{"id":33069,"date":"2026-07-20T20:34:58","date_gmt":"2026-07-20T18:34:58","guid":{"rendered":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/?p=33069"},"modified":"2026-07-20T20:34:58","modified_gmt":"2026-07-20T18:34:58","slug":"po-co-nam-hufce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/po-co-nam-hufce\/","title":{"rendered":"Po co nam hufce?"},"content":{"rendered":"

To proste pytanie wraca jak bumerang. Po co mno\u017cy\u0107 struktur\u0119? Po co dawa\u0107 sznury „sztabowcom”?<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

Pocz\u0105tki\u00a0<\/strong><\/p>\n

Wyobra\u017a sobie idylliczne pocz\u0105tki skautingu. Ob\u00f3z na\u00a0Brownsea, do\u015bwiadczenia dru\u017cyny ch\u0142opc\u00f3w. Bi-Pi zadowolony z wynik\u00f3w pracy z dzie\u0107mi, chce podzieli\u0107 si\u0119 wynikami – organizuje kurs wychowawc\u00f3w, opowiada o swoich do\u015bwiadczeniach. Dru\u017cyny p\u0105czkuj\u0105 ju\u017c nie tylko dzi\u0119ki absolwentom „kursu dru\u017cynowych”, ale te\u017c spontanicznie, r\u0119kami czytelnik\u00f3w „Skautingu dla ch\u0142opc\u00f3w”.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

\u202f<\/span>Tutaj zr\u00f3bmy pauz\u0119. Najpierw wyobra\u017amy sobie hipotetyczny scenariusz, w kt\u00f3rym nie ro\u015bnie \u017cadna struktura b\u0119d\u0105ca „czapk\u0105” nad dru\u017cynami.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Czarny scenariusz\u00a0<\/strong><\/p>\n

Liczba dru\u017cyn w Wielkiej Brytanii ro\u015bnie w galopuj\u0105cym tempie. M\u0142odzie\u017c garnie si\u0119 do skautingu, jednak z czasem dru\u017cyny staj\u0105 si\u0119 coraz r\u00f3\u017cniejsze. W jednych obowi\u0105zuje lu\u017aniejsza atmosfera, koedukacja, inne s\u0105 karne – mo\u017cliwe,\u00a0\u017ce dzi\u0119ki korzystaniu przez dru\u017cynowych\u00a0z\u00a0kar cielesnych. Dru\u017cynowi walcz\u0105 o terytorium – podst\u0119pami i fortelami staraj\u0105 si\u0119 zaj\u0105\u0107 coraz to lepsze lokalizacje dla swoich harc\u00f3wek, kosztem innych jednostek. Normaln\u0105 praktyk\u0105 jest podkradanie sobie cz\u0142onk\u00f3w dru\u017cyn – w ko\u0144cu jak w kapitalizmie, klient idzie za atrakcyjniejsz\u0105 ofert\u0105. Dru\u017cyna si\u0119 rozwi\u0105\u017ce z d\u0142ugami za zakupiony wsp\u00f3ln\u0105 prac\u0105 sprz\u0119t obozowy, a dru\u017cynowy zniknie? Pech, ryzyko dzia\u0142ania w dru\u017cynie.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

\u202f<\/span>No dobrze, bardzo pesymistycznie, niemniej znaj\u0105c do\u015bwiadczenia pocz\u0105tk\u00f3w drugiej rewolucji przemys\u0142owej w og\u00f3le nie czu\u0142bym zdziwienia obserwuj\u0105c takie praktyki. Jak si\u0119 zadzia\u0142o w rzeczywisto\u015bci? Baden-Powell szybko zorientowa\u0142 si\u0119, \u017ce poj\u0119cie skautingu mo\u017ce si\u0119 rozwodni\u0107. Innym problemem by\u0142 wp\u0142yw magnata\u00a0prasowego-wydawcy\u00a0„Skauting dla ch\u0142opc\u00f3w”, kt\u00f3ry trzyma\u0142 nad nowym ruchem piecz\u0119 w pocz\u0105tkowym okresie formowania si\u0119 dru\u017cyn\u00a0skautowych\u00a0 wszak\u00a0Bi-Pi by\u0142 w tamtym czasie wci\u0105\u017c aktywnym oficerem brytyjskiego odpowiednika WOT.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Dopasowanie do rzeczywisto\u015bci\u00a0<\/strong><\/p>\n

Zar\u00f3wno na pocz\u0105tku XX wieku w Wielkiej Brytanii, jak jego pocz\u0105tku i ko\u0144cu w Polsce, formowanie si\u0119 struktur organizacji harcerskich nast\u0119powa\u0142o naturalnie i w odniesieniu do kontekstu administracyjno-politycznego. Poszukiwanie odpowiednik\u00f3w na r\u00f3\u017cnych szczeblach podzia\u0142u administracyjnego kraju jest zwyk\u0142\u0105 reakcj\u0105 na zastan\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, chocia\u017c bywa\u0142y wyj\u0105tki. Cho\u0107by reforma chor\u0105gwi ZHP z 1989 roku, wbrew wci\u0105\u017c funkcjonuj\u0105cym 49 wojew\u00f3dztwom (i opory np. wojewody toru\u0144skiego, czy ma wesprze\u0107 wypoczynek chor\u0105gwi bydgoskiej…). Jakie jednak p\u0142yn\u0105 korzy\u015bci z grupowania dru\u017cyn w hufce?<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Przede wszystkim taka sama, jaka przy\u015bwieca\u0142a zjednoczeniu si\u0119 organizacji harcerskich w jeden Zwi\u0105zek Harcerstwa Polskiego w 1918 roku – umocnienie pozycji harcerstwa wzgl\u0119dem partner\u00f3w publicznych. Na wyobra\u017ani\u0119 lepiej dzia\u0142a jedna organizacja na 100 000\u00a0os\u00f3b\u00a0ni\u017c 10 000 organizacji po 10 os\u00f3b – w ko\u0144cu ma si\u0119 tylko jednego partnera, kt\u00f3ry m\u00f3wi jednym g\u0142osem za ca\u0142o\u015b\u0107.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Obecne dopasowanie chor\u0105gwi do podzia\u0142u administracyjnego w Polsce (z drobnymi wyj\u0105tkami), w po\u0142\u0105czeniu z odr\u0119bno\u015bci\u0105 organizacyjn\u0105 (osobny numer KRS, odr\u0119bna osobowo\u015b\u0107 prawna) ma jedn\u0105, nieocenion\u0105 korzy\u015b\u0107 – mo\u017cemy startowa\u0107 w konkursach na projekty finansowane z Funduszy Europejskich w ka\u017cdym wojew\u00f3dztwie. To korzy\u0107 uboczna i nikt o tym wtedy nie my\u015bla\u0142, niemniej okaza\u0142o si\u0119 przydatne.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Inna zaleta pokrywa si\u0119 z funkcjonowaniem dru\u017cyn w szczepie. Ot\u00f3\u017c wytycza si\u0119 linia pomi\u0119dzy instruktorami-wychowawcami a instruktorami organizacyjnymi. Oczywi\u015bcie podzia\u0142 z natury jest sztuczny, bo od 2016 roku System Stopni Instruktorskich (stary i obecny) wymusza niejako bycie wychowawc\u0105, aby m\u00f3c zosta\u0107 instruktorem ZHP. Wi\u0119c kogokolwiek ze stopniem instruktorskim nie spotkacie, to mo\u017cecie mie\u0107 niemal ca\u0142kowit\u0105 pewno\u015b\u0107, \u017ce poradzi sobie z poprowadzeniem zbi\u00f3rki czy popilnowaniem dzieci. Czemu jednak taki podzia\u0142 si\u0119 pojawia?<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Bo naraz zderzaj\u0105 si\u0119 ch\u0119\u0107 robienia wi\u0119cej i optymalizacja. Dru\u017cyna chcia\u0142aby mie\u0107 sw\u00f3j sprz\u0119t biwakowy, ale jej nie sta\u0107, a i tak u\u017cywa\u0142aby go na 3 biwakach w roku? W szczepie jest \u0142atwiej – wi\u0119kszy bud\u017cet, rotacja sprz\u0119tu mi\u0119dzy dru\u017cynami. W hufcach to rozwi\u0105zanie dotyczy na przyk\u0142ad sprz\u0119tu obozowego czy ca\u0142ych baz (stanic) obozowych. Obni\u017canie koszt\u00f3w mo\u017ce dotyczy\u0107 ksi\u0119gowo\u015bci – nikt mi nie wm\u00f3wi, \u017ce lepszym rozwi\u0105zaniem w 2026 roku by\u0142oby zbieranie sk\u0142adek r\u0119cznie, po prostu zmieni\u0142y si\u0119 oczekiwania rodzic\u00f3w, m.in. co do transparentno\u015bci. Promocj\u0119 dru\u017cyny w\u00a0social\u00a0mediach m\u00f3g\u0142by robi\u0107 dru\u017cynowy, gdyby akurat nie by\u0142 zaj\u0119ty prowadzeniem zbi\u00f3rki czy planowaniem biwaku. W ten spos\u00f3b zabieramy obowi\u0105zki, kt\u00f3rymi dru\u017cynowi nie musz\u0105 si\u0119 przejmowa\u0107, do komend szczep\u00f3w i hufc\u00f3w, kt\u00f3re si\u0119 tym zajm\u0105 (a przy okazji doradz\u0105 i pomog\u0105, bo wszyscy maj\u0105 za sob\u0105 praktyk\u0119 jako co najmniej przyboczny). Niby harcerstwo uczy samodzielno\u015bci – ale gdy zadania wspieraj\u0105ce sprawiaj\u0105, \u017ce dru\u017cynowy nie ma czasu na zadania wychowawcze, to chyba jest co\u015b nie halo.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Korzy\u015bci abstrakcyjne\u00a0<\/strong><\/p>\n

Z mniej oczywistych zalet funkcjonowania hufc\u00f3w m\u00f3g\u0142bym wskaza\u0107 na… zapewnianie jako\u015bci. Brzmi jak korpomowa? No jasne, ale my\u015bl\u0105c o stutysi\u0119cznej organizacji nie da si\u0119 my\u015ble\u0107 tak samo jak o dru\u017cynie. Skala nas zje. O co chodzi wi\u0119c z t\u0105 jako\u015bci\u0105? Bi-Pi w swojej ksi\u0105\u017cce opisa\u0142, jakie aktywno\u015bci mo\u017cna oferowa\u0107 m\u0142odzie\u017cy. Staramy si\u0119 powiela\u0107 ten schemat od ponad stu lat. Od stu lat staramy si\u0119 dostarcza\u0107:<\/span>\u00a0<\/span>powtarzalne – niepowtarzalne – do\u015bwiadczenie – harcerskie<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie ka\u017cda przygoda harcerska b\u0119dzie inna. Ale mamy sta\u0142e fragmenty gry – zbi\u00f3rki, biwaki, obozy, warta, ognisko, gra terenowa, obrz\u0119dy. Dzi\u0119ki dzia\u0142alno\u015bci we w miar\u0119 zbli\u017conym terytorialnie hufcu (zwykle pokrywaj\u0105cym si\u0119 z powiatem), mo\u017cemy wymienia\u0107 si\u0119 do\u015bwiadczeniami, a komenda mo\u017ce sprawowa\u0107 nadz\u00f3r nad jako\u015bci\u0105 dostarczanego przez dru\u017cynowych produktu (programu wychowawczego).<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Inn\u0105 przewag\u0105 hufca nad zatomizowanymi dru\u017cynami jest zdolno\u015b\u0107 do odtwarzania potencja\u0142u kadrowego. W odosobnionej dru\u017cynie to dru\u017cynowy szkoli kadr\u0119, zwykle przybocznego lub\u00a0dwoje. Gdy dru\u017cynowego zabraknie, to jedno z nich przejmuje sznur. A co,\u00a0je\u015bli nie przejmie? A\u00a0co,\u00a0je\u015bli dru\u017cynowy nie odda, nawet przez kilka dekad? W hufcach mamy to ogarni\u0119te – wedle zapotrzebowania organizuje si\u0119 kursy\u00a0przewodnikowskie\u00a0i metodyczne, uczestnicy s\u0105 zwykle w podobnym wieku, jako\u015b\u0107 szkolenia jest zapewniona przez posiadanie odpowiednich odznak kadry kszta\u0142c\u0105cej, kto\u015b bardziej do\u015bwiadczony zatwierdza program kursu.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Kadra w hufcu jest zast\u0119powalna – \u0142atwiej jest uchroni\u0107 dru\u017cyn\u0119 przed rozpadem, gdy ma si\u0119 kim zast\u0105pi\u0107 wypalonego dru\u017cynowego. Sam pochodz\u0119 z hufca, gdzie obecny komendant\u00a0za\u0142o\u017cy\u0142\u00a0osobi\u015bcie\u00a0now\u0105 dru\u017cyn\u0119, bo\u00a0wola u dzieci by\u0142a, a kadry w tamtej dzielnicy brak. W og\u00f3le komendant hufca jest bardzo istotnym czynnikiem\u00a0kadrotw\u00f3rczym, w r\u00f3\u017cnych postaciach: czy to jako domy\u015blny opiekun pr\u00f3b instruktorskich, jako reprezentant powiatowej spo\u0142eczno\u015bci harcerskiej, jako 4-letni wybraniec, kt\u00f3ry prowadzi t\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 wed\u0142ug swojej wizji. Bo nawet kiedy jeste\u015b dru\u017cynowym, dobrze jest mie\u0107 mentora.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Ostatni\u0105 z abstrakcyjnych zalet jest retencja kadry – tak, pomimo \u017ce na funkcji dru\u017cynowego nast\u0105pi\u0142a rotacja, to mamy miejsce dla do\u015bwiadczonych dru\u017cynowych. W funkcjach wspieraj\u0105cych, gdzie mog\u0105 wykorzystywa\u0107 swoje osobiste lub zawodowe talenty (promocja, gospodarka finansowa, gospodarka maj\u0105tkowa, IT), na kt\u00f3rych m\u0142ody dru\u017cynowy zupe\u0142nie nie ma obowi\u0105zku si\u0119 zna\u0107. A mo\u017cliwo\u015b\u0107 posiadania „swojego miejsca” w ZHP to najlepszy konserwant dla doros\u0142ych wolontariuszy.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

\u202fTo warto czy nie warto?\u00a0<\/strong><\/p>\n

W \u015bwietle powy\u017cej wskazanych argument\u00f3w trudno mi znale\u017a\u0107 rozs\u0105dne argumenty „przeciw”. Oczywi\u015bcie by\u0142aby to samodzielno\u015b\u0107 i swoboda podejmowania decyzji przez dru\u017cynowego, niemniej obserwuj\u0105c losy naszych „braci mniejszych”, czyli ka\u017cdej organizacji harcerskiej spoza listy ROHIS (czyli 5 organizacji,\u00a0kt\u00f3re kwalifikuj\u0105 si\u0119 do dofinansowania z Narodowego Instytutu Wolno\u015bci), mog\u0119 \u015bmia\u0142o\u00a0powiedzie\u0107,\u00a0\u017ce brak hufca to jak jazda autostrad\u0105 na drugim biegu.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

To proste pytanie wraca jak bumerang. Po co mno\u017cy\u0107 struktur\u0119? Po co dawa\u0107 sznury „sztabowcom”?<\/p>\n","protected":false},"author":152,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-33069","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-fel"],"acf":{"attached_posts":{"link_1":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/czy-kazdy-pozyteczny-czyn-jest-sluzba-spotkajmy-sie-na-wedrowniczej-watrze\/","link_2":"","link_3":""}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33069","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/152"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33069"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33069\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":33072,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33069\/revisions\/33072"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33069"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33069"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/natropie.zhp.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33069"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}