{"id":31337,"date":"2022-03-20T12:41:04","date_gmt":"2022-03-20T11:41:04","guid":{"rendered":"http:\/\/natropie.zhp.pl\/?p=31337"},"modified":"2022-03-20T12:41:04","modified_gmt":"2022-03-20T11:41:04","slug":"komety","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/komety\/","title":{"rendered":"Komety"},"content":{"rendered":"

Wszystko ucieka\u0142o z Doliny Mumink\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 sz\u0142a, niekt\u00f3rzy bardziej zdenerwowani biegli (\u2026). Wszyscy rzucali przera\u017cone spojrzenia w kierunku nieba i prawie nikt nie mia\u0142 czasu na powiedzenie czego\u015b wi\u0119cej (\u2026)<\/em> \u2013 dlaczego Muminki, to ksi\u0105\u017cka nie tylko dla dzieci?<\/strong><\/p>\n

Muminki zosta\u0142y przet\u0142umaczone na 34 j\u0119zyki. Co ich \u015bwiat wnosi do naszego \u015bwiata?<\/p><\/blockquote>\n

Chyba nie uwierz\u0119 osobie, kt\u00f3ra powie, \u017ce ani razu nie zetkn\u0119\u0142a si\u0119 w \u017caden spos\u00f3b z Muminkami. Histori\u0119 ma\u0142ych trolli i ich przyjaci\u00f3\u0142 poznawa\u0107 mo\u017cemy przede wszystkim dzi\u0119ki serii ksi\u0105\u017cek, ale te\u017c komiks\u00f3w, seriali, film\u00f3w pe\u0142nometra\u017cowych oraz s\u0142uchowisk. Gdy by\u0142am ma\u0142\u0105 dziewczynk\u0105, odcinki japo\u0144skiego serialu anime pt. Muminki <\/em>pe\u0142ni\u0142y funkcj\u0119 codziennej (czasami niepokoj\u0105cej) wieczorynki. Muminki zosta\u0142y przet\u0142umaczone na 34 j\u0119zyki, dzi\u015b goszcz\u0105 m.in. na akcesoriach pi\u015bmienniczych i kuchennych, artyku\u0142ach spo\u017cywczych oraz ubraniach\u2026 Co ich \u015bwiat wnosi do naszego \u015bwiata? Czy stworzenie ksi\u0105\u017cki o spokojnej i t\u0119tni\u0105cej \u017cyciem Dolinie mog\u0142o by\u0107 pr\u00f3b\u0105 ucieczki od ponurej rzeczywisto\u015bci, a tak\u017ce pr\u00f3b\u0105 przepracowania r\u00f3\u017cnorodnych l\u0119k\u00f3w i trosk?<\/p>\n

Od drzwi wychodka po plakat z Hitlerem<\/strong><\/h3>\n

Matka Tove Janssin by\u0142a pionierk\u0105 fi\u0144skiego harcerstwa \u017ce\u0144skiego<\/p><\/blockquote>\n

Osob\u0105, kt\u00f3ra tchn\u0119\u0142a \u017cycie w Muminka i stworzy\u0142a jego \u015bwiat, by\u0142a Tove Jansson. Jako c\u00f3rka fi\u0144skiego rze\u017abiarza oraz pochodz\u0105cej ze Szwecji graficzki, Tove od najm\u0142odszych lat otaczana by\u0142a sztuk\u0105. Jej matka, Ham, by\u0142a te\u017c pionierk\u0105 fi\u0144skiego harcerstwa \u017ce\u0144skiego oraz kobiet\u0105, kt\u00f3ra utrzymywa\u0142a rodzin\u0119 swoj\u0105 sztuk\u0105. Sama Tove bardzo szybko si\u0119gn\u0119\u0142a po o\u0142\u00f3wek, a jako nastolatka wspiera\u0142a matk\u0119 w zleceniach artystycznych i tym samym \u2013 utrzymaniu domu (w tym czasie Faffan, ojciec Tove, spe\u0142nia\u0142 si\u0119 artystycznie).<\/p>\n

Prace Tove Jansson nawi\u0105zuj\u0105ce do \u00f3wczesnych wydarze\u0144 politycznych uczyni\u0142y z niej rozpoznawaln\u0105 i odnosz\u0105c\u0105 sukcesy satyryczk\u0119. Ok\u0142adki i plakaty dla czasopisma Garm<\/em><\/a> przedstawia\u0142y nieraz w spos\u00f3b prze\u015bmiewczy Hitlera<\/a> oraz Stalina<\/a>, a przy podpisie artystki pojawia\u0142 si\u0119 ma\u0142y troll. Du\u017co wcze\u015bniej znalaz\u0142 si\u0119 on na drzwiach wychodka, kiedy to Tove dyskutuj\u0105c z bratem, chcia\u0142a pokaza\u0107 mu, jak wygl\u0105da domowy troll czaj\u0105cy si\u0119 na zapasy jedzenia. W obu przypadkach by\u0142 to pierwowz\u00f3r Muminka.<\/p>\n

Znana rysowniczka, malarka i ilustratorka, jak\u0105 si\u0119 sta\u0142a, decyduj\u0105c si\u0119 na napisanie ksi\u0105\u017cki o Muminkach, nie zdawa\u0142a sobie sprawy, \u017ce to w\u0142a\u015bnie one zdefiniuj\u0105 jej karier\u0119, a ona sama b\u0119dzie walczy\u0107 o odrobin\u0119 czasu na malarstwo, przyznaj\u0105c, \u017ce rzyga ju\u017c na te Muminki<\/em>. W mi\u0119dzyczasie stworzy ilustracje do Hobbita<\/em> oraz Alicji w Krainie Czar\u00f3w<\/em>.<\/p>\n

Ta cholerna wojna zmusi\u0142a mnie, malark\u0119, do pisania bajek <\/em><\/strong><\/h3>\n

G\u0142\u00f3wnym motywem tych ksi\u0105\u017cek jest poszukiwanie domu i bezpiecznego miejsca<\/p><\/blockquote>\n

Muminki nale\u017c\u0105 do literatury dzieci\u0119cej, ale powsta\u0142y przede wszystkim dla samej autorki, kt\u00f3ra pisz\u0105c, stara\u0142a si\u0119 poradzi\u0107 z otaczaj\u0105c\u0105 j\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105. Gdy przeanalizujemy jej \u017cyciorys, zerkniemy do list\u00f3w i pami\u0119tnik\u00f3w, zauwa\u017cymy zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy wydarzeniami z \u017cycia artystki a tym, co dzieje si\u0119 w Dolinie. Przyk\u0142adowo dwie pierwsze cz\u0119\u015bci (Ma\u0142e trolle i du\u017ca pow\u00f3d\u017a, Kometa nad dolin\u0105 Mumink\u00f3w<\/em>) powstawa\u0142y w rzeczywisto\u015bci wojennej \u2013 najpierw w strachu przed ni\u0105, potem w do\u015bwiadczeniu bombardowania i ucieczki z Helsinek, a nast\u0119pnie obserwowania spadaj\u0105cych na Japoni\u0119 bomb. G\u0142\u00f3wnym motywem tych ksi\u0105\u017cek jest poszukiwanie domu i bezpiecznego miejsca, t\u0119sknota za Tatusiem, kt\u00f3ry jest gdzie\u015b daleko w \u015bwiecie, a tak\u017ce strach przed ko\u0144cem \u017cycia i widmem gro\u017c\u0105cej \u015bwiatu katastrofy.<\/p>\n

Je\u015bli kto\u015b zaczyna pisa\u0107 dla dzieci, pisze r\u00f3wnie\u017c dla siebie\u2026<\/strong><\/em><\/h3>\n

\u2026inaczej rezultat nie b\u0119dzie dobry<\/em> \u2013 powiedzia\u0142a Tove w wywiadzie dla Polskiego Radia (1978). Pisarka wype\u0142ni\u0142a Dolin\u0119 postaciami wzorowanych na osobach z jej prawdziwego otoczenia. Romans autorki z Vivik\u0105 Bandler poskutkowa\u0142 pojawieniem si\u0119 w Dolinie Topika i Topci, kt\u00f3rzy przera\u017ceni uciekaj\u0105, przechowuj\u0105c w walizce prawdziwy skarb. Nie chc\u0105, by ktokolwiek o nim wiedzia\u0142 i wiernie go strzeg\u0105. Wielu doszukuje si\u0119 w tym metafory mi\u0142o\u015bci \u2013 homoseksualizm by\u0142 w tamtym czasie uznawany w Finlandii za przest\u0119pstwo.<\/p>\n

Niekt\u00f3re postaci odzwierciedlaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c cechy tych, kt\u00f3rych spotykamy w codziennym \u017cyciu – ogromn\u0105 ch\u0119\u0107 posiadania rzeczy (Paszczak), umi\u0142owanie wolno\u015bci (W\u0142\u00f3czykij) i zagubienie we w\u0142asnym l\u0119ku (Filifonka). Nawet w obliczu gro\u017c\u0105cej \u015bwiatu katastrofy, Dolina Mumink\u00f3w dzieli si\u0119 na tych, kt\u00f3rzy z zaciekawieniem obserwuj\u0105 komet\u0119 i chc\u0105 dowiedzie\u0107 si\u0119 o niej wi\u0119cej, analizuj\u0105 j\u0105 naukowo, nie dostrzegaj\u0105c w niej tragedii innych, panikuj\u0105, robi\u0105 zapasy oraz tak\u0105 Mamusi\u0119 Muminka, kt\u00f3ra nadal wykonuje codzienne obowi\u0105zki i dba o kondycj\u0119 rodziny. Brzmi znajomo?<\/p>\n

Wi\u0119cej jest takich komet, nie tylko na niebie<\/strong><\/h3>\n

Szczeg\u00f3lnie ciekawym w\u0105tkiem s\u0105 mniejsze katastrofy, kt\u00f3re dziej\u0105 si\u0119 w nas samych<\/p><\/blockquote>\n

Zainteresowanie Tove filozofi\u0105, baczna obserwacja \u017cycia i ludzi oraz \u015bwiadomo\u015b\u0107 w\u0142asnej osoby sprawia, \u017ce w Muminkach <\/em>znajdziemy odniesienia do katastrofizmu, witalizmu, kryzysu, roli sztuki i artysty, a tak\u017ce element\u00f3w filozofii prawa i wiele innych\u2026 Szczeg\u00f3lnie ciekawym w\u0105tkiem s\u0105 mniejsze katastrofy, kt\u00f3re dziej\u0105 si\u0119 w nas samych. Na l\u0119k towarzysz\u0105cy Muminkowi najlepiej zaradzi Mamusia, a wizualizowane niebezpiecze\u0144stwa najcz\u0119\u015bciej przerastaj\u0105 oczekiwania. Podkre\u015blona zostaje rola rutyny i codziennie wykonywanych czynno\u015bci, a parali\u017c i ogromny l\u0119k Filifionki jest obrazem nerwicy l\u0119kowej. Pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w\u0105tek niewidzianych<\/em>, kt\u00f3rzy przestali by\u0107 widoczni na skutek prze\u017cy\u0107, wewn\u0119trznych konflikt\u00f3w i wiary w to, \u017ce s\u0105 mali\u2026 Na osobny artyku\u0142 zas\u0142ugiwa\u0142aby Buka, kt\u00f3ra nie jest niebezpieczna, a po prostu samotna i szuka ciep\u0142a innych ludzi.<\/p>\n

Osobom, kt\u00f3re zainteresowa\u0142a nieszablonowa dzia\u0142alno\u015b\u0107 i \u017cycie autorki Mumink\u00f3w, polecam jej obszern\u0105 biografi\u0119 autorstwa Boel Westin oraz filozoficzno – translatoryczn\u0105 analiz\u0119 Hanny Dymel – Trzebiatowskiej. Zako\u0144cz\u0119 kilkoma cytatami z ksi\u0105\u017cek o Muminkach, kt\u00f3re mog\u0105 da\u0107 do my\u015blenia – zw\u0142aszcza w ostatnich dniach:<\/p>\n

Kometa to jest samotna gwiazda, kt\u00f3ra straci\u0142a przytomno\u015b\u0107 i lata we wszech\u015bwiecie ci\u0105gn\u0105\u0107 za sob\u0105 p\u0142on\u0105cy ogie\u0144.<\/em><\/p>\n

Jak ma si\u0119 zamkni\u0119te oczy straszne rzeczy wydaj\u0105 si\u0119 jeszcze straszniejsze.<\/em><\/p>\n

Spadniemy na pyszczki do jakiej\u015b przepa\u015bci, je\u015bli b\u0119dziemy tak p\u0119dzi\u0107 bez sensu.<\/em><\/p>\n

Pytam ci\u0119, drogi czytelniku, czy jest jak\u0105kolwiek sztuk\u0105 bycie odwa\u017cnym, je\u017celi nie odczuwa si\u0119 l\u0119ku?<\/em><\/p>\n

Tyle jest rzeczy, kt\u00f3rych si\u0119 nie rozumie \u2013 szepn\u0119\u0142a do siebie Mama Muminka. \u2013 Ale w\u0142a\u015bciwie dlaczego zawsze mia\u0142oby si\u0119 dzia\u0107 tak, jake\u015bmy do tego przywykli?<\/em><\/p>\n

W\u0142a\u015bciwie chodzi wy\u0142\u0105cznie o to, \u017ceby nie podda\u0107 si\u0119 zm\u0119czeniu, nigdy nie dopu\u015bci\u0107 do braku zainteresowania, do oboj\u0119tno\u015bci, nigdy nie zagubi\u0107 swej bezcennej ciekawo\u015bci, bo wtedy cz\u0142owiek sam sobie pozwala umrze\u0107.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eWszystko ucieka\u0142o z Doliny Mumink\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 sz\u0142a, niekt\u00f3rzy bardziej zdenerwowani biegli (\u2026), wszyscy rzucali przera\u017cone spojrzenia w kierunku nieba i prawie nikt nie mia\u0142 czasu na powiedzenie czego\u015b wi\u0119cej\u2026\u201d \u2013 dlaczego Muminki, to ksi\u0105\u017cka nie tylko dla dzieci?<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[199],"tags":[],"class_list":["post-31337","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ntk"],"acf":{"attached_posts":{"link_1":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/poszukiwany-poszukiwana-poszukuje\/","link_2":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/z-wyczuciem-i-empatia\/","link_3":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/pobierz-aplikacje-na-tropie\/"}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31337","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31337"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31337\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31344,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31337\/revisions\/31344"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31337"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31337"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31337"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}