{"id":31946,"date":"2023-05-14T16:52:55","date_gmt":"2023-05-14T14:52:55","guid":{"rendered":"http:\/\/natropie.zhp.pl\/?p=31946"},"modified":"2023-05-14T16:54:18","modified_gmt":"2023-05-14T14:54:18","slug":"klatwa-przekreconego-krzyza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/klatwa-przekreconego-krzyza\/","title":{"rendered":"Kl\u0105twa przekr\u0119conego krzy\u017ca"},"content":{"rendered":"

Raczej pami\u0119taj\u0105 je tylko ludzie ze starszego pokolenia. Niekt\u00f3re przekazywane s\u0105 dalej, niekt\u00f3re znikaj\u0105. Powstaj\u0105 nowe, unikalne dla danych \u015brodowisk. To w\u0142a\u015bnie zabobony i\u202fprzes\u0105dy buduj\u0105 mityczn\u0105 otoczk\u0119 harcerstwa.\u00a0<\/span><\/b>\u00a0<\/span><\/p>\n

Ostatnio napisa\u0142am artyku\u0142 naukowy o podr\u00f3\u017cniczych zabobonach. Ze wzgl\u0119du na charakter i dociekliwo\u015b\u0107 moich bada\u0144 nie mog\u0142am sobie odm\u00f3wi\u0107 poszperania, co piszczy w harcerstwie o przes\u0105dach. Jednak troch\u0119 si\u0119 zawiod\u0142am. Pytaj\u0105c o r\u00f3\u017cne przes\u0105dy, w odpowiedzi dosta\u0142am do\u015bwiadczenia pewnych tradycji, za kt\u00f3rymi sta\u0142 konkretny przekaz, co tylko cz\u0119\u015bciowo wpasowuje si\u0119 w definicje przes\u0105du. <\/span>\u00a0<\/span>Im g\u0142\u0119biej w las, tym natrafia\u0142am na ciekawsze zwyczaje. One wytworzy\u0142y w mojej g\u0142owie pewien obraz harcerskich przes\u0105d\u00f3w, kt\u00f3re mam zamiar przybli\u017cy\u0107. Jednak zacznijmy od fundamentalnego\u00a0pytania – czy mo\u017cna stosowa\u0107 zamiennie s\u0142owa \u201ezabobon\u201d i \u201eprzes\u0105d\u201d?<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Zabobon a przes\u0105d\u00a0<\/span><\/b>\u00a0<\/span><\/h3>\n

Odpowied\u017a brzmi: nie. Jest do\u015b\u0107 spora r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy tymi dwoma poj\u0119ciami. Przes\u0105dy (inaczej gus\u0142a) odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do przekona\u0144, natomiast zabobony postrzega si\u0119 jako akt pewnego zachowania, kt\u00f3re przyj\u0119\u0142o si\u0119 kulturowo w danym spo\u0142ecze\u0144stwie. O<\/span>dpukiwanie w\u202fniemalowane drewno by\u0142o celow\u0105 czynno\u015bci\u0105 pobudzaj\u0105c\u0105 duchy opieku\u0144cze do obrony domostwa w razie zagro\u017cenia. Musia\u0142o by\u0107 to drewno surowe, kt\u00f3re symbolizowa\u0142o po\u0142\u0105czenie z\u202fpierwotn\u0105 natur\u0105. Cz\u0119sto znajdowa\u0142o si\u0119 takowe pod sto\u0142em w polskich chatach. <\/span><\/p>\n

\u00a0Zabobon to akt pewnego zachowania, kt\u00f3ry zosta\u0142 przyj\u0119ty przez kultur\u0119 <\/span><\/p><\/blockquote>\n

Podsumowuj\u0105c – zabobon jest czym\u015b instynktownie utwierdzonym w \u015bwiadomo\u015bci ludzi. <\/span>Przes\u0105dem\u00a0jest na przyk\u0142ad przekonanie, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwa zawierane w maju b\u0119d\u0105 nieszcz\u0119\u015bliwe. Przysta\u0142o si\u0119 m\u00f3wi\u0107 \u201e<\/span>majowy \u015blub to mi\u0142o\u015bci gr\u00f3b\u201d.<\/span><\/i> Korzenie tej my\u015bli si\u0119gaj\u0105 staro\u017cytnych Rzymian, kt\u00f3rzy uwa\u017cali miesi\u0105c maj za z\u0142owrogi. By\u0142a to konsekwencja prze\u015bwiadczenia, \u017ce z\u0142e duchy przodk\u00f3w goszcz\u0105 wtedy w\u015br\u00f3d ludzi na ziemi. <\/span>Okresem specjalnie po\u015bwi\u0119conym istotom zza \u015bwiat\u00f3w by\u0142y Lemuralia obchodzone 9, 11 oraz 13 maja. To one mia\u0142y ukoi\u0107 z\u0142ych przodk\u00f3w i uchroni\u0107 \u015bwi\u0119tuj\u0105cych od rych\u0142ej \u015bmierci.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Zabobony i przes\u0105dy wywodz\u0105 si\u0119 z magii, folkloru oraz wierze\u0144 religijnych. Gdy pewne mity jak i ceremonia\u0142y obumieraj\u0105 albo rozpraszaj\u0105 si\u0119 z up\u0142ywem lat, przechodz\u0105 w stan <\/span>prze\u017cytku kulturowego<\/span><\/i>. My jako ludzie mamy tendencje do nadinterpretowania otaczaj\u0105cego nas \u015bwiata oraz wciskania symboliki wsz\u0119dzie, gdzie popadnie. Dlatego nie mo\u017cemy w pe\u0142ni kwalifikowa\u0107 przekr\u0119conego krzy\u017ca i innych harcerskich tradycji jako przes\u0105dy. Nie maj\u0105 one otoczki zwi\u0105zanej z mitami ani z magi\u0105. Harcerstwo jest po prostu za m\u0142ode, by wytworzy\u0142o swoje pe\u0142noprawne przes\u0105dy.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Harcerskie przes\u0105dy nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego z mitami i magi\u0105 <\/span><\/p><\/blockquote>\n

Warto te\u017c wspomnie\u0107 o mentalno\u015bci ludzi wierz\u0105cych w zabobony. Zachowanie cz\u0142owieka pierwotnego ucieka\u0142o si\u0119 do nadinterpretowania \u015bwiata i pr\u00f3by wyt\u0142umaczenia pewnych zjawisk. Kiedy w wieku Bacona i Kartezjusza cz\u0142owiek wierzy\u0142 w czarownice, praktykowanie zabobon\u00f3w by\u0142o na porz\u0105dku dziennym. Teraz przes\u0105dy sta\u0142y si\u0119 \u015bmiesznym \u017cartem sytuacyjnym, jak na przyk\u0142ad czarny kot przechodz\u0105cy przez drog\u0119. Wesz\u0142y r\u00f3wnie\u017c do kultury popularnej jako \u0142atwe do rozszyfrowania kody.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Symbol zakochanych\u00a0<\/span><\/b>\u00a0<\/span><\/h3>\n

Wr\u00f3\u0107my jednak do ci\u0105gle przekr\u0119caj\u0105cego si\u0119 Krzy\u017ca Harcerskiego. Jest on\u00a0najwa\u017cniejszym elementem umundurowania. Nie dziwota, \u017ce naros\u0142a wok\u00f3\u0142 niego do\u015b\u0107 szczeg\u00f3\u0142owa symbolika. Niekt\u00f3rzy strasz\u0105 ususzon\u0105 r\u0119k\u0105, je\u017celi dotkniesz proporca nie b\u0119d\u0105c harcerzem ze z\u0142o\u017conym przyrzeczeniem.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Je\u015bli krzy\u017c harcerski nie jest prosto na mundurze, to zapewne harcerz jest zakochany, bo nie mia\u0142 czasu poprawi\u0107 munduru. Us\u0142ysza\u0142am, \u017ce to samo tyczy si\u0119 nier\u00f3wno zapi\u0119tych guzik\u00f3w, kt\u00f3re sugeruj\u0105 motylki w brzuchu, a w dodatku roztrzepanie jego w\u0142a\u015bciciela. Niekt\u00f3re \u015brodowiska rozbudowa\u0142y przes\u0105d o kolejne warianty. Je\u015bli krzy\u017c jest przekr\u0119cony w lewo, to znaczy, \u017ce podkochujesz si\u0119 w osobie o blond w\u0142osach. Jak na prawo, to harcerka lub harcerz z brunatn\u0105 czupryn\u0105 siedz\u0105 ci w g\u0142owie. Natomiast je\u015bli krzy\u017c jest do g\u00f3ry nogami, to wtedy b\u0119dzie nieplanowana ci\u0105\u017ca\u2026\u00a0<\/span><\/p>\n

Je\u015bli kogo\u015b pokusi, aby poprawi\u0107 swojemu znajomemu krzy\u017c, to lepiej go nie dotyka\u0107. Ma to przynosi\u0107 pecha! Podobno w niekt\u00f3rych \u015brodowiskach owe fatum polega na ostrej, natychmiastowej i negatywnej reakcji w\u0142a\u015bciciela krzy\u017ca.<\/span>\u00a0 <\/span>A to wszystko tylko wina zakr\u0119canego zapi\u0119cia.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Zmywanie harcerskich wspomnie\u0144<\/span><\/b>\u00a0<\/span><\/h3>\n

Us\u0142ysza\u0142am r\u00f3wnie\u017c, \u017ce nie powinno si\u0119 pra\u0107 chusty, bo to one posiadaj\u0105 w sobie wspomnienia z najr\u00f3\u017cniejszych zbi\u00f3rek i oboz\u00f3w. Im wi\u0119cej maj\u0105 na sobie plam, tym lepiej \u015bwiadczy o w\u0142a\u015bcicielu. Jednak wiele os\u00f3b mo\u017ce si\u0119 nie zgodzi\u0107. Szczeg\u00f3lnie przez pryzmat zachowywania munduru w czysto\u015bci. Przes\u0105d sam w sobie jest sentymentalny i stanowi dobr\u0105 wym\u00f3wk\u0119 od zrobienia prania. <\/span>Podobne stwierdzenie zosta\u0142o mi podsuni\u0119te w przypadku nowych but\u00f3w. Kupione obuwie musi by\u0107 podeptane przez znajomych z dru\u017cyny.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Mityzacja krzy\u017cowania\u00a0<\/span><\/b>\u00a0<\/span><\/h3>\n

Trudno\u015b\u0107 w przebiciu dziury na krzy\u017c gwarantuje d\u0142ugi sta\u017c w ZHP!<\/p><\/blockquote>\n

Cz\u0119sto nadawaniu Krzy\u017ca Harcerskiego towarzysz\u0105 wielkie emocje, jak i trudno\u015bci w przebiciu\u00a0munduru przy krzy\u017cowaniu. Praktycznie nie jest \u0142atwo wykona\u0107 dziurk\u0119 jednym prostym ruchem, w nocnej scenerii. Je\u017celi trudno by\u0142o komu\u015b przebi\u0107 miejsce na krzy\u017c, to m\u00f3wi si\u0119 o d\u0142ugim sta\u017cu w ZHP. <\/span>Natomiast zuchom nie wolno odk\u0142ada\u0107 znaczka podczas krzy\u017cowania – ma to symbolizowa\u0107 pomy\u015blno\u015b\u0107 na nowej drodze harcerskiej.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Nasze niby-przes\u0105dy harcerskie ubarwiaj\u0105 nam \u017cycie. Dodaj\u0105 powagi, \u015bmiechu, ale r\u00f3wnie\u017c tajemniczej otoczki\u00a0przekazu. W sumie nie wiemy dok\u0142adnie kto je wymy\u015bli\u0142, ale i tak wi\u0119kszo\u015b\u0107 praktykujemy. Je\u017celi w waszych \u015brodowiskach kr\u0105\u017c\u0105 nietypowe harcerskie gus\u0142a, to zapraszam do podzielenia si\u0119 nimi. Harcerskie przes\u0105dy i zabobony okazuj\u0105 si\u0119 g\u0142\u0119bok\u0105 oraz (jeszcze!) nieodkryt\u0105 studni\u0105.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Raczej pami\u0119taj\u0105 je tylko ludzie ze starszego pokolenia. Niekt\u00f3re przekazywane s\u0105 dalej, niekt\u00f3re znikaj\u0105. Powstaj\u0105 nowe, unikalne dla danych \u015brodowisk. To w\u0142a\u015bnie zabobony i\u202fprzes\u0105dy buduj\u0105 mityczn\u0105 otoczk\u0119 harcerstwa.\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[197],"tags":[1212],"class_list":["post-31946","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-jwz","tag-krzyz-harcerski"],"acf":{"attached_posts":{"link_1":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/jak-sokrates-moze-ci-pomoc\/","link_2":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/kawowe-szalenstwo\/","link_3":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/pobierz-aplikacje-na-tropie\/"}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31946","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31946"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31946\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31955,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31946\/revisions\/31955"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31946"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31946"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31946"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}