Gdy my\u015blimy o odzyskiwaniu niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119, na my\u015bl przychodz\u0105 nam najcz\u0119\u015bciej: Pi\u0142sudski, czasem Chopin, Mickiewicz, S\u0142owacki. Tymczasem kobiety bardzo mocno przyczyni\u0142y si\u0119 do tego, aby Polska po 123 latach by\u0142a wolnym krajem. Porozmawiajmy dzisiaj o \u017ce\u0144skim spojrzeniu na niepodleg\u0142o\u015b\u0107. <\/b><\/p>\nUniwersytet Lataj\u0105cy<\/b><\/h3>\n
W czasach zabor\u00f3w dost\u0119p do uczelni wy\u017cszych mieli tylko nieliczni… m\u0119\u017cczy\u017ani. Kobiety nie mog\u0142y bowiem studiowa\u0107 na uniwersytetach. Tradycyjnie postrzegana rola kobiety, jako matki i opiekunki domu, skutecznie im to uniemo\u017cliwia\u0142a. I jak to w historii zwykle bywa, kobiety po prostu… zorganizowa\u0142y si\u0119 same.<\/p>\n
Uniwersytet Lataj\u0105cy by\u0142 tajn\u0105 uczelni\u0105 wy\u017csz\u0105 istniej\u0105c\u0105 w latach 1882 \u2013 1905 w Warszawie. \u017bartobliwie bywa\u0142 nazywany \u201cbabskim uniwersytetem\u201d, cho\u0107 ponad 1\/3 s\u0142uchaczy stanowili m\u0119\u017cczy\u017ani. Jego pomys\u0142odawczyni\u0105 i jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych za\u0142o\u017cycielek by\u0142a Jadwiga Szczawi\u0144ska. To pierwotnie w jej mieszkaniu i mieszkaniach jej kole\u017canek odbywa\u0142y si\u0119 odczyty, tajne wyk\u0142ady i \u0107wiczenia. Uniwersytet Lataj\u0105cy pobiera\u0142 niewielk\u0105 sk\u0142adk\u0119 cz\u0142onkowsk\u0105 na op\u0142acanie lokali i wyk\u0142adowc\u00f3w. Co ciekawe, zaj\u0119cia prowadzili w g\u0142\u00f3wnej mierze profesorowie uniwersyteccy. Uniwersytet mia\u0142 trzy wydzia\u0142y: nauk spo\u0142ecznych, historyczno-filologiczny z pedagogik\u0105 oraz matematyczno-przyrodniczy. Cho\u0107 Uniwersytet Lataj\u0105cy nie by\u0142 formalnie uczelni\u0105 wy\u017csz\u0105 i nie wydawa\u0142 dyplom\u00f3w uko\u0144czenia studi\u00f3w, to gruntownie przygotowywa\u0142 do ich podj\u0119cia na uczelniach zagranicznych. W\u015br\u00f3d jego absolwentek znalaz\u0142a si\u0119 mi\u0119dzy innymi Maria Sk\u0142odowska-Curie, Zofia Na\u0142kowska czy… p\u00f3\u017aniejsza \u017cona marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego, Aleksandra Pi\u0142sudska.<\/p>\n
Dlaczego \u201clataj\u0105cy\u201d? Ze wzgl\u0119du na dzia\u0142anie w konspiracji uniwersytet cz\u0119sto zmienia\u0142 lokale, w kt\u00f3rych odbywa\u0142y si\u0119 zaj\u0119cia. Po I wojnie \u015bwiatowej przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w Woln\u0105 Wszechnic\u0119 Polsk\u0105.<\/p>\n
Cho\u0107 przyj\u0119\u0142o si\u0119, \u017ce kobiety nie bra\u0142y udzia\u0142u w powstaniach z broni\u0105 w r\u0119ku, a w pracy konspiracyjnej zajmowa\u0142y si\u0119 dzia\u0142aniami o charakterze sabota\u017cu, historia pokazuje nam, \u017ce by\u0142o zupe\u0142nie na odwr\u00f3t.<\/p>\n
Dromaderki to cz\u0142onkinie Organizacji Bojowej Polskiej Partii Socjalistycznej, kt\u00f3re zaanga\u017cowa\u0142y si\u0119 w konspiracyjny przemyt broni i amunicji. Nie by\u0142oby by w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, \u017ce… przemyca\u0142y j\u0105 najcz\u0119\u015bciej pod sukniami! Laski dynamitu obwi\u0105zywano wok\u00f3\u0142 bielizny (kt\u00f3ra wtedy przypomina\u0142a bardziej kostium jednocz\u0119\u015bciowy), a naboje chowano w.\u2026 pantalonach! Szacuje si\u0119, \u017ce jednorazowo dromaderka mog\u0142a przemyci\u0107 16 kg materia\u0142\u00f3w wybuchowych. Czasem zdarza\u0142y si\u0119 niebezpieczne sytuacje \u2013 gumka od pantalon\u00f3w p\u0119ka\u0142a, a naboje zaczyna\u0142y si\u0119 wysypywa\u0107 spod sp\u00f3dnicy. Czasem zbyt du\u017ca ilo\u015b\u0107 materia\u0142\u00f3w ci\u0105\u017cy\u0142a tak bardzo, \u017ce kobieta nie mog\u0142a si\u0119 ruszy\u0107. To wszystko grozi\u0142o dekonspiracj\u0105 i skazaniem na d\u0142ugoletnie wi\u0119zienie. Mimo to dromaderki nadal przemyca\u0142y towar pomi\u0119dzy granicami zabor\u00f3w, a do najaktywniejszych z nich nale\u017ca\u0142a… Aleksandra Pi\u0142sudska!<\/p>\n
Kobiety anga\u017cowa\u0142y si\u0119 ch\u0119tnie w dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu popraw\u0119 warunk\u00f3w Polak\u00f3w pod zaborami i d\u0105\u017cenie do niepodleg\u0142o\u015bci. Jednak w tym wszystkim przy\u015bwieca\u0142 im jeden najwa\u017cniejszy cel \u2013 uzyskanie praw wyborczych, a tym samym w\u0142\u0105czenie kobiet do \u017cycia publicznego. Pierwsze postulaty o charakterze feministycznym g\u0142osi\u0142a grupa kobiet skupiona wok\u00f3\u0142 Narcyzy \u017bmichowskiej. Nazywa\u0142y siebie Entuzjastkami. Za swoje g\u0142\u00f3wne postulaty uwa\u017ca\u0142y niezale\u017cno\u015b\u0107 ekonomiczn\u0105 kobiet i ich dog\u0142\u0119bn\u0105 edukacj\u0119. Wychodzi\u0142y r\u00f3wnie\u017c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce emancypacja kobiet jest nierozdzielna z walk\u0105 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107. By\u0142y protoplastkami p\u00f3\u017aniejszych ruch\u00f3w walcz\u0105cych o prawa kobiet.<\/p>\n
Znana jest anegdotka jakoby grupa dzia\u0142aczek feministycznych mia\u0142a przekona\u0107 marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego do przyznania praw kobietom, poprzez notoryczne uderzanie parasolkami w okna jego mieszkania. Cho\u0107 we wsp\u00f3\u0142czesnych czasach strajki kobiet przyj\u0119\u0142y parasolk\u0119 za sw\u00f3j symbol, prawdopodobnie historia ta ma niewiele wsp\u00f3lnego z prawd\u0105. Przyznanie praw kobietom w Polsce w 1918 roku by\u0142o polityczn\u0105 kalkulacj\u0105 – nie mo\u017cna by\u0142o odm\u00f3wi\u0107 im wielkiego zaanga\u017cowania w walk\u0119 o wyzwolenie ojczyzny i przygotowanie narodu do \u017cycia w wolno\u015bci.<\/p>\n
W pierwszych wyborach do sejmu ustawodawczego wesz\u0142o osiem pose\u0142ek (tak \u00f3wcze\u015bnie o sobie m\u00f3wi\u0142y). Cho\u0107 pochodzi\u0142y z najr\u00f3\u017cniejszych kra\u0144c\u00f3w sceny politycznej (jedna z nich zwi\u0105za\u0142a si\u0119 z Narodow\u0105 Demokracj\u0105, kt\u00f3ra by\u0142a przeciwna udzia\u0142owi kobiet w polityce!), w sprawach dotycz\u0105cych kobiet m\u00f3wi\u0142y jednym g\u0142osem. G\u0142osem, kt\u00f3ry przypomina\u0142 o tym, \u017ce 50% niepodleg\u0142o\u015bci Polski stanowi\u0142y kobiety.<\/p>\n
Cho\u0107 mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce \u201eherstoria\u201d, czyli nurt daj\u0105cy miejsce i g\u0142os w historii kobietom, jest swoist\u0105 mod\u0105, to nie wzi\u0105\u0142 si\u0119 on znik\u0105d. W 2015 roku zesp\u00f3\u0142 badaczy z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu przeprowadzi\u0142 projekt badawczy \u201eGender w podr\u0119cznikach\u201d. Wyk\u0142adowczyni Iwona Chmura-Rutkowska, Edyta G\u0142owacka-Sobiech oraz Izabela Sk\u00f3rzy\u0144ska swoj\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 bada\u0144 skupi\u0142y na obecno\u015bci kobiet w podr\u0119cznikach do historii. Po analizie 37 podr\u0119cznik\u00f3w dopuszczonych do u\u017cytku po 2010 roku (do nauczania w istniej\u0105cym wtedy gimnazjum i pierwszej klasie szko\u0142y ponadpodstawowej) dosz\u0142y do wniosku, \u017ce kobiety stanowi\u0105 kolejno: 34% w g\u0142\u00f3wnym tek\u015bcie podr\u0119cznika, 12% w warstwie wizualnej wraz z podpisem odnosz\u0105cym si\u0119 do nich (np. ich portrety, zdj\u0119cia). Dane te s\u0105 brutalne i pokazuj\u0105 nam jedno \u2013 kobiet nie wida\u0107 na kartach historii. Historii zdominowanej przez m\u0119\u017cczyzn.<\/p>\n
Nie chodzi teraz o to, aby deprecjonowa\u0107 osi\u0105gni\u0119cia m\u0119\u017cczyzn i pr\u00f3bowa\u0107 udowodni\u0107 im wy\u017cszo\u015b\u0107 kobiet nad ich p\u0142ci\u0105. Chodzi o to, by tam gdzie to mo\u017cliwe, pokaza\u0107 osi\u0105gni\u0119cia obu p\u0142ci r\u00f3wnomiernie. Dopiero wtedy b\u0119dziemy w stanie rozmawia\u0107 o tym czym jest dla nas r\u00f3wno\u015b\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Gdy my\u015blimy o odzyskiwaniu niepodleg\u0142o\u015bci przez Polsk\u0119, na my\u015bl przychodz\u0105 nam najcz\u0119\u015bciej: Pi\u0142sudski, czasem Chopin, Mickiewicz, S\u0142owacki. Tymczasem kobiety bardzo mocno przyczyni\u0142y si\u0119 do tego, aby Polska po 123 latach by\u0142a wolnym krajem. Porozmawiajmy dzisiaj o \u017ce\u0144skim spojrzeniu na niepodleg\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[201],"tags":[765,1216,787],"class_list":["post-32195","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-wt","tag-dzien-niepodleglosci","tag-kobieta","tag-polska"],"acf":{"attached_posts":{"link_1":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/potezne-i-niebezpieczne-narzedzie\/","link_2":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/zmiana-jest-kobieta\/","link_3":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/romantyzowanie-podrozy\/"}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32195","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32195"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32195\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32200,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32195\/revisions\/32200"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32195"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32195"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32195"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}