Kiedy\u015b nazywana literatur\u0105 dla m\u0142odzie\u017cy – obecnie coraz cz\u0119\u015bciej nosi angielskie miano Young Adult. Czym jest ten gatunek literacki? Co ma do tego BookTok? Co jest w tym gatunku takiego, \u017ce Empik wprowadzi\u0142 now\u0105 kategori\u0119 do swoich sklep\u00f3w?<\/b><\/p>\n
Co trzecia osoba w\u015br\u00f3d co najmniej pi\u0119tnastoletnich Polek i Polak\u00f3w w ci\u0105gu ostatniego roku czyta\u0142a co najmniej jedn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119<\/i>. – to pierwsze zdanie, jakie znajdziemy w komunikacie wst\u0119pnym najnowszego raportu<\/a> Stanu czytelnictwa ksi\u0105\u017cek w Polsce w 2022 roku<\/i>. Tylko przecie\u017c ta trwo\u017c\u0105ca tendencja jest powtarzana od lat. Strony w stylu \u201eNie jestem statystycznym Polakiem, lubi\u0119 czyta\u0107\u201d <\/i>lub \u201eNie czytasz? Nie id\u0119 z Tob\u0105 do \u0142\u00f3\u017cka\u201d <\/i>maj\u0105 si\u0119 \u015bwietnie. Obserwuje je w sumie ok 800 tys. os\u00f3b i wcale nie powsta\u0142y wczoraj. To Polacy w ko\u0144cu czytaj\u0105 czy nie? Gdzie w tym wszystkim jest m\u0142odzie\u017c?<\/p>\n Wspomniany wy\u017cej raport zosta\u0142 sporz\u0105dzony przez Bibliotek\u0119 Narodow\u0105, kt\u00f3ra zajmuje si\u0119 tym regularnie od 1992 roku. W badaniu uwzgl\u0119dniono osoby powy\u017cej 15 roku \u017cycia (w tej sytuacji nie stanowi to zbyt reprezentatywnej grupy, je\u015bli chodzi o badanie czytelnictwa w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy. M\u0142odzie\u017c\u0105 okre\u015bla si\u0119 osoby w wieku od 11 do 19 lat, czyli wykluczono ca\u0142kiem spore grono m\u0142odszych czytelnik\u00f3w). Wzrost czytelnictwa podczas pandemii zdaje si\u0119 by\u0107 naturalnym zachowaniem, skoro wszyscy byli zamkni\u0119ci w czterech \u015bcianach, chocia\u017c wci\u0105\u017c mniej po\u017c\u0105danym ni\u017c ogl\u0105danie film\u00f3w i\/lub seriali, czy wyj\u015bcie na spacer. Mo\u017cna by wymienia\u0107 statystki z tym zwi\u0105zane bez ko\u0144ca, ale przede wszystkim warto zaznaczy\u0107 jedn\u0105 rzecz. M\u0142odzie\u017c czyta. I to nawet wi\u0119cej ni\u017c kiedy\u015b. W badaniach przeprowadzonych na grupie os\u00f3b w wieku 15-18 lat jest widoczny wzrost czytelnictwa, ma\u0142o tego – m\u0142odzi czytaj\u0105 prawie dwa razy wi\u0119cej ni\u017c doro\u015bli. To jak, dzieci tylko siedz\u0105 i klikaj\u0105 w \u201ck\u0105kuter\u201d <\/i>czy nie?<\/p>\n M\u0142odzi ludzie czytaj\u0105. I to nawet wi\u0119cej ni\u017c kiedy\u015b<\/p><\/blockquote>\n W raporcie znajdziemy tak\u017ce najpoczytniejsze gatunki (kr\u00f3luj\u0105 tu romanse i thrillery). Tylko chcia\u0142abym si\u0119 tu zatrzyma\u0107. Kategorie ksi\u0105\u017cek nie zosta\u0142y zbyt przemy\u015blane, szczeg\u00f3lnie je\u015bli chcemy bada\u0107 czytelnictwo u m\u0142odych os\u00f3b. Czy atlasy, s\u0142owniki i akcydensy to naprawd\u0119 pierwszy wyb\u00f3r (nie tylko) m\u0142odych ludzi? Mam w g\u0142owie wi\u0119cej pyta\u0144 – dlaczego nie zosta\u0142y uwzgl\u0119dnione mangi, komiksy lub nawet Wattpad? To ju\u017c nie jest czytelnictwo? Do tego mam w\u0105tpliwo\u015bci co do najpoczytniejszych autor\u00f3w, poniewa\u017c statystyki Biblioteki Narodowej s\u0105 prawdopodobnie tworzone na podstawie rejestru wypo\u017cycze\u0144. W ten spos\u00f3b lektury te\u017c zakrzywiaj\u0105 obraz – niech pierwszy rzuci kamieniem, kto z przyjemno\u015bci\u0105 przeczyta\u0142 wszystkie lektury. O ile w najwi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107 Remigiusza Mroza w 2022 roku jestem w stanie uwierzy\u0107, o tyle w szczer\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 do Henryka Sienkiewicza (kt\u00f3ry znajduje si\u0119 na drugim miejscu) i czytanie jego dzie\u0142 od deski do deski, ju\u017c niekoniecznie.<\/p>\n Jak trwoga to do wyszukiwarki internetowej. Nie wiesz co ugotowa\u0107 na obiad? Przeszukujesz strony z przepisami. Nie masz pomys\u0142u co chcesz zacz\u0105\u0107 czyta\u0107? Wchodzisz na BookToka. BookTok to zrzeszenie moli ksi\u0105\u017ckowych na TikToku, gdzie w kr\u00f3tkich formach wideo ludzie przekazuj\u0105 swoje polecajki dotycz\u0105ce literatury. Jest to zdecydowanie najpopularniejsze miejsce w Internecie (hasztag #booktokpolska ma 420 miliony wy\u015bwietle\u0144), je\u015bli chce si\u0119 zasi\u0119gn\u0105\u0107 porady, chocia\u017c BookTube czy Bookstagram (od platform YouTube i Instagram) nie odpuszczaj\u0105. Tiktok jest miejscem do kr\u00f3tkich polecajek, gdzie mo\u017cna wybiera\u0107 w\u015br\u00f3d tysi\u0119cy filmik\u00f3w o podobnej tematyce. Youtube zdecydowanie bardziej znany jest z d\u0142u\u017cszych form, jak podsumowywanie przeczytanych ksi\u0105\u017cek w miesi\u0105cu, obszerne recenzje czy maratony czytania.<\/p>\n Niby wszystko dzieje si\u0119 w Internecie, ale gdyby nie to zjawisko, to nie by\u0142oby takiego zainteresowania literatur\u0105 w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy. Ma\u0142o tego, teraz wydawnictwa do promocji swoich ksi\u0105\u017cek u\u017cywaj\u0105 hase\u0142 w stylu Hit TikToka! Polecane przez BookToka! <\/i>Ten fenomen mo\u017cna uzna\u0107 za odpowied\u017a na pytanie – jak dotrze\u0107 do m\u0142odych czytelnik\u00f3w i wspiera\u0107 rozw\u00f3j czytelnictwa? Przez internet! W ko\u0144cu ka\u017cdy z nas ma w kieszeni smartfona\u2026<\/p>\n Za zainteresowanie si\u0119 m\u0142odzie\u017cy ksi\u0105\u017ck\u0105 odpowiada… TikTok!<\/p><\/blockquote>\n Rosn\u0105ce czytelnictwo w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy i m\u0142odych doros\u0142ych doprowadzi\u0142o do wytworzenia dw\u00f3ch nowych, specyficznych gatunk\u00f3w literackich. YA to ksi\u0105\u017cki skierowane do odbiorc\u00f3w w wieku od 12 do oko\u0142o 18 lat. G\u0142\u00f3wn\u0105 cech\u0105 tego gatunku jest poruszanie w ksi\u0105\u017ckach problem\u00f3w i do\u015bwiadcze\u0144 nastolatk\u00f3w. Znajdziemy wi\u0119c tutaj problematyk\u0119 dojrzewania, pierwszych mi\u0142o\u015bci i zaurocze\u0144, rozwod\u00f3w i innych problem\u00f3w rodzinnych, ale coraz cz\u0119\u015bciej r\u00f3wnie\u017c tematyk\u0119 niepe\u0142nosprawno\u015bci, problem\u00f3w psychicznych, schorze\u0144 ze spektrum (np. autyzm, ADHD) czy tematyk\u0119 queerow\u0105 (dotycz\u0105c\u0105 to\u017csamo\u015bci p\u0142ciowej i orientacji seksualnej).<\/p>\n Kolejnym gatunkiem jest New Adult, kt\u00f3ry skierowany do os\u00f3b w wieku 18-30 lat, porusza te same problemy, a dodatkowo eksponuje okres usamodzielniania si\u0119 i wyprowadzki z domu rodzinnego. Obie te kategorie bij\u0105 rekordy popularno\u015bci do tego stopnia, \u017ce Empik opr\u00f3cz \u201cliteratury dla m\u0142odzie\u017cy\u201d, wprowadzi\u0142 te dwa dzia\u0142y do swoich sklep\u00f3w.<\/p>\n Niew\u0105tpliwie wybuch popularno\u015bci YA i NA zawdzi\u0119czaj\u0105 wspomnianemu wcze\u015bniej BookTokowi. To tw\u00f3rcy z tego \u017ar\u00f3d\u0142a zauwa\u017cyli, \u017ce ciekawe ksi\u0105\u017cki mo\u017cna znale\u017a\u0107 r\u00f3wnie\u017c na Wattpadzie – popularnej platformie dla pisarzy amator\u00f3w. Dzi\u0119ki mo\u017cliwo\u015bciom Wattpada ka\u017cdy mo\u017ce opublikowa\u0107 opowiadanie, wiersz lub fanfiction – wystarczy za\u0142o\u017cy\u0107 konto. Ka\u017cdy te\u017c mo\u017ce przeczyta\u0107 te opowiadania, a konto pozwala na zapisanie sobie ulubionych utwor\u00f3w do listy czytelniczej. To od u\u017cytkownika zale\u017cy czy b\u0119dzie wyst\u0119powa\u0142 pod imieniem i nazwiskiem, czy zdecyduje si\u0119 na bardziej anonimowy pseudonim. Przy ka\u017cdym utworze wida\u0107 te\u017c liczb\u0119 wy\u015bwietle\u0144, a u\u017cytkownicy mog\u0105 komentowa\u0107 nawet pojedyncze akapity, daj\u0105c tw\u00f3rcy feedback.<\/p>\n Wydawcy wr\u0119cz oszaleli na punkcie tego rozwi\u0105zania – zamiast czeka\u0107 na to, a\u017c autor nabierze odwagi i prze\u015ble swoje teksty, mo\u017cna go przecie\u017c szybko znale\u017a\u0107! W\u015br\u00f3d tw\u00f3rc\u00f3w odkrytych na Wattpadzie znale\u017ali si\u0119 m.in. Natalia Walczewska, Aleksandra Zi\u0119tek czy Blair Holden. Brzmi wspaniale, ale rosn\u0105cy popyt na tego typu utwory, spowodowa\u0142 spadek jako\u015bci wydawanych ksi\u0105\u017cek. Zwr\u00f3ci\u0142 na to uwag\u0119\u2026 ten sam nurt tw\u00f3rc\u00f3w BookToka, kt\u00f3ry chwil\u0119 wcze\u015bniej zach\u0119ca\u0142 do czytania powie\u015bci z Wattpada. To, co najcz\u0119\u015bciej kuleje, to poprawno\u015b\u0107 j\u0119zykowa i redakcja tych ksi\u0105\u017cek. Mo\u017cna czasem odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce wydawca nadu\u017cywa kombinacji przycisk\u00f3w CTRL+V.<\/p>\n Wattpad to popularna platforma dla pisarzy amator\u00f3w<\/p><\/blockquote>\n Problematyczne jest r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce bardzo cz\u0119sto wydawnictwa nie przegl\u0105daj\u0105 dok\u0142adnie ksi\u0105\u017cek pod k\u0105tem tre\u015bci. Toksyczne zwi\u0105zki w kt\u00f3rych pozostaj\u0105 bohaterowie, sceny seksu, cz\u0119sto na bazie relacji: on – w\u0142adca, ona – uleg\u0142a, czy normalizowanie korzystania z u\u017cywek typu narkotyki, to tylko niekt\u00f3re przyk\u0142ady tre\u015bci zawartych w literaturze YA, kt\u00f3re wzbudzaj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci. Najlepszym dowodem na to mo\u017ce by\u0107 fakt, \u017ce w gali Bestsellery Empiku 2022 w kategorii Young Adult, wygra\u0142a ksi\u0105\u017cka oznaczona jako\u2026. 18+!<\/p>\n Owszem, literatura YA ma swoje zagro\u017cenia, jednak ma r\u00f3wnie\u017c sporo plus\u00f3w. To, co definitywnie jej zawdzi\u0119czamy, to wzrost czytelnictwa w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy. Cho\u0107 pocz\u0105tkowo wyr\u00f3s\u0142 bardzo silny trend gloryfikuj\u0105cy kupowanie nowych egzemplarzy ksi\u0105\u017cek, to obecnie pokolenie Z namawia do korzystania z bibliotek, kt\u00f3re, jak ju\u017c kiedy\u015b wspominali\u015bmy w jednym z artyku\u0142\u00f3w<\/a>, s\u0105 na bie\u017c\u0105co z nowinkami literackimi. M\u0142odzie\u017c coraz cz\u0119\u015bciej mo\u017cna zobaczy\u0107 z ksi\u0105\u017ck\u0105 lub czytnikiem w r\u0119ku, a na s\u0142uchawkach, zamiast muzyki, mo\u017cna wy\u0142apa\u0107 audiobooki.<\/p>\n M\u0142odzi ludzie w literaturze Young Adult odnajduj\u0105 swoje problemy, w przeciwie\u0144stwie do lektur szkolnych. W ko\u0144cu czy Sienkiewicz napisa\u0142by nastoletni romans o parze ch\u0142opak\u00f3w? No to ju\u017c macie odpowied\u017a czemu Heartstopper<\/i> jest tak popularny. Zdecydowanym zjawiskiem na plus jest fakt, \u017ce platformy streamingowe zabra\u0142y si\u0119 za adaptacj\u0119 serialowe niekt\u00f3rych tytu\u0142\u00f3w. Ksi\u0105\u017cki z naklejk\u0105 \u201cdost\u0119pne na Netflix\u201d s\u0105 coraz popularniejsze. Tym samym Ci, kt\u00f3rzy wol\u0105 obrazki ruchome od s\u0142owa pisanego, mog\u0105 z ciekawo\u015bci zajrze\u0107 do ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n M\u0142odzi ludzie w literaturze YA odnajduj\u0105 swoje problemy<\/p><\/blockquote>\n Powiedzmy sobie to dosadnie – literatura taka jak Young Adult ma za zadanie odpowiada\u0107 na potrzeby wsp\u00f3\u0142czesnej m\u0142odzie\u017cy. Nie jest od edukowania. Dlatego te\u017c czasem mog\u0105 w\u015br\u00f3d niej zdarzy\u0107 si\u0119 buble. Jednak je\u017celi m\u0142odzi zaczn\u0105 czyta\u0107, to znaj\u0105c ich krytyczne podej\u015bcie do \u017cycia, bardzo szybko zaczn\u0105 zadawa\u0107 pytania. Od nich ju\u017c tylko krok do edukacji i poszerzenia horyzont\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kiedy\u015b nazywana literatur\u0105 dla m\u0142odzie\u017cy – obecnie coraz cz\u0119\u015bciej nosi angielskie miano Young Adult. Czym jest ten gatunek literacki? Co ma do tego BookTok? Co jest w tym gatunku takiego, \u017ce Empik wprowadzi\u0142 now\u0105 kategori\u0119 do swoich sklep\u00f3w?<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[199],"tags":[],"class_list":["post-31970","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ntk"],"acf":{"attached_posts":{"link_1":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/sukces-ma-jednego-ojca\/","link_2":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/odrzanski-splyw-wiosenny\/","link_3":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/pobierz-aplikacje-na-tropie\/"}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31970","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31970"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31970\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32247,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31970\/revisions\/32247"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31970"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31970"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31970"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Co m\u00f3wi\u0105 (a czego nie) tabele?<\/b><\/h3>\n
Fenomen <\/b>bookinfluencing’u<\/i><\/b><\/h3>\n
Literatura Young Adult i New Adult<\/b><\/h3>\n
Brzmi wspaniale, ale\u2026 pu\u0142apki YA i NA<\/b><\/h3>\n
Nie ma tego z\u0142ego, co by na dobre nie wysz\u0142o<\/b><\/h3>\n
Popularyzacja podstawow\u0105 zalet\u0105 literatury Young Adult<\/b><\/h3>\n