Carl Sagan – znany astronom i wybitny popularyzator nauki – powiedzia\u0142 kiedy\u015b, \u017ce w nauce nie ma autorytet\u00f3w, a co najwy\u017cej eksperci. My\u015bl\u0119, \u017ce to zdanie mo\u017cna odnie\u015b\u0107 nie tylko do \u015bwiata nauki, ale og\u00f3lnie do wszystkich autorytet\u00f3w.<\/b><\/p>\n
Rozwa\u017cania na temat autorytet\u00f3w ju\u017c od dawna we mnie wzbiera\u0142y, a grudniowy felieton w Na Tropie tylko zmotywowa\u0142 do podzielenia si\u0119 nimi z innymi. Nie do ko\u0144ca zgadzam si\u0119 z tre\u015bci\u0105 tekstu O autorytetach<\/em><\/a> z 13 grudnia 2020 roku.<\/p>\n Pierwsza teza, z kt\u00f3r\u0105 mam problem to ta, \u017ce obecnie obserwujemy upadek autorytet\u00f3w. Moim zdaniem nale\u017ca\u0142oby raczej powiedzie\u0107, \u017ce obserwujemy upadek naiwnego i bezmy\u015blnego postrzegania autorytet\u00f3w.\u00a0 To nieprawda, \u017ce niszczymy autorytety z przesz\u0142o\u015bci. Po prostu poznajemy fakty na ich temat i okazuje si\u0119, \u017ce w niekt\u00f3rych przypadkach nasze wyobra\u017cenia by\u0142y fa\u0142szywe. Sami ok\u0142amywali\u015bmy si\u0119 m\u00f3wi\u0105c, \u017ce ten czy tamten cz\u0142owiek jest idealny i \u017ce ca\u0142y jego dorobek wart jest na\u015bladowania. Ale czy naprawd\u0119 trzeba by\u0107 idea\u0142em aby by\u0107 autorytetem?<\/p>\n Takie podej\u015bcie do autorytet\u00f3w, kt\u00f3re ka\u017ce nam bra\u0107 og\u00f3lny przyk\u0142ad z danej osoby jest naiwne i… leniwe.<\/p>\n Ka\u017cdy cz\u0142owiek miewa s\u0142abo\u015bci, upada i zawodzi od czasu do czasu<\/p><\/blockquote>\n Naiwne, poniewa\u017c nikt nigdy nie by\u0142, nie jest i prawdopodobnie nigdy nie b\u0119dzie idea\u0142em w stu procentach godnym na\u015bladowania. Ka\u017cdy cz\u0142owiek miewa s\u0142abo\u015bci, upada i zawodzi od czasu do czasu. To w\u0142a\u015bnie niedoskona\u0142o\u015bci czyni\u0105 nas lud\u017ami i sprawiaj\u0105, \u017ce praca nad sob\u0105 ma sens.<\/p>\n Leniwe, poniewa\u017c o wiele \u0142atwiej jest powiedzie\u0107: ta posta\u0107 jest idealna – na\u015bladujcie j\u0105<\/em> ni\u017c analizowa\u0107 czyj\u015b \u017cyciorys, zastanawia\u0107 si\u0119 nad motywami i t\u0142em poszczeg\u00f3lnych decyzji podejmowanych przez dan\u0105 posta\u0107 i skutkami jakie za sob\u0105 nios\u0142y.<\/p>\n Druga sprawa to upad\u0142e autorytety.<\/p>\n Spr\u00f3buj\u0119 zaproponowa\u0107 swoj\u0105 kr\u00f3tk\u0105 list\u0119 bohater\u00f3w, kt\u00f3rych pomniki okry\u0142y si\u0119 tak\u0105 warstw\u0105 kontrowersji, \u017ce trudno by\u0142oby bra\u0107 ich za wzory do na\u015bladowania<\/em> \u2013 czytamy w felietonie O autorytetach<\/em>. No i mam z tym problem. Moim zdaniem wymienione postacie nie okry\u0142y si\u0119 warstw\u0105 kontrowersji<\/em>, tylko raczej poznali\u015bmy wi\u0119cej fakt\u00f3w na ich temat. Te fakty s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u017cyciorys\u00f3w tych postaci i zawsze nimi by\u0142y, tylko nie o wszystkich zawsze wiedzieli\u015bmy. Je\u017celi bardzo z\u017cyli\u015bmy si\u0119 z wyidealizowanym wyobra\u017ceniem jakiej\u015b postaci to trudno nam przyj\u0105\u0107 fakty, kt\u00f3re temu wyobra\u017ceniu przecz\u0105. Tym niemniej jednak… to tylko nasze wyobra\u017cenie.<\/p>\n Po pierwsze – \u015bmia\u0142o patrzmy na ca\u0142okszta\u0142t.<\/p>\n Musimy zrewidowa\u0107 nasz\u0105 definicj\u0119 autorytetu i bohaterstwa<\/p><\/blockquote>\n Nie uwa\u017cam, \u017ce nale\u017cy zrezygnowa\u0107 z pracy z bohaterami w dru\u017cynach. Musimy jednak zrewidowa\u0107 nasz\u0105 definicj\u0119 autorytetu i bohaterstwa, i pogodzi\u0107 si\u0119 z faktami. Fakty s\u0105 natomiast takie, \u017ce ludzie nie s\u0105 idealni. Nie s\u0105 idealni i to jest w nich w\u0142a\u015bnie pi\u0119kne, bo dzi\u0119ki temu maj\u0105 szans\u0119 pracowa\u0107 nad sob\u0105.<\/p>\n S\u0142ucha\u0142em ostatnio wywiadu z Adamem Grantem<\/a> – psychologiem organizacji.\u00a0 Opowiada\u0142 on mi\u0119dzy innymi o CV pora\u017cek<\/em> (A CV of failures<\/em><\/a>). Temat dotyczy\u0142 pracownik\u00f3w naukowych na wy\u017cszych stanowiskach (postrzeganych jako odnosz\u0105cych sukcesy), kt\u00f3rzy postanowili rozpowszechnia\u0107 w\u015br\u00f3d swoich student\u00f3w i podopiecznych listy swoich pora\u017cek zawodowych – czyli swoje CV pora\u017cek<\/em>. W tych listach opisywali publikacje, kt\u00f3re nie dosz\u0142y do skutku, \u017ale ocenione prace i artyku\u0142y, wytkni\u0119te im pomy\u0142ki oraz ich projekty badawcze, kt\u00f3re zosta\u0142y odrzucone. Robili to, aby u\u0142atwi\u0107, zw\u0142aszcza swoim studentom, zrozumienie, \u017ce za ka\u017cdym sukcesem stoi masa nieudanych pr\u00f3b. \u017be nieudane pr\u00f3by to nic z\u0142ego, dop\u00f3ki nie przestajesz pr\u00f3bowa\u0107. Oraz, \u017ce sukces wymaga pracy i po\u015bwi\u0119ce\u0144, i droga do niego cz\u0119sto wiedzie przez ca\u0142\u0105 seri\u0119 pora\u017cek.<\/p>\n To jest w\u0142a\u015bnie spojrzenie, kt\u00f3rego nam potrzeba. Nie ma sensu szuka\u0107 mitycznych autorytet\u00f3w, kt\u00f3re od dziecka, nieska\u017cone s\u0142abo\u015bci\u0105 i pora\u017ck\u0105, par\u0142y do \u015bwietlanej przysz\u0142o\u015bci, poniewa\u017c one nie istniej\u0105. Szukajmy postaci, kt\u00f3re upada\u0142y, ale pokonywa\u0142y trudno\u015bci. Kt\u00f3re radzi\u0142y sobie pomimo pora\u017cek. Uczmy si\u0119 od nich, \u017ce pora\u017cka to co\u015b, co przytrafia si\u0119 ka\u017cdemu i nie jest to pow\u00f3d, \u017ceby przesta\u0107 pr\u00f3bowa\u0107. Uczmy si\u0119 na ich b\u0142\u0119dach.<\/p>\n Po drugie – bierzmy tylko to, co najlepsze.<\/p>\n Cz\u0142owiek nie musi by\u0107 idea\u0142em, \u017ceby\u015bmy mogli si\u0119 czego\u015b od niego nauczy\u0107<\/p><\/blockquote>\n Nie ma ludzi idealnych, kt\u00f3rych mo\u017cna uwa\u017ca\u0107 za absolutne autorytety godne na\u015bladowania ca\u0142ym \u017cyciem. Mo\u017cna jednak uczy\u0107 si\u0119 dobrych praktyk od mistrz\u00f3w w danych dziedzinach. Dana posta\u0107 nie musi by\u0107 idea\u0142em, \u017ceby\u015bmy mogli si\u0119 czego\u015b od niej nauczy\u0107. Bierzmy tylko to, co warto\u015bciowe. To oczywi\u015bcie trudniejsze, bo musimy ocenia\u0107 konkretne zachowania, a nie przyjmowa\u0107 je za godne na\u015bladowania tylko dlatego, \u017ce robi\u0142 tak autorytet X albo Y.<\/p>\n Kiedy 12 letni harcerz dopu\u015bci si\u0119 jakiego\u015b wyst\u0119pku, to oceniamy zachowanie, a nie osob\u0119. M\u00f3wimy w\u00f3wczas: to zachowanie jest z\u0142e<\/em>, a nie: ty jeste\u015b z\u0142y<\/em>. Podobn\u0105 zasad\u0119 zastosujmy do tych, w kt\u00f3rych chcemy widzie\u0107 autorytety. Oceniajmy zachowania i osi\u0105gni\u0119cia. M\u00f3wmy: to zachowanie jest dobre i godne na\u015bladowania<\/em> zamiast: ta osoba jest dobra i godna na\u015bladowania<\/em>. To chyba jedyne sensowne podej\u015bcie.<\/p>\nCo robi\u0107?<\/b><\/h3>\n