00f3ry jest transmitowany w telewizji, to rytua\u0142 wielu Szwed\u00f3w i okazja do \u015bwi\u0119towania w gronie rodziny lub znajomych.<\/p>\n Rok temu, nasze oczy zwr\u00f3cone by\u0142y w stron\u0119 Sztokholmu, poniewa\u017c nagrod\u0119 za wyobra\u017ani\u0119 narracyjn\u0105, kt\u00f3ra z encyklopedyczn\u0105 pasj\u0105 prezentuje przekraczanie granic jako form\u0119 \u017cycia<\/em> odebra\u0142a Olga Tokarczuk. 7 grudnia, przed w\u0142a\u015bciw\u0105 ceremoni\u0105, wyg\u0142osi\u0142a wyk\u0142ad noblowski Czu\u0142y narrator<\/em><\/a> w Akademii Szwedzkiej, kt\u00f3ra przyznaje nagrod\u0119 w dziedzinie literatury.<\/p>\n Zastanawiali\u015bcie si\u0119, co musia\u0142o si\u0119 wydarzy\u0107, by polska pisarka w og\u00f3le si\u0119 tam znalaz\u0142a?<\/p>\n Ju\u017c miesi\u0105c po przyznaniu Nagrody Nobla zaczn\u0105 sp\u0142ywa\u0107 listy z nominacjami na kolejny rok<\/p><\/blockquote>\n Procedury wy\u0142aniaj\u0105ce kandydat\u00f3w zaczynaj\u0105 si\u0119 tak naprawd\u0119 rok wcze\u015bniej. Zazwyczaj w pierwszy czwartek pa\u017adziernika o godzinie 13:00, t\u0142umy przedstawicieli prasowych czekaj\u0105 pod drzwiami, zza kt\u00f3rych wyjdzie sekretarz Akademii Szwedzkiej i przedstawi tegorocznego laureata lub laureatk\u0119. Ju\u017c w nast\u0119pnym miesi\u0105cu do tej instytucji zaczn\u0105 sp\u0142ywa\u0107 listy z nominacjami na kolejny rok. Mo\u017cna je przesy\u0142a\u0107 jedynie listownie \u2013 otwierane s\u0105 tylko koperty, nie paczki. Nie mo\u017cna upubliczni\u0107, kogo si\u0119 nominuje \u2013 tym bardziej nie mo\u017cna nominowa\u0107 samego siebie.<\/a><\/p>\n Osoby uprawnione do zg\u0142aszania kandydat\u00f3w to cz\u0142onkowie Akademii Szwedzkiej oraz innych instytucji, profesorowie uniwersyteccy zwi\u0105zani z literatur\u0105, poprzedni laureaci oraz przewodnicz\u0105cy pa\u0144stwowych organizacji literackich. Na wys\u0142anie listu jest czas do ko\u0144ca stycznia, nast\u0119pnie przez kilka miesi\u0119cy pracuje si\u0119 nad tym, by z ok. 200 zaproponowanych nazwisk, stworzy\u0107 list\u0119 sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 15\u201320. W maju lista musi zosta\u0107 skr\u00f3cona tylko do 5 nazwisk. Okres lata to czas na zapoznanie si\u0119 z dzie\u0142ami tych kandydat\u00f3w. We wrze\u015bniu odbywa si\u0119 konferencja cz\u0142onk\u00f3w Akademii Szwedzkiej, na kt\u00f3rej dochodzi do g\u0142osowania \u2013 przysz\u0142y laureat musi uzyska\u0107 ponad 50% poparcia. Przez 50 lat informacja o tym, jakie inne nazwiska znajdowa\u0142y si\u0119 na li\u015bcie, pozostaje tajna dla os\u00f3b postronnych.<\/a><\/p>\nOstatnia wola<\/b><\/h3>\n
10 grudnia w Sztokholmie<\/b><\/h3>\n
Nobel w dziedzinie literatury<\/b><\/h3>\n
Koperty z ca\u0142ego \u015bwiata<\/b><\/h3>\n