Byli najwi\u0119ksz\u0105 grup\u0105 etniczn\u0105 g\u00f3rali ruskich. W czasach II wojny \u015bwiatowej stanowili a\u017c 80% mieszka\u0144c\u00f3w Bieszczad\u00f3w, a do dzi\u015b nie wiadomo, jak w\u0142a\u015bciwie si\u0119 tam znale\u017ali. Kim wi\u0119c byli Bojkowie?<\/b><\/p>\n
Temat mi szczeg\u00f3lnie bliski, ze wzgl\u0119du na ju\u017c kilkana\u015bcie lat mieszkania na Podkarpaciu. Na niejednym biwaku blisko po\u0142udniowej granicy s\u0142ysza\u0142o si\u0119 o jakich\u015b ludach<\/em>. Tyle, \u017ce jako\u015b nigdy nie by\u0142o czasu i skupienia, \u017ceby przyjrze\u0107 si\u0119 bli\u017cej. Mo\u017ce teraz jest ten czas? Na poznanie historii swojego regionu nigdy nie jest za p\u00f3\u017ano. Bojkowie zamieszkiwali mi\u0119dzywojenn\u0105 Rzeczpospolit\u0105, a ich teren rozci\u0105ga\u0142 si\u0119 od Wysokiego Dzia\u0142u w Bieszczadach po dolin\u0119 \u0141omnicy w Gorganach, a wi\u0119c na terytorium wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie trzech pa\u0144stw \u2013 Polski, Ukrainy i S\u0142owacji. Graniczyli od zachodu z \u0141emkami, a od wschodu z Hucu\u0142ami. Zamieszkiwali dzi\u015b dobrze nam znane miejscowo\u015bci, np. Wo\u0142osate i Ustrzyki G\u00f3rne.<\/p>\n Bojkowie wywo\u0142ali poruszenie w\u015br\u00f3d etnograf\u00f3w, kt\u00f3rzy nie mogli doj\u015b\u0107 do porozumienia w kwestii ich pochodzenia. Najcz\u0119\u015bciej spotykana wersja m\u00f3wi, \u017ce s\u0105 pochodzenia mieszanego: rusi\u0144skiego i wo\u0142oskiego, a w Rzeczpospolitej osiedlili si\u0119 oko\u0142o XV-XVI wieku. Ich j\u0119zyk jest dialektem j\u0119zyka rusi\u0144skiego (nie myli\u0107 z rosyjskim!), zaliczanego do grupy j\u0119zyk\u00f3w wschodnios\u0142owia\u0144skich, z wp\u0142ywem masy innych j\u0119zyk\u00f3w, staro-cerkiewno-s\u0142owia\u0144skiego, w\u0119gierskiego, czy nawet rumu\u0144skiego. Polski i s\u0142owacki r\u00f3wnie\u017c znajduj\u0105 si\u0119 na li\u015bcie.<\/p>\n Sami siebie Bojkowie nazywali lud\u017ami g\u00f3r<\/em><\/p><\/blockquote>\n Sama ta nazwa by\u0142a pocz\u0105tkowo odbierana, jako pogardliwa. Nazwali ich tak bowiem Hucu\u0142owie z powodu hodowania wo\u0142\u00f3w, kt\u00f3rym si\u0119 trudnili. Inna z wersji podaje, \u017ce Bojkowie wywodz\u0105 si\u0119 od cz\u0119sto u\u017cywanego Boj<\/em> w ich gwarze, co znaczy tak<\/em>. Sami siebie Bojkowie nazywali lud\u017ami g\u00f3r<\/em> \u2013 Hyrniakami lub Werchowy\u0144cami. Dopiero w XIX wieku dzisiejsza nazwa wesz\u0142a do u\u017cytku i tym samym utraci\u0142a pogardliwe znaczenie.<\/p>\n O zwyczajach tej grupy etnicznej pisa\u0142 pod koniec XIX w. polski etnograf Oskar Kolberg. Opisywa\u0142 ich jako poczciwych, wytrwa\u0142ych, cierpliwie znosz\u0105cych zimno i niedostatek. Niesamowicie go\u015bcinnych, lecz ho\u0142duj\u0105cych mn\u00f3stwu zabobon\u00f3w i maj\u0105cych problem z pija\u0144stwem. Bojkowie byli konserwatywni, izolowali si\u0119 od obcych wp\u0142yw\u00f3w, kultywowali swe tradycje niezmiennie przez lata.<\/p>\n Magiczne obrz\u0119dy mia\u0142y dla nich wielkie znaczenie<\/p><\/blockquote>\n Nie zmienia to faktu, \u017ce ich charakter \u2013 chocia\u017cby opisywany od 1928 roku przez Antoniego Ossendowskiego \u2013 jest jako beztroski, weso\u0142y, \u017c\u0105dny hucznej zabawy. Zajmowali si\u0119 prac\u0105 z drewnem \u2013 wycink\u0105 lasu, tartakami, wypa\u0142em drewna, a tak\u017ce handlem i pasterstwem.<\/p>\n Cho\u0107 byli grekokatolikami, zabobony i magiczne obrz\u0119dy mia\u0142y dla nich wielkie znaczenie. Jednym z obrz\u0119d\u00f3w maj\u0105cym chroni\u0107 przez niegodziwcami i ciemnymi mocami by\u0142o zapalenie do g\u00f3ry nogami \u015bwiecy znajduj\u0105cej si\u0119 w cerkwi. Obawiali si\u0119 nie tylko z\u0142ych duch\u00f3w, ale tak\u017ce samob\u00f3jc\u00f3w, kt\u00f3rzy po \u015bmierci mieli stawa\u0107 si\u0119 upiorami. Gdy wi\u0119c kto\u015b sam siebie pozbawi\u0142 \u017cycia, natychmiast palono zw\u0142oki na stosie. Wierzyli, \u017ce ogie\u0144 oczyszcza dusze z grzech\u00f3w. Nast\u0119pnie prochy rozrzucano po lasach lub wrzucano do wody.<\/p>\n Bojkowszczyzna by\u0142a biedna, ludno\u015b\u0107 pracowa\u0142a ci\u0119\u017cko na ma\u0142y dostatek. Nawet dwunastoletnie dzieci cz\u0119sto nie posiada\u0142y w\u0142asnych but\u00f3w i spodni, wi\u0119kszo\u015b\u0107 roku biega\u0142y ubrane w d\u0142ugie koszule z grubego p\u0142\u00f3tna.<\/p>\n Na pocz\u0105tku XX wieku Ukrai\u0144cy pr\u00f3bowali u\u015bwiadomi\u0107 Bojk\u00f3w, \u017ce tak w\u0142a\u015bciwie to stanowi\u0105 ukrai\u0144sk\u0105 grup\u0105 etniczn\u0105. Mimo stara\u0144, ukrainizacja nigdy nie przynios\u0142a powodzenia. Mieszka\u0144cy Bieszczad\u00f3w wci\u0105\u017c zachowywali swoj\u0105 odr\u0119bno\u015b\u0107 i przywi\u0105zanie do kultury. W 1921 roku wed\u0142ug spisu powszechnego powiat leski zamieszkiwa\u0142o 60 tysi\u0119cy Rusin\u00f3w i 26 tysi\u0119cy Polak\u00f3w.<\/p>\n W czasie II wojny \u015bwiatowej Niemcy zdecydowali si\u0119 nie rozr\u00f3\u017cnia\u0107 grup etnicznych, wi\u0119c wszyscy mieszka\u0144cy tych teren\u00f3w nazwani byli Ukrai\u0144cami. Po wojnie komunistyczne w\u0142adze przeprowadzi\u0142y Akcj\u0119 Wis\u0142a, w kt\u00f3rej ka\u017cdy, kto by\u0142 Rusinem, zosta\u0142 wysiedlony. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Bojk\u00f3w \u2013 traktowana, jako Ukrai\u0144cy \u2013 zosta\u0142a wysiedlona do Ukrai\u0144skiej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej, a reszt\u0119 rozproszono po Polsce. Te dzia\u0142ania doprowadzi\u0142y do tego, \u017ce \u015blady po zaginionej<\/em> ludno\u015bci Bieszczad odnajdziemy ju\u017c jedynie w historii i muzeach.<\/p>\n Mo\u017ce i niewiele, ale znajdziemy na Podkarpaciu pozosta\u0142o\u015bci kultury bojkowskiej. Do dzi\u015b osta\u0142y si\u0119 cerkwie w Smolniku, Czerte\u017cu i R\u00f3wni. Najwi\u0119ksz\u0105 kopalni\u0105 historii jest Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, gdzie z kolei zobaczy\u0107 mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c bojkowskie zagrody i chaty z XIX wieku. A w Myczkowie znajduje si\u0119 Muzeum Kultury Duchowej i Materialnej Bojk\u00f3w.<\/p>\n \u00a0<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Byli najwi\u0119ksz\u0105 grup\u0105 etniczn\u0105 g\u00f3rali ruskich. W czasach II Wojny \u015awiatowej stanowili a\u017c 80% mieszka\u0144c\u00f3w Bieszczad\u00f3w, a do dzi\u015b nie wiadomo, jak w\u0142a\u015bciwie si\u0119 tam znale\u017ali. Kim wi\u0119c byli Bojkowie?<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[320],"tags":[771],"class_list":["post-32029","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-wws","tag-bieszczady"],"acf":{"attached_posts":{"link_1":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/fantastyczna-fantastyka\/","link_2":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/o-czytaniu-nie-ksiazek\/","link_3":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/pobierz-aplikacje-na-tropie\/"}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32029","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32029"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32029\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32031,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32029\/revisions\/32031"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32029"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32029"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32029"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Pochodzenie i j\u0119zyk<\/b><\/h3>\n
Dlaczego Bojkowie?<\/b><\/h3>\n
Zwyczaje i wiara Bojk\u00f3w<\/b><\/h3>\n
Dlaczego zapomniani i zagubieni?<\/b><\/h3>\n
Powr\u00f3t do przesz\u0142o\u015bci<\/b><\/h3>\n