Machanie nog\u0105, kr\u0119cenie d\u0142ugopisem, miliony galopuj\u0105cych my\u015bli. Trzecia kawa nie dzia\u0142a, karuzela emocji, ci\u0105g\u0142e roztargnienie, wpadanie na meble, kt\u00f3re przecie\u017c od dawna stoj\u0105 w tym samym miejscu. Gdzie zosta\u0142y klucze i telefon?<\/b><\/p>\n
Je\u015bli uto\u017csamiasz si\u0119 z wi\u0119kszo\u015bci\u0105 tych zachowa\u0144, to jest spora szansa, \u017ce dzia\u0142asz na wysokich obrotach i tw\u00f3j organizm jest ju\u017c zm\u0119czony. Albo jest te\u017c szansa, \u017ce nale\u017cysz do spektrum neuror\u00f3\u017cnorodno\u015bci. Spokojnie, to nic dziwnego, a tym bardziej niebezpiecznego.<\/p>\n
Neuror\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 to termin okre\u015blaj\u0105cy zr\u00f3\u017cnicowanie ludzkich m\u00f3zg\u00f3w w takich sferach, jak towarzysko\u015b\u0107, umiej\u0119tno\u015b\u0107 uczenia si\u0119, zachowanie koncentracji, czy nastr\u00f3j. W przypadku takiego m\u00f3zgu my\u015bli wybieraj\u0105 inn\u0105 drog\u0119<\/em> dzia\u0142ania ni\u017c w przypadku neurotypowo\u015bci (kt\u00f3ra dotyczy wi\u0119kszo\u015bci ludzi). W zakres neuror\u00f3\u017cnorodno\u015bci wlicza si\u0119 przede wszystkim: dysleksja, zesp\u00f3\u0142 Touretta, spektrum autyzmu, czy ADHD \u2013 bohater dzisiejszego artyku\u0142u.<\/p>\n Neuror\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 w \u017cadnym wypadku nie przekre\u015bla szansy na szcz\u0119\u015bliwe \u017cycie, czy sukces. Przyk\u0142ad\u00f3w mamy na p\u0119czki – Simone Biles jest czterokrotn\u0105 z\u0142ot\u0105 medalistk\u0105 olimpijsk\u0105, kt\u00f3rej nikt by nie oceni\u0142, jako osob\u0119 zmagaj\u0105c\u0105 si\u0119 z ADHD; podobnie jak aktork\u0119 Emm\u0119 Watson. Do popularnych i odnosz\u0105cych sukcesy neuror\u00f3\u017cnorodnych os\u00f3b zalicza si\u0119 tak\u017ce, chocia\u017cby ameryka\u0144ska piosenkarka Billie Eilish, kt\u00f3ra cierpi na zesp\u00f3\u0142 Touretta (zesp\u00f3\u0142 tik\u00f3w g\u0142osowych i ruchowych).<\/p>\n W przesz\u0142o\u015bci bardzo du\u017co s\u0142ysza\u0142am teorii, jak to rodzice twierdz\u0105, \u017ce ich dziecko zmaga si\u0119 ADHD, a w rzeczywisto\u015bci przecie\u017c to zdrowe dziecko, tylko oni nie potrafi\u0105 nad nim zapanowa\u0107. Na studiach te\u017c s\u0142ysza\u0142am od starszej wyk\u0142adowczyni, \u017ce wymy\u015blam z t\u0105 diagnoz\u0105. A jest to bardzo krzywdz\u0105ce stanowisko. ADHD, czyli zesp\u00f3\u0142 nadpobudliwo\u015bci psychoruchowej z deficytem uwagi (od ang. attention deficit hyperactivity disorder) jak najbardziej istnieje i ma swoje miejsce w medycznej klasyfikacji ICD 10.<\/p>\n Symptomy ADHD diagnozuje si\u0119 oko\u0142o trzy razy cz\u0119\u015bciej u ch\u0142opc\u00f3w, ale nie oznacza to, \u017ce rzadziej wyst\u0119puj\u0105 w\u015br\u00f3d p\u0142ci \u017ce\u0144skiej<\/p><\/blockquote>\n Odmian\u0105 ADHD jest ADD (ang. attention-deficit disorder, czyli zaburzenie objawiaj\u0105ce si\u0119 deficytem uwagi), gdzie nadpobudliwo\u015b\u0107 nie wyst\u0119puje, zw\u0142aszcza u doros\u0142ych. Symptomy ADHD diagnozuje si\u0119 oko\u0142o trzy razy cz\u0119\u015bciej u ch\u0142opc\u00f3w, ni\u017c u dziewcz\u0105t, co jest do\u015b\u0107 ciekawe, bo zaburzenia autystyczne r\u00f3wnie\u017c du\u017co rzadziej si\u0119 stwierdza u dziewczynek. Nie oznacza to jednak, \u017ce rzadziej wyst\u0119puj\u0105 w\u015br\u00f3d p\u0142ci \u017ce\u0144skiej! Przyk\u0142adowo autyzm diagnozuje si\u0119 u jednej dziewczynki na czterech ch\u0142opc\u00f3w. Nie wynika to z mniejszej podatno\u015bci gen\u00f3w \u017ce\u0144skich na t\u0119 mutacj\u0119, a z b\u0142\u0119d\u00f3w w badaniach, oczekiwa\u0144 spo\u0142ecze\u0144stwa (przecie\u017c obsesja dziewczynki na punkcie lalek nie brzmi dziwnie), ale i lepszych umiej\u0119tno\u015bci kamufla\u017cu. Je\u015bli chodzi o badania nad autyzmem w\u015br\u00f3d kobiet, polecam te do\u015b\u0107 \u015bwie\u017ce (2019) badanie wykonane przez polskie naukowczynie.<\/a><\/p>\n Troch\u0119 jakby w przegl\u0105darce odpali\u0107 30 kart, nie wiesz, z kt\u00f3rej leci muzyka, kto\u015b z drugiego pokoju do Ciebie wo\u0142a, do tego prowadzisz kalkulacje matematyczne, pisz\u0105c dziennik i jednocze\u015bnie musisz kr\u0119ci\u0107 hula hop, \u017ceby nie spad\u0142o. Ale jak to zwykle bywa, ka\u017cdy organizm jest inny.<\/p>\n Zaburzenie przybiera r\u00f3\u017cne formy i wyst\u0119puje w r\u00f3\u017cnych stopniach nat\u0119\u017cenia. U wielu os\u00f3b, szczeg\u00f3lnie doros\u0142ych, objawy s\u0105 maskowane przez inne problemy, jak depresja (chocia\u017c sprawa si\u0119 komplikuje \u2013 w przypadku bagatelizowania objaw\u00f3w ADHD mo\u017ce doj\u015b\u0107 do stan\u00f3w depresyjnych) czy alkoholizm, przez co samo ADHD mo\u017ce pozosta\u0107 nierozpoznane.<\/p>\n Objawy dotycz\u0105 najcz\u0119\u015bciej trzech sfer – ruchowej, poznawczej i emocjonalnej. Najpopularniejszymi objawami s\u0105: trudno\u015bci w skupieniu uwagi, brak wytrwa\u0142o\u015bci w przypadku ma\u0142ego zainteresowania i niedostrzeganie bezpo\u015bredniej korzy\u015bci z dzia\u0142ania, pobie\u017cno\u015b\u0107 my\u015blenia, przerzucanie uwagi z obiektu na obiekt, udzielanie nieprawid\u0142owych, nieprzemy\u015blanych odpowiedzi na pytania lub nieprawid\u0142owe rozwi\u0105zywanie zada\u0144, brak umiej\u0119tno\u015bci planowania, nieopanowanie, nieraz bardzo silne reakcje emocjonalne, wzmo\u017cona ekspresja uczu\u0107, zwi\u0119kszona wra\u017cliwo\u015b\u0107 emocjonalna na bod\u017ace otoczenia, cz\u0119ste przerywanie wypowiedzi innych, niedostatecznie rozwini\u0119ta pami\u0119\u0107 robocza (kr\u00f3tkotrwa\u0142a), niecierpliwo\u015b\u0107, gwa\u0142towne zmiany emocjonalne, zapominanie ustalonych termin\u00f3w, intensywne, lecz cz\u0119sto nietrwa\u0142e relacje z innymi.<\/p>\n Zaburzenie ma pod\u0142o\u017ce biologiczne – nie wynika ono z b\u0142\u0119d\u00f3w wychowawczych<\/p><\/blockquote>\n Niestety przyczyna nie jest jednoznacznie znana, chocia\u017c zauwa\u017cono zdolno\u015b\u0107 do dziedziczenia deficytu koncentracji. Na wyst\u0119powanie zaburze\u0144 ze spektrum ADHD ma wp\u0142yw wiele r\u00f3\u017cnych gen\u00f3w, z kt\u00f3rych wiele powi\u0105zanych jest z neuroprzeka\u017anictwem dopaminy. Zaburzenie ma pod\u0142o\u017ce biologiczne – to znaczy, \u017ce nie wynika ono z b\u0142\u0119d\u00f3w wychowawczych ani czynnik\u00f3w psychogennych. M\u00f3wienie zatem, \u017ce problemy czyjego\u015b dziecka wynikaj\u0105 wy\u0142\u0105cznie z bezstresowego wychowania rodzic\u00f3w, jest krzywdz\u0105ce dla ka\u017cdej ze stron.<\/p>\n Na ADHD nie ma lekarstwa, z tym si\u0119 po prostu \u017cyje. Mo\u017cna ucz\u0119szcza\u0107 na terapi\u0119 lub bra\u0107 leki z grupy stymulant\u00f3w, kt\u00f3re pomagaj\u0105 w kontroli poziomu dopaminy i noradrenaliny (kt\u00f3rych brakuje w organizmie u os\u00f3b z ADHD). Najcz\u0119\u015bciej jednak wystarcza uzyskanie samej diagnozy, zaakceptowanie tego stanu i pr\u00f3by znalezienie najlepszych warunk\u00f3w do funkcjonowania.<\/p>\n \u017bycie z deficytem koncentracji polega przede wszystkim na planowaniu. Dobrze rozplanowany kalendarz, sporo przypomnie\u0144 i notatki potrafi\u0105 zdzia\u0142a\u0107 cuda (czyt. praca jest wykonywana na czas). Je\u015bli dzia\u0142asz lub pracujesz z osob\u0105 neurotypow\u0105 \u2013 porozmawiajcie i ustalcie schemat pracy, kt\u00f3ry najlepiej b\u0119dzie pasowa\u0142 obu stronom.<\/p>\n Ja na przyk\u0142ad lubi\u0119 by\u0107 bombardowana przypomnieniami, a deadline wol\u0119 mie\u0107 z zapasem. Nie lubi\u0119 pracowa\u0107 w \u015brodowisku pe\u0142nym ludzi (kawiarnia, biblioteka, biuro), bo i tak ci\u0119\u017cko mi si\u0119 skupi\u0107. Zazwyczaj muzyka w tle odpada. Najlepiej mi si\u0119 my\u015bli wieczorami, gdzie jest ju\u017c cisza i spok\u00f3j, a domownicy le\u017c\u0105 grzecznie w \u0142\u00f3\u017ceczkach.<\/p>\n Warto zastanowi\u0107 si\u0119, w czym tkwi problem, przez kt\u00f3ry kto\u015b nie wywi\u0105zuje si\u0119 z obowi\u0105zk\u00f3w<\/p><\/blockquote>\n Prawdopodobnie kto\u015b inny potrzebuje zupe\u0142nie innych warunk\u00f3w, tak\u017ce serdecznie polecam rozmow\u0119 i ustalenie wsp\u00f3lnych warunk\u00f3w pracy, tak aby ka\u017cdy by\u0142 zadowolony. Domy\u015blam si\u0119, \u017ce ci\u0105gle usprawiedliwiaj\u0105ca si\u0119 osoba mo\u017ce frustrowa\u0107, ale czasami warto zastanowi\u0107 si\u0119, w czym tkwi problem, przez kt\u00f3ry nie wywi\u0105zuje si\u0119 z obowi\u0105zk\u00f3w.\u00a0 Skoro w \u015bwiecie wyst\u0119puj\u0105 neuroatypowi ludzie, to znajdziemy ich te\u017c w harcerskich szeregach. Mo\u017ce nawet nie wiesz, \u017ce to ta pe\u0142na energii do dzia\u0142ania w\u0119drowniczka, zapracowany instruktor, czy roztrzepany<\/i> podopieczny, kt\u00f3ry potrafi\u0142by ca\u0142y zast\u0119p obdarowa\u0107 swoimi pomys\u0142ami. \u017badne z nich nie jest dziwne, ale prawdopodobnie ka\u017cde b\u0119dzie potrzebowa\u0142o troch\u0119 innego systemu pracy ni\u017c pozostali.<\/p>\n \u015awiadomo\u015b\u0107 ludzi wzrasta i w Internecie zaczyna pojawia\u0107 si\u0119 coraz wi\u0119cej tre\u015bci zwi\u0105zanych z owym tematem. Trzeba si\u0119 liczy\u0107 jednak z tym, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 tre\u015bci jest po angielsku \u2013 polskie konta dopiero zaczynaj\u0105 si\u0119 w tym kierunku rozwija\u0107. Najwi\u0119cej materia\u0142\u00f3w (szczeg\u00f3lnie life hack\u00f3w) widzia\u0142am na Tiktoku<\/a>. Bardzo lubi\u0119 te\u017c memy, kt\u00f3rych na p\u0119czki mo\u017cna znale\u017a\u0107 na Instagramie<\/a>.\u00a0 Z polskiego podw\u00f3rka polecam film Hani Sywuli<\/a> \u2013 magister psychologi, aktualnie przysz\u0142ej psychoterapeutki \u2013 o ADHD u doros\u0142ych, objawach i jej drodze zwi\u0105zanej z diagnoz\u0105. Z lektur polecam Jak mniej my\u015ble\u0107<\/i><\/a> Christera Petitcollina, poniewa\u017c pomog\u0142a mi si\u0119 oswoi\u0107 z my\u015bl\u0105, \u017ce nie tylko ja mam problemy z nadmiernym analizowaniem wszystkiego w g\u0142owie i jak mog\u0119 nad tym pracowa\u0107, by si\u0119 tak z tym nie m\u0119czy\u0107. Dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w prac naukowych podrzucam r\u00f3wnie\u017c badania i opracowania, na kt\u00f3rych bazowa\u0142am, pisz\u0105c ten tekst: ADHD u os\u00f3b doros\u0142ych \u2013 rozpoznawanie, przyczyny i skutki<\/i><\/a> (2017) oraz ZESP\u00d3\u0141 HIPERKINETYCZNY (ADHD) U OS\u00d3B DOROS\u0141YCH <\/i><\/a>(2012) Pami\u0119tajcie, \u017ce ten artyku\u0142, jak i polecajki, w \u017cadnym wypadku nie maj\u0105 na celu diagnozy \u2013 to mo\u017ce wykona\u0107 tylko osoba uprawniona, jak psychiatra lub psycholog, przy pomocy s\u0142u\u017c\u0105cych do tego narz\u0119dzi.<\/p>\n Wsz\u0119dzie powtarzane ka\u017cdy jest inny <\/i>i tutaj ma swoje zastosowanie. Nie do\u015b\u0107, \u017ce wyst\u0119puje inno\u015b\u0107 na poziomie neurobiologicznym, to jeszcze ka\u017cda neuror\u00f3\u017cnorodna osoba mo\u017ce r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 swoimi przyzwyczajeniami, zachowaniami, potrzebami. Wniosek jest taki, \u017ce nie warto pakowa\u0107 wszystkich do jednego worka i od wszystkich wymaga\u0107 jednakowego systemu pracy. Warto pr\u00f3bowa\u0107, eksperymentowa\u0107, a mo\u017ce i my sami zaczniemy bardziej lubi\u0107 organizacj\u0119, planowanie, czy nauk\u0119. Wszystko zale\u017cy od tego, jak potraktujemy sw\u00f3j m\u00f3zg.<\/p>\n <\/p>\n zdj\u0119cie: pixabay.com<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Machanie nog\u0105, kr\u0119cenie d\u0142ugopisem, miliony galopuj\u0105cych my\u015bli. Trzecia kawa nie dzia\u0142a, karuzela emocji, ci\u0105g\u0142e roztargnienie, wpadanie na meble, kt\u00f3re przecie\u017c od dawna stoj\u0105 w tym samym miejscu. Gdzie zosta\u0142y klucze i telefon?\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":31847,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[201],"tags":[1205,1204,1206],"class_list":["post-31764","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wt","tag-add","tag-adhd","tag-neuroroznorodnosc"],"acf":{"attached_posts":{"link_1":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/bedzie-zabawa-albo-i-nie\/","link_2":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/erasmus-suomi\/","link_3":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/pobierz-aplikacje-na-tropie\/"}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31764","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31764"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31764\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31849,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31764\/revisions\/31849"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31847"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31764"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31764"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31764"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}To ADHD istnieje?<\/b><\/h3>\n
Jak to jest mie\u0107 ADHD?<\/b><\/h3>\n
Sk\u0105d to i co z tym fantem zrobi\u0107?<\/b><\/h3>\n
Jak \u017cy\u0107 z (osob\u0105, kt\u00f3ra ma) ADHD?<\/b><\/h3>\n
Szybkie polecajki<\/b><\/h3>\n